01
Ömer Harun Sağnıç
Acil Tıp Uzmanı
Antalya Eğitim Araştırma Hastanesi
02
Tanım�
Göğüs ağrısı; sternum (göğüs kemiği) arkasında veya çevresinde hissedilen, basınç, yanma, sıkışma, batma gibi farklı karakterlerde olabilen bir subjektif semptomdur.
Ağrı, visseral (organ kaynaklı) veya somatik (kas-iskelet kaynaklı) olabilir.
03
Neden Önemli?�
04
4
HIZLI
GENİŞ
3
YÜKSEK
2
SIK
1
Başvuru
3. semptom
Risk
AKS
Aort Disseksiyonu
P. Emboli
Ayrıcı Tanı
Kemik-Kas
GİS
Anksiteye
Ekartasyon
Gereksinimi
Yol Yösterici Kılavuzlar
05
Göğüs Ağrısı Kılavuzu
AHA/ACC/ASE/CHEST/SAEM/SCCT/SCMR
2021
Aort Hastalıklarının Teşhis ve Yönetim Kılavuzu
ACC/AHA
2022
Akut Koroner Sendrom Kılavuzu
ESC 2023
2023
Zorluk
Ayırıcı tanı yelpazesi; benign kas-iskelet sistemi ağrılarından, Akut Koroner Sendrom (AKS), Pulmoner Emboli (PE) veya Aort Diseksiyonu gibi ölümcül patolojilere kadar geniştir. Bu nedenle, acil servisteki öncelikli görev kesin tanı koymak değil, hayatı tehdit eden nedenleri hızla ekarte etmektir.
06
Ağrı Mekanizması
Göğüs Ağrısında Ayırıcı Yaklaşım: Visseral mi, Somatik mi?
07
Acil Serviste Önemi
Hastanın ağrısının visseral mi yoksa somatik mi olduğunu hızla ayırt etmek, hayat kurtarıcı bir triyaj ve önceliklendirme aracıdır.
Bu ayrım, hekimin tanısal algoritmasını saniyeler içinde şekillendirir ve acil istenmesi gereken tetkikleri belirler.
Visseral Ağrı (İç Organ Ağrısı)
08
Kaynak
İç organlar (kalp, mide, bağırsak, safra yolları, mesane vb.)
İletim:
Otonom sinir sistemi lifleriyle taşınır.
Karakter:
Derin, künt, sıkışma veya baskı tarzında hissedilir.
Yansıma:
Çoğu zaman başka bölgelere (örneğin kola, çeneye) yayılır.
Sistemik Yanıt
Bulantı, terleme, taşikardi, bradikardi, hipotansiyon veya solgunluk gibi otonom sinir sistemi yanıtları eşlik edebilir.
Yerleşim:
Genellikle orta hattadır ve tam lokalize edilemez
Visseral �Ağrı �(İç Organ Ağrısı)
09
Somatik Ağrı
10
Kaynak
Cilt, kas-iskelet sistemi, eklemler, parietal periton gibi yapılar
İletim:
Somatik sinir lifleriyle taşınır.
Karakter:
Keskin, batıcı veya bıçak saplanır tarzda hissedilir.
Yansıma:
Ağrı genellikle hareket veya palpasyonla artar.
Sistemik Yanıt Yok
Visseral ağrının aksine bulantı, terleme veya taşikardi gibi otonomik yanıtlar genellikle eşlik etmez
Yerleşim:
İyi lokalizedir, hasta ağrının yerini net gösterebilir.
Somatik Ağrı: Genellikle Daha Az Acil, Ama Dikkat!
Aort Disseksiyonu
Yırtıcı, keskin, sırt veya karına yayılan ağrı
Miyokard enfarktüsü (özellikle inferior duvar MI)
Epigastrik veya sırt ağrısı ile gelebilir
Perikardit
Göğüs ağrısı hareketle ve pozisyonla değişir
Kardiyak – Damar Sistemi
11
Somatik Ağrı: Genellikle Daha Az Acil, Ama Dikkat!
Pulmoner emboli
Keskin, solunumla artan yan ağrısı veya sırt ağrısı
Pnömotoraks
Ani başlayan tek taraflı, batıcı göğüs ağrısı
Plevral effüzyon
Somatik tarzda, solunumla artan ağrı
Pulmoner
12
Somatik Ağrı: Genellikle Daha Az Acil, Ama Dikkat!
Perfore peptik ülser
Epigastrik bölgede ani, bıçak saplanır tarzda ağrı
Akut pankreatit
Epigastrik ve sırta vuran, şiddetli ağrı
Safra kesesi hastalıkları
Sağ üst kadran ve skapulaya yansıyan ağrı
Gastrointestinal
13
İskemik Ağrı�Karakteri
14
Yerleşim
15
Somatik Ağrı: Genellikle Daha Az Acil, Ama Dikkat!
Kostokondrit
Palpasyonla artan, lokalize göğüs ağrısı
Servikal radikülopati
Boyundan kola yayılan ağrı, sinir kökü irritasyonu
Torakal disk hernisi
Göğüs duvarında dermatomal dağılımda ağrı → Epigastrik veya sırt ağrısı ile gelebilir
Kas- İskelet
16
Epidemiyoloji�
%5-10
17
Erkeklerde göğüs ağrısının kardiyak kökenli olma olasılığı daha yüksektir.
Kadınlarda ise atipik semptomlarla (örneğin mide bulantısı, sırt ağrısı, halsizlik) başvuru daha olasıdır.
Yaş ilerledikçe kardiyak neden oranı artar.
Hayatı Tehdit�Eden Nedenler
18
Hayatı Tehdit Eden Nedenler
31
%
AKS
Akut Koroner Sendrom
4
%
AKS
Perikardit
2
%
AKS
Pulmonel
Emboli
1
%
AKS
Aort
Disseksiyonu
19
18-44 Yaş Arası
20
45-64 Yaş Arası
21
65-79 Yaş Arası
22
≥80 Yaş Üstü
23
Başlangıç
Ağrı başladığında hastanın ne yaptığını sorun. Ağrı eforla mı ortaya çıktı, yoksa istirahat halinde miydi?
1
2
Lokalizasyon
Yayılım
Hasta ağrıyı tek parmağıyla lokalize edebiliyor mu, yoksa yaygın mı?
Klinik
24
Süre
Ağrı ne kadar sürdü?
3
4
Karakter
Hastanın ağrıyı kendi kelimeleriyle tanımlamasına izin verin.
Ağrıyı Artıran/Azaltan Faktörler
Eforla ilişkili bir bileşen var mı, yemekle veya nefes almayla ilişkili mi? Pozisyonel bir bileşen var mı?
5
25
Zamanlama
Bu ağrıyı ne sıklıkla yaşıyorlar? Ağrı ne kadar süreyle hafifliyor?
6
26
Aşağıdaki gibi diğer belirtileri sorun:
Nefes darlığı
Bulantı ve kusma
Ateş
Diyaforez (terleme)
Öksürük
Dispepsi (hazımsızlık)
Ödem
Baldır ağrısı veya şişliği
Yakın zamanda geçirilmiş hastalık
Göğüs Ağrısı Semptomlarının Ayırıcı Tanıdaki Yeri
27
Fizik Muayene
28
Vital Bulgular: Hipotansiyon veya hipertansiyon, taşikardi veya bradikardi, takipne ve hipoksemi (SpO2<%90). Özellikle her iki koldan ölçülen kan basıncı arasında anlamlı bir fark olması (>20 mmHg) aort diseksiyonu için önemli bir ipucudur.
Risk Faktörleri
29
Risk Faktörleri
30
Risk Faktörleri
31
Gastrointestinal (Gİ) işlemler: Endoskopi gibi yakın zamanda yapılmış işlemler.
Madde kullanımı: Kokain ve metamfetaminler.
Tanı
32
Elektrokardiyogram (EKG): Tercihen hastanın varışının ilk 10 dakikası içinde çekilmelidir (seri EKG'ler düşünülmelidir).
Tanı
33
AKS Yaklaşımı
Tanı
34
Akciğer grafisi (göğüs röntgeni)
Tanı
35
Kan testleri: Tam kan sayımı , temel metabolik panel, troponin seviyesi, lipaz.
Bilgisayarlı tomografi pulmoner anjiyografi (BTPA): Eğer pulmoner emboli (PE) düşünülüyorsa istenir. BTPA'nın kontrendike olduğu durumlarda ventilasyon-perfüzyon (VQ) sintigrafisi düşünülebilir.
Yatak başı ultrason (USG) - Ekokardiyografi: Aort disseksiyonu.. eğer perikardiyal tamponad plevral efüzyon…düşünülüyorsa
Yüksek Duyarlılıklı Kardiyak Troponinin (hs-cTn)
36
Daha Hızlı Tanı: Miyokard hasarını çok daha erken ve daha düşük konsantrasyonlarda saptayabilirler. Bu, 0-1 saat veya 0-2 saat gibi "hızlı tanısal algoritmaların" (rapid diagnostic pathways) kullanımına olanak tanır ve acil servislerdeki değerlendirme süresini önemli ölçüde kısaltır.
Daha Yüksek Tanısal Doğruluk: Özellikle negatif prediktif değeri çok yüksektir, bu da düşük hs-cTn seviyeleri olan hastalarda miyokard infarktüsünün güvenle dışlanmasını sağlar.
Organa Özgü Hastalığa Özgü Değil
37
Kılavuz, Yüksek Duyarlılıklı Kardiyak Troponinin organa özgü (kalp kası) olduğu, ancak hastalığa özgü olmadığı konusunda önemli bir uyarıda bulunur. Yüksek cTn seviyeleri sadece AKS'de değil;
gibi çok sayıda iskemik ve non-iskemik kardiyak ve non-kardiyak durumda da görülebilir.
Organa Özgü Hastalığa Özgü Değil
38
Skorlama Sistemleri
39
MACE riski; akut koroner sendrom (AKS) şüphesiyle başvuran hastalarda, kısa ve orta vadede gelişebilecek ciddi kardiyak olayların olasılığını ifade eder.
MACE kapsamına giren olaylar kaynaklara göre ufak değişiklikler olsa da genellikle şu majör olayları kapsar:
Skorlama Sistemleri
40
HEART skoru, TIMI skoru ve benzeri klinik karar destek araçları, hastaların 30 günlük MACE riskini öngörmek için geliştirilmiştir.
Skorlama Sistemleri
41
Klinik Önemi
Acil serviste göğüs ağrısıyla başvuran hastada, MACE riskini bilmek hekimlere;
HEART Risk Skoru
42
TİMİ Risk Skoru
43
2021 yılında yayınlanan AHA/ACC/ASE/CHEST/SAEM/�SCMR Kılavuzu��10 Mesaj
44
Mesaj 1
45
Göğüs Ağrısı eşdeğerleri olarak; omuz, kollar, sırt, boyun, çene, üst karın bölgelerinde basınç ve sıkışma hissi, nefes darlığı, efor anjinası da değerlendirilmelidir. Göğüs ağrısı göğüs ağrısından daha fazladır.
Mesaj 2
46
High-Sensitivity Troponin tercih edilmelidir. Yüksek sensitif troponin kullanımı akut miyokard enfarktüsü için standart kullanılmalıdır. Tanının sağlanması ya da dışlanmasında etkilidir.
Mesaj 5
47
Düşük riskli hastalar için rutin testler gerekli olmayabilir. Düşük riskli akut ya da stabil göğüs ağrıları için koroner arter hastalığı için rutin tanı testi gerekli değildir.
Mesaj 6
48
Algoritmalar önemli; Acil servislerde göğüs ağrısı için klinik karar verme algoritmaları rutin olarak kullanılmalıdır.
Mesaj 7
49
Eşlik eden semptomlar; akut koroner sendromlar için göğüs ağrısı en baskın ve en sık görülen şikayettir. Bulantı ve nefes darlığı gibi eşlik eden semptomlar olabilir, bu eşlik eden semptomlar kadınlarda daha sıktır.
Mesaj 8
50
Orta ve yüksek riskli hastalar için ileri test yapılabilir. Orta ve yüksek riskli göğüs ağrısı olan stabil hastalar için koroner arter obstrüksiyonunun belirlenmesi amacıyla kardiyak görüntüleme ve testlere başvurulabilir.
Mesaj 9
51
Atipik göğüs ağrısı tanımı yerine nonkardiyak göğüs ağrısı tanımı kullanılmalıdır.
Mesaj 10
52
Yapılandırılmış risk değerlendirilmesi kullanılmalıdır. Akut veya stabil göğüs ağrısı ile başvuran hastalar için koroner arter hastalığı advers olay riski, kanıta dayalı tanı protokolleri kullanılarak öngörülmelidir.
53
TEŞEKKÜRLER
www.acilcalisanlari.com
İÇİN
KATILDIĞINIZ VE DİNLEDİĞİNİZ