1 of 43

NHIỆT LIỆT CHÀO ĐÓN �CẢ LỚP ĐẾN VỚI BÀI HỌC MỚI!

2 of 43

KHỞI ĐỘNG

Dòng điện được truyền từ nhà máy đến nơi tiêu thụ là dòng điện xoay chiều, nhưng một số thiết bị điện tử lại sử dụng dòng điện một chiều. Làm thế nào chuyển từ dòng điện xoay chiều thành dòng điện một chiều?

3 of 43

Gợi ý

Để chuyển dòng điện

xoay chiều thành dòng điện một chiều cần dùng thiết bị chỉnh dòng điện, bộ chuyển đổi,…

4 of 43

BÀI 4: CHỈNH LƯU �DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU

5 of 43

NỘI DUNG BÀI HỌC

I.

Diode bán dẫn

II.

Chỉnh lưu dòng điện xoay chiều

6 of 43

I.

DIODE BÁN DẪN

7 of 43

a) Diode mắc phân cực thuận

b) Diode mắc phân cực ngược

Hình 4.2. Diode mắc phân cực thuận và ngược trong mạch điện một chiều

8 of 43

Video tìm hiểu cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của diode

9 of 43

Dựa vào thông tin SGK và video vừa theo dõi, hãy nêu cấu tạo của diode bán dẫn và nguyên tắc hoạt động của diode khi cho dòng điện đi qua theo phân cực thuận, phân cực ngược.

10 of 43

GHI NHỚ

  • Diode bán dẫn là linh kiện bán dẫn cho dòng điện đi qua theo một chiều.
  • Cấu tạo của diode bán dẫn có hai cực là anode (A) và cathode (K).

11 of 43

Khi mắc diode có anode nối với cực dương và cathode nối với cực âm của nguồn thì nó cho dòng điện chạy qua, gọi là dòng điện thuận.

Nếu mắc diode theo chiều ngược lại thì dòng điện đi qua có cường độ rất nhỏ, gọi là dòng điện ngược.

12 of 43

Chia lớp thành 6 - 8 nhóm

Thí nghiệm khảo sát mối quan hệ giữa dòng điện chạy qua diode bán dẫn và điện áp giữa hai cực của nó

Chuẩn bị

dụng cụ như hình

13 of 43

Tiến hành

Điều chỉnh biến áp nguồn ở chế độ dòng điện một chiều có điện áp đầu ra là 7V.

a) Phân cực thuận

  • Lắp ráp dụng cụ theo sơ đồ mạch điện như hình.
  • Điều chỉnh biến trở để số chỉ vôn kế tăng dần từ 0.
  • Ghi số chỉ trên vôn kế, ampe kế mỗi lần điều chỉnh biến trở.

14 of 43

Tiến hành

Điều chỉnh biến áp nguồn ở chế độ dòng điện một chiều có điện áp đầu ra là 7V.

b) Phân cực ngược

  • Lắp ráp dụng cụ theo sơ đồ mạch điện như hình.
  • Điều chỉnh biến trở để số chỉ vôn kế tăng dần từ 0.
  • Ghi số chỉ trên vôn kế, ampe kế mỗi lần điều chỉnh biến trở.

15 of 43

Thực hiện yêu cầu:

(1) Hoàn thành bảng kết quả thí nghiệm:

Mắc phân cực thuận

Mắc phân cực ngược

Lần đo

U (V)

I (mA)

Lần đo

U (V)

I (mA)

1

 

 

1

 

 

2

 

 

2

 

 

3

 

 

3

 

 

4

 

 

4

 

 

…

 

 

…

 

 

10

 

 

10

 

 

16 of 43

(2) Từ bảng kết quả thí nghiệm, hãy vẽ đường đặc trưng I – U của diode bán dẫn.

Đường đặc trưng I – U của diode

(3) Nhận xét về giá trị của cường độ dòng điện qua diode khi diode được mắc phân cực thuận và khi diode được mắc phân cực ngược.

17 of 43

Mối quan hệ giữa

dòng điện thuận và dòng điện ngược với điện áp qua diode có dạng như

Hình 4.3.

18 of 43

NHẬN XÉT

Khi diode mắc thuận:

Cường độ dòng điện có giá trị tăng rất nhanh khi điện áp tăng.

Khi diode mắc ngược:

Cường độ dòng điện gần như bằng 0 và gần như không đổi.

19 of 43

II.

CHỈNH LƯU DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU

20 of 43

Chỉnh lưu dòng điện là chuyển từ dòng điện xoay chiều sang dòng điện một chiều.

1. Chỉnh lưu nửa chu kì

Hình 4.6. Sơ đồ mạch điện chỉnh lưu nửa chu kì

Nếu chỉ sử dụng một diode bán dẫn trong mạch điện xoay chiều thì ta sẽ chỉnh lưu được nửa chu kì dòng điện.

21 of 43

Hoạt động (SGK - tr.23)

Quan sát Hình 4.7a và Hình 4.7b, thực hiện các yêu cầu sau:

  1. Nêu sự khác nhau về hình dạng đồ thị điện áp vào và điện áp ra theo thời gian.
  2. Mô tả dòng điện chạy trong mạch khi hiệu điện thế giữa another và cathode của diode là âm hoặc dương.

22 of 43

Câu 1: Sự khác nhau về hình dạng đồ thị điện áp vào và điện áp ra theo thời gian:

Điện áp vào là đường liên tục, hình sin, có cả chiều âm và dương.

Điện áp đầu ra là đường gián đoạn, không còn chiều âm, chỉ còn chiều dương.

Điện áp đầu ra có phần dương đồng pha với điện áp đầu vào.

23 of 43

Câu 2: Mô tả dòng điện chạy trong mạch khi hiệu điện thế giữa another và cathode của diode là âm hoặc dương:

Từ đồ thị cho thấy, điện áp từ anode đến cathode không bị ảnh hưởng về pha qua diode, còn theo chiều ngược lại bị chặn, giá trị cường độ dòng điện bằng 0 hay diode chỉ cho dòng điện theo chiều thuận từ anode đến cathode, chiều ngược lại bị chặn.

24 of 43

2. Chỉnh lưu cả chu kì

Khi cần chỉnh lưu cả chu kì (2 nửa chu kì dòng điện), người ta sử dụng 4 diode bán dẫn mắc thành mạch cầu chỉnh lưu.

25 of 43

Từ sơ đồ như Hình 4.8 hãy chứng tỏ rằng dù hiệu điện thế giữa hai điểm 1 và 3 có giá trị dương hay âm thì hiệu điện thế giữa hai điểm 2 và 4 luôn có giá trị dương.

Câu hỏi (SGK - tr.23)

26 of 43

Điện thế ở điểm 1 cao hơn điểm 3. Dòng điện sẽ đi từ 1 qua D1 đến 2 và từ 2 qua điện trở R, đến 4. Từ 4 qua D3 đến 3 không qua D4 đến 1 vì điện áp ở 1 cao hơn 4, từ 3 về nguồn, không qua D2 vì điện áp ở 2 cao hơn 3.

Như vậy, điện áp giữa điểm 2 và điểm 4 luôn dương vì dòng điện chạy qua 2 qua R đến 4 và về nguồn.

Nếu điện áp 1 - 3 là dương:

Gợi ý

27 of 43

Điện thế ở điểm 1 thấp hơn điểm 3. Dòng điện sẽ đi từ 3 qua D2 đến 2 và từ 2 qua điện trở R, đến 4. Từ 4 qua D4 đến 1 không qua D3 đến 3 vì điện áp ở 3 cao hơn 4, từ 1 về nguồn, không qua D1 vì điện áp ở 2 cao hơn 1.

Như vậy, điện áp giữa điểm 2 và điểm 4 luôn dương vì dòng điện chạy qua 2 qua R đến 4 và về nguồn.

Nếu điện áp 1 - 3 là âm:

Gợi ý

28 of 43

Quan sát Hình 4.9 và Hình 4.10, thực hiện các yêu cầu sau:

Hoạt động (SGK - tr.24)

  1. Nêu sự khác nhau về hình dạng đồ thị điện áp giữa hai đầu đoạn mạch và hai đầu điện trở.
  2. Hãy mô tả chiều dòng điện chạy qua điện trở R (hình 4.8) trong mỗi chu kì.
  3. Hãy so sánh đồ thị điện áp chỉnh lưu nửa chu kì (hình 4.7b) và chỉnh lưu cả chu kì (hình 4.10).

29 of 43

30 of 43

Câu 1:

Sự khác nhau về hình dạng đồ thị điện áp giữa hai đầu đoạn mạch và hai đầu điện trở:

Điện áp đầu ra không có giá trị âm. Thời điểm điện áp đầu vào dương thì đầu ra cùng dương và đầu vào âm thì đầu ra vẫn dương. Như vậy, đầu ra luôn có giá trị dương dù đầu vào là dương hay âm.

31 of 43

Câu 2:

Mô tả chiều dòng điện chạy qua điện trở R trong mỗi chu kì:

Trong mỗi chu kì, dòng điện thay đổi độ lớn lên cực đại 2 lần nhưng không thay đổi chiều, phần chiều âm được đảo lại thành dương, còn chiều dương giữ nguyên.

32 of 43

Câu 3:

So sánh:

Đồ thị chỉnh lưu nửa chu kì

Đồ thị chỉnh lưu cả chu kì

​

​

​

​

  • Bị mất một nửa phần âm.
  • Đủ cả dương và âm.
  • Tần số chỉnh lưu cả chu kì gấp đôi tần số nửa chu kì.
  • Chỉ một nửa chu kì có dòng điện, nửa còn lại là không có dòng điện.

33 of 43

Câu 1: Chỉnh lưu dòng điện xoay chiều là:

LUYỆN TẬP

chuyển từ dòng điện xoay chiều sang dòng điện một chiều.

A

điều chỉnh cường độ dòng điện xoay chiều gần như không đổi.

B

chuyển từ dòng điện một chiều sang dòng điện xoay chiều.

C

điều chỉnh cường độ dòng điện xoay chiều về xấp xỉ bằng 0.

D

chuyển từ dòng điện xoay chiều sang dòng điện một chiều.

A

34 of 43

Câu 2: Phát biểu nào sau đây không đúng?

Nếu sử dụng một diode bán dẫn trong mạch điện xoay chiều thì ta có thể chỉnh lưu được cả chu kì của dòng điện.

A

Để chỉnh lưu cả chu kì của dòng điện xoay chiều, người ta sử dụng 4 diode bán dẫn mắc thành mạch cầu chỉnh lưu.

B

Diode bán dẫn được sử dụng trong các mạch chỉnh lưu dòng điện xoay chiều.

C

Diode bán dẫn có tính chỉnh lưu.

D

Nếu sử dụng một diode bán dẫn trong mạch điện xoay chiều thì ta có thể chỉnh lưu được cả chu kì của dòng điện.

A

35 of 43

Câu 3: Đồ thị nào sau đây vẽ đúng đường đặc trưng I – U của một diode bán dẫn?

A

B

C

D

D

36 of 43

Câu 4: Đặt một điện áp xoay chiều có tần số 50 Hz vào một mạch chỉnh lưu. Nội dung nào sau đây là đúng?

Nếu X là mạch chỉnh lưu nửa chu kì thì điện áp ra có độ gợn sóng nhỏ, tần số 50 Hz.

A

Nếu X là mạch chỉnh lưu nửa chu kì thì điện áp ra có độ gợn sóng lớn, tần số 100 Hz.

B

Nếu X là mạch chỉnh lưu cả chu kì thì điện áp ra có độ gợn sóng nhỏ, tần số 100 Hz.

C

Nếu X là mạch chỉnh lưu cả chu kì thì điện áp ra có độ gợn sóng lớn, tần số 50 Hz.

D

Nếu X là mạch chỉnh lưu cả chu kì thì điện áp ra có độ gợn sóng nhỏ, tần số 100 Hz.

C

37 of 43

Câu 5: Mạch chỉnh lưu được sử dụng nhiều trên thực tế là

mạch chỉnh lưu nửa chu kì sử dụng một diode.

A

mạch chỉnh lưu cả chu kì sử dụng cầu chỉnh lưu.

B

mạch chỉnh lưu hai nửa chu kì sử dụng hai diode.

C

mạch chỉnh lưu cả chu kì sử dụng sáu diode.

D

mạch chỉnh lưu cả chu kì sử dụng cầu chỉnh lưu.

B

38 of 43

VẬN DỤNG

Em hãy tìm hiểu các thông tin về thiết bị sạc điện trên internet và giải thích hoạt động của các thiết bị sạc điện.

39 of 43

Gợi ý

Trong cấu tạo của một thiết bị sạc điện có:

Mạch điều khiển:

Điều chỉnh dòng điện và điện áp đầu ra để phù hợp với yêu cầu của thiết bị cần sạc.

Bộ biến áp:

Chuyển đổi điện áp và dòng điện từ nguồn điện vào thành điện áp và dòng điện phù hợp với yêu cầu của thiết bị cần sạc.

40 of 43

Khi sạc pin, các thiết bị sạc sẽ chỉnh lưu dòng điện xoay chiều, biến dòng điện xoay chiều thành dòng điện một chiều, đồng thời điều chỉnh điện áp và cường độ dòng điện phù hợp với thiết bị điện tử cần sạc.

41 of 43

EM ĐÃ HỌC

1

Diode bán dẫn cho dòng điện chạy theo một chiều từ anode đến cathode.

2

Dòng điện xoay chiều đi qua các diode bán dẫn biến đổi thành dòng điện một chiều.

3

Cách chỉnh lưu dòng điện xoay chiều nửa chu kì và cả chu kì bằng diode bán dẫn.

42 of 43

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

01

Ghi nhớ kiến thức trong bài

02

Hoàn thành nội dung Vận dụng

03

Chuẩn bị bài sau - Bài 5: Tia X

43 of 43

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ CHÚ Ý LẮNG NGHE BÀI GIẢNG!