1 of 26

SÖZLEŞMÄK SAADI

2 of 26

3 of 26

ХУДОЖЕСТВЕННОЕ СЛОВО/ВИДЕО

4 of 26

“LӒӒZIM AKLIMIZDA TUTALIM’’.

5 of 26

GAGAUZIYADA AAÇLIK VAKITLARINDA 1946-1947-NCI YILLARDA ÖLDÜ HEPSI YAŞAYANNARIN SAYISININ ÜÇÜNCÜ PAYI, GAGAUZ KÜÜLERINDӒ ÖLÜM OLAYLARIN SAYISI TAA BÜÜKTÜ, NEKADAR KOMUŞU DOLAYLARIN KÜÜLERINDӒ.�

  • Aklınıza getirelim, ani Halk topluşun deputatları Elena Karamit hem Ekaterina Jekova taa 2018-nci yılda çıkardılar iniţiativa aaçlık kurbannarın günü olsun. O vakıt iniţiativa deputatların seslerin läzımnı sayısını toplayamadı. Bu yıl soruşa enidӓn döndülӓr.

6 of 26

  • «Biz bu iniţiativa için pek çok lafettik. Birerdä benim kollegamnan Elana Karamitlän bu ideyayı açıkladık, ama 1,5 yıl geeri o kabul edilmedi, neçinki bie ses etmedi. Ama hep okadar, Avdarma küüyundä anmak günü belli edildi da bakılȇr canavar ayın 19-da», — söledi Ekaterina Jekova.
  • Deputatlar Jekova hem Karamit teklif ederlär anmak günü bütün Gagauziyada olsun canavar ayın 19-da. Bu gün istiriyada ayırı bir gün. 1946 yılda Komrattan yazıldıydı bir kiyat Moldovanın Kompartiyasına, ani insan aaçlıktan öler.

7 of 26

ИНФОРМАЦИЯ О ГОЛОДОВКЕ.

8 of 26

  • Büün aaz kaldı o insannardan, angıları halızdӓn annêêrlar ‘‘aaçlık’’ lafın manaasını. Onnarın aklına getirmekleri açıklêêrlar gagauzların zor ecelini hem adamlıını.
  • Baş küüyünün yaşayanı İvanna Vidova aklına getirdeer, ani o vakıtlar iyӓrdilӓr hepsini ne bulardılar.
  • «O yıllarda yoktu çok imaa, kimär kerä hiç ta yoktu ne iyelim. Kurtarardı o, ani bobamız işlärdi masloboykada, da kimär kerä evä getirärdi jmıh. Evdä sä anam yapardı jmıhtan hem papşoy unundan mamaliga. Ama vardı vakıt açan yoktu hiç ne imää, da savaşardık neylensä yaşamaa, sıra geldi tutmaa patkan da pişirmää onnarı, otu da iyärdilär. Küüda birazı tutardılar köpekleri hem kedileri da ölä kaldılar diri. Ama bizizm aylä bir keret tä köpek imedi. O yıllar insan gezärdi çarıklan, angılarını yapardılar domuz derisindän, onnara däärdilar pastalı»,- annattı İvanna Vidova.

9 of 26

KAZAYAK KÜÜYÜNDӒ AAÇLIK VAKIDINDA INSAN ETINI DӒ IMIŞLӒR.�

  • «İnsan aaçlıktan yabanı gibi olurmuş, fikirleri sivişärmiş, çirkin işlär yaparmış. Bu kanibalizm oluşu işidildi bütün küüyä. Da aaçlık kahırından kaarä, insanın yaşamasında peydalandı korku da. Düşünerim, ani bizim şindiki insan dayanamaycȇydı, geçirämeyceydı aaçlıı»,- söledi Evgeniya Gaydarji.

10 of 26

PEK ZORDU O VAKIT UŞAK BAKMAA, BÜÜTMӒӒ, TERBI ETMӒӒ. KÜÇÜK UŞAK ANNAMÊÊR, ANI YOK, O ISTEER.�

  • «Maaledä vardı insan, angısı duudurtmuş  taman bu zor kış zamanında. Uşaan anası öldü, da üç aftalık uşak kaldı bobasının elindä. Bizi yollardılar imää götürelim.  Ama yaşamadı o uşak, suuklar geldiynän geçindi, birkaç gündän sora öldü onun bobası da. Tä bölä aaçlık aldı  genç ayleyi», — yaşlarlan gözlerindӓ annattı Varvara Çoban.

11 of 26

GEZÄRDI O VAKITLARDA TALIGALAR,  TOPLAARDILAR ÖLÜ INSANNARI, AMA ÇOK KERÄ ATARMIŞLAR O TALIGAYA DIRILERI DÄ.�

  • Kazayak küüyünün yaşayanı Stepan Çoban bütün yaşamasında tuttu aklında nicӓ o taliga geçti onnarın sokaanından.
  • “Tutêrım aklımda, taliga bizim sokaamızdan geçärkän, üklü insannarlan, kimin sa eli sarkardı, karıların saçları sürünärdi tozda. Insannar korkuylan bakardılar, neçinki annardılar, ani sabaa var nicä o da bu taligada olsun. Bir adam, angısını sıbıtmışlar o taligaya diriykänä, o acı yaşlarlaan alaardı, yalvarardı indirsinnär onu erä, neyä ona taligacı geeri dediydi:”Bän senin için ikinci sıra  gelmeyecäm” – aklına getirdeer Stepan Çoban.   

12 of 26

  • «Biz sayȇrız, ani önemli aklımızda tutma o çirkin vakıtları, ozaman 37 -40 bin insan aaçlıktan öldü. Biz sayȇrız, ani lääzım anmak gününü belli etmää, deyni o gün kardaşlık mezarlarında birär mum tuşturmaa hem anmaa hepsi aaçlık vakıdın kurbannarını. Bu bizim ruh uurunda borcumuz o insannarın önündä, angıları gömülmedilär hristian adetlerinä görä. Olacȇydı islää, ki avtonomiyanın herbir yaşayanı bilsin o zor vakıtlar için, angılarını geçirdi gagauz halkı», — nışannadı Ekaterina Jekova.
  • Şindiki zamanda avtonomiyada yaşlı insannar annadȇrlar o çirkin zamannar için deyni gençlär da bilsin hem ansın. Zamandaş insana zor annamaa, ne o aaçlık, zerä sofralarda büün imää bitmeer. Aaçlık vakıdında insan kendisini kurtarmak için iyarmiş eşil çimen, aaçların köklerini, üzüm sıkımnarını, jmıh, kaynadarmışlar deridän kayışları hem çarıkları. Olarmış ölä da, ani beygirleri, kır sıçannarını, köpekleri hem kedileri iyarmişlär. Kimär sıra olarmış, ani insan fikirini kaybederäk, insannarı da iyarmış.

13 of 26

ВИДЕО/ИНТЕРВЬЮ

14 of 26

ANMAK TAŞLARI

15 of 26

16 of 26

ВИДЕО/ИНТЕРВЬЮ

17 of 26

KIYAT SERGISI

18 of 26

ХУДОЖЕСТВЕННОЕ СЛОВО

19 of 26

ГЛОБАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ МИРА

Голод

20 of 26

ГОЛОД

  • Глобальная продовольственная проблема — едва ли не древнейшая из всех глобальных проблем человечества.
  • Голод — как крайнее ее проявление и огромное социальное бедствие — обрушивался на массы людей и в древности, и в Средние века, и в периоды новой и новейшей истории. В мифологии индейцев Центральной Америки существовало даже божество голода.

21 of 26

голод

  • По данным ООН
  • Сомали 3,7 миллиона людей регулярно недоедает,
  • из них 2,2 миллиона находятся в южных регионах страны.
  • 390 до 450 тысяч - дети, треть из них младше пяти лет.
  • Два десятка детей в Сомали ежедневно умирают от голода
  • По всей территории Сомали существует около 800 центров питания, которые оказывают помощь 35 тысячам детей ежедневно, из них 500 - в южных регионах.

22 of 26

  • В Нигерии 75 % населения живут на 1 $ в день.
  • в Нигерии ведут борьбу с катастрофической рождаемостью Здесь проходит компания 1 женщина – 4 ребёнка
  • не рекомендуют рожать до 18 и после 35 лет.
  • Вот как описывает французская газета «Монд» голод в Судане: «Дети, точно обтянутые кожей скелеты, неподвижно сидят на потрескавшейся от зноя земле, уставившись в одну точку. Женщины с измождёнными лицами беззвучно плачут. Мужчины с впалой грудью и молящим взглядом предлагают приезжим иностранцам свои услуги за горсть сорго или несколько литров воды. Бесконечные ряды палаток из рваной мешковины. Повсюду скелеты коз, коров, верблюдов, павших от голода».
  • Но если голод в Судане можно объяснить суровыми климатическими условиями, но как объяснить голод в Нигерии, расположенной на экваторе.

23 of 26

  • " По оценкам ФАО, общая численность людей, страдающих от острого голода,
  • в начале 70-х годов - 400 млн. человек,
  • в 1980 г - 500 млн. человек,
  • в начале 90-х годов - от 600 до 700 млн. человек.

Следует отметить, что критерием голода в данной оценке принята его крайняя степень, определяемая «критическим уровнем» энергетических потребностей организма, достаточным лишь для выживания. Сегодня в мире считается голодающих более миллиарда ...

24 of 26

  • Причины голода:

недостаток продовольствия;

неравенством в его распределении.

Несмотря на то что только на протяжении ХХ в. население нашей планеты увеличилось в несколько раз и в настоящее время превышает 6,5 млрд человек, задача накормить всех остается разрешимой. По утверждению экспертов, планета может обеспечить питанием 20-25 млрд человек.

25 of 26

СОЦИАЬНО УЯЗВИМЫЕ СЛОИ НАСЕЛЕНИЯ

26 of 26

ПОСТЕР