İlk kez 1868’de İsviçreli bilim adamı Friedrich Miescher tarafından bulunmuştur.

İlk kez çekirdekte bulundukları ve asit özelliği gösterdiklerinden, bu dev moleküllere Nükleik asitler (çekirdek asitleri) denilmiştir.

Hücre tarafından sentezlenen en büyük organik moleküllerdir. Protein, karbonhidrat ve yağ gibi diğer organik moleküllerden farkı kalıtımla ilgili olmalarıdır.

NÜKLEİK ASİTLER

NÜKLEİK ASİTLERİN ÖZELLİKLERİ

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

• Yapılarında C,H,O,N ve P bulunur.
• Nükleik asitlerin yapı taşlarına nükleotit denir.
• Bir nükleotit üç farklı molekülden oluşur. Bu moleküller;

beş karbonlu şeker (pentoz), azotlu organik baz ve fosforik asittir.

• Nükleotitler yapılarındaki şekere göre ikiye ayrılır. Yapılarında deoksiriboz şekeri bulunanlara deoksiribonükleotit, riboz şekeri bulunanlara da ribonükleotit denir.
• Riboz şekerinde deoksiriboz şekerine göre bir oksijen atomu fazladır.
• Deoksiribonükleotitler birleşerek DNA (deoksiribonükleik asit)’yı,

ribonükleotitler RNA (ribonükleik asit)’yı oluşturur.

• Nükleotidler, yapısında bulunan organik baza ve şekere göre isimlendirilirken, Nükleik asitler sadece şekere göre isimlendirilir.
• Tüm nükleotidleri bir arada tutan bağa ortak fosfat bağı veya fosfodiester bağı denir.
• Nükleotitlerin sayısı ve dizilişleri farklıdır. Nükleotitlerin farklı dizilişleri yeryüzünde yaşayan canlıların çeşitliliğini açıklayan anahtardır.

NÜKLEİK ASİTLER

NÜKLEİK ASİTLERİN ÖZELLİKLERİ

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

P

Ş

B

Nükleozit ( Adenozin)

Nükleotit ( AMP= Adenozin Mono Fosfat)

DNA, RNA ve ATP

NÜKLEİK ASİTLER

NÜKLEİK ASİTLERİN YAPISI

Glikozit Bağı

Ester Bağı

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

Binlerce nükleotit bir araya gelerek Nükleik asiti meydana getirir.

�Nükleik Asit + Protein → Nükleoprotein (Kromozom)

NÜKLEİK ASİTLER

NÜKLEİK ASİTLERİN YAPISI

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

​

​

​

Tüm nükleotitlerin yapısında bulunan fosfat grubu tek çeşit olup fosforik asittir. (H₃PO₄)

NÜKLEİK ASİTLER

NÜKLEİK ASİTLERİN YAPISI

FOSFORİK ASİT

5 C’LU ŞEKER

Pentoz ( 5 C’lu)

Pürin Grubu

( Çift Halkalı )

Pirimidin Grubu

( Tek Halkalı )

A ( Adenin ) DNA, RNA

G ( Guanin ) DNA, RNA

AZOTLU ORGANİK BAZ

İki Çeşittir

T ( Timin ) DNA

S ( Sitozin ) DNA, RNA

U ( Urasil ) RNA

P

Ş

B

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

• Her canlı türünün DNA’sındaki nükleotitlerin sayısı ve sırası farklıdır. Canlı çeşitliliğindeki temel budur.
• Deoksiribonükleotitlerden oluşur.
• Çift ipliklidir. Kendini eşler.
• Şekeri 5 C’lu deoksiribozdur.
• Bazları 4 çeşittir: Adenin (A) → Pürin bazı Guanin (G) → Pürin bazı Sitozin ( S veya C) → Pirimidin bazı Timin (T) → Pirimidin bazı

NÜKLEİK ASİTLER

DNA’nın YAPISI

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

1. Yönetici moleküldür.DNA’daki nükleotit dizilişleri protein molekülündeki aminoasit dizilişini ve sayısını belirler.
2. Kromozom yapısı DNA’dan oluşur.Genler kromozomlar üzerinde yer alır.
3. Tüm DNA örneklerinde Pürin miktarı = Pirimidin miktarı  ( A + G = T + S )
4. Kalıtsal bilgiyi taşıyan ve tüm canlılık olaylarını düzenleyen DNA hücre çekirdeğinde kromozomlar içinde, mitokondri ve kloroplastta bulunur.
5. DNA molekülü, aynı eksen üzerinde birbirine sarmal dolanan iki nükleotit dizisinden oluşur. DNA molekülü bu yapısıyla sarmal bir merdiven görünümündedir.
6. DNA merdiveninin ayakları üst üste gelen nükleotitlerin şeker (deoksiriboz) ve fosfat moleküllerinden , basamakları ise karşılıklı olarak gelen baz gruplarından oluşur.
7. DNA merdiveninin basamaklarında karşılıklı olarak gelen baz gruplarından  adeninin karşısına daima timin, guaninin karşısına ise sitozin gelir.
8. Tüm DNA’larda Adenin =Timin (A = T), Guanin = Sitozin  (G Ξ S)
9. DNA merdiveninin basamaklarında karşılıklı gelen baz grupları, hidrojen bağlarıyla bağlanır.
10. Adeninle, Timin arasında 2 tane hidrojen bağı Guaninle, Sitozin arasında 3 tane hidrojen bağı bulunur.
11. Bir DNA molekülündeki Guanin + Sitozin nükleotitlerin oranı ne kadar çok ise DNA’nın iki ipliğini birbirinden ayırmak  da o kadar güçtür.
12. Protistlerden insana kadar bir çok hücrede DNA, çekirdekte bulunan ve kromozom adı verilen çomak şeklindeki yapılarda yer alır. DNA’da kalıtsal karakterleri kontrol eden birim genlerdir.

NÜKLEİK ASİTLER

DNA’nın YAPISI

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

• Hücre bölünmesi sırasında (interfazda) kendini eşleyerek ana hücrenin DNA’sı kadar DNA’nın oğul hücrelere değişmeden aktarılmasını sağlar.(Replikasyon)

​

• Kalıtsal bilgi taşır.

​

• Hücrelere RNA, protein ve enzim sentezini gerçekleştirir.

​

• Mutasyon denilen kalıtsal değişikliklere olanak sağlar.   

NÜKLEİK ASİTLER

DNA’nın GÖREVLERİ

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

• Şekeri 5 C’lu ribozdur.
• Bazları 4 çeşittir:

     Adenin (A) → Pürin bazı

     Guanin (G) → Pürin bazı

     Sitozin ( S veya C) → Pirimidin bazı

     Urasil (U) → Pirimidin bazı

• Ayırt edici bazı Urasil’dir.

NÜKLEİK ASİTLER

RNA’nın YAPISI

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

• Ribonükleotitlerden oluşur.
• Tek ipliklidir.Eşlenmez.
• DNA’nın emri ile üretilir.
• Tüm çeşitleri protein sentezinde görevlidir.
• Hücre çekirdeğinde özellikle çekirdekçikte,

ribozomlarda ve daha az olarak hücrenin diğer

kısımlarında bulunur.

NÜKLEİK ASİTLER

RNA’nın YAPISI

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

RNA hücredeki görevlerine göre üç çeşittir

Mesajcı RNA (mRNA)

DNA’daki kalıtsal bilgiyi sitoplazmadaki ribozomlara taşır.

Ribozomal RNA (rRNA)

Proteinlerle birlikte ribozomları oluşturur.

Taşıyıcı RNA (tRNA)

Hücredeki amino asitleri tanır ve bunları ribozomlara taşır.

NÜKLEİK ASİTLER

RNA ÇEŞİTLERİ

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

Protein yapımında görev alır.

Kalıtsal bilgileri dölden döle taşır.

Protein üretiminde görev alır.

Adenin ( A )

Guanin ( G )

Sitozin ( C )

Timin ( T )

Adenin ( A )

Guanin ( G )

Sitozin ( C )

Urasil ( U )

Deoksiriboz

Riboz

Çift iplikli sarmal yapı

Tek iplikli düz yapı

Çekirdek

Mitokondri

Kloroplast

Çekirdek

Sitoplazma

Ribozom

DNA ile RNA’nın KARŞILAŞTIRILMASI

Çeşidi

Tek Çeşittir

Üç çeşittir. mRNA, tRNA ve rRNA

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

SORU:Bir DNA molekülünde toplam 2400 nükleotit olduğuna ve A=200, G=? , T=? S=?�A=T A=200 ise T=200�A+T=200+200=400��Toplam nükleotit sayısı 2400-(A+T)= 2400 – 400=2000(G+S)�2000/2=1000 G=1000 S=1000 olur.

SORU:Bir DNA molekülünde toplam 2400 nükleotit olduğuna ve A=200 ise toplam H bağı sayısı nedir?�A=T A=200 ise T=200�A+T=200+200=400�Top. nükleotit sayısı 2400-(A+T)= 2400 – 400=2000(G+S)�2000/2=1000 G=1000 S=1000 olur. G ile

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

SORU:Bir DNA molekülünde toplam 9600 hidrojen bağı vardır. A=150 ise G, S, ve Timin sayısını bulunuz?

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI