THÂN MẾN CHÀO CÁC EM HỌC SINH ĐẾN VỚI BÀI HỌC MỚI
Chúng ta đã biết, có sự tương tự giữa chuyển động của một điện tích q trong điện trường đều với chuyển động của một vật khối lượng m trong trường trọng lực.
Vậy điện tích q trong điện trường có tồn tại thế năng tương tự như vật khối lượng m trong trọng trường không?
KHỞI ĐỘNG
BÀI 19
THẾ NĂNG ĐIỆN
NỘI DUNG BÀI HỌC
I.
II.
III.
Công của lực điện
Thế năng của một điện tích trong điện trường
Luyện tập – Vận dụng
I.
CÔNG CỦA LỰC ĐIỆN
THẢO LUẬN
- Công làm di chuyển điện tích trên đoạn MN
- Công làm di chuyển điện tích trên đoạn MPN
I. CÔNG CỦA LỰC ĐIỆN
Công của lực điện làm dịch chuyên của điện tích q từ điểm M đến điểm N trong điện trường đều không phụ thuộc vào hình dạng của đường đi mà chỉ phụ thuộc vào vị trí của điểm đầu M và vị trí của điểm cuối N của độ dịch chuyển trong điện trường.
q :điện tích (C)
E : cường độ điện trường (V/m)
AMN = qEd
Lưu ý: Trường tĩnh điện là một trường thế.
(19.1)
II.
THẾ NĂNG CỦA MỘT ĐIỆN TÍCH TRONG ĐIỆN TRƯỜNG
1. Thế năng của một điện tích trong điện trường đều
Thế năng của một điện tích q trong điện trường đều đặc trưng cho khả năng sinh công của điện trường đều khi đặt điện tích q tại điểm ta xét
1. Thế năng của một điện tích trong điện trường đều
WM = qEd
Số đo thế năng của điện tích q tại điểm M trong điện trường đều bằng công của lực điện có thể sinh ra khi điện tích q di chuyển từ điểm M tới điểm mốc thế năng
d: khoảng cách từ M tới mốc thế năng.
WM: Thế năng điện của điện tích q tại điểm M
(19.2)
Hoạt động (SGK – tr77)
Một điện tích dương q được đặt tại điểm M trong điện trường đều giữa hai bản phẳng song song nhiễm điện trái dấu có độ lớn của cường độ điện trường là E (Hình 19.2).
1. Chứng minh rằng công mà điện trường đều giữa hai bản phẳng song song nhiễm điện trái dấu có thể sinh ra khi dịch chuyển điện tích dương q từ điểm M tới bản cực âm là A = qEd.
2. Hãy nhận xét về công A khi ta thay q bằng một điện tích âm.
Câu 1. Công điện lực trường đều của tụ điện có thể sinh ra khi dịch chuyển điện tích dương q từ điểm M tới bản cực âm bằng chính công của lực điện trường trong dịch chuyển này
A = F.d mà F = E.q ⇒ A = E.q.d
Câu 2. Với q < 0 thì lúc này ta sẽ thu được công âm A < 0.
Trong trường hợp này, lực điện trường sẽ hướng lên bản nhiễm điện dương và ngược chiều với chiều chuyển động của điện âm. Do đó, điện trường sẽ sinh một công âm và cản trở chuyển động.
Trả lời
Tương tự như trường hợp điện trường đều, trong điện trường bất kì, thế năng của một điện tích cũng có những đặc điểm gì về khái niệm, số đo thế năng và độ lớn
2. Thế năng của điện tích trong điện trường bất kỳ.
Thế năng của một điện tích q trong điện trường đặc trưng cho khả năng sinh công của điện trường khi đặt điện tích q tại điểm đang xét.
- Khi mốc ở vô cực:
hay
(19.3)
Trong đó: V là hệ số tỉ lệ, phụ thuộc vào điện trường và vị trí điểm M.
Câu hỏi (SGK – tr78)
1. Chứng tỏ rằng, công của lực điện trong sự dịch chuyển của điện tích q từ điểm M đến điểm N sẽ bằng độ giảm thế năng của điện tích q trong điện trường. Hãy mở rộng cho trường hợp M ở xa vô cùng.
2. Trong điện trường bất kì, khi chọn mốc là ở xa vô cùng, có trường hợp mà số đo thế năng sẽ có giá trị âm hay không? Hãy vẽ hình minh họa.
Trả lời Câu hỏi (SGK – tr78)
1. Nếu xét dịch chuyển từ điểm M đến vô cực theo hai cung đường khác nhau từ M đến vô cùng mà cung đường thứ hai đi qua điểm N ta sẽ có cùng kết quả:
AM∞ = AMN∞ = WM (1)
Mặt khác: AM∞ = AMN + AN∞ =AMN + WN (2)
Từ (1) và (2) ta có:
WM = AMN +WN hay bằng AMN = WM - WN.
2. - Trong điện trường của một điện tích dương, khi ta đặt một điện tích âm q < 0 tại điểm M thì thế năng của điện tích âm sẽ có giá trị âm vì lực điện tác dụng lên q ngược chiều với chiều dịch chuyển từ M đến vô cùng.
Trả lời Câu hỏi (SGK – tr78)
- Trong điện trường của điện tích âm, tại điểm N ta đặt một điện tích q > 0, ta cũng có thế năng của điện tích q tại N có giá trị âm.
III.
LUYỆN TẬP
TƯỚI HOA TRONG CHẬU
TRÒ CHƠI
Câu 1. Công của lực điện trong dịch chuyển của một điện tích q trong điện trường từ điểm M đến điểm N không phụ thuộc vào
A. cung đường dịch chuyển
B. điện tích q.
D. vị trí điểm M.
A. cung đường dịch chuyển
Câu 2: Trong điện trường đều của Trái Đất, chọn mặt đất là mốc thế năng điện. Một hạt bụi mịn có khối lượng m, điện tích q đang lơ lửng ở độ cao h so với mặt đất. Thế năng điện của hạt bụi mịn là
A. Wt = mgh
B. Wt = qEh.
C. Wt = mEh.
D. Wt = qgh.
B. Wt = qEh.
Câu 3: Thế năng điện của một điện tích q đặt tại điểm M trong một điện trường bất kì không phụ thuộc vào
A. điện tích q
B. vị trí điểm M.
C. điện trường.
D. khối lượng của điện tích q
D. khối lượng của điện tích q
Câu 4: Đặt vào hai bản kim loại phẳng song song một hiệu điện thế U = 100V. Một hạt bụi mịn có điện tích q = +3,2.10-19 C lọt vào chính giữa khoảng điện trường đều giữa hai bản phẳng. Coi tốc độ hạt bụi khi bắt đầu vào điện trường đều bằng 0, bỏ qua lực cản của môi trường. Động năng của hạt bụi mịn khi va chạm với bản nhiễm điện âm bằng:
A. Wđ = 6,4.10-17 J.
B. Wđ = 3,2.10-17 J.
C. Wđ = 1,6.10-17 J.
D. Wđ = 0.
C. Wđ = 1,6.10-17 J.
Câu 5: Công của lực điện trong dịch chuyển của một điện tích trong điện trường đều được tính bằng công thức: A = qEd, trong đó:
A. d là quãng đường đi được của điện tích q.
B. d là độ dịch chuyển của điện tích q
C. d là hình chiếu của độ dịch chuyển trên phương vuông góc với đường sức điện trường.
D. d là hình chiếu của độ dịch chuyển trên phương song song với đường sức điện trường.
D. d là hình chiếu của độ dịch chuyển trên phương song song với đường sức điện trường.
VẬN DỤNG
VẬN DỤNG
Câu 2: Trong điện trường của điện tích Q cố định.
a) Xác định thế năng điện của một electron tại điểm M cách Q một khoảng 2 m.
b) Dưới tác dụng của lực điện kéo electron từ điểm M với vận tốc ban đầu bằng 0, dịch chuyển theo đường thẳng về phía điện tích Q > 0. Tính tốc độ của electron khi còn cách điện tích Q một khoảng 1 m.
VẬN DỤNG
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Xem trước nội dung Bài 20. Điện thế.
Xem lại kiến thức đã học ở bài 19.
Hoàn thành các bài tập trong Sách bài tập Vật lí 11.
HẸN GẶP LẠI CÁC EM TRONG TIẾT HỌC SAU!