KAYNAK İŞLERİNDE SAĞLIK GÖZETİMİ

TTB İSİH KOLU 2022

����Kaynak İşinde Sağlık Gözetimi� �Dr.Rana Savlu: 1- Kaynak nedir, kaynak çeşitleri, kaynak yöntemleri nelerdir?� 100’ün üzerinde kaynak yöntemi, çeşidi vardır. En sık kullanılan yöntemler anlatılacak. Kaynak İşinde sağlık yönünden birçok tehlike vardır. Bu tehlikeleri nelerdir? � Gaz ve duman, Sıcaklık, EMA, Işınlar, Gürültü, Ergonomik sorunlar vs.� �Dr.Muharrem Çetin 2-Kaynakta iş güvenliği, hangi kazalar gerçekleşmektedir?� Elektrik çarpması, Patlama, Kapalı alanda kaynak yapmanın özel sorunları.� �Dr.Arif Müezzinoğlu 3-Kaynakta Ortam Gözetimi Programı nasıl yapılmalıdır?� Gazların(Asetilen, NO2, Co2, CO, vs.) ve Dumanın(Kaynak metallerinin izlemi) ortamdaki izlem prosedürü nasıldır, Ortamın havalandırması nasıl olmalıdır, KKE kullanımı nasıldır. �� 4-Kaynak çalışanının Sağlık Gözetim Programı nasıl yapılmalıdır?� İşe giriş muayenesi, Sağlık izlemi nasıl yapılmalıdır, Çalışanın eğitimi.���

Kaynak, genellikle metallerde iki veya daha fazla parçanın ısı, basınç veya her ikisi yoluyla birleştirildiği işleme verilen isimdir. Bu işlem, iki parçayı sadece birbirine bağlamakla kalmaz, aynı zamanda bazen aşırı ısı kullanımı, bazen ise diğer metaller veya gazların eklenmesi yoluyla iki parçanın birleşerek tek bir parçaymış gibi davranmasını sağlar.�

Kaynak Nedir?

​

Kaynak, çok çeşitli enerji kaynakları kullanılarak yapılabilir. Bunlar arasındaki en bilinen enerji kaynakları; � 1gaz alevi (kimyasal), � 2elektrik arkı (elektrik), � 3lazer,� 4elektron demeti, � 5sürtünme, � ultrason ve � teknolojinin gelişmesiyle ortaya çıkan diğer enerji kaynakları.�

Kaynak Nedir?

​

Kaynak yapılırken birleştirilen parçalar ana

​

malzeme olarak bilinir. Birleşmeyi oluşturmak

​

için eklenen malzemeler ise dolgu, sarf veya ara

​

malzeme olarak isimlendirilir. Kaynakta

​

kullanılan bu ara malzemeler, genellikle

​

bileşimde ana malzemeye benzer olacak şekilde

​

seçilir. Böylece kaynak sonrasında homojen bir

​

yapı sağlanmış olur.�

• Kaynak Nedir?

​

Kaynak Bağlantı Şekilleri

Kullanılan başlıca kaynak bağlantı şekilleri şöyledir:

Alın Kaynağı

Aynı düzlemde bulunan iki parçanın uçları veya kenarları arasındaki kaynak şeklidir.

İki parçanın kaynak bölgesindeki açı 135-180 ° arasında olabilir. Parçalar alın alına bağlantı yapılır.

​

• Kaynak Bağlantı Çeşitleri?

​

T Kaynağı (Boğaz)

Bir parçanın ucu veya kenarı ile diğer parçanın yüzü arasında bir bağlantı olup, parçalar,

eklem bölgesinde 5 ° ile 90 ° arasında bir açı yapar. Bu kaynak bağlantısında parçalar

T şeklinde birleştikleri için bu isim verilir.

• Kaynak Bağlantı Çeşitleri?

​

Köşe Kaynağı

İki parçanın uçları veya kenarları arasındaki kaynak bağlantı şeklidir. Parçaların

kaynak bölgesindeki açı 30’dan fazla ancak 135 ° ‘den daha az olacaktır.

​

• Kaynak Bağlantı Çeşitleri?

​

Bindirme Kaynağı

Üst üste binen iki parça arasındaki kaynak bağlantı şeklidir. Parçalar, kaynak bölgesinde 0-5 ° ‘lik bir açı yapar.

Bu kaynak bağlantısı türünde parçalar birbiri üzerine bindirilir.

​

• Kaynak Bağlantı Çeşitleri?

​

Günümüzde birleştirme yönteminde kullanılan kaynak, imalat açısından oldukça önemlidir. Kaynaklı birleştirme bir ihtiyaçtır; ancak pek çok sağlık ve güvenlik riskini de beraberinde getirir. Çok sayıda kaynak yöntemi mevcuttur. Ark kaynağı ile yapılan birleştirme, imalat sektöründe ihtiyaca en çok cevap veren metotlardandır

Kaynak Çeşitleri Nelerdir

​

Kaynak Çeşitleri Nelerdir

​

80-100 farklı çeşit kaynak vardır. Bunlar farklı amaçlara ve yapılan işleme göre değişmektedir. Değişik gruplamalar yapılmıştır.

Kaynak Çeşitleri Nelerdir

​

Kaynak Çeşitleri Nelerdir

​

Kaynak Yöntemleri

​

��Kaynak Yöntemleri��Bugün burada en çok kullanılan kaynak yöntemlerinin sadece bir kısmından kısaca bahsedeceğiz. Bunlar dışında bir çok yeni teknolojik kaynak türleri de vardır. (Enerji Işını Kaynağı, Atomik Hidrojen Kaynağı,�Plazma Ark Kaynağı vb.)

1-Gazaltı Ark Kaynağı

• Oksi-Asetilen kaynağı
• MIG Gaz Altı Kaynağı
• TIG Gaz Altı Kaynağı

2-Elektrik Ark Kaynağı

• Özlü Telle Ark Kaynağı
• Tozaltı Kaynağı

�

Kaynak Yöntemleri

​

GAZALTI ARK KAYNAĞI Kaynak bölgesini havanın ve çevrenin olumsuz etkilerinden korumak amacıyla çeşitli gazlar kullanıldığı için, gazaltı kaynağı olarak adlandırılır. Kaynak bölgesi hava ile temas ederse, kaynak işlemi sağlıklı olmaz. Bu yöntemde kullanılan gazlar, aynı zamanda yanmayı hızlandırarak daha fazla ısının açığa çıkmasını sağlar. Bu da kaynak nüfuziyetini arttırır. Kaynak işleminde kullanılan gaz ve elektrot cinsi, kaynağa adını verir.

Kaynak Yöntemleri-1-GAZALTI ARK KAYNAĞI

​

GAZALTI ARK TEKNİĞİ

​

Bir yanıcı gaz ile

bir yakıcı gazın

belirli karışım oranlarında ayarlanarak hamlaç adı verilen cihazlarda yakılarak meydana gelen alev ile ergitmenin sağlandığı birleştirme tekniğidir.

Kaynak Yöntemleri-GAZALTI ARK KAYNAĞI

​

Biri yanıcı biri de yakıcı olan gaz çiftleri kullanılarak uygulanan kaynak yöntemidir. Yakıcı gaz olarak Oksijen, yanıcı gaz olarak da genellikle Asetilen kullanılır. Asetilenin yanı sıra Propan, Doğalgaz gibi yanıcı gazlar da kullanılır. Asetilen oksijenle yakıldığında diğer yanıcı gazlara oranla en yüksek alev gücünü verdiği için daha çok tercih edilir. Çoğunlukla ince saçların ve kaynak kabiliyeti düşük saçların kaynağında kullanılır. Bu kaynağın alevi ile tavlama ve kesme işleri de yapılabilir.

Kaynak Yöntemleri-OKSİASETİLEN KAYNAĞI

​

​

Kaynak Yöntemleri-OKSİASETİLEN KAYNAĞI

​

​

MIG KAYNAĞI (Metal Inert Gas): Soy gaz atmosferi altında eriyen elektrodla yapılan bu gazaltı kaynağı türü, SIGMA kaynağı olarak da bilinir. �MIG sembolü, Metal Inert Gas ifadesinin baş harflerinin alınmasıyla oluşturulmuştur. Soy gaz olarak genellikle, argon gazı kullanılmaktadır. Helyum veya argon+helyum karışımı da kullanılır. �Çelik malzemelerin MIG kaynağında ise argon gazına %3 ila 6 oksijen, %5 ila 13 karbondioksit gazları karıştırılır. Karışımda oksijen bulunması, arkın kararlılığını ve erimiş damlaların yüzeyde kolayca tutulmalarını sağlamaktadır. Ayrıca gözenek oluşumunu da önler.

Kaynak Yöntemleri- MIG KAYNAĞI

TIG Kaynağı (Tungsten Inert Gas): “Tungsten Inert Gas” kelimelerinin baş harflerinin alınmasıyla meydana getirilmiştir. TIG kaynağında tungsten elektrod ile iş parçası arasında ark teşekkül ettirilir ve bu ark havanın tesirinden argon veya helyum gazı atmosferi ile korunur. Kaynak işlemi için ayrıca, kaynak ilave metaline ihtiyaç vardır. Kaynak üfleci kaynak esnasında, su ve hava ile soğutulmaktadır. TIG kaynağında başlangıçta helyum daha sonra argon gazı kullanılmıştır. Helyum gazı havadan hafif, argon ise ağırdır. Bu nedenle helyum uçar ve koruma kabiliyeti azalır. Fakat argon, havadan daha ağır olduğu için erimiş metali daha iyi korur. Helyum aynı akım şiddetinde daha yüksek ark gerilimi verdiği için iletkenliği yüksek malzemelerde (Cu) helyum kullanılır. Bu yöntem başlıca demir dışı metallerin, asal çeliklerin kaynaklanması için kullanılır.

Kaynak Yöntemleri- TIG KAYNAĞI

​

Günümüzde, özellikle metallerin birleştirilmesinde en yaygın başvurulan yöntem kesinlikle Örtülü Elektrot Ark Kaynağı’dır. Bu kaynak türü, bütün kaynakların karşılaştırıldığı listelerin birçoğunda en güçlü kaynak tipi olarak seçilir.

MIG kaynağı, çeşitli kalınlıktaki birçok metale uygulanabilirken, TIG özellikle ince metaller söz konusu olduğunda en yüksek kalitede kaynak üretmektedir.

Ayrıca seçilecek kaynak türü, tamamen kaynak yapmak istediğiniz metale bağlıdır. Örneğin, alüminyum oldukça yumuşak bir metaldir ve çok fazla ısı ile baş edemez. Bu yüzden, alüminyum malzemelerle çalışırken,  MIG ve TIG olmak üzere sadece iki kaynak tekniği kullanılabilir.

Kaynak Yöntemleri- 2-Elektrot Ark Kaynağı

​

Elektrik ark kaynağı Bu yöntemde kaynak yapmak için, kaynak elektrodu (dolgu metali) ve ana malzeme arasında bir güç kaynağı kullanılarak elektrik arkı yaratılır. Bu yöntemde doğru (DC) veya alternatif (AC) akım çeşitlerinin her ikisi de kullanılabilir. Elektrik arkını ısı kaynağı olarak kullanan elle yapılan bir kaynak yöntemidir. Pensesi ile tutulan örtülü elektrod ile kaynak edilecek malzeme arasında oluşturulan ark, ana malzemenin ve örtülü elektrodun ergimesini sağlayan ısıyı ortaya çıkarır. 

Kaynak Yöntemleri- 2-Elektrot Ark Kaynağı

​

Kaynak Yöntemleri- 2-Elektrot Ark Kaynağı

​

Bir elektrot ile parça arasında ark oluşturarak ve elektrotda ki örtü sayesinde kaynak yapılan yerde bir örtü oluşturarak hava ile temasın kesilip parçaların birbiriyle kaynak yapılmasını sağlayan bir yöntemdir. DC ve AC akım kaynaklarından her ikisi de kullanılabilir. Elektrot ergime sıcaklığına kadar eritilerek tükenir ve üzerindeki örtüsü sayesinde kaynak yapılan yere hava girmesi engellenmiş olur. Bu metot diğer kaynak yöntemlerine göre en çok kullanılanıdır.

Kaynak Yöntemleri- Tozaltı Kaynağı

​

Tozaltı kaynağı, kaynak için gerekli ısının, tükenen elektrod ile iş parçası arasında oluşan ark sayesinde ortaya çıktığı bir ark kaynak yöntemidir. Tozaltı kaynağında elektrik arktan ve ergimiş metal ile ergimiş cüruftan oluşan kaynak banyosundan geçer. Ark ısısı elektrodu, kaynak tozunu ve ana metali ergiterek kaynak ağzını dolduran kaynak banyosunu oluşturur. Tozaltı kaynağı otomatik bir kaynak yöntemidir. Bazı tozaltı kaynak uygulamalarında iki veya daha fazla elektrod aynı anda kaynak ağzına sürülebilir. Yüksek kaynak hızı ve yüksek metal yığma hızına ulaşılabilir.

Kaynak dikişleri- ÖRNEKLER

​

ARK KAYNAĞI DİKİŞİ

LASER KAYNAĞI

DOLGU KAYNAĞI

ARGON KAYNAĞI

MIG KAYNAĞI

Kaynak yapılan ortamlarda en büyük sorun çalışan sağlığının etkilenmesidir

Kaynak İşlerinde sağlık yönünden tehlikeler

​

Kaynak İşlerinde sağlık yönünden tehlikeler

​

2011 istatistiklerinde Kaynak yaparken meydana gelen kazalar 123 olarak bildirilmiştir.

Yapılan bir araştırmaya göre; kaynak ve sıcak kesme işlerindeki iş kazalarının dağılımı şöyledir.

• Yangın ve patlama 406 (%3),

​

• Gözde yaralanma (%67)

​

• Sıcak metal kıvılcım veya alevin elbisenin altına girerek yanık oluşturması (%11),

​

• Korunmamış deri yanığı ( %9),

​

• Elbise üzerinden nüfuz (%7),

​

• Elbisenin alev alması (%3)

Aynı yıl istatistiklerine göre, bir kısmının Kaynak işlemi sırasında gerçekleştiği öngörülen;

​

• Sıcak bir maddeden, sıvıdan, gazdan, alevden meydana gelen kazalar (1027),

​

• Elektrik akımından meydana gelen kazalar (465),

​

• Göze veya vücudun doğal boşluklarına yabancı cisim kaçması ile oluşan kazalar (686) olarak tanımlanmıştır.

Kaynak İşlerinde Kazalar

​

Kaynak İşlerinde sağlık yönünden tehlikeler

​

Sıcak Yüzeylere Temas

Önlem alınmadan yüksekte yapılan kaynak işleri çok büyük bir tehlike arz etmektedir.

Kaynak İşlerinde sağlık yönünden tehlikeler

​

Kaynak İşlerinde sağlık yönünden tehlikeler

​

Kaynak İşlerinde sağlık yönünden tehlikeler

​

• Kaynak dumanı, tozu ve gazları çalışanlarda akciğer hastalıkları, cilt rahatsızlıkları, alerjik rahatsızlıklar, sistemik toksik etkiler ve kansere neden olabilirler. Altta yatan HT-Akciğer-Kalp hastalığı olanlar ve obez insanlar tozların etkisine daha çok duyarlıdırlar. Sigara içimi de bu duyarlılığı arttırır.
• Çinko başta olmak üzere, bakır, kadmiyum, manganez, alüminyum gibi metallerin dumanı kaynakçılarda görülen kısa süreli rahatsızlıklardan biri olan metal dumanı ateşine neden olmaktadır.

Kaynak İşlerinde sağlık yönünden tehlikeler

​

Kaynak dumanındaki inhale edilebilir partiküllerin yaklaşık yarısını solunabilir partiküller oluşturur;

• Ortalama Kütle yoğunluğu;
• İnhale edilebilir partiküller 2.48 mg/m3
• Solunabilir partiküller 1.29 mg/m3
• Gas Metal Arc Welding (GMAW)

Ortalama inhale edilebilir partikül 11.6 mg/m3

• TIG daha çok küçük partikül yayar

Kaynak İşlerinde sağlık yönünden tehlikeler

​

• Elektrik Ark Kaynağında:
• Kaynak makinalarında çalışma gerilimi 10-40 Volt arasıdır. Boşta çalışma gerilimi ise 80-110 Volt arasındadır. Bu nedenle boşta çalışmalarda elektrik çarpması şeklinde kazalara rastlanmaktadır.
• Zararlı Işınlar göze ve cilde zarar verme tehlikesi içermektedir.
• Zararlı gazlar (CO2-Argon-Ozon-CO-Azot Oksit vb) boğma etkisi, Akciğerde tahriş, zehirleme yapabilir.

Kaynak İşlerinde sağlık yönünden tehlikeler

​

• Oksi-Asetilen Kaynağında:

​

• Gaz Patlaması
• Işık ve ışınlardan etkilenme
• Yanıklar
• Alevin geri tepmesi sonucu tüp patlaması
• Oksijen tüplerinin yağ ile temasında şiddetli yanma ve patlama
• Tüplerin uygun koşullarda taşınmaması ve depolanmaması nedeniyle patlamalar olabilir.

Kaynak İşlerinde sağlık yönünden tehlikeler

​

• Tozaltı kaynağında
• Elektrik şokuna karşı korunma gereklidir.
• Gözlerin korunması gereklidir.
• Teneffüs sisteminin kullanılan tozun; gerek kaynak esnasında gerekse doldurulup, boşalması sırasında çıkardığı çok ince tozlardan korunması icap eder. Bu tozlar silis ihtiva ettiğinden, uzun süre havasız yerde bu tozları solumak silikozis tehlikesi yaratabilir.

Kaynak İşlerinde sağlık yönünden tehlikeler

​

Kaynak İşlerinde sağlık yönünden tehlikeler

​

Sıcak Yüzeylere Temas

Kaynak İşlerinde sağlık yönünden tehlikeler

​

ELEKTRİK ÇARPMASI

Kaynak İşlerinde sağlık yönünden tehlikeler

​

YANGIN VE PATLAMALAR

Kaynak İşlerinde sağlık yönünden tehlikeler

​

IŞIN -IŞIK

Kaynak İşlerinde sağlık yönünden tehlikeler

​

GÜRÜLTÜ

Kaynak İşlerinde sağlık yönünden tehlikeler

​

ERGONOMİ

ERGONOMİK RİSK FAKTÖRLERİ Kaynak işlemi sırasında, yoğunluğu göreceli yüksek olan metallerle çalışılır. Çalışma koşullarına göre ya kaynak cihazı iş parçasına ya da çalışacak iş parçası kaynak cihazına yakınlaştırılır. Dolayısı ile bir kaynakçı taşıma, indirme ve kaldırma, pozisyon alma (çalışılacak iş parçasının ağırlık, ebat, tasarım vb. koşullarına göre) eylemlerini gerçekleştirirken ergonomik açıdan doğru davranış göstermesi gerekir.

Kaynak İşlerinde sağlık yönünden tehlikeler

​

BASINÇLI GAZ TÜPLERİ

Kaynak işlerinde kullanılacak tüplerin korunması son derece önemlidir. Tüp taşıyacak kişi bu iş için gerekli eğitimi almış olmalı ve çalışırken mutlaka çelik burunlu koruyucu ayakkabı giymiş ve deri eldiven takmış olmalıdır.�Tüpler dik olarak, tüp paletleri içinde veya tüp arabalarında taşınmalıdır.�Taşınmaları sırasında tüpler kayışla palete veya zincirle tüp arabasına bağlanmış olmalıdır. Tüpler vanalarından veya koruyucularından tutarak taşımaz. Hiçbir zaman mıknatıs, zincir veya ip kullanılmaz. Kaldırmak için, kısa mesafelerde bile taşıyıcı veya uygun araç kullanılır.�Tüplerin stoklandığı yerlerdeki havalandırma çok önemlidir. Gazlar eğer belli miktarlarda havaya karışırsa tehlikeli olabilir. Yanıcı gazların yangın tehlikesi, zehirli gazların zehirlenme tehlikesi, bu sınıflara girmeyen diğer gazların ise kişinin oksijensiz kalarak boğulma tehlikesi ile karşı karşıya kalmasına neden olur. Oksijen sızıntısı yanmayı teşvik ettiği için tehlikelidir. Tüplerin depolandığı veya kullanıldığı yerlere girerken yeterli hava akımının olduğundan emin olunmalıdır.�

BLUE

Kaynak İşlerinde sağlık yönünden tehlikeler

​

TOZ GAZ VE DUMANLAR

Kaynak İşlerinde sağlık yönünden tehlikeler

​

TOZ GAZ VE DUMANLAR

Kaynak İşlerinde sağlık yönünden tehlikeler

​

TOZ GAZ VE DUMANLAR

Kaynak İşlerinde sağlık yönünden tehlikeler

​

TOZ GAZ VE DUMANLAR

Kaynak İşlerinde sağlık yönünden tehlikeler

​

TOZ GAZ VE DUMANLAR

ÇALIŞMA ORTAMI MÜHENDİSLİĞİ

Kaynak İşlerinde sağlık yönünden tehlikeleri gidermek

​

KAYNAKTA

Kaynak İşlerinde sağlık yönünden tehlikeleri gidermek

​

GEREKLİ İSG ÖNLEMLERİNİN ALINMASI

Kaynak İşlerinde sağlık yönünden tehlikeleri gidermek

​

• SABRINIZ İÇİN TEŞEKKÜRLER.

​

• DR.RANA SAVLU

�KAYNAKÇA�İş Güvenliği Makaleleri » Kaynak Türleri-KIRMIZI BARET�MÜHENDİSCE.COM�KAYNAK YÖNTEMLERİNİN SINIFLANDIRILMASI/Orhan Baylan�denislav/KAYNAK TEKNİĞİ�ODTÜ KAYNAK TEKNOLOJİSİ MERKEZİ�SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ�https://slideplayer.biz.tr/slide�OerlikonKutuphanesi/Elektrik_ark_kaynagı_uygulamalari�http://w3.bilecik.edu.tr/makine/wp-content/uploads/sites/27/2016/12/kaynakteknigi-f%C3%B6y-notu.pdf�https://slideplayer.biz.tr/slide/2741534/�https://www.teknikport.com/2012/06/kaynak/�https://www.ekokaynak.com/working-together-as-a-team/�https://slidetodoc.com/kaynak-lerinde-sal-ve-gvenlii-eitimimizin-amac-katlmclarn/�https://slideplayer.biz.tr/slide/2775802/�https://kirmizibaret.com/kaynak-islerinde-guvenlik-onlemleri/�https://slideplayer.biz.tr/amp/10690590/�https://slidetodoc.com/kaynak-lerinde-sal-ve-gvenlii-eitimimizin-amac-katlmclarn/�https://www.teknikport.com/2012/06/kaynak/�https://slideplayer.biz.tr/slide/2881560/�https://www.cag.edu.tr/uploads/site/lecturer-files/kaynak-isleri-rehberi-XEPT.pdf�https://slideplayer.biz.tr/slide/2795866/�https://detayquality.com/teknik/46.pdf�Kaynak işlerinde iş güvenliği Ali TURAN�Kaynakçı Akciğeri Cebrail Şimşek�https://cdn-acikogretim.istanbul.edu.tr/auzefcontent/ders/calisma_alanlarinda_is_sagligi_ve_guvenligi_2/3/index.html�KAYNAK İŞLERİNDE İŞ KAZASI VE İŞE BAĞLI SAĞLIK PROBLEMLERİNE NEDEN OLAN FAKTÖRLER VE KKD KULLANIMININ BU FAKTÖRLERE ETKİLERİ ÜZERİNE ÇEVRESEL VE TEKNİK ARAŞTIRMA Özlem KAYMAZ �Araştırma Makalesi Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi�Kaynakçı Pnömokonyozu OLGU 36 Berna Erden Gebeşoğlu, Sevtap Gülgösteren, Bilge Üzmezoğlu, Cebrail Şimşek Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Ankara�http://www.oktaytan.net/KAYNAKislerindeTehlike.pdf�https://www.academia.edu/10492318/Kaynak_Islerinde_Is_Guvenligi�https://slideplayer.biz.tr/slide/14063207/