Sensorycznie i muzycznie- biblioteka jako miejsce przyjazne dzieciom z zaburzeniami przetwarzania sensorycznego

dr Maria Kuleczka-Raszewska�

Źródło własne

Wybrane objawy dysfunkcji SI:

• Podwyższony lub obniżony poziom pobudzenia i aktywności (nadruchliwość lub ociężałość),
• Trudności z koncentracją uwagi,
• Zaburzenia praksji, czyli planowania motorycznego,
• Słaba organizacja zachowania,
• Zaburzone relacje społeczne i problemy w kontaktach z innymi ludźmi,
• Trudności z nauką: czytaniem, pisaniem, matematyką
• Obniżona sprawność grafomotoryki
• Niska samoocena,
• Zaburzenia percepcji słuchowej, wzrokowej,
• Opóźniony rozwój mowy,
• Problemy emocjonalne.

​

​

Źródło własne

Czym jest SI? (Integracja Sensoryczna)

źródło własne

procesem organizacyjnym docierających do ciała informacji, pochodzących z poszczególnych układów zmysłowych,

tak, by mogły być wykorzystane w celowym, kończącym się sukcesem działaniu

Główne założenia teorii SI:

źródło własne

• Żaden zmysł nie działa w izolacji,

​

• Funkcjonowanie zmysłów jest zmieniane, wzmacniane przez dopływ informacji z drugiego zmysłu,

​

• Rozumienie zmysłów ma elementarne znaczenie dla zrozumienia trudności edukacyjnych dziecka.

Główne systemy sensoryczne

• Dotyk
• Wzrok
• Słuch
• Węch
• Smak
• Zmysł Przedsionkowy (równowaga)
• Proprioceptywny (czucie głębokie)

źródło własne

Aby proces uczenia się mógł przebiegać bez zakłóceń muszą skutecznie działać trzy podstawowe systemy:

• Odbiór informacji poprzez zmysły (układ aferentny),

​

​

​

• Przetwarzanie informacji w mózgu,

​

​

​

• Reakcja/ekspresja informacji przepływająca

z mózgu do ciała (układ eferentny)

Źródło własne

Źródło rys. https://maleslowa.wordpress.com/2020/04/20/czy-mozg-moze-miec-szuflady-zagadnienie-neuroplastycznosci/

Wzorce zaburzeń przetwarzania sensorycznego:

1. Zaburzenia Modulacji Sensorycznej

(Sensory Modulation Disorder-SMD)-

regulacja bodźców sensorycznych-

trudności w zamianie informacji wpływających

na odpowiednie zachowanie dostosowane do

siły i charakteru bodźca sensorycznego.

Zachowanie niedostosowane do stopnia,

intensywności i natury bodźca sensorycznego.

nadwrażliwość,

podwrażliwość,

poszukiwanie wrażeń sensorycznych

​

Źródło własne

2.Zaburzenia Różnicowania Sensorycznego (Sensory Discrimination Disorder -SDD)

– trudności z interpretacją właściwości i jakości bodźców sensorycznych

(podobieństw i różnic, identyfikacja, lokalizacja i właściwości bodźca)

​

​

Źródło własne

3.Zaburzenia Ruchowe o Podłożu Sensorycznym (Sensory-Based Moto Disorder- SBMD)-

• nieprawidłowe reakcje na bodźce sensoryczne- nieprawidłowo rozwinięte

ruchy posturalne lub wolicjonalne

Terapia integracji sensorycznej- etapy postępowania

źródło własne

• Ocena procesów integracji sensorycznej;

​

• Podjęcie terapii;

​

• Skoordynowanie działań;

​

• Wsparcie dziecka;

Strategie wspierające w bibliotece

• Maty sensoryczne

Kącik sensoryczny

• Skrzynia skarbów sensorycznych (drobne zabawki sensoryczne do stymulacji proprioceptywnej i dotykowej (do wyboru przez samo dziecko)

• Pufa terapeutyczna

• Dysk sensoryczny

• Kamienie sensoryczne

- Poduszki sensoryczne

Stacjonarnie

​

• czytanie siedząc na piłce, poduszce sensorycznej, oparcie stóp na kamieniach sensorycznych, ściskając gniotki sensoryczne
• po przeczytaniu fragmentu tekstu, wykonanie zadania, np. zrobienie kulki z kartki papieru lub gazety i kulką trafienie do kosza, odturlanie piłki do dorosłego, dorysowanie fragmetu na rysunku, itp..
• czytanie w leżeniu na plecach ze stopami opartymi o ścianę i wykonywaniu ruchu wpychania jej w ścianę,
• J.w. z piłką opartą o ścianę i dociskanie piłki by nie uciekła,
• Czytanie kołysząc się na dysku, piłce, desce równoważnej
• Czytanie w leżeniu na brzuchu na dywanie lub w tunelu sensorycznym- wykonanie turlania po przeczytaniu fragmentu
• Własna książka fakturowa- materiał plastyczny różny (np. tkaniny różnej grubości, faktury, włóczki, papier fakturowy kolorowy, papier ścierny, brokat, cekiny, nietypowy materiał plastyczny, np. waciki kosmetyczne, gąbki, myjki, itp.)

Strategie wspierające w bibliotece

1. Literowy tasiemiec- rozsypaniec- słuchanie tekstu czytanego przez kolegę. Zapamiętanie ostatniej litery i rozpoczęcie czytania fragmentu swojej książki, np. zobaczył- Łagodnie spojrzał…..
2. Wyśpiewaj to- wymyślanie melodii do fragmentu tekstu lub streszczenia,
3. Wytańcz fragment (lub cały tekst)- wymyślanie ruchu do fragmentu książki, rozdziału czy streszczenia (np. z pomocą rekwizytu)
4. Rytmizowanie tekstu (na siedząco, w chodzie)
5. Echo- powtarzanie ostatniego słowa fragmentu tekstu (lub frazy wiersza) przez wszystkie dzieci po przeczytaniu lub wyśpiewaniu (np. „Na straganie”)
6. Czytanie z pokonywaniem drobnych przeszkód
7. Pokaż to- wymyślanie ruchu do fragmentu tekstu
8. Książkowa „Laurencja”- wykonywanie określonego ruchu (np. podskok, przysiad, obrót) na powtarzającym się w tekście słowie (np. Kubuś Puchatek)
9. Zmiana tempa czytania
10. Zmiana głośności czytania- np.naprzemiennie
11. Wplatanie we fragmenty tekstu wyrazów dźwiękonaśladowczych do powtarzania przez dzieci, np. „Lokomotywa”
12. Inicjowanie przez głównego czytającego wyśpiewywania wyrazów (jak na koncercie- ooo)
13. Tory przeszkód- na każdym stanowisku przeczytanie fragmentu i wykonanie zadania

Strategie wspierające w bibliotece

Źródła:

• Goddard S. (2004): Odruchy, uczenie i zachowanie. Klucz do umysłu dziecka. Wyd. Międzynarodowy Instytut Neurokinezjologii Rozwoju Ruchowego i Integracji Odruchów, Warszawa.
• Miller L. J. (2006): Sensational Kids. Nowy Jork. Penguin Group.
• Olechnowicz H. (1999): Jaskiniowcy zagubieni w XXI wieku. Praca terapeutyczna z małymi dziećmi. WSiP , Warszawa.
• Pisula E. Małe dziecko z autyzmem, GWP Gdańsk, 2005r.
• Spionek H. (1970): Psychologiczna analiza trudności i niepowodzeń szkolnych. Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych , Warszawa.
• https://maleslowa.wordpress.com/2020/04/20/czy-mozg-moze-miec-szuflady-zagadnienie-neuroplastycznosci/

​

​

Dziękuję za uwagę