​

Γυμνάσιο Νέας Κυδωνίας

Τάξη: Β’

Σχολικό Έτος: 2021-2022

​

​

​

Μία Εικόνα Χίλιες Λέξεις

Κατανοώντας τα χρώματα και τα σύμβολα

(διαθεματική προσέγγιση)

​

Σχέδιο Δράσης

Διδασκαλία, Μάθηση και Αξιολόγηση

Ένα ταξίδι στον κόσμο της Βυζαντινής Εικόνας είχαμε τη δυνατότητα να πραγματοποιήσουμε οι μαθητές του Β3 και του Β4 μαζί με τους συνοδούς καθηγητές (Παπουτσάκη Γεώργιο, Αθανασιάδου Δέσποινα, Φίλιου Παρασκευή και Σκυλουράκη Μιράντα), στην Ορθόδοξη Ακαδημία Κρήτης, συμμετέχοντας στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα:¨Μία εικόνα χίλιες λέξεις: κατανοώντας τα χρώματα και τα σύμβολα¨.

​

Η δράση αποσκοπούσε στη διαθεματική προσέγγιση του μαθήματος των Θρησκευτικών και της Ιστορίας, γύρω από την Εικονομαχία, τη θεολογία της Εικόνας και την τεχνική της αγιογραφίας.

​

Κατερίνα Καρκαλά-Ζορμπά, ΟΑΚ, 2022

Ενημερωθήκαμε για την Ιστορία και τη Θεολογία της Εικόνας και συγκεκριμένα για την Κυριακή της Ορθοδοξίας από τη Θεολόγο κ. Καρκαλά-Ζορμπά Κατερίνα.

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ

Α’ Κυριακή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής

Κατερίνα Καρκαλά-Ζορμπά, Θεολόγος-Γλωσσολόγος, Επιστημονική Συνεργάτιδα ΟΑΚ, 2022

Κυριακή της Ορθοδοξίας

• Ανάμνηση της τελικής νίκης υπέρ των ιερών εικόνων

843 μ.Χ.

​

​

• Ανάμνηση της νίκης της Ορθόδοξης πίστης κατά των άντιπάλων της

Κατερίνα Καρκαλά-Ζορμπά, ΟΑΚ, 2022

​

ΘΡΙΑΜΒΟΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ

ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ ��ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ

727-843 μ.Χ.

• Α’ στάδιο 727 -780: Έναρξη του πολέμου κατά των εικόνων από τον αυτοκράτορα Λέοντα Γ’, τον Ίσαυρο. Τερματισμός των διωγμών από την αυτοκράτειρα Ειρήνη Ζ’ Οικουμενική Σύνοδος 787, στη Νίκαια
• Β΄ στάδιο Λέοντα Ε’ μέχρι 843: Αποκατάσταση των εικόνων από την αυτοκράτειρα Θεοδώρα.

Κατερίνα Καρκαλά-Ζορμπά, ΟΑΚ, 2022

​

Πρωταγωνιστές στην υπεράσπιση των εικόνων

Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνος (+787) [Α’ στάδιο]

Άγιος Θεόδωρος Στουδίτης (+826) [Β’ στάδιο]

Κατερίνα Καρκαλά-Ζορμπά, ΟΑΚ, 2022

ΔΟΓΜΑΤΙΚΕΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΣΥΝΟΔΟΥ 11.3.843

ΣΥΝΟΔΙΚΟ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ

• Οἱ Προφῆται ὡς εἶδον, οἱ Ἀπόστολοι ὡς ἐδίδαξαν, ἡ Ἐκκλησία ὡς παρέλαβεν, οἱ Διδάσκαλοι ὡς ἐδογμάτισαν, ἡ Οἰκουμένη ὡς συμπεφώνηκεν, ἡ χάρις ὡς ἔλαμψεν, ἡ ἀλήθεια ὡς ἀποδέδεικται, τὸ ψεῦδος ὡς ἀπελήλαται, ἡ σοφία ὡς ἐπαρρησιάσατο, ὁ Χριστὸς ὡς ἑβράβευσεν,
• Οὕτω φρονοῦμεν, οὕτω λαλοῦμεν, οὕτω κηρύσσομεν Χριστόν τὸν ἀληθινὸν Θεὸν ἡμῶν, καὶ τοὺς Αὐτοῦ Ἁγίους ἐν λόγοις τιμῶντες, ἐν συγγραφαῖς, ἐν νοήμασιν, ἐν θυσίαις, ἐν Ναοῖς, ἐν Εἰκονίσμασι, τὸν μὲν ὡς Θεὸν καὶ Δεσπότην προσκυνοῦντες καὶ σέβοντες, τοὺς δὲ διὸ τὸν κοινὸν Δεσπότην ὡς Αὐτοῦ γνησίους θεράποντας τιμῶντες καὶ τὴν κατὰ σχέσιν προσκύνησιν ἀπονέμονες.
• Αὕτη ἡ πίστις τῶν Ἀποστόλων, αὕτη ἡ πίστις τῶν Πατέρων, αὕτη ἡ πίστις τῶν Ὀρθοδόξων, αὕτη ἡ πίστις τὴν Οἰκουμένην ἐστήριξεν.

Κατερίνα Καρκαλά-Ζορμπά, ΟΑΚ, 2022

Κατερίνα Καρκαλά-Ζορμπά, ΟΑΚ, 2022

ΤΙ ΓΙΟΡΤΑΖΟΥΜΕ ΤΗΝ ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ

ΣΥΝΟΨΙΣ

Κατερίνα Καρκαλά-Ζορμπά, ΟΑΚ, 2022

Κυριακή της Ορθοδοξίας

Εορτή

Θεία Λειτουργία

• Από τον 9^ο αιώνα, εορτάζεται την 1^η Κυριακή της Μεγ. Τεσσαρακοστής
• Εορτάζεται με λιτανεία με μεγάλη πομπή.
• Σε ανάμνηση εκείνου του θριάμβου της Ορθοδοξίας.

​

​

• Εβρ. 11:24-26, 32-40
• Ιωάν. 1,40 κ.ε.
•  «Ῥαββί, σὺ εἶ ὁ υἱὸς τοῦ Θεοῦ, σὺ εἶ ὁ Βασιλεὺς τοῦ Ἰσραήλ».

Κατερίνα Καρκαλά-Ζορμπά, ΟΑΚ, 2022

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ

Κατερίνα Καρκαλά-Ζορμπά, ΟΑΚ, 2022

Στη συνέχεια, σχεδιάσαμε και διδαχτήκαμε βήμα προς βήμα το πρόσωπο του Ιησού Χριστού, από την αγιογράφο κ. Στεφανάκη Κατερίνα. Διδαχτήκαμε, αρχικά, την τεχνική και τον τρόπο, ώστε πάνω σε μια κόλα χαρτιού το αόρατο να γίνει ορατό μέσα από τις γραμμές των μαθητών.

Η Τεχνική της Βυζαντινής Αγιογραφίας

​

Τα κατάλληλα ξύλα για τις φορητές εικόνες είναι το κόντρα πλακέ και το φλαμούρι.

Οι φορητές εικόνες αγιογραφούνται πάνω σε ξύλο με την παραδοσιακή τεχνική της Βυζαντινής Αγιογραφίας.

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

1) Κολλάμε ένα βαμβακερό ύφασμα πάνω στο ξύλο. Για να κολλήσουμε το ύφασμα χρησιμοποιούμε την κουνελόκολλα αραιωμένη με νερό. Η κουνελόκολλα παράγεται από το δέρμα του κουνελιού. Με ένα χοντρό πινέλο περνάμε την κουνελόκολλα στην επιφάνεια του ξύλου και κολλάμε το ύφασμα πάνω στην επιφάνεια του ξύλου. Όταν στεγνώσει η κόλλα, ανακατεύουμε κιμωλία με κουνελόκολλα αραιωμένη με νερό και απλώνουμε πάλι με ένα χοντρό πινέλο το ξύλο. Μόλις στεγνώσει, ξανά απλώνουμε το μίγμα πολλές φορές. Όταν στεγνώσει καλά, τρίβουμε με ένα γυαλόχαρτο ώστε η επιφάνεια να είναι λεία.

​

Ο αγιογράφος δεν αγιογραφεί απευθείας πάνω στο ξύλο, αλλά προετοιμάζει το ξύλο για να γίνει κατάλληλο προς αγιογράφηση. Η προετοιμασία γίνεται με την εξής τεχνική:

2) Στη συνέχεια σχεδιάζουμε πάνω σε ένα χαρτί την μορφή του Αγίου και με ένα καρμπόν ξεπατικώνουμε το σχέδιο πάνω στο ξύλο.

​

3) Το επόμενο στάδιο είναι το χρύσωμα της εικόνας. Για το χρύσωμα χρησιμοποιούμε δύο υλικά. Το ένα είναι η γομαλάκα αραιωμένη με οινόπνευμα και με ένα κατάλληλο πινέλο απλώνουμε την γομαλάκα μόνο στο φόντο της εικόνας, δηλαδή μόνο όπου θα κολλήσουμε το χρυσό. Η γομαλάκα προέρχεται από το ρετσίνι του δέντρου. Στη συνέχεια απλώνουμε με ένα άλλο πινέλο την μιξιόν και μετά από 12 ώρες κολλάμε το φύλλο χρυσού. Το φύλλο χρυσού είναι 24 καράτια.

​

4) Έπειτα από όλη αυτή την προετοιμασία αρχίζουμε να αγιογραφούμε την εικόνα σύμφωνα με την παραδοσιακή τεχνική και τα υλικά της βυζαντινής αγιογραφίας. Χρησιμοποιούμε σκόνες αγιογραφίας με κρόκο αυγού και ξύδι. Ακολουθούμε την παράδοση, καθώς βλέποντας και θαυμάζοντας τις εικόνες των προηγούμενων αιώνων οι οποίες αγιογραφήθηκαν από τους σπουδαίους αγιογράφους, οι οποίες σώζονται σε άριστη κατάσταση.

​

Κατόπιν, θαυμάσαμε έργα κορυφαίων Αγιογράφων από όλο τον κόσμο, όπως του κρητικού ζωγράφου Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, που δημιουργήθηκαν και δωρίθηκαν στην Ορθόδοξη Ακαδημία στο πλαίσιο του Διεθνούς Συμποσίου Σύγχρονης Εικονογραφικής Τέχνης.

��Παιδιά που συνεργάστηκαν για τη δημιουργία αυτής της εργασίας (Β3, Β4): �Παπουτσάκη Δήμητρα Καραμπατσάκη Νάνσυ �Κυριαζής Νίκος �Τζίβας Κωνσταντίνος Νταμοτσίδης Γιώργος�Τσιάρα Άννα�Τόππου Ευαγγελία�Σαλμανής Γιώργος

09/03/2022

Καθηγητές/τριες: Παπουτσάκης Γεώργιος Αθανασιάδου Δέσποινα

Φίλιου Παρασκευή Σκυλουράκη Μιράντα

Ευχαριστούμε για την παρακολούθηση!

Στην υγειά σας!