Οι ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις της πανδημίας στα παιδιά�

​

Κέντρο Κοινότητας Δήμου Πεντέλης

Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ανάπτυξης

• Απαιτείται ειδικότερη φροντίδα στα παιδιά, διότι βρίσκονται σε κρίσιμη αναπτυξιακή περίοδο.
• Τα παιδιά που εκτίθενται σε δυσμενείς ψυχολογικές εμπειρίες παρουσιάζουν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν κατάθλιψη, μακροχρόνιες συναισθηματικές, ανοσοποιητικές και μεταβολικές διαταραχές, μετατραυματικό στρες.
• Τα μεγαλύτερα παιδιά και οι έφηβοι επηρεάστηκαν περισσότερο από τα μικρότερα παιδιά.
• Η επαφή με το συνομήλικο και η σύγκριση είναι απαραίτητο στοιχείο διαμόρφωσης της ταυτότητας-διαφοροποιούμαστε πάντα σε σχέση με τον Άλλο.
• Ένα μη απαντητικό περιβάλλον, μπορεί να επηρεάσει το ταξίδι προς την ωριμότητα-η πανδημία έφερε απομόνωση και μη απαντητικότητα (βία, άγχος, υπερβολική χρήση τεχνολογίας).
• Σημαντική η ρουτίνα στις τόσες αλλαγές που συμβαίνουν στα παιδιά-Προτιμούν προβλέψιμο περιβάλλον.

Η πανδημία

• Κοινωνική απομόνωση
• Ενοχοποίηση φροντίδας και κρατήματος (αγκαλιάς)
• Περιορισμός στην οθόνη
• Αλλαγή ρουτίνας
• Κατάρρευση παιδικής παντοδυναμίας
• Φόβος θανάτου
• Ομάδα υψηλού κινδύνου: παιδιά που ήδη είχαν εμφανίσει ψυχολογική ή αναπτυξιακή διαταραχή

Οι προκλήσεις της οικογένειας

• Στρες
• Κοινωνική απομόνωση
• Μοναξιά
• Εκπαίδευση
• Φόβο ανεργίας
• Οικονομικές δυσχέρειες
• Φόβο θανάτου
• Συσσώρευση παραγόντων επικινδυνότητας για την ψυχική υγεία

Συχνότερα συμπτώματα επιπτώσεων στην ψυχική υγεία

• Άγχος
• Ανησυχία
• Κατάθλιψη
• Φοβίες
• Γνωστικές αλλαγές (διάσπαση προσοχής, πτώση ακαδημαϊκής επίδοσης)
• Αποφυγή

​

​

Συχνότερα συμπτώματα επιπτώσεων στην ψυχική υγεία

• Επιθετικότητα
• Ψυχοσωματικά συμπτώματα
• Αλλαγές στη συμπεριφορά
• Συναισθήματα «ανήκειν»
• Κούραση

Συχνότερα συμπτώματα επιπτώσεων στην ψυχική υγεία

• Ευερεθιστότητα
• Παρορμητικές συμπεριφορές
• Πτώση της κοινωνικής λειτουργικότητας
• Προσκόλληση
• Προβληματική χρήση του διαδικτύου
• Χαλάρωση ορίων όσον αφορά στη χρήση της οθόνης

​

Προστατευτικοί παράγοντες

Όταν οι προστατευτικοί παράγοντες ήταν αυξημένοι, η ψυχική υγεία επηρεάστηκε σε μικρότερο βαθμό.

• Καλή ποιότητα οικογενειακών σχέσεων-περιβάλλον που ευνοούσε τη συζήτηση
• Σωστή ενημέρωση και αντικειμενικές προσδοκίες
• Διατήρηση φυσικής άσκησης
• Γονείς ως πρότυπα στη χρήση της τεχνολογίας (τη χρησιμοποίησαν με όρια, δε διάβαζαν μόνο για την πανδημία, έλεγχαν την ακρίβεια της πληροφορίας
• Καλό οικονομικό & κοινωνικό status

Παράγοντες επικινδυνότητας

• Μη υγιείς γονεϊκές σχέσεις
• Κακή, μη φιλτραρισμένη ενημέρωση-Λανθασμένες προσδοκίες
• Μόλυνση
• Προϋπάρχουσα ενδοοικογενειακή βία
• Προϋπάρχουσες διαταραχές (διατροφικές, ΔΕΠΥ, κατάθλιψη, μαθησιακές δυσκολίες)
• Απουσία φυσικής άσκησης
• Αρνητικές παράμετροι χρήσης τεχνολογίας (άγχος, διαταραχές ύπνου, πρόσβαση σε μη σωστή ενημέρωση)

Ευκαιρίες πανδημίας

• Σύσφιξη οικογενειακών σχέσεων μέσω της ευκαιρίας να βρίσκονται περισσότερη ώρα, να συζητούν περισσότερο-ποιοτική βελτίωση.
• Η κοινή εμπειρία ενός τόσο σημαντικού γεγονότος, όπως η πανδημία, μπορεί να προωθήσει οικογενειακές μεταμορφώσεις.
• Εξ αποστάσεως θεραπεία.
• Θετικές παράμετροι στη χρήση της τεχνολογίας (διαχειρίστηκαν βαρεμάρα, κοινωνική απομόνωση από φίλους, ενημέρωση).
• Προσωπική άνθηση-βγαίνεις νικητής από μία δύσκολη εμπειρία-προστατευτικός παράγοντας η επιτυχής διαχείριση μίας τραυματικής εμπειρίας.
• Παιδιά θύματα bullying ή άλλων στρεσογόνων παραγόντων εντός του σχολικού χώρου ένιωσαν ανακούφιση.

​

Προκλήσεις για την ψυχική υγεία

• Ανάπτυξη νέων επεισοδίων ατόμων με προϋπάρχουσα διαταραχή ή ατόμων με προδιάθεση ψυχολογικών διαταραχών.
• Ανάπτυξη τραύματος ή διαταραχή προσαρμογής
• Ανάπτυξη μετατραυματικών συμπτωμάτων.
• Ανάπτυξη συμπτωματολογίας στρες, που όμως δεν απαντά στα κριτήρια μίας ψυχολογικής διαταραχής
• Άγχος, θυμός, λανθασμένη αντίληψη επικινδυνότητας, δυσπιστία, αβεβαιότητα

Επιστροφή στην κανονικότητα

• Μακρύς ο δρόμος
• Αναδιοργάνωση φροντίδας της ψυχικής υγείας
• Δημιουργία νέων κινήτρων
• Τα οικονομικά προβλήματα θα δείξουν σε δεύτερο χρόνο πώς θα επηρεάσουν τις οικογένειες και τα παιδιά τους.
• Η προσδοκία για οικονομική δυσχέρεια οδηγούν σε απολυταρχικές γονεϊκές συμπεριφορές-παράγοντας επικινδυνότητας
• Υποστήριξη οικογενειών-ενημέρωση γονέων πώς να διαχειριστούν το στρες των παιδιών και γενικότερα πώς να μιλάνε στα παιδιά για μία δύσκολη εμπειρία
• Εκπαίδευση γονέων ώστε να μπορούν να διακρίνουν παθολογική συμπτωματολογία.

​

Βιβλιογραφικές αναφορές

• Bettelheim, B. (1969). Psychoanalysis and education. The School Review, 77(2), 73-86. http://www.jstor.org/stable/1084381
• de Miranda, D. M., da Silva Athanasio, B., Oliveira, A. C. S., & Simoes-e-Silva, A. C. (2020). How is COVID-19 pandemic impacting mental health of children and adolescents? International Journal of Disaster Risk Reduction, 51. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2020.101845
• Esterwood, E., & Saeed, S. A. (2020). Past Epidemics, Natural Disasters, COVID19, and Mental Health: Learning from History as we Deal with the Present and Prepare for the Future. Psychiatric Quarterly. doi:10.1007/s11126-020-09808-4
• Fegert, J. M., Vitiello, B., Plener, P. L., & Clemens, V. (2020). Challenges and burden of the Coronavirus 2019 (COVID-19) pandemic for child and adolescent mental health: a narrative review to highlight clinical and research needs in the acute phase and the long return to normality. Child and Adolescent Psychiatry and Mental Health, 14(1). doi:10.1186/s13034-020-00329-3
• 2022.
• Panchal, U., Salazar de Pablo, G., Franco, M., Moreno, C., Parellada, M., Arango, C., & Fusar-Poli, P. (2021). The impact of COVID-19 lockdown on child and adolescent mental health: systematic review. European child & adolescent psychiatry, 1-27. https://doi.org/10.1007/s00787-021-01856-w
• Winnicott D. W. (1971). Playing and Reality. London: Tavistock Publications Ltd. /Ελληνική έκδοση 2019: Το παιχνίδι και η πραγματικότητα (Επιμ. Ντίνα Σαμοθράκη) (μτφρ. Γιώργος Καλομοίρης). Αθήνα: Αρμός

​

​

Σας ευχαριστώ πολύ