Hình 8.1 là mô hình của một mạng máy tính; máy chủ, máy tính để bàn và máy in là các thiết bị đầu cuối, còn bộ chia (HUB), bộ chuyển mạch (Switch), bộ định tuyến (Router) là các thiết bị kết nối.

Bộ định tuyến có một số cổng để cắm cáp mạng, có phân biệt các cổng LAN và cổng INTERNET. Tại sao phải phân biệt như vậy?

Phải phân biệt như vậy vì mạng LAN bao phủ một khu vực hạn chế nhỏ và các thiết bị Switch hay HUB chỉ chuyển tiếp dữ liệu trong nội bộ mạng LAN. Trong khi cổng INTERNET kết nối nhiều mạng LAN và khi phát hiện dữ liệu gửi cho thiết bị không có trong LAN thì nó sẽ được gửi qua cổng INTERNET. Internet bao phủ một khu vực rộng lớn trên một thành phố, quốc gia hoặc thậm chí một lục địa.

Hoạt động 1 Phân biệt Internet với mạng LAN

1. Phạm vi sử dụng của Internet là:

A. Chỉ trong gia đình

B. Chỉ trong một cơ quan

C. Toàn cầu

2. Điện thoại thông minh được kết nối với Internet bằng cách nào?

A. Qua dịch vụ 3G, 4G, 5G

B. Kết nối gián tiếp qua wifi

C. Cả A và B.

1. chọn đáp án C (phạm vi sử dụng của Internet là toàn cầu)

2. chọn đáp án C (Điện thoại thông minh được kết nối với Internet: Qua dịch vụ 3G, 4G, 5G; Kết nối gián tiếp qua wifi

Theo phạm vi địa lí, các mạng máy tính có thể chia thành hai loại:

• Mạng cục bộ (Local Area Network, viết tắt là LAN)
• Mạng diện rộng (Wide Area Network, viết tắt là WAN).

1. MẠNG LAN VÀ INTERNET

- Mạng LAN có phạm vi địa lí nhỏ như gia đình, trường học hay công ty.

- Mạng diện rộng được hình thành bằng cách liên kết các LAN hay các máy tính đơn lẻ.

- Internet là mạng diện rộng có quy mô toàn cầu.

- Switch hay HUB chỉ chuyển tiếp dữ liệu trong nội bộ mạng LAN.

- Router: Dùng để kết nối các LAN với nhau. Nguyên lí hoạt động của Router là nếu địa chỉ nơi nhận của dữ liệu không có trong LAN thì nó sẽ gửi qua cổng Internet.

- LAN là sở hữu của một cá nhân, gia đình hay một cơ quan, tổ chức xác định.

- Internet không thuộc sở hữu của riêng ai.

Em biết một số nhà cung cấp dịch vụ Internet như: Viettel, FPT, VNPT,…

Câu hỏi (trang 39)

Để kết nối điện thoại, máy tính hay ti vi với Internet, phải đăng kí qua một nhà cung cấp dịch vụ Internet như Viettel, FPT, VNPT,… Em có biết nhà cung cấp dịch vụ Internet nào không?

2. VAI TRÒ CỦA INTERNET

Internet ngày càng được sử dụng rộng rãi trên toàn thế giới và có ảnh hưởng đến hầu hết các lĩnh vực hoạt động của con người.

Trong giao tiếp cộng đồng: Internet đã thay đổi cách mọi người tương tác với nhau.

Trong giáo dục: Internet đã giúp hoạt động giáo dục hiệu quả hơn, Internet là một nguồn thông tin khổng lồ về mọi lĩnh vực.

• Internet là một kho tri thức khổng lồ thường xuyên được cập nhật, có thể truy cập bất cứ ở đâu, bất cứ lúc nào.
• Internet đã giúp con người có thể kết nối và giao tiếp với nhau một cách dễ dàng và tiện lợi.
• Internet đã có ảnh hưởng sâu sắc tới mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, làm thay đổi cách thức làm vệc, học tập và giao tiếp với nhau.

Câu hỏi (trang 40)

1. Em hãy nêu một số ứng dụng của Internet đối với hoạt động giải trí.

2. Em hãy nêu một số ứng dụng của Internet đối với hoạt động bảo vệ sức khoẻ.

1. Một số ứng dụng của Internet đối với hoạt động giải trí như như: nghe nhạc, xem phim, chơi game, trò chuyện qua các diễn đàn, mạng xã hội,...

2. Một số ứng dụng của Internet đối với hoạt động bảo vệ sức khoẻ như:

• Bệnh nhân có thể sử dụng các ứng dụng và phần mềm để truy cập dữ liệu sức khỏe của chính mình.
• Quản lý dữ liệu thời gian chăm sóc sức khoẻ.

Hoạt động 2 Mua hay sử dụng thuê bao?

Hãy đọc hai ví dụ sau và trả lời câu hỏi:

Ví dụ 1: Bạn An có rất nhiều ảnh cần lưu nhưng ổ đĩa cứng sắp hết chỗ. Thay vì mua thêm một ổ đĩa cứng mới, An đã đăng kí dịch vụ lưu trữ trên Internet như Dropbox, fShare. Khi cần, An chỉ cần kết nối Internet, đăng nhập và sử dụng giống như một ổ đĩa cá nhân. Nếu dùng ít thì không phải trả tiền, dùng nhiều tới một mức nào đó thì phải trả theo mức sử dụng.

Ví dụ 2: Công việc của cô Bình phải làm tài liệu rất nhiều và phải di chuyển thường xuyên. Thay vì mua phầm mềm soạn thảo Word cài đặt trên máy tính ở nhà, cô đăng kí sử dụng phần mềm Google Docs chạy trên máy chủ của Google. Cô có thể soạn thảo bất cứ lúc nào, bất cứ ở đâu, dùng bất cứ máy tính nào miễn là có kết nối đến máy chủ Google Docs qua Internet. Văn bản cũng lưu trên máy chủ của Google.

Câu hỏi:

1. Bạn An, cô Bình đã thuê bao dịch vụ cung cấp loại tài nguyên nào?

A.Phần cứng B.Phần mềm C.Dữ liệu

2. So với việc tự mua sắm thì việc thuê bao dịch vụ qua internet có những ích lợi gì?

1. Bạn An thuê tài nguyên phần cứng, cô Bình thuê tài nguyên phần mềm.

2. Lợi ích của thuê bao dịch vụ qua Internet:

• Không lệ thuộc vào thời gian và địa điểm làm việc, miễn có Internet.
• Chuyên nghiệp, ổn định và an toàn.
• Chi phí rẻ hơn so với tự mua sắm phần cứng và phần mềm.

3. ĐIỆN TOÁN ĐÁM MÂY

a) Khái niệm về điện toán đám mây

- Việc chia sẻ các tài nguyên mạng theo nhu cầu qua Internet miễn phí hoặc trả phí theo hạn mức sử dụng được gọi là dịch vụ điện toán đám mây (gọi tắt là dịch vụ đám mây).

- Để sử dụng dịch vụ đám mây, người dùng phải đăng kí thuê bao, thoả thuận hạn mức sử dụng nếu phải trả phí và được cấp tài khoản truy cập.

- Google Docs, Dropbox... là những ví dụ điển hình của dịch vụ đám mây.

b) Các dịch vụ điện toán đám mây cơ bản

- Các dịch vụ đám mây cơ bản nói chung đều chủ yếu liên quan tới việc cho thuê các tài nguyên phần mềm và phần cứng

- Phần mềm được chia thành 2 nhóm: nhóm các phần mềm ứng dụng và nhóm các phần mềm nền tảng (platform)

- Phần mềm ứng dụng như: Google Docs, Zoom

- Việc cho thuê phần mềm ứng dụng được viết tắt là SaaS (Software as a service – phần mềm như là dịch vụ)

- Việc cho thuê nền tảng được viết tắt là PaaS (Platform as a service – nền tảng như là dịch vụ)

- Phần cứng như máy chủ, thiết bị lưu trữ,…

Ví dụ, thuê phần cứng Dropbox hay Google Drive để lưu trữ thông tin trên Internet

- Việc cho thuê hạ tầng được viết tắt là IaaS (Infrastructure as a service – hạ tầng như là dịch vụ)

=> SaaS, PaaS, IaaS là các dịch vụ chủ yếu của điện toán đám mây

c) Lợi ích của dịch vụ đám mây

Tính mềm dẻo và độ sẵn sàng cao: Người dùng không bị phụ thuộc vào phương tiện cá nhân, thời gian và địa điểm làm việc miễn là có kết nối Internet.

Chất lượng cao: Các nhà cung cấp dịch vụ đám mây thường đầu tư chuyên nghiệp. Phần mềm được kiểm định nhờ số lượng người dùng lớn. Hạ tầng có công suất dự phòng lớn, ổn định và an toàn.

Kinh tế hơn: Do chia sẻ cho nhiều người, dịch vụ đám mây có thể phân tải các dịch vụ và người dùng để không bị lãng phí. Chính người dùng cũng chỉ trả tiền theo mức sử dụng. Rất nhiều dịch vụ đám mây miễn phí đối với người dùng cá nhân (chỉ thu phí với người dùng là tổ chức) như Gmail để gửi thư, Google maps để tìm đường.

• Điện toán đám mây được định nghĩa như là việc phân phối các tài nguyên Công nghệ thông tin theo nhu cầu qua Internet với chính sách thanh toán theo mức sử dụng. SaaS, PaaS, IaaS là các loại hình dịch vụ chủ yếu của điện toán đám mây.
• Sử dụng dịch vụ điện toán đám mây linh hoạt hơn, tin cậy hơn, chi phí nói chung rẻ hơn so với tự mua sắm phần cứng và phần mềm.

Câu hỏi (trang 41)

1. Báo điện tử, giúp mọi người có thể đọc tin tức hàng ngày có phải là dịch vụ đám mây hay không?

2. Thư điện tử Gmail có phải là dịch vụ đám mây không?

1. Báo điện tử không phải là dịch vụ đám mây vì không lưu trữ, chia sẻ các dữ liệu như tài liệu, hình ảnh, video,…

2. Thư điện tử Gmail là dịch vụ đám mây vì có thể lưu trữ và chia sẻ dữ liệu như tài liệu, hình ảnh, video,...

Hoạt động 3 Công tơ điện tử làm việc như thế nào?

​

Trước đây, hàng tháng các nhân viên điện lực phải đi đọc các công tơ điện, ghi lại rồi nhập vào máy tính để lập hóa đơn và thống kê tình hình sử dụng điện. Hiện nay công tơ truyền thống đang được thay thế bằng công tơ điện tử. Công tơ điện tử được gắn vi xử lý để đọc các chỉ số điện và đều đặn về một đầu mối, từ đó chuyển về trung tâm dữ liệu qua Internet. Công tơ điện tử chính là một thiết bị thông minh.

Hãy thảo luận, ích lợi của việc dùng công tơ điện tử.

Lợi ích của việc dùng công tơ điện tử là:

• Đối với khách hàng: Kiểm soát được lượng điện tiêu thụ hàng ngày.
• Đối với ngành điện lực: Giảm nhân công ghi chỉ số công tơ, góp phần tăng năng suất lao động.

4. KẾT NỐI VẠN VẬT

Ý tưởng liên kết thiết bị thông minh là nguồn gốc của kết nối vạn vật (Internet of Things, viết tắt là IoT). IoT được dịch nghĩa là việc liên kết các thiết bị thông minh để tự động thu nhập, trao đổi và xử lý dữ liệu phục vụ cho các mục đích khác nhau.

Một số lợi ích của IoT:

• Có thể thu thập dữ liệu trên diện rộng nhờ mạng máy tính. Có thể làm việc ở những nơi có điều kiện bất lợi mà con người không làm được, như ghi dữ liệu giám sát trong lò phản ứng hạt nhân.

Một số lợi ích của IoT:

• Có thể hoạt động liên tục, tự động, cung cấp dữ liệu tức thời - điều này đặc biệt quan trọng đối với hệ thống thời gian thực (real time) mà một quyết định chậm trễ có thể gây thảm họa, ví dụ điều khiển lò phản ứng hạt nhân hay là xe tự động. 
• Tiết kiệm chi phí do giảm bớt lao động thu thập và xử lý thông tin mang tính thủ công.

- Một vài ví dụ về IoT.

Ví dụ 1: Thu phí không dừng trên các đường cao tốc.

Ví dụ 2: Nhà thông minh (Smart home).

• IoT là hệ thống liên mạng bao gồm các phương tiện và vật dụng, các thiết bị thông minh được cài đặt các cảm biến, phần mềm chuyên dụng giúp chúng có thể tự động kết nối, thu thập và trao đổi dữ liệu trên cơ sở hạ tầng Internet mà không nhất thiết có sự tương tác trực tiếp giữa con người với con người hay con người với máy tính.

• Với khả năng thu thập dữ liệu tự động trên diện rộng, phát hiện và xử lí kịp thời các vụ việc phát sinh IoT mang lại nhiều lợi ích trong các hoạt động nghiệp vụ và đem lại nhiều tiện nghi cho cuộc sống. Vì vậy, IoT được xem là một nội dung chủ chốt của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Câu hỏi (trang 43)

Trong một mạng loT, có nhất thiết là thiết bị thông minh chỉ nối với nhau qua Internet hay không?

Trong một mạng IoT, các thiết bị thông minh có thể kết nối với nhau qua Bluetooth, hồng ngoại,…

1. Phân tích ích lợi của giải pháp thu phí không dừng trên đường cao tốc.

2. Các mạng xã hội như facebook, youtube cho mọi người sử dụng miễn phí, nhưng nếu ai sử dụng để bán hàng hay quảng cáo thì phải trả tiền. Đây có phải là dịch vụ đám mây không?

1. Lợi ích của giải pháp thu phí không dừng trên đường cao tốc:

• Giúp các nhà đầu tư, cơ quan quản lý nhà nước dễ dàng giám sát, quản lý và lưu vết từng giao dịch của phương tiện.
• Phương tiện qua trạm thu phí không dừng, giảm tắc nghẽn giao thông.

2. Đây là dịch vụ đám mây. Vì: facebook, youtube cho phép lưu trữ, nhận dạng ảnh,...

1. Mạng LAN và Internet

2. Vai trò của Internet

-Trong giao tiếp cộng đồng

-Trong giáo dục

3. Điện toán đám mây

a). Khái niệm về điện toán đám mây

b). Các loại dịch vụ đám mây cơ bản

c). Lợi ích của dịch vụ đám mây

-Tính mềm dẻo và độ sẳng sàng cao

-Chất lượng cao

-Kinh tế hơn

4. Kết nối vạn vật

1. Làm phần VẬN DỤNG (SGK trang 43)

2. Xem trước bài 9 (SGK trang 44)

An toàn trên không không gian

Các em làm 10 câu hỏi trắc nghiệm Online để củng cố bài.

1. Đăng nhập vào trang thaycai.net

2. Nháy chuột vào Học Online

3. Nháy chuột vào 2. Ai nhanh hơn? Ôn bài vui nhộn tin học 10 – sách Kết nối tri thức

4. Nháy chuột vào 8. Trắc nghiệm: Bài 8-Mạng máy tính trong cuộc sống hiện đại