�ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ�ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «ΙΣΛΑΜ»�
ΤΩΝ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΜΩΡΑΙΤΙΔΗ-ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΜΠΟΙΛΗ-
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΠΑΠΑΡΙΖΟΥ-ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΤΣΩΝΗ-ΑΝΑΡΓΥΡΟΥ ΨΙΩΤΑ
6ο ΛΥΚΕΙΟ ΒΟΛΟΥ---ΤΜΗΜΑ Β2
ΙΣΛΑΜ-ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ
-Αποτελεί μια από τις κορυφαίες μονοθεϊστικές θρησκείες.
-Διαμορφώθηκε μέσα από τη δράση και το κήρυγμα του προφήτη Μωάμεθ (Μουχάμαντ) στις αρχές του 7ου αιώνα μ.Χ.
-Ο όρος «Ισλάμ», κυριολεκτικά σημαίνει υποταγή και υπακοή στις θεϊκές εντολές.
-Θεμελιακή ιδέα του Μουσουλμανισμού το γεγονός ότι ο πιστός (μουσλίμ) αποδέχεται τα διδάγματα και την καθοδήγηση του Αλλάχ, δηλαδή είναι αφοσιωμένος στο θέλημα του Θεού, όπως αυτό αποκαλύφθηκε στον προφήτη του Μωάμεθ.
-Αριθμεί πάνω από 700.000.000 πιστούς, ωστόσο εκτός από θρησκεία αποτελεί ταυτόχρονα μια πολιτική, πολιτισμική, κοινωνική και ηθική πραγματικότητα.
ΜΩΑΜΕΘ Ο ΠΡΟΦΗΤΗΣ
-Γεννήθηκε το 570 μ.Χ. στη Μέκκα, ενώ μετά τον θάνατο του πατέρα του, την ανατροφή του ανέλαβαν ο πάππους και ο θείος του. Στα αραβικά Μωάμεθ σημαίνει «ιδιαίτερα αξιέπαινος».
-Σύμφωνα με το Κοράνιο, του παρουσιάστηκε ο άγγελος Γαβριήλ, κρατώντας ένα κείμενο και τον διέταξε να το απαγγείλει.
-Άρχισε την αποστολή, κηρύττοντας ότι ο Αλλάχ δεν είναι απλώς ένας, αλλά ο μόνος υπάρχων και ότι η λατρεία οποιουδήποτε άλλου θεού αποτελούσε βλασφημία.
-Το πολυθεϊστικό περιβάλλον τον αντιμετώπισε με εχθρότητα, οπότε κατέφυγε στη Μεδίνα το 622 μ.Χ. Το έτος αποδημίας του συνιστά αφετηρία του χρονολογικού συστήματος των Αράβων.
-Αυτή είναι η Εγίρα (Χίτζρα), που δηλώνει τη μετανάστευση, αν και βασική σημασία της είναι η αποκοπή των οικογενειακών δεσμών.
ΜΩΑΜΕΘ Ο ΠΡΟΦΗΤΗΣ
-Στη Μεδίνα προοδευτικά κατάφερε να επιβάλλει τη διδασκαλία του, ιδρύοντας μια κοινότητα πιστών, ενώ κατόρθωσε να συνάψει συμμαχικές σχέσεις με διάφορα νομαδικά φύλα.
-Συμμετείχε σε αποφασιστικές μάχες για την εξάπλωση του ισλαμικού κράτους (πχ. μάχη του Μπαντρ, μάχη του Ουχούντ, μάχη της Τάφρου).
-Καθοριστικότερη επιχείρηση του ήταν η επίθεση εναντίον της Μέκκας το 630 μ.Χ., όπου την κυρίευσε, μετέτρεψε την Καάμπα σε χώρο λατρείας του Αλλάχ και έκανε την πόλη κέντρο της νέας θρησκείας.
-Απεβίωσε το 632 μ.Χ. στην Μεδίνα σε ηλικία 61 ετών και τάφηκε στο τέμενος του Προφήτη στη Σαουδική Αραβία. Τον διαδέχθηκε, παίρνοντας τον τίτλο του Χαλίφη (διαδόχου), ο στενός του φίλος Αμπού Μπαάκρ.
ΠΕΝΤΕ ΣΤΥΛΟΙ ΙΣΛΑΜ
Είναι τα 5 υποχρεωτικά θρησκευτικά καθήκοντα του μουσουλμάνου πιστού:
1. Ομολογία πίστης (shahada) με την επανάληψη της φράσης «δεν υπάρχει άλλος Θεός παρά μόνο ο Αλλάχ και ο Μωάμεθ είναι ο προφήτης του». Περιέχει τις 2 βασικότερες διδασκαλίες του Ισλάμ και προβάλλει το Μωάμεθ ως τον μεγαλύτερο από τους προφήτες, αλλά και ως πρότυπο ισλαμικής ζωής.
2. Ελεημοσύνη (zakat). Στη διάρκεια της ιστορίας πήρε τη μορφή υποχρεωτικού φόρου, που επιβάλλονταν στα εισοδήματα των πιστών. Σήμερα γίνεται με μορφή εθελοντικής προσφοράς.
ΠΕΝΤΕ ΣΤΥΛΟΙ ΙΣΛΑΜ
3. Προσευχή (salah). Κεντρική θέση στη ζωή του πιστού, ο οποίος πρέπει να προσεύχεται, στρεφόμενος προς τη Μέκκα, 5 φορές την ημέρα, την ανατολή, το μεσημέρι, το απόγευμα, τη δύση και το βράδυ. Μέρα αφιερωμένη στην προσευχή είναι η Παρασκευή και το μεσημέρι της οι πιστοί συγκεντρώνονται στο τζαμί, που είναι το κέντρο κοινοτικής λατρείας.
4. Νηστεία (sawm). Πραγματοποιείται το μήνα Ραμαντάν, 9ο μήνα του ισλαμικού σεληνιακού έτους. Συνίσταται σε αποχή από κάθε είδους τροφή, ποτό και κάπνισμα από την ανατολή ως τη δύση.
5. Ιερή αποδημία στα ιερά της Μέκκας (hajj). Μεγάλο Προσκύνημα που απαιτείται από όλους τους μουσουλμάνους τουλάχιστον 1 φορά στη ζωή. τους.
ΚΟΡΑΝΙ
-Η ψυχή και το θεμέλιο πάνω στο οποίο στηρίζεται το Ισλάμ.
-Κατά τους Μουσουλμάνους αποτελεί αντίγραφο ενός ουράνιου πρωτότυπου, που βρίσκεται πάντοτε μπροστά στον Θεό. Περιέχει τον λόγο του Θεού, όπως o ίδιος τον αποκάλυψε στον Μωάμεθ μέσω του Γαβριήλ.
-Το περιεχόμενό του θεωρείται θείο και αλάθητο, ενώ η απαγγελία στίχων του οδηγεί σε κοινωνία με τον Θεό.
-Το πρώτο γραπτό μνημείο της αραβικής. Σφράγισε τη γλώσσα και τη θρησκευτική συνείδηση των Αράβων.
-Χωρίζεται σε 114 κεφάλαια (σούρες, δηλ. αποκαλύψεις).
ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΕΣ ΚΟΡΑΝΙΟΥ
-Ο Θεός είναι ένας, ο Αλλάχ, και ο Μωάμεθ ο προφήτης του. Άλλοι προφήτες (Μωυσής, Ιησούς) προηγήθηκαν, αλλά ο Μωάμεθ είναι ο τελευταίος και ανώτερος, γιατί σ' αυτόν δόθηκε η τελική και ολοκληρωμένη αποκάλυψη.
-Οι άγγελοι είναι δημιουργήματα του Αλλάχ και έργο τους να εκτελούν τις εντολές του. Ένας από αυτούς, ο Ιμπλίς (Διάβολος) εξέπεσε. Στα όρια που επιτρέπει ο Αλλάχ, ο Ιμπλίς και οι ακόλουθοι του άγγελοι πειράζουν τους πιστούς με διάφορους τρόπους.
-Η ζωή και οι πράξεις των ανθρώπων προκαθορίζονται από τη βούληση του Αλλάχ (κισμέτ), ο οποίος άλλον τον οδηγεί στο σωστό και άλλον τον αφήνει να πλανηθεί.
-Στην Τελική Κρίση ο άνθρωπος ανταμείβεται ή καταδικάζεται για τις πράξεις του. Η ανταμοιβή είναι η παραδείσια ζωή, ενώ η καταδίκη φρικτά βασανιστήρια στην κόλαση. Ιδιαίτερη είναι η απόλαυση του παραδείσου ως ανταμοιβής για το θάνατο στη μάχη κατά των απίστων.
ΣΗΙΤΕΣ ΚΑΙ ΣΟΥΝΙΤΕΣ
-Όταν ο χαλίφης Ουθμάν δολοφονήθηκε, στη θέση του εξελέγη ο Αλή, εξάδελφος και γαμπρός του Μωάμεθ.
-Το περιβάλλον του Ουθμάν αντιτάχθηκε στην εκλογή και ακολούθησε σύγκρουση και ήττα του Αλή.
-Οι ακόλουθοί του (Σηίτες) διαφοροποιήθηκαν από τους υπόλοιπους μουσουλμάνους, που αποτέλεσαν τον λεγόμενο ορθόδοξο κλάδο (Σουνίτες).
-Οι Σηίτες επικράτησαν σε Περσία, Ιράκ και Πακιστάν, ενώ η πλειονότητα του υπόλοιπου μουσουλμανικού κόσμου είναι Σουνίτες.
ΣΗΙΤΙΣΜΟΣ
-Άμεσος διάδοχος του Προφήτη ο Αλή.
-Κληρονομική διαδοχή Μωάμεθ, συνεπώς οι χαλίφες δεν πρέπει να εκλέγονται.
-Κάθε γενιά έχει δικό της ηγέτη (Ιμάμη), από τον οίκο του Αλή. Θεωρείται αλάθητος, είναι πηγή κάθε απόφασης και από αυτόν μεταβιβάζεται η αληθινή ερμηνεία του Κορανίου μυστικά στους διαδόχους του.
-Εσχατολογικός χαρακτήρας δόγματος και ύπαρξη πολλών σχολών.
ΣΟΥΝΙΤΙΣΜΟΣ
-Επιμονή στην πιστή τήρηση των γραφών του Κορανίου.
-Λήψη αποφάσεων με βάση την ομοφωνία της κοινότητας (ούμα).
-Μη κληρονομική διαδοχή Μωάμεθ, επομένως οι χαλίφες εκλέγονται.
-Ιδιαίτερη συνοχή του συγκεκριμένου δόγματος.
ΣΟΥΦΙΣΜΟΣ
-Κίνημα του ισλαμικού μυστικισμού (από 8ο αιώνα μ.Χ.)
-Προέκυψε ως αποτέλεσμα κινημάτων αυστηρότητας και ασκητισμού μέσα στην ισλαμική κοινότητα, επίδρασης των χριστιανών ασκητών και επαφής με νεοπλατωνικές ιδέες.
-Σκοπός του η ένωση με το Θεό που επιτυγχάνεται μέσω εκμηδένισης του εγώ.
-Οι Σούφι οργανώθηκαν σε μοναστικές κοινότητες και τάξεις (πχ. δερβίσηδες) και ανέπτυξαν τεχνικές, μέσω των οποίων μπορούσε να επιτευχθεί ένωση με το Θεό, όπως το ντικρ (διαλογισμός πάνω στο όνομα του Θεού) και ο στροβιλισμός των δερβίσηδων (γύρω από τον εαυτό τους).
ΤΖΙΧΑΝΤ
-Ατομικό καθήκον κάθε μουσουλμάνου είναι ο εντατικός αγώνας (τζιχάντ) για τη διάδοση της πίστης του και την εξάπλωση και την κυριαρχία των «δικαίων» του Θεού σε όλη τη γη.
-Το καθήκον είναι υποχρεωτικό για κάθε μουσουλμάνο, μόνο όταν το Ισλάμ απειλείται.
-Σύμφωνα με τους μυστικούς του Ισλάμ, τζιχάντ σημαίνει ακατάπαυστος εσωτερικός πνευματικός αγώνας εναντίον των παθών, που δεσμεύουν την ανθρώπινη ελευθερία.
ΤΡΟΠΟΙ ΕΠΙΤΕΥΞΗΣ ΤΖΙΧΑΝΤ
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
-ΙΕΠ, Χριστιανισμός και θρησκεύματα, Βιβλίο μαθητή, Αθήνα 2023, σελ. 124-130.
-Δ. Δρίτσας, Δ. Μόσχος, Χριστιανισμός και θρησκεύματα, Αθήνα 2015, σελ. 242-255.
-Μ. Μαριόρας, Στα μονοπάτια του Ισλάμ, Αθήνα 2014, σελ. 35-61.
-K. Armstrong, Islam, a short history, 2001, σελ. 72-124.
-Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος-Larousse-Britannica, τόμος 30, σελ. 164-212.
-Εγκυκλοπαίδεια Δομή, τόμος 16, σελ. 188-201.
-Ιστοσελίδα wikipedia (https//:el.wikipedia.org/wiki/Ισλάμ).