5 of 74

Име
Ситуација
Менторско искуство (доколку постои)
Што очекувам да научам од оваа обука
Интересен факт за мене

Замислете предмет (вистински или имагинарен), кој ве симболизира.
Објаснете на кратко зошто токму овој предмет кажува кои сте вие
На пример: „Ја избрав оваа книга, бидејќи сакам да учам нови нешта и да споделувам знаење, а една книга може да го отвори умот кон нови идеи и перспективи“.

Предмет што ме претставува

Индивидуални инструкции

Чекор 1: Индивидуални претставувања

Секој учесник има неколку минути да се претстави. Водете ги преку следните теми за да биде едноставно и ефективно:

Чекор 2: Активност за разбивање на мразот: „Предметот што ме претставува“� Замолете ги учесниците да одвојат неколку минути за да размислат за еден предмет што ги претставува - нешто што симболизира кои се тие, или има лично значење за нив. Предметот може да биде вистински или измислен.� Откако ќе го изберат својот предмет, ќе треба накратко да објаснат зошто токму тој ги претставува.

Пример:

„Ако треба да изберам предмет, би избрал книга. Зошто? Затоа што сакам да учам и да споделувам знаење, а книгата ја гледам како алатка што отвора нови идеи и перспективи.“

Откако сите ќе имаат можност да се претстават и да учествуваат во активноста за разбивање на мразот, заокружете го делот со завршна изјава:

Завршна изјава (пример):� „Ви благодарам на сите за споделените приказни и искреност. Сега кога се запознавме подобро, се надевам дека ова ќе биде позитивен почеток за соработка, споделување и учење едни од други низ текот на целата обука.“

6 of 74

КОНТЕКСТ И УЛОГА НА МЕНТОР+

МОДУЛ 1

7 of 74

МЕНТОР+

Искусни патници�(повеќе од 3 месеци надвор од земјата)

Професионалци

Претходни учесници на мобилност

Ментори+ се лица со широко искуство во меѓународна мобилност кои служат како ментори за идни учесници. Тие обично вклучуваат:

Поранешни учесници на мобилност: Ова се лица кои претходно учествувале во програми за меѓународна мобилност. Тие имаат лично искуство и увид во предизвиците и можностите на животот, студирањето или работата во странство.�
Професионалци: Лица кои имаат експертиза во области поврзани со меѓународна мобилност, како што се интеркултурна комуникација, развој на кариера или личен тренинг. Тие обезбедуваат вредни насоки и поддршка за менторите врз основа на нивното професионално знаење.�
Лица кои живееле во странство повеќе од 3 месеци: Овој критериум осигурува дека Менторите+ имаат длабоко разбирање на културните, социјалните и практичните аспекти на животот во друга земја за подолг период. Нивното искуство може да им обезбеди на менторите вредни перспективи и совети.

8 of 74

Светско

кафуле

Активност 1

Наместете ги масите во мали групи, осигурувајќи се дека секоја има потребни материјали (флипчарт-хартија и маркери). Создадете отворена и инклузивна атмосфера во која учесниците ќе се чувствуваат удобно да ги изразат своите мисли. Пред активноста, напишете ги различните теми на посебни листови што ќе ги користат групите.�
Поделете ги учесниците во мали групи од по 3-4 лица.�
Доделете под-тема на секоја маса. Пример поттеми:� • Кој може да биде ментор+?� • Кои се улогите и одговорностите на ментор+?� • Кои се придобивките од тоа да се биде ментор+?�
Секоја група дискутира за својата поттема 5-10 минути, при што запишуваат или цртаат клучни идеи на флипчарт-хартијата.�
По истекот на времето, учесниците ротираат на друга маса, оставајќи еден учесник зад себе како фасилитатор, кој ќе ја резимира претходната дискусија.�
Овој процес продолжува додека сите групи не придонесат кон секоја поттема.�
Учесниците се враќаат на својата оригинална маса.�
Секоја маса ги сумира клучните сознанија од сите дискусии и ги презентира во 5-минутно резиме.�
Тренерот ги запишува клучните точки на голема табла како референца.�
Доколку постои точка што не била спомената од учесниците, тренерот ја дополнува или ја поврзува активноста со следната содржина:�

Кој е ментор+?� • Каков тип на личност може да стане ментор+?� • Кои квалитети се есенцијални?� • Дали мислите дека секој може да стане ментор+, или има некои основни предуслови?� • Дали ја разгледавте идејата за хоризонтално менторство? Како луѓе со различни искуства можат да се поддржуваат меѓусебно?

Кои се улогите и одговорностите на ментор+?� • Кои клучни улоги и одговорности ги идентификувавте за ментор+?� • Како ментор+ ја балансира одговорноста за давање насоки со поттикнување на автономијата на менторот?� • Кои одговорности бараат најголема посветеност и како ментор+ може да ги менаџира низ време?� • Постојат ли улоги или одговорности кои варираат во зависност од контекстот или видот на менторството?

Кои се придобивките од тоа да се биде ментор+?� • Кои придобивки ги сметате за најважни за некој во улогата на ментор+?� • Дали има само професионални придобивки или постојат и лични предности?� • Дали ги разгледавте взаемните придобивки во односот ментор+-ментор? Како тие придонесуваат за развојот на двата?� • Какви придобивки може да добие една организација од структуирана менторска програма?

9 of 74

Комплементарно на водството на туторот

Тутор

Менториран

Ментор+

10 of 74

УЛОГИ НА МЕНТОР+

Да понуди емоционална поддршка�Да го сослуша и да одговори на грижите на учесникот.
Да сподели искуство�Дискутира за она што го научил на своите лични патувања или меѓународни проекти
Да обезбеди контекстуален и културолошки совет�Да им помогне на учесниците да се вклопат во новата средина, културата, обичаите и нормите.

МЕНТОР+

11 of 74

УЛОГИ НА МЕНТОР+

Одржување редовен контакт

Да обезбеди поддршка

Да ги организираа менторските сесии

Ја адаптира зачестеноста на средбите

Споделува искуства и совети

Насочува кон надворешна поддршка кога е потребна

Одговорности:

Одржуваат редовен контакт со учесникот за време на целиот период на мобилност.�
Достапни се за слушање и поддршка кога е потребно.�
Организираат и закажуваат менторски сесии за да обезбедат доследно следење.�
Ја приспособуваат фреквенцијата и форматот на средбите според потребите на менторот.�
Даваат совети и споделуваат релевантни искуства, притоа почитувајќи ја автономијата на учесникот.�
Препознаваат кога некој проблем бара професионална или надворешна поддршка и го насочуваат учесникот кон соодветни ресурси.�

12 of 74

ПРЕДНОСТИ НА МЕНТОР+

Зајакнати вештини

Кариерна вредност

Поголема самодоверба

Значаен придонес

Можности за вмрежување

Заедничко учење

Менторите+ ќе добијат придобивки од нивното менторско ангажирање, како на пример:

Ќе ги унапредат своите комуникациски и вештини за решавање проблеми преку водење на менторите низ нивните мобилност искуства.�
Ќе стекнат самодоверба и подобро ќе ги ценат и рефлектираат сопствените меѓународни искуства.�
Ќе ја прошират својата професионална мрежа преку вклучување во заедницата на други ментори+ и професионалци за мобилност.�
Ќе додадат вредност во нивната работна биографија, прикажувајќи лидерски и интеркултурни компетенции што ги бараат работодавачите.�
Ќе придонесат за успехот на младите учесници, помагајќи им да се подготват и напредуваат во нови културни средини.�
Ќе учат од своите ментори додека го споделуваат своето знаење.�

13 of 74

ПОДГОТОВКА НА РЕЛАЦИЈАТА МЕНТОР И МЕНТОРИРАН

МОДУЛ 2

14 of 74

МЕНТОРИРАН

Студент и/или барател на работа

Млад професионалец

Иден учесник на мобилност

Менторираните се индивидуи кои се подготвуваат или планираат да учествуваат во меѓународни програми за мобилност во иднина. Тие бараат водство и поддршка од менторите+ за да ги надминат предизвиците и да го извлечат максимумот од нивното меѓународно искуство.

Менторираните може да бидат:� • Идни учесници во мобилност: Индивидиу кои се примени или се во процес на аплицирање за меѓународни програми за мобилност.� • Млади професионалци: Лица кои планираат да бараат професионални можности во странство или меѓународно работно искуство за унапредување на своите вештини и перспективи.� • Студенти и/или лица кои бараат работа: Студенти кои се заинтересирани за културна размена или личен развој преку програми за меѓународна мобилност.

15 of 74

ОЧЕКУВАЊА НА МЕНТОРИРАНИОТ

Пристапност и достапност

Искуство надвор од земјата

Мотивација

Практични совети

Културолошко разбирање

Лично и професионално предводење

Очекувањата на менторираните од менторскиот однос можат да се разликуваат од личност до личност. Менторите+ можат да ги дознаат целите на менторираните при поставување на специфичните цели на односот и обратно. Еве неколку примери за нивните очекувања од менторскиот однос:
Да имаат некого кому можат да поставуваат прашања: Менторираните очекуваат нивните ментори+ да бидат достапни и отворени за одговарање на прашања и да понудат водство низ целиот период на мобилност.� • Да разменуваат искуства со некој што веќе живеел во странство: Менторираните сакаат да се поврзат со ментор+ кој има лично искуство од живот во странство и може да сподели вредни сознанија.� • Да добијат поддршка при недостиг на мотивација: Се очекува менторите+ да обезбедат охрабрување и емоционална поддршка, особено кога менторираните се соочуваат со предизвици или пад на мотивацијата.� • Да добијат практични информации за секојдневниот живот: Менторираните ја ценат споделената практична помош за снаоѓање во новата земја: од сместување до локални обичаи.� • Да добијат информации за културни разлики: Менторите+ се сметаат за ресурс за разбирање и справување со културните разлики, помагајќи им полесно да се прилагодат на новата средина.� • Да добијат совети за професионален и личен развој: Менторираните се надеваат на персонализирани совети и насоки за нивниот личен раст и професионален развој, вклучувајќи и академски и кариерен пат.

16 of 74

ДОЛЖНОСТИ НА МЕНТОРИРАНИОТ

Да учествува активно

Да одржува редовен контакт

Да сака да еволвира и да напредува

Да биде адаптибилен и резилиентен

Менторираните не се пасивни во менторскиот однос и имаат свои одговорности. Одговорностите на менторираните се следните:

• Од менторираните се очекува активно да учествуваат во менторскиот однос. Тоа значи да бидат отворени за нови идеи и подготвени да учат од искуствата на нивните ментори+.� • Важно е менторираните да одржуваат редовен контакт со нивниот ментор+. Треба да ги споделуваат своите цели, предизвици и напредок за време на престојот во странство, за да се одржи силна врска.� • Менторираните треба да бидат мотивирани за раст и развој за време на нивното искуство со мобилност. Прифаќајќи ги советите и увиди на менторот+, тие можат да го подобрат своето интеркултурно разбирање, како и своите лични и професионални вештини.� • Менторираните ќе се соочат со предизвици за време на нивниот престој во странство, и затоа е важно да останат флексибилни и отпорни. Со поддршката и водството на нивниот ментор+, тие можат да ги надминат овие пречки и да ги претворат во вредни искуства за учење.

17 of 74

МЕНТОРИРАНИОТ ТРЕБА:

Да комуницира �отворено и редовно со својот ментор+
Да биде проактивен и рецептивен�кон фидбек и нови перспективи
Да го користи водството на менторот+�за надминување на предизвиците и за зајакнување на личното и професионално растење

МЕНТОРИРАН

Менторството е колаборативен процес што бара активно учество од страна на и менторот+ и менторираните. Секој игра важна улога во осигурувањето на значаен и продуктивен однос.

За успешно менторство, менторираните треба да:

• Комуницираат отворено и редовно со својот ментор+.

• Бидат проактивни и приемчиви за повратни информации и нови перспективи.

• Го користат водството на менторот+ за да ги надминат предизвиците и да го унапредат својот личен и професионален развој. Со поттикнување на взаемна посветеност, менторството станува динамична размена што им користи и на менторот+ и на менторираните.

18 of 74

ЕСЕНЦИЈАЛНИ ПРИНЦИПИ ЗА УСПЕШНА МЕНТОРСКА РЕЛАЦИЈА

Доберба

Ефективна комуникација

Тимска работа

Почит

Успешниот менторски однос се гради врз четири основни принципи:

• Доверливост: Довербата е основа. Разговорите треба да останат приватни за да се создаде безбедно просторно место каде менторираните се чувствуваат удобно да ги споделуваат своите предизвици и амбиции.

• Почит:: Признавањето на различни перспективи, позадини и граници поттикнува поддржувачка и инклузивна средина. Кога ќе настанат разлики, треба да ги води почитувањето во интеракциите.

• Тимска работа: Менторството е партнерство. И менторот+ и менторираните треба да придонесуваат, да ги делат одговорностите и да работат заедно кон заеднички цели на нехиерархичен, колаборативен начин.

• Ефикасна комуникација: Отвореното, јасно и активно слушање помага да се дефинираат очекувањата, да се спречат недоразбирања и да се решаваат предизвиците конструктивно.

Следејќи ги овие принципи, менторите+ создаваат доверлив и поддржувачки простор во кој менторираните можат да растат и да успеат.

19 of 74

20 of 74

Методот LISA обезбедува структуриран пристап за менторство, осигурувајќи дека менторите+ можат ефективно да ги поддржат своите менторирани преку:

• Слушање: Создавање безбеден простор за отворена комуникација и активно разбирање на искуствата на менторираниот.

• Интеркултуралност: Помагање на менторираните да се движат по културните разлики и поттикнување на приспособливост во нова средина.

• Споделување: Користење на лични искуства за водење, поддршка и инспирација на менторираните преку примери од реалниот живот.

• Совет: Нудејќи внимателен и приспособен пристап, а притоа почитувајќи ја автономијата на менторираниот.

21 of 74

ДЕТЕКТИВ ЗА ПОДДРШКА

Активност 2

Поделете ги учесниците во мали групи.�
Секоја група добива копија од табелата.�
Учесниците ја разгледуваат секоја ситуација и определуваат на кого треба да се обратат и кој треба да биде прв контакт.�
Во пленарна сесија, групите ја објаснуваат својата одлука и мотивите.�
Осигурајте се дека секоја група ги презентира своите образложенија за најмалку една ситуација.�
На крајот од активноста, секој случај ќе биде анализиран колективно.�

Резултати за секоја ситуација:

• Ментор+: 2, 7, 8, 11, 12

• Тутор од Организацијата што го испраќа (Oрганизација-испраќач): 1, 5, 10

• Тутор од Организацијата-домаќин (Oрганизација-домаќин): 1, 3, 4, 5, 6, 9

22 of 74

Прв контакт на менторираниот- Обезбедува лична поддршка за предизвици (на пр., прашања со цимери, културно прилагодување, управување со слободното време, носталгија)

Има улога на референца во својата земја - Управува со бирократијата на проектот, контакт со ментор+, семејни проблеми и волонтерски транзиции

Надгледува каква е поддршката и логистиката �Решава прашања поврзани со слободно време, сместување, поддршка за задачи, локални услуги и итни случаи

Ментор

Тутор�Организација - испраќач

Тутор�Организација - домаќин

Овој дел ги анализира клучните улоги во процесот на менторство: тутор од организацијата што го испраќа (ОИ), тутор од домаќинската организација (ОД), тутори и ментори+. Секоја од овие улоги има специфична задача во поддршката на менторираниот за време на нивното меѓународно искуство, а разбирањето на овие улоги е клучно за ефикасна комуникација и поддршка.

Јасно дефинирање на улогите и одговорностите е неопходно за успешна менторска врска. Менторираниот треба да ги разбере улогите на сите вклучени страни, вклучувајќи ја и својата, за да се обезбеди ефикасна комуникација. Знаењето на кого да се обратат за различни потреби, барања и прашања помага да се поедноставни процесот и да се спречат забуни.

Затоа, важно е да се разберат улогите на секој од учесниците. Еве преглед:

Ментор+: Една од првите контактни точки за менторираниот, обезбедувајќи лична поддршка и решавање на непосредни проблеми. Менторираниот може да разговара со ментор+ за различни лични предизвици, вклучувајќи проблеми со соученици, потешкотии во прилагодувањето на нова културна средина, чувства на патување, и управување со слободно време и слично.�
Тутор од организацијата што го испраќа (ОИ): Овој тутор е референтната личност во матичната земја и може да се консултира за бирократија и општа организација на проектот, контакт со ментор+, проблеми со семејството и потребата за продолжување на волонтерската фаза.�
Тутор од домаќинската организација (OД): Ако е потребна дополнителна помош, менторираниот треба да се обрати до туторот од домаќинската организација (OД) за некои ситуации што се однесуваат на логистика и поддршка на лице место. Менторираниот може да се консултира со овој тутор или ОД за следниве прашања: • Разјаснувања за денови на одмор или барања за слободно време. • Структурни проблеми или дефекти во сместувањето. • Потешкотии во извршување на доделените активности или потреба од поддршка со работни задачи. • Се што е поврзано со мисиите и задачите на проектот, како и планирање на активности. • Потреба од наоѓање на локални инфраструктури (лекари, продавници и др.). • Контактирање на локални власти, институции или итна медицинска помош (полиција, болници, имиграција и др.).�

Разбирањето на различните учесници помага на менторираниот и ментор+ да го идентификуваат соодветниот контакт, што го подобрува ефикасноста на комуникацијата и решавањето на проблеми.

Иако ова обезбедува општа рамка, важно е да се препознае дека секоја ситуација е уникатна. Ако менторираниот се чувствува неудобно да разговара со својот ментор+, треба да има можност да се обрати директно до туторот на ОИ или OД. Флексибилноста во комуникацијата обезбедува дека менторираниот секогаш може да пристапи до потребната поддршка. Од друга страна, ако ментор+ се чувствува неудобно додека продолжува да го менторира тој менторираниот, може да се обрати до туторот на организацијата што го испраќа со образложенија за промена на менторираниот. На овој начин, се создава систем кој ги штити двете страни.

23 of 74

СТУДИЈА НА СЛУЧАЈ

Активност 3

Поделете ги учесниците во мали групи и доделете им различен сценарио на секоја група.�
Учесниците го читаат својот доделен сценарио и дискутираат 15-20 минути, одговарајќи на следниве прашања:� • Како ќе реагирате/одговорите на оваа ситуација?� • Како ќе осигурите дека оваа ситуација нема да се повтори?� • Одредете го нивото на итност користејќи ја скалата за итност со сообраќајно светло.�
Секој тим ја презентира својата ситуација и заклучоци пред поголемата група.�
Поттикнете отворена дискусија и размислување за етичкото донесување на одлуки.�
Презентирајте ги клучните увиди и стратегии за решавање на проблеми од активноста.�

Рефлексија� • Што научивте од заклучоците и увидите на другите групи? Како овие научени лекции можат да го подобрат вашиот пристап во менторирањето?� • Како сценаријата помогнаа да го разјасните вашето разбирање за вашата улога како ментор+? Дали некои нови одговорности или ограничувања станале очигледни?

24 of 74

ЛИЧНА И ЕМОЦИОНАЛНА ПОДДРШКА

Носталгија за дома, изолација или несигурност?

НЕ

ДА

Обезбедува емоционална поддршка (активно слушање, лични искуства, саморефлексија).

Го охрабрува тековниот социјален ангажман и периодично проверува.

Борба со културна адаптација или социјална интеграција?

НЕ

ДА

Нудење совет за навигација на културните разлики (локални активности, трпение при адаптација)

Поставување отворени прашања за да поттикне подлабоко размислување; менторираниот можеби сè уште не сфаќа дека му е тешко..

Потреба за мотивација или градење доверба?

НЕ

ДА

Споделување стратегии за поставување цели, совети за градење самодоверба и начини за надминување на сомнежот во себе.

Продолжување со набљудувањето на ангажманот. Проактивно разговарајте за потенцијалните идни предизвици.

Дали менторираниот се чувствува тажен, изолиран или несигурен во своето искуство?� • Ако е ДА → Обезбедете емоционална поддршка преку активно слушање, споделување на лични искуства и поттикнување на саморефлексија.� • Ако е НЕ → Продолжете со следниот чекор или редовно проверувајте. Дури и ако сега изгледа дека се е во ред, предизвиците во адаптацијата може да се појават подоцна. Поттикнете ги да останат социјално активни и отворени за дискутирање на нивните искуства во идните состаноци.

Дали менторираниот има проблеми со културната адаптација или социјалната интеграција?� • Ако е ДА → Понудете совети за навигација низ културните разлики, предложете локални активности и поттикнете трпеливост во процесот на адаптација.� • Ако е НЕ → Продолжете со следниот чекор или поттикнете длабока рефлексија. Поставете отворени прашања за да разберете како ја доживуваат локалната култура. Понекогаш, менторите можеби нема да ги забележат нивните проблеми додека не се соочат со културен шок подоцна.

Дали менторираниот има потреба од мотивација, охрабрување или изградба на самодоверба?� • Ако е ДА → Споделете стратегии за поставување цели, самодоверба и надминување на самопосумње.� • Ако е НЕ → Продолжете со следниот чекор или набљудувајте нивото на вклученост. Ако менторираниот изгледа претерано самоуверен, осигурете се дека имаат реални очекувања за нивното искуство. Разговарајте за потенцијалните предизвици што може да ги сретнат во иднина и како да се справат со нив проактивно.

25 of 74

ПРАКТИЧНИ ПРЕДИЗВИЦИ

Секојдневни предизвици (транспорт, храна, социјални активности)?

НЕ

ДА

Понудете практични совети, размислувајте за решенија, предложете ресурси.

Охрабрувајте проактивно планирање (здравствена заштита, контакти за итни случаи).

Бариери со комуникација?

НЕ

ДА

Препорачајте стратегии за учење јазик, социјални интеракции со играње улоги.

Охрабрувајте долгорочна јазична пракса и културна размена.

Мали конфликти?

НЕ

ДА

Упатство за решавање на конфликти (рефлексија на ситуацијата, конструктивна комуникација).

Споделувајте превентивни стратегии (отворена комуникација, рано решавање на проблеми).

Дали менторираниот се соочува со тешкотии во секојдневниот живот (на пр. транспорт, храна, социјални активности)?� • Ако е ДА → Понудете практични совети врз основа на вашето искуство, помогнете во размислувањето на решенија или предложете корисни ресурси.� • Ако е НЕ → Продолжете со следниот чекор или осигурете се дека се добро информирани. Дури и ако не се соочуваат со проблеми сега, обезбедете корисни совети и поттикнете ги да планираат напред (на пр. како да пристапат до здравствена нега, каде да најдат контакти за итни случаи).

Дали менторираниот има потреба од помош во комуникацијата (јазична бариера, социјални недоразбирања)?� • Ако е ДА → Понудете охрабрување, препорачате стратегии за учење јазик или изведете игри за социјални интеракции.� • Ако е НЕ → Продолжете со следниот чекор или промовирајте долгорочно учење на јазикот и културата. Поттикнете ги да го вежбаат локалниот јазик со говорници на јазикот, да земат курсеви по јазик или да учествуваат во интеркултурни разменски програми за да ја подобрат својата адаптација.

Дали менторираниот има мали конфликти со собарите, колегите или локалците?� • Ако е ДА → Водете ги во решавање на конфликтите преку помагање да ја рефлектираат ситуацијата и предлагање конструктивни техники за комуникација.� • Ако е НЕ → Продолжете со следниот чекор или научете стратегии за превенција. Споделете стратегии за отворена комуникација и почитување на различни културни перспективи пред да се појават конфликти. Поттикнете ги менторите да ги изразуваат своите грижи на време, наместо да чекаат проблемите да се ескалираат.

26 of 74

СИТУАЦИИ КОИ БАРААТ КОНСУЛТАЦИЈА

Сериозен проблем поврзан со работата?

НЕ

ДА

Упатете го менторираниот кај туторот на ОД за решавање

Поттикнување на проактивна комуникација; погрижете се да ја знаат својата улога и со кого да контактираат доколку подоцна се појават проблеми

Здравје, безбедноста или вонредна состојба?

НЕ

ДА

Веднаш контактирајте со службите за итни случаи и информирајте ја менторската структура (ОИ или ОД-тутор).

Поттикнете ја свеста за благосостојбата (ментално/физичко здравје, локални медицински ресурси).

Финансиски, правни или

загриженост за визата?

НЕ

ДА

Упатете ги кај туторот од ОИ за административна поддршка

Промовирајте финансиско планирање и свест (следење на трошоците, услови за виза, контакти за итни случаи).

Губење на важни документи (пасош, лична карта, дозвола)?

НЕ

ДА

За локална помош и правно водство, обратете се кај ОД- туторот.

Нагласете ја безбедноста на документите (дигитални копии, безбедно складирање).

Дали менторираниот се соочува со сериозен работен проблем со нивната организација за домаќин?� • Ако е ДА → Насочете ги кај туторот од организацијата за домаќин (OД) за решавање на проблемот.� • Ако е НЕ → Продолжете со следниот чекор или поттикнете проактивна комуникација. Осигурете се дека ја разбираат својата улога, одговорности и кому треба да се обратат ако се појават проблеми подоцна. Поттикнете редовни проверки со нивниот тутор од организацијата за домаќин.
Дали менторираниот има финансиски, правни или визни проблеми?� • Ако е ДА → Насочете ги кај туторот од организацијата за испраќање, кој може да им обезбеди соодветна административна поддршка.� • Ако е НЕ → Продолжете со следниот чекор или поттикнете финансиско планирање и свесност. Дури и ако немаат проблеми во моментов, советувајте ги да ги следат своите трошоци, да ги разберат условите за виза и да чуваат контакти за итни случаи.
Дали менторираниот изгубил важни документи (пасош, лична карта, дозвола за престој)?� • Ако е ДА → Насочете ги кај туторот од организацијата за домаќин за локална помош и правни насоки.� • Ако е НЕ → Продолжете со следниот чекор или поттикнете безбедност на документи. Потсетете ги да направат дигитални копии од важни документи и да ги чуваат на сигурно место во случај на идни загуби.
Дали менторираниот се соочува со здравствена или безбедносна итна ситуација?� • Ако е ДА → Одмах контактирајте со итни служби и информирајте ја структурата за менторство (ОИ или ОД-тутор, во зависност од локацијата).� • Ако е НЕ → Продолжете со следниот чекор или промовирајте свесност за благосостојба. Поттикнете ги менторите да се грижат за своето ментално и физичко здравје, да останат информирани за локалните здравствени ресурси и да побараат помош ако се чувствуваат болни во иднина.

27 of 74

КРИЗА ИЛИ ИТНА СОСТОЈБА

Вознемирување, дискриминација или злоупотреба?

ДА

Веднаш информирајте ја менторска структура; осигурете ја безбедноста на менторираниот и понудете емоционална поддршка. Не се справувајте сами.

Тешко нарушување на менталното здравје

ДА

Поттикнете професионална помош (советување, услуги за ментално здравје) и информирајте ја менторска структура за дополнителна поддршка.

Правни прашања (апсење, инволвираност на полицијата)

ДА

Упатете го менторираниот кај туторот на ОИ и законските застапници за соодветна помош.

Дали менторираниот се соочува со вознемирување, дискриминација или злоупотреба?� • Ако е ДА → Веднаш ескалирајте го до структурата за менторство и осигурете се дека менторираниот е на безбедно. Понудете емоционална поддршка, но не решавајте сами.
Дали менторираниот има психолошки проблеми (на пр. тешка анксиозност, депресија, размислувања за себеповредување)?� • Ако е ДА → Поттикнете го менторираниот да побара професионална поддршка и информирајте ја структурата за менторство за дополнителни насоки.
Дали менторираниот е вклучен во правна ситуација (апсење, вмешаност на полиција, правен конфликт)?� • Ако е ДА → Насочете ги кај туторот од организацијата за испраќање и правни претставници за соодветно постапување.

28 of 74

ШТО Е ПОТРЕБНО ЗА ДА СЕ БИДЕ ДОБАР МЕНТОР+

МОДУЛ 3

29 of 74

СЛОЖУВАЊЕ И УСОВРШУВАЊЕ: СЛОЖУВАЛКА НА КОМПЕТЕНЦИИ

Активност 4

План на активност: Приоритетизирање на есенцијалните вештини за улогата на ментор+

Објаснете го целта на активноста: Приоритетизирање на есенцијалните вештини за улогата на ментор+. Дефинирајте категории: Важно, Помалку важно, Не е релевантно, и дајте пример (5 минути).�
Разделете ги учесниците во тимови од 3 до 5 лица: Секој тим добива сет на вештини и картички за класификација (5 минути).�
Дискусија во тимот: Секој тим дискутира за секоја вештина и ја класифицира како Важно, Помалку важно, или Не е релевантно. Поттикнете ги тимовите да дебатираат различни ставови и да постигнат консензус (20 минути).�
Презентации: Секој тим ги презентира своите избори и ги оправдува своите рангови. Тренерот поттикнува дискусија и појаснува недоразбирања (10 минути).�
Споредба и дискусија: Споредете ги заедничките и различните рангови помеѓу тимовите. Дискутирајте зошто некои вештини се критични и како влијаат на односите меѓу ментор+ и менторираниот (10 минути).�

Рефлексија:

Прашања за учесниците:�

Којa вештина ја сметате за најважна во вашата улога? Зошто или зошто не?�
Дали има некои вештини кои ги потценивте пред оваа активност?�

Точка за тренерот: Поттикнете ги менторите+ да ја гледаат оваа вежба како основа за нивниот тековен развој и да идентификуваат начини за подобрување на вештините што ги сметаат за есенцијални.�

30 of 74

Активно слушање

Одејќи подалеку од само слушање на зборови, кон вистинско разбирање на мислите и чувствата на соговорникот, создавајќи динамична, неконкурентна интеракција.

(неопходна вештина)

Секција 3.2 - Вежбање активно слушање� Цели:� • Да се разбере влијанието на неразбирањето и важноста на јасноста.� • Да се имплементираат стратегии за ефикасна и јасна комуникација.

Содржина:� Според транснационалното истражување, вештините за активно слушање се едни од најважните вештини што ги има ментор+. Менторите што се далеку од својот дом за време на меѓународни мобилностни проекти се особено ранливи и желни да бидат слушнати, разбрани и потврдени. Овозможувањето на менторите да се изразат додека активно се ангажирате во слушањето, разбирањето и покажувањето емпатија кон нивните перспективи помага да се управуваат нивните емоции, сомнежи и грижи поефикасно.

Слајд 17 - Активно слушање

Дефиниција:� Активното слушање оди подалеку од едноставното слушање на зборови. Вклучува разбирање на размислувањата и чувствата на говорникот, претворајќи ја конверзацијата во динамична и неконкурентна интеракција.

31 of 74

АКТИВНО СЛУШАЊЕ: АСПЕКТИ

(неопходна вештина)

Когнитивен аспект

Внимавајте на сите информации (експлицитни и имплицитни).
Интегрирајте и разберете ја пораката на соговорникот.

Активно слушање

Емоционален аспект

Останете смирени и емпатични.
Контролирајте ги личните реакции (на пр. раздразливост, досада).

Бихејвиористички аспект

Покажете интерес преку вербални и невербални знаци.
Користете говор на телото, контакт со очи и потврдни гестови.

Постојат три аспекти на активно слушање на кои треба да обрнете внимание ако сакате ефективно да поддржите некого:

• Когнитивен аспект: • Обратите внимание на сите информации, како експлицитни така и имплицитни. • Интегрирајте и разберете што го пренесува говорникот.

• Емоционален аспект: • Останете смирени и емпатични за време на разговорот. • Управувајте со вашите сопствени емоционални реакции, како што се раздразливост или здодевност.

• Бихејвиорален аспект: • Покажете интерес и разбирање преку вербални и невербални знаци. • Користете говор на тело, контакт со очи и потврдувачки гестови.

Активното слушање е важен аспект во менторството за време на меѓународна мобилност поради следниве причини: • Ја подобрува релацијата меѓу ментор+ и менторираниот, создавајќи безбедно просторно место за споделување. • Олеснува подобро разбирање и ги намалува недоразбирањата. • Засилува емоционални врски и релации.

Практикувањето активно слушање не само што ги подобрува вашите комуникациски вештини, туку и придонесува за по позитивна работна средина. Истражувањата покажуваат дека оние кои се ангажирани во активно слушање се перципирани како поспособни, попривлечни и поповерливи.

32 of 74

РАСИПАН ТЕЛЕФОН/ ПРЕДИЗВИК НА ЈАСНОСТ

Активност 5

Чекор по чекор:

Лично (Расипан телефон)

Претставете го концептот "Расипан телефон" и објаснете како пораките можат да станат извршени кога се пренесуваат низ повеќе лица.�
Поделете ги учесниците во мали групи со исти големини. Ако нема доволно учесници, може да се користи една група.�
Подредете ја секоја група во линија или круг така што секој учесник може да шепоти само на лицето до него.�
Шепотете специфична порака на првото лице во секоја група.�� Примери на пораки што може да се користат за активноста:�

Ефикасното менторство вклучува активно слушање и взаемно почитување.�
Најдобрите менторски односи се базирани на доверба и отворена комуникација.�
Поставувањето на отворени прашања може да ги охрабри менторираните да споделат повеќе.�
Довербата е темел на успешен менторски однос.�

Секоја личност ја шепоти пораката на следното лице во линијата, со само една шанса да ја пренесе.�
Последното лице во секоја група јавува за пораката што ја доби.�
Споредете ги финалните пораки со оригиналните и дискутирајте за промените.�
Изведете дебрифинг сесија фокусирана на предизвиците што се сретнаа и стратегиите за подобра комуникација.�

Дебрифинг:� • Бевте ли изненадени од тоа колку се променила пораката? Зошто или зошто не?� • Дали сте имале слични неразбирања во вашите менторски односи? Може ли да дадете пример?� • Како мислите дека неразбирањето може да влијае на односот меѓу ментор+ и менториран?� • Што ве научи оваа активност за важноста на јасната комуникација?� • Кои стратегии можете да ги користите за да осигурите појасна комуникација со вашите менторирани?

33 of 74

Внимавање

Не осудувајте

Рефлекција, анализа

Осмелувајте се да поставувате прашања, појаснете

Сумирање, реформулирање

Споделување

АКТИВНО СЛУШАЊЕ

Еве некои принципи за ментори+ за имплементирање успешна менторска врска преку активно слушање.� • Обрати внимание� • Не суди� • Рефлектирај/Анализирај� • Осмели се да поставуваш прашања/Разјасни� • Резимирај/Прераскажувај� • Споделување

Во текот на оваа обука, е од суштинско значење да се истражи како секој принцип на активно слушање може да се примени практично. Еве детално објаснување за секој принцип, заедно со практични примери за ментори+ кои ги поддржуваат учесниците во меѓународни мобилни програми.

1. Обрати внимание:� Ментор+ треба да биде целосно присутен и ангажиран, без да се одвлекува вниманието, кога менторот зборува. Ова не значи само слушање на зборови, туку и восприемање на емоции, говор на телото и контекстот.� Практична примена:� • Отстрани ги одвлекувачите на вниманието: Пред да започне разговорот, ментор+ треба да го стави мобилниот телефон, компјутерот или било кои други потенцијални одвлекувачи на внимание.� • Одржувај контакт со очи: Одржувањето контакт со очи помага да се зајакне поврзаноста и покажува внимание.� • Биди свесен за невербални сигнали: Обрати внимание на гестови, тон на глас и изрази на лицето, бидејќи тие даваат дополнителни сознанија за чувствата или загриженостите на менторот.� • Слушај со целото тело: Прифаќањето на отворена положба (малку наведнато напред, рацете не се скрстени) покажува дека си целосно вклучен во разговорот.

2. Не суди:� Ментор+ треба да усвои отворен и прифаќачки став. Целта е да се разбере без да се прават пресуди или претпоставки.� Практична примена:� • Биди неосудувачки: Ментор+ треба да прифати дека искуствата на менторот, дури и ако се различни или необични, се валидни. Избегнувај прекинување или намалување на она што го споделува менторот.� • Биди свесен за лични пристрасности: Ментор+ може да има претходни претпоставки за ситуацијата на менторот (култура, потекло итн.), но треба да биде внимателен да не ги дозволи тие пресуди да влијаат на неговите одговори.� • Остани неутрален: Ментор+ не треба да презема моралистички пристап. На пример, ако се разговара за предизвици поврзани со култура во странска земја, ментор+ треба да избегнува да каже работи како: „Тоа е типичен француски проблем" или: „Ти не се справи добро со тоа."

3. Рефлектирај/Анализирај:� Ментор+ одвојува време да го парафразира и анализира она што го споделил менторот, рефлектирајќи се на неговите зборови за да ги разјасни емоциите или тоа што сака да го изрази.� Практична примена:� • Парафразирај: На пример: „Ако добро разбирам, се чувствуваш изгубено во оваа нова култура и имаш проблеми да се прилагодиш на локалниот ритам. „Ова покажува дека ментор+ активно слуша и разбира ситуацијата“.� • Истакни емоции: Рефлекцијата помага да се изнесат емоциите кои можеби стојат зад зборовите на менторот, како анксиозност, фрустрација или возбуда. На пример: „Изгледа дека се чувствуваш под стрес околу ситуацијава, дали е тоа точно?"� • Провери за разбирање: По парафразирањето, ментор+ може да праша: „Дали добро разбирам што се чувствуваш?" Ова поттикнува понатамошно разјаснување.

4. Осмели се да поставуваш прашања/Разјасни:� Ментор+ поставува отворени прашања за да ги разјасни точките, да го увиди размислувањето на менторот и да им помогне да ги организираат своите мисли.� Практична примена:� • Поставувај отворени прашања: Избегнувај прашања на кои се одговара со „да"/"не", бидејќи тие го ограничуваат размислувањето. На пример, наместо "Ти се допадна оваа искуство?", ментор+ може да праша "Што ти се истакна во оваа искуство?" или "Како се чувствуваше за оваа ситуација?".� • Разјасни нејасни точки: Ако менторот зборува со нејасни термини, важно е да се постават прашања за подобро разбирање. На пример: „Ти спомена дека се чувствуваш изгубено. Може ли да објасниш што конкретно те прави да се чувствуваш така?".� • Поттикни подлабока рефлексија: Ментор+ може, исто така, да постави прашања кои го поттикнуваат менторот да размислува за решенија. На пример: „Како би можел да пристапиш поинаку следниот пат?"

5. Резимирај/Прераскажувај:� По слушањето, ментор+ резимира или прераскажува она што менторот го рекол за да го потврди разбирањето и да ја олесни понатамошната рефлексија.� Практична примена:� • Резимирај на клучни точки: На пример, по разговорот за предизвик со кој се соочувал менторот, ментор+ може да каже, „Ти спомена дека имаш проблем да разбереш некои социјални правила… што те прави да се чувствуваш непријатно."� • Прераскажи клучни идеи: Ова може да се направи со преформулирање на главните точки кои ги споделил менторот. На пример: „Изгледа дека најмногу те вознемирува разликата во невербалните однесувања. Дали тоа е она што ти е најтешко да го разбереш?"� • Разјасни цели: Кога менторот ќе ги сподели своите загрижености, ментор+ може да ги повтори целите кои треба да се постигнат. „Го разговаравме како да се разбереме подобро за социјалните кодови. Како се чувствуваш за да ја преземеш следната работа?"

6. Споделување:� Ментор+ споделува лични искуства или ресурси кои може да бидат корисни, додека ги става потребите на менторот во центарот.� Практична примена:� • Сподели лични искуства: Ментор+ може да каже: „Се сеќавам кога бев во странство, имав слични предизвици, а тоа што ми помогна беше…" Ова создава емпатична врска и истовремено нуди конкретен ресурс.� • Понуди корисни ресурси: На пример, ментор+ може да препорача книга, веб-страница или поддршка група која ќе му помогне на менторот подобро да ја разбере локалната култура или да развие стратегии за прилагодување.� • Поттикни менторот да сподели свои ресурси: Ментор+ може, исто така, да го поттикне менторот да сподели решенија или сознанија кои им помогнале, поттикнувајќи взаемно разменување.

**Во резиме, овие принципи на активно слушање му дозволуваат на ментор+ ефективно да го поддржи менторот преку изградба на доверба, олеснување на истражувањето на предизвиците и поттикнување на подлабока рефлексија. Секој принцип помага да се создаде безбеден и отворен простор за менторот да сподели и учи преку нивното искуство во меѓународна мобилност.**

34 of 74

ВНИМАВАЈТЕ

ЕЛИМИНИРАЈТЕ ДИСТРАКЦИИ

ОДРЖУВАЈТЕ КОНТАКТ СО ОЧИ

БИДЕТЕ РЕЦЕПТИВНИ НА НЕВЕРБАЛНИ ЗНАЦИ

СЛУШАЈТЕ СО ЦЕЛОТО ТЕЛО

Внимавање

Не осудувајте

Рефлекција, анализа

Осмелувајте се да поставувате прашања, појаснете

Сумирање, реформулирање

Споделување

АКТИВНО СЛУШАЊЕ

1. Обрати внимание:� Ментор+ треба да биде целосно присутен и ангажиран, без да се одвлекува вниманието, кога менторот зборува. Ова не значи само слушање на зборови - тоа значи восприемање на емоции, говор на телото и контекстот.� Практична примена:� • Отстрани ги одвлекувачите на вниманието: Пред да започне разговорот, ментор+ треба да го стави мобилниот телефон, компјутерот или било кои други потенцијални одвлекувачи на внимание.� • Одржувај контакт со очи: Одржувањето контакт со очи помага да се зајакне поврзаноста и покажува внимание.� • Биди свесен за невербални сигнали: Обрати внимание на гестови, тон на глас и изрази на лицето, бидејќи тие даваат дополнителни сознанија за чувствата или загриженостите на менторот.� • Слушај со целото тело: Прифаќањето на отворена положба (малку наведнато напред, рацете не се скрстени) покажува дека си целосно вклучен во разговорот.

35 of 74

НЕ ОСУДУВАЈТЕ

БИДЕТЕ СВЕСНИ ЗА СВОИТЕ ПРЕДРАСУДИ

ОСТАНЕТЕ НЕУТРАЛНИ

Pay attention

Do not judge

Reflect, analyse

Dare to ask question, clarify

Summarise, reformulate

Sharing

ACTIVE

LISTENING

Внимавање

Не осудувајте

Рефлекција, анализа

Осмелувајте се да поставувате прашања, појаснете

Сумирање, реформулирање

Споделување

АКТИВНО СЛУШАЊЕ

2. Не суди:� Ментор+ треба да усвои отворен и прифаќачки став. Целта е да се разбере без да се прават судови или претпоставки.� Практична примена:� • Не осудувај: Ментор+ треба да ја прифати искуствата на менторот, дури и ако тие изгледаат различно или необично, како валидни. Избегнувајте прекин на разговорот или минимизирање на тоа што менторот го споделува.� • Биди свесен за личните предрасуди: Ментор+ може да има претходни идеи за ситуацијата на менторот (култура, потекло, итн.), но треба да биде внимателен да не дозволи тие претпоставки да влијаат на неговите одговори.� • Остани неутрален: Ментор+ не треба да прифаќа моралистички пристап. На пример, ако се дискутираат предизвици поврзани со културата во странска земја, ментор+ треба да се воздржи од коментари како: „Тоа е типичен француски проблем" или „Не го реши тоа добро."

36 of 74

РЕФЛЕКТИРАЈТЕ, АНАЛИЗИРАЈТЕ

ПАРАФРАЗИРАЈТЕ

ИСТАКНУВАЈТЕ ЕМОЦИИ

ПРОВЕРЕТЕ ДАЛИ ДОБРО СТЕ РАЗБРАЛЕ

Pay attention

Do not judge

Reflect, analyse

Dare to ask question, clarify

Summarise, reformulate

Sharing

ACTIVE

LISTENING

Pay attention

Do not judge

Reflect, analyse

Dare to ask question, clarify

Summarise, reformulate

Sharing

ACTIVE

LISTENING

Внимавање

Не осудувајте

Рефлекција, анализа

Осмелувајте се да поставувате прашања, појаснете

Сумирање, реформулирање

Споделување

АКТИВНО СЛУШАЊЕ

3. Одрази/Анализирај:� Ментор+ зема време да го пренесе и анализира она што менторот го споделил, размислувајќи за неговите зборови за да ги разјасни емоциите или она што сака да го изрази.� Практична примена:� • Пренеси со свои зборови: На пример, „Ако добро разбрав, се чувствуваш изгубено во оваа нова култура и се трудиш да се прилагодиш на локалниот ритам." Ова покажува дека ментор+ активно слуша и ја разбира ситуацијата.� • Издвој емоции: Одразот помага да се изнесат можните скриени емоции зад зборовите на менторот, како анксиозност, фрустрација или возбуденост. На пример: „Изгледа дека се чувствуваш под стрес околу оваа ситуација, дали е тоа точно?"� • Проверка на разбирањето: По пренесувањето, ментор+ може да праша, "Дали добро ја разбирам она што го чувствуваш?" Ова го поттикнува понатамошното разјаснување.

37 of 74

ПРАШУВАЈТЕ ПРАШАЊА

ПРАШУВАЈТЕ ОТВОРЕНИ ПРАШАЊА

РАЗЈАСНЕТЕ НЕЈАСНОТИИ

ОХРАБРЕТЕ ПОДЛАБОКО СФАЌАЊЕ

Pay attention

Do not judge

Reflect, analyse

Dare to ask question, clarify

Summarise, reformulate

Sharing

ACTIVE

LISTENING

Pay attention

Do not judge

Reflect, analyse

Dare to ask question, clarify

Summarise, reformulate

Sharing

ACTIVE

LISTENING

Внимавање

Не осудувајте

Рефлекција, анализа

Осмелувајте се да поставувате прашања, појаснете

Сумирање, реформулирање

Споделување

АКТИВНО СЛУШАЊЕ

4. Осмели се да поставиш прашања/Разјасни:� Ментор+ поставува прашања кои не се со одговор „да/не“ за да ги разјасни точките, понатаму ги истражи размислувањата на менторот и да му помогне да ги организира своите мисли.� Практична примена:� • Поставувај прашања кои не може да се одговорат со „да/не“: Избегнувај прашања кои ограничуваат размислување. На пример, наместо „Ти се допадна оваа искуство?“, ментор+ може да праша „Што ти беше најјако во ова искуство?“ или „Како се чувствуваше за оваа ситуација?“.� • Разјасни нејасни точки: Ако менторот зборува со нејасни термини, важно е да поставиш прашања за подобро разбирање. На пример: „Спомна дека се чувствуваш изгубено. Можеш ли подетално да објасниш што те прави да се чувствуваш така?“� • Поттикни подлабока рефлексија: Ментор+ може исто така да постави прашања кои ќе го поттикнат менторот да размисли за решенија. На пример: „Како би се справил со оваа ситуација поинаку следниот пат?“

38 of 74

СУМИРАЈТЕ, РЕФОРМУЛИРАЈТЕ

СУМИРАЈТЕ КЛУЧНИ ТОЧКИ

ПАРАФРАЗИРАЈТЕ КЛУЧНИ ИДЕИ

КЛАРИФИКУВАЈТЕ ЦЕЛИ

Pay attention

Do not judge

Reflect, analyse

Dare to ask question, clarify

Summarise, reformulate

Sharing

ACTIVE

LISTENING

Pay attention

Do not judge

Reflect, analyse

Dare to ask question, clarify

Summarise, reformulate

Sharing

ACTIVE

LISTENING

Внимавање

Не осудувајте

Рефлекција, анализа

Осмелувајте се да поставувате прашања, појаснете

Сумирање, реформулирање

Споделување

АКТИВНО СЛУШАЊЕ

5. Сумирај/Реформулирај:� По слушањето, ментор+ го сумира или реформира она што менторот го споделил за да го потврди разбирањето и да го поттикне понатамошното размислување.� Практична примена:� • Сумирај клучни точки: На пример, по дискутирањето на предизвик со кој се соочува менторот за време на мобилноста, ментор+ може да каже, „Ти спомна дека имаш потешкотии со разбирањето на одредени социјални правила… што те прави да се чувствуваш непријатно.“� • Реформулирај клучни идеи: Ова може да се направи преку прераскажување на главните точки кои ги споделил менторот. На пример, „Изгледа дека најмногу те вознемирува разликата во невербалните однесувања. Дали тоа е она што го сметаш за тешко?“� • Разјасни цели: Откако менторот ќе ги сподели своите загрижености, ментор+ може да ги повтори целите кои треба да се постигнат. „Го разгледавме како подобро да ги разбереме социјалните кодови. Како се чувствуваш за да го направиш овој следен чекор?“

39 of 74

СПОДЕЛУВАЊЕ

СПОДЕЛЕТЕ ЛИЧНИ ИСКУСТВА

ПОНУДЕТЕ КОРИСНИ РЕСУРСИ

ОХРАБРЕТЕ ГО МЕНТОРИРАНИОТ ДА СПОДЕЛИ СВОИ РЕСУРСИ

Pay attention

Do not judge

Reflect, analyse

Dare to ask question, clarify

Summarise, reformulate

Sharing

ACTIVE

LISTENING

Pay attention

Do not judge

Reflect, analyse

Dare to ask question, clarify

Summarise, reformulate

Sharing

ACTIVE

LISTENING

Внимавање

Не осудувајте

Рефлекција, анализа

Осмелувајте се да поставувате прашања, појаснете

Сумирање, реформулирање

Споделување

АКТИВНО СЛУШАЊЕ

6. Споделување:� Ментор+ споделува лични искуства или ресурси кои можат да бидат корисни, додека ги поставува потребите на менторот во центарот.� Практична примена:� • Сподели лични искуства: Ментор+ може да каже, „Се сеќавам кога бев во странство, се соочив со слични предизвици, а тоа што ми помогна беше...„Ова создава емпатична врска додека нуди конкретен ресурс“.� • Понуди корисни ресурси: На пример, ментор+ може да препорача книга, веб-сајт или група за поддршка која ќе помогне на менторот подобро да го разбере локалниот културен контекст или да развие стратегии за адаптација.� • Охрабри го менторот да сподели свои ресурси: Ментор+ исто така може да ги охрабри менторите да споделат решенија или увиди кои им помогнале, поттикнувајќи взаемна размена.

Заклучок: Овие принципи на активно слушање му дозволуваат на ментор+ ефективно да го поддржи менторот преку изградба на доверба, олеснување на истражувањето на предизвиците и поттикнување на подлабоко размислување. Секој принцип помага во создавање безбедно и отворено просторно за менторот да сподели и учи низ своето искуство на меѓународна мобилност.

40 of 74

ВИДЕО ЗА АКТИВНО СЛУШАЊЕ

Активност 6

1. Одберете и пуштете видео за активното слушање�2. Поделете ги учесниците во мали групи на дискусија.�3. Обезбедете насочувачки прашања со цел да се поттикне продлабочено размислување за видеото (Погледнете ги примерите подолу со извадок од Inside Out).�4. Побарајте од учесниците да се навратат на принципите видени претходно.�5. Секоја група го споделува своето мислење со поголемата група.�6. Сумирајте ги клучните точки и истакнете стратегии за ефективно активно слушање во менторските врски.

https://www.youtube.com/watch?v=QT6FdhKriB8

https://youtu.be/3XA0bB79oGc

https://youtu.be/0MX_fJAhmEE

�Рефлексија:

Разберете ја важноста на активното слушање. Кога и зошто е неопходно активно да се слуша?
Оценете ја нивната способност да го слушаат оној кого го менторираат. Дали се чувствуваат самоуверени во примање и разбирање што треба да кажат?
Идентификувајте што тие ќе разберат од оваа вежба и како ќе го применат истото на нивната менторска пракса.

41 of 74

Видливи елементи на културата

Скриени елементи на културата

Еден од најпознатите модели за претставување на културата е Теоријата на ледениот брег. Целта е да се илустрираат многуте компоненти на културата, истакнувајќи го фактот дека некои се видливи, а некои се скриени, па така и попредизвикувачки за откривање.

Овој модел сугерира дека културата може да биде поврзана со леден брег, бидејќи само мал дел е видлив над водата. Видливиот врв на брегот е поткрепен од многу поголем, потопен дел, кој останува скриен од око. Покрај тоа што не е видлив, овој потопен дел формира солидна основа за она што е видливо погоре.

42 of 74

КУЛТУРЕН ЛЕДЕН БРЕГ

Активност 7

Чекор по чекор:�Во живо

Прашајте ги учесниците: „Сте слушнале ли некогаш за културниот модел на леден брег?“, и дозволете им да ги споделат нивните мисли.
Во кратки црти објаснете го концептот користејќи визуелна пресентација на ледениот брег.
Побарајте од учесниците да ги идентификуваат видливите елементи на култура („врвот“ на брегот) и запишете ги на веќе подготвената графика.
Побарајте од нив да ги идентификуваат скриените културни елементи кои можат да влијаат на однесувањето и интеракциите.
Доколку е потребно, дајте примери од Моделот на леден брег.
Презентирајте предвреме подготвен список на примери и проверете дали има некои изненадувања или занемарени елементи.
Побарајте од учесниците да размислат за своето културно потекло и како тоа може да влијае на нивниот менторски стил.

�

43 of 74

Видливи елементи на културата

Скриени елементи на културата

Игри

Гестови

Архитектура

Храна

Уметност

Фестивали

Танцување

Костуми

Музика

Знамиња

Историја на јазикот

Литература

Културни елементи за кои сме релативно свесни

Културни елементи за кои сме делумно свесни или целосно несвесни

Ставови

Вредности

Личен простор

Работна етика

Концепти на време

Контакт со очите

Верувања

Претпоставки

Визија за светот

Начини на размислување

Гледиште на семејните улоги

Кога станува збор за културата, одредени аспекти се полесно видливи: архитектурата, уметноста, кујната, музиката и јазикот, на пример. Сепак, вистинските темели што ја обезбедуваат нејзината стабилност се многу потешко воочливи. Тука спаѓаат историјата на народот што ја одржува културата, нивните норми, вредности, и основните претпоставки за просторот, времето, и природата.

Моделот на леден брег го илустрира фактот дека видливите аспекти на културата се само манифестации на нејзините скриени елементи. Исто така, ја нагласува и тешкотијата во разбирањето на луѓе од различни културни позадини. Иако можеме да ги набљудуваме видливите делови на ледениот брег, многу потешко е да ги идентификуваме основните темели.

Со тоа, моделот на леден брег не ги одговара сите прашања што ги отвара. Генерално, служи како почетна точка за подблабока анализа на културата, нудејќи почетна визуелизација на тоа зошто разбирањето и „гледањето“ на културата може да биде предизвикувачко.

Клучен елемент на интернационалната мобилност е интеркултурата. Бидејќи учесниците директно искусуваат нови култури, и соработуваат со локални жители и други учесници од различни културни средини, тие имаат уникатна можност да развијат интеркултурни вештини, како „подобро разбирање на други култури, поголема отвореност кон мултикултурализмот, поголема толеранција и почит према другите култури, и подобрен интеркултурен дијалог.“ (Европска Комисија, 2017:166)

�Па така, интернационалната мобилност доведува до тоа учесниците да усвојат различни начини на размислување и нови перспективи, проширувајќи ги своите видици, зголемувајќи го своето знаење за други култури и развивајќи интерес за нови култури. Од друга страна пак, јазичните разлики, длабоко вкоренетите верувања и вредности што ја обликуваат перспективата на секоја култура кон светот, можат да доведат до недоразбирања и да ги оневозможат вештините што произлегуваат од присуството во интеркултурна средина. Затоа, советите, искуството и насоките што ментор кој претходно реализирал проект во истата земја како менторираниот или бил вклучен во слични проектни активности ќе бидат од голема вредност за менторираниот.

44 of 74

ПРИКАЗНАТА НА АБИГЕЈЛ

Активност 8

Поделете печатени копии од „Приказната на Абигејл“ или прочитајте ја на глас.

2. Дадете им на учесниците 3 минути да одлучат кој е најмногу, а кој најмалку виновен во приказната.

3. (Опционално) Поделете ги учесниците во парови и дадете 5 минути за дискусија.

4. Секој учесник ќе го презентира своето оценување и ќе објасни зошто одлучил така (1 минута за секој учесник).

5. Овозможете 15-минутна групна дискусија, поттикнувајќи дебата и различни размислувања. 6. Спроведете 5-минутен дебрифинг во кој учесниците ќе се навратат на своите перспективи и можни пристрасности.

Рефлектирање:

За време на дискусијата, поставете прашања за латерално размислување, како на пример: „Дали би го смениле редоследот во вашата листа ако Абигејл имаше 13 год? На кој начин?“

�Прашајте ги учесниците:

Кои се различните гледања/перспективи кои се разгледуваат: култура, семејни врски, насилство, пријателство, верност, ставови за сексуалните искуства, род, религија, моќ и доминација, ера.

2. Што научивте од оваа вежба?

45 of 74

ЧУВСТВО НА БЛАГОСОСТОЈБА

ФАЗИ НА КУЛТУРЕН ШОК

Меден месец

Културен шок

Адаптација

Мастерство

ВРЕМЕТРАЕЊЕ НА ПРЕСТОЈОТ

Кога се наоѓаат во странство, без разлика дали за краток или подолг период, учесниците веројатно ќе поминат низ период на прилагодување. Во нивната нова меѓународна средина, тие ќе се соочат со нови култури, работни ситуации, политички слики, и животни услови. Некои од овие искуства можат да бидат возбудливи и инспиративни, додека други можат да претставуваат предизвици и фрустрации.

Многу учесници ќе искусат, како што велат професионалците во полето на студирање во странство, фази на културен шок. Брановидната линија ги илустрира степените на приспособување низ кои поминуваат индивидуалците. Важно е да се препознае дека не сите ќе го поминат процесот на ист начин. Некои можеби ќе прескокнат одредени степени, или ќе ги искусат во различен редослед, или пак ќе имаат пократок или подолг период на приспособување за разлика од другите.

Неопходно е менторираните да ги прифатат и да рефлектираат на своето емоции, и позитивните и негативните, додека се во странство. Тие треба да разберат дека искусувањето на вакви чувства е нормално и дека имаат ресурси за поддршка кои им се достапни (Тутор, ментор+...).

Менторите+ треба да бидат свесни за овој аспект на интернационалната мобилност и да бидат подготвени да ги поддржат своите менторирани кои потенцијално може да ги искусат овие емоции.

46 of 74

ЧУВСТВО НА БЛАГОСОСТОЈБА

ФАЗИ НА KУЛТУРЕН ШОК

МЕДЕН МЕСЕЦ

КУЛТУРЕН ШОК

АДАПТАЦИЈА

МАСТЕРСТВО

ВРЕМЕТРАЕЊЕ НА ПРЕСТОЈОТ

Одрекување

Лутина

Преговори

Прифаќање

Ентузијазам, оптимизам, воодушевување

Фрустрација, осаменост, лутина

Фаза 1: Фаза на меден месец/ Иницијален ентузијазам

Опис: Лицето е возбудено од промената. Сѐ изгледа ново, фасцинантно и полно со можности. Ова е фаза на откривање и радозналост, каде на културните разлики се гледа позитивно.

Емоции: Ентузијазам, оптимизам, воодушевување.

Пример: „Боливијците се многу гостопримливи и топли. Се чувствувам интегрирано веднаш, и сите се подготвени да ми помогнат и да ми го покажат градот“.

Поврзаност со тага (одрекување): Како и во фазата на одрекување, личноста е заштитена од негативните аспекти и се фокусира на новите, без да ги воочи идните предизвици.

Фаза 2: Фаза на криза / Шок и отпор

Опис: Реалноста на промени почнува да се чувствува. Првите тешкотии почнуваат да се појавуваат, како јазични бариери, различни социјални норми и непријатност поради локалниот ритам на живот. Оваа фаза често е придружена од чувство на отпор, фрустрација, па дури и изолација.

Емоции: Фрустрација, осаменост, лутина.

Примери:

„Големата надморска височина ме прави уморен. Добивам главоболка и снемувам воздух додека се искачувам по угорниците на Ла Паз. Потешко е од што замислував.“

„Саатите тука се многу флексибилни. Луѓето не се брзаат, што мене ме фрустрира бидејки бидејќи имам чувство дека сè трае подолго отколку што е потребно.“

„Физичкиот контакт овде е поизразен меѓу луѓето, а јас не сум научен на толкава блискост. Прави да се чувствувам малку непријатно во некои ситуации.„

Поврзаност со жалоста (Лутина): Како и во фазата на лутина, личноста искажува фрустрација поради културните разлики, што потоа стануваат пречки.�

Фаза 3: Депресија/ Тага и копнеж

Опис: Свесност за културните предизвици може да донесе до фаза на тага и носталгија, во која личноста се чувствува обесхрабрено и изолирано. Оваа фаза на депресија е означена од чувство на дисориентација и каење за културното потекло.

Емоции: Тага, осаменост, носталгија.

Примери: „Се чувствувам осамено и тешко ми е да најдам пријатели. Ми недостигаат саканите, и не се чувствувам дека припаѓам тука.“

Поврзаност со тагување (Депресија): Оваа фаза има сличности со депресијата во кривата на жалост, каде што личноста целосно го доживува губењето на својата ориентација и се соочува со негативни емоции во однос на реалноста.

Фаза 4: Адаптација/ Фаза на истражување и прифаќање

Опис: Личноста почнува да ја прифаќа ситуацијата и бара начини за адаптација. Истражува нови стратегии за интегрирање во локалната култура, дали преку учење на јазикот, стекнување нови пријателства или прифаќање нови навики.

Емоции: Смиреност, прифаќање, посветеност.

Примери:

„Учам да се приспособам на Боливијскиот ритам. Наместо да бидам нестрплив, учам да го искористам времето на чекање со разговор, и подобро да ги запознаам луѓето околу мене.“

„Почнав да пијам чај од кока за подобро да се справам со надморската височина. Ми помага многу, и е дел од локалните навики.“

„Стекнав пријатели локалци во Боливија коишто ми ги објаснуваат локалните обичаи и ме шетаат низ помалку туристичките места во градот.“

Поврзаност со тагување (Преговарање): Како и во фазата на преговори, личноста бара начини за да ја подобри својата ситуација и почнува да се адаптира преку наоѓање решенија.

�Фаза 5: Мастерство / Фаза на Интеграција и Прифаќање

Опис: Личноста се чувствува удобно во новата култура и ги има интегрирано локалните елементи во својот начин на живот. Тие се во хармонија со културните разлики и се чувствуваат самоуверено во секојдневните интеракции.

Емоции: Самоувереност, задоволство, припаѓање.

Примери:

„Се навикнувам на топлите поздрави и прегратки. Сега тоа ми изгледа природно, и се чувствувам поудобно во моите интеракции.“

„Почнувам да готвам боливиска храна дома и да вклучувам локални состојќи во оброците. Стана дел од мојата рутина сега.“

„Сега ја почитувам смиреноста и трпеливоста на Боливијците. Се чувствувам порелаксирано и без стрес да брзам, што пак ми дозволи да се интегрирам целосно во локалниот живот.“

Поврзаност со тагувањето (Прифаќање): Како и во фазата на прифаќање во кривата на жалост, личноста ја има целосно интегрирано промената и се чувствува удобно во својата нова реалност.

За да им помогнете на менторираните да ги поминат различните фази на културен шок и кривата на расположение, еве неколку стратегии за справување кои менторите+ можат да ги предложат за време на меѓународната мобилност:

Развијте рутини за да го намалите секојдневниот стрес: Охрабрувајте го вашиот менториран да создаде рутина која ќе им носи стабилност во текот на денот. Со планирање на нивниот дел и интегрирање на моменти за опуштање - како на пример, спорт, читање, или едноставно одвојување време да ја истражат локалната култура во свој ритам - тие можат да чувствуваат поголема контрола и да го намалат стресот во непозната средина.�

Поставете мали цели кои можат да се постигнат: Помогнете му на вашиот менториран да ги подели големите предизвиците во задачи кои може да ги контролира и да ги исполни. На пример, учење на еден нов збор или фраза секој ден, или решителност да комуницира со локалците еднаш неделно може да ги мотивира. Овој пристап им помага да изградат самоувереност и да се спротивстават на чувството на неадекватност.�

Поттикнувајте физичка активност за ослободување на стресот: Поддржете го менторираниот во интеграција на редовна физичка активност во нивната рутина, како на пример јога, пешачење, планинарење, или рекреативен спорт. Вежбањето не само што го намалува стресот, туку и го подобрува расположението преку ослободување ендорфини. Дури и едноставни движења, како истегнување, може да има значотелни придобивки за менталната добросостојба.�

Поттикнувајте социјални врски за да се избегне изолација: Охрабрете го менторираниот да остане социјално поврзан преку приклучување на групи на експатријати, или учествување во локални активности. Важно е да бараат поддршка кога им е потребна - било дали преку пријатели, колеги, или групи за поддршка - да се борат против чувството на осаменост и изолација за време на нивниот престој во странство.

Предложете им да пишуваат дневник за да ги процесираат емоциите: Советувајте го вашиот ментотиран да пишува дневник како начин да ги искаже своите мисли и емоции. Овој личен простор може да им помогне да ги разјаснат своите чувства, да го следат личниот развој, и да се ослободат од анксиозноста без страв од осуда. Пишувањето им дозволува да размислуваат и да најдат значење на нивните искуства.

Правете паузи и истражувајте нови места: Охрабрете го вашиот ментотиран да земе слободно време од вообичаената средина. Кратко патување во земјата каде престојува или промена на сценографијата може да им помогне да си ги наполнат батериите и да добијат нова мотивација. Итражувањето на нови места ќе им овозможи да одморат психички и да се одвојат од секојдневниот стрес, помагајќи им да се чувствуваат освежено.

47 of 74

ЛИНИЈА НА ВРЕДНОСТ

Активност 9

Ставете знак на еден крај од собата со напис: „Целосно се согласувам“ и друг на спротивниот крај на собата кој вели: „Воопшто не се согласувам.“
Објаснете го концептот на активноста „Линија на вредност“ и нејзината цел за истражување на перспективите на почит и доверливост.
Прочитајте изјава поврзана со менторството,почитта, или доверливоста (погледнете ги изјавите подолу).
Побарајте од учесниците физички да се постават долж линијата на вредност според својот став.
Поканете неколку учесници да споделат зошто ја одбрале својата позиција.
Повторете го процесот со различни изјави, поттикнувајќи дискусија и саморефлексија.
Сумирајте ги клучните сознанија и како тие се применуваат во менторските односи.

Рефлексија

Како оваа активност ги промени твоите погледи на менторскиот однос?
Кои се некои од стратегиите што можеш да ги искористиш за да обезбедиш почит и доверливост во менторскиот однос?
Како одлучуваш која информација треба да остане во доверба помеѓу ментор+ и менторираниот?
Како можеш да се справиш со ситуации каде почитта или доверливоста можат да бидат компромирани?
Кои се најдобрите начини да се подобри односот?
Ако ментор+ случајно искористи непристоен јазик или изрази мислење кое може да го навреди менторираниот, како треба да го реши тоа?
Што ќе направите ако менторираниот изнесе навредливи ставови или „говор на омраза“ за време на менторска сесија?
Како наоѓате баланс помеѓу почитување на слободата на изразување на менторираниот со потребата да се заштитат другите од штетен или навредлив јазик?

48 of 74

НИКОГАШ НЕ СУМ…

Активност 10

Споделување

Цели:

Размислете за личните верувања за почит и доверливост.
Научете да градите доверба и да создадете сигурно место за отворена комуникација.

Чекор по чекор:�

На кратко објаснете ги правилата за „Никогаш не сум…“ и важноста на искреноста и почитта.
Поставете основни правила за сигурно место (на пример, без предрасуди, доверливост, активно слушање).
Сместете ги учесниците во круг.
Споделете личен пример за да создадете правилна атмосфера.
Секој учесник започнува со кренати 10 прста.
Учесниците еден по еден кажуваат „Никогаш не сум…“ проследено со нешто кое никогаш не го направиле.
Секој кој ја направил споменатата активност спушта еден прст.
Продолжете додека не истече времето или додека учесниците зборувале повеќе пати.

Рефлексија

Какво е чувството да се учествува во оваа активност?
Како активноста ти помогна да го разбереш концептот на сигурно место?
Имаше ли моменти кога почувствува поврзаност со другите?
Имаше ли моменти кои беа особено предизвикувачки или непријатни? Како се справи со нив?
Каква улога игра ранливоста во градење на силен однос помеѓу ментор+ и менторираниот?

Осигурајте се дека учесниците се чувствуваат пријатно да споделат. За да го скршите мразот може да почнете први и да поставите пример. Со вашиот пример вие испраќате порака дека „Споделувањето значи и споделување на вашата ранливост“.

49 of 74

ИГРА СО КОЦКА

Активност 11

Чекор по чекор:

Во живо

1. Објаснете ги правилата на играта со коцка и потенцирајте ја важноста на почитта и внимателноста при раскажување на приказни.

2. Секој учесник наизменично фрла физичка коцка.�3. Зависно од бројот кој ќе го добијат, тие споделуваат кратка приказна која соодветствува на зададената категорија:

1: Непријатна ситуација.
2. Интересна средба.
3: Меѓународно искуство.
4: Социопрофесионална карактеристика на земјата-домаќин.
5: Неочекувана цел.
6: Превземена иницијатива.�

4. Нагласете дека учесниците имаат избор дали ќе споделат или не, со особено внимание на почит и граници.

5. Продолжете сѐ додека сите учесници не споделат барем една приказна или сѐ додека не истече времето.

Рефлексија

Што научивте од оваа вежба?
Дали сметате дека се чувствувате пријатно да споделите приказни со вашиот менториран?

50 of 74

СПОДЕЛУВАЊЕ ИСКУСТВА И ОБЕЗБЕДУВАЊЕ НАСОКИ

ОБЕЗБЕДЕТЕ РЕЛЕВАНТНОСТ

Споделете искуства кои директно се однесуваат на целите и предизвиците на менторираниот.
Прилагодете ги увидувањата на специфичниот контекст на менторираниот за значајно влијание.

ПРИОРЕТИЗИРАЈТЕ РАЗБИРАЊЕ

Активно слушајте ги позадината, целите и грижите на менторираниот.
Прилагодете ги споделените искуства со нивните потреби за ефективна поддршка.

СПОДЕЛУВАЈТЕ СО ЦЕЛ

Фокусирајте се на нудење вредни увидувања наместо раскажување анегдоти.
Понудете конкретни совети, лекции или перспективи за да го помогнете растот на менторираниот.

Споделување на искуства и обезбедување насоки

Кога споделувате лични искуства со менторираните, важно е да пристапите на промислен и свесен начин. Фокусот секогаш треба да биде на обезбедување релевантни, корисни увидувања кои го поддржуваат развојот на менторираниот и му помагаат да управуваат со својот пат.

1. Осигурајте се дека споделеното е релевантно

Клучно е да се осигурате дека било кое споделено исксутво е релевантно за моменталната ситуација на менторираниот. Фокусирајте се на нудење совет и примери кои директно се однесуваат на нивните цели, предизвици, и потреби. Прилагодување на увидувањата на нивниот специфичен контекст ќе ја направи насоката повлијателна и позначајна.

2. Разбирањето на менторираниот нека биде приоритет

Пред да споделите лични искуства, дадете си време да ги разберете позадината, целите и предизвиците на менторираниот. Активно слушајте ги нивните грижи и разјаснете што се надеваат да постигнат. Со истражување на нивната ситуација, понудениот совет ќе биде соодветен со нивните потреби и ќе понуди поефективна поддршка.

3. Споделувајте со цел

Осигурајте се дека секоја споделена приказна има јасна цел. Целта не треба да биде само споделување анегдоти, туку да понуди важни сознанија кои ќе придонесат за раст на менторираниот. Секое споделено искуство треба да понуди нешто конкретно, како на пример, совет, лекции, или перспективи, кои ќе му помогнат на менторираниот да продолжи понатаму.

Со следење на овие принципи, менторите ќе се осигураат дека нивните споделени искуства се значајни и влијателни, што на крајот ќе поттикне поефективен менторски однос. Споделување со намера, релевантност, и цел ќе го поддржи растот на менторираниот и ќе му помогне самоуверено да се справи со своите предизвици.�

51 of 74

СОВЕТУВАЊЕ

КОНТИНУИРАНИ НАСОКИ

Понудете совет пред, за време на, и по искуството со мобилност за да им помогнете на менторираните да се прилагодат и да напредуваат.

ПОДДРЖЕТЕ, НЕ ОДЛУЧУВАЈТЕ

Понудете информирани предлози засновани на сопственото искуство без да одлучувате наместо вашиот менториран.

„Што би сакал/а да ми беше кажано пред да заминам на моето меѓународно искуство со мобилност?“

Цели:

Препознајте ја улогата на поддршката и довербата во односите помеѓу менторот+ и менторираниот.
Развијте комуникациски вештини и критичко размислување.

Една од главните улоги на менторите+ е да им даваат совети на своите менторирани низ целото искуство на мобилност. Без разлика дали е пред, за време или по завршувањето на мобилноста, оваа насока е клучна за да им помогне на менторираните да се прилагодат и целосно да го искористат своето искуство. Сепак, менторот+ треба да запамети дека нивната улога не е да одлучуваат наместо нивните менторирани, туку да понудат информирани предлози засновани на своето знаење и искуство.

Добро прашање за рефлексија за менторите+ е:

„Што би сакал/а да ми беше кажано пред да заминам на моето меѓународно искуство со мобилност?“

52 of 74

КАКО МОЖЕТЕ ДА ГИ ПОДРЖИТЕ ВАШИТЕ МЕНТОРИРАНИ ПРЕД ДА ЗАПОЧНЕ МОБИЛНОСТА?

Прашајте ги учесниците како менторите+ можат да ги поддржат своите менторирани пред да започне мобилноста. Менторите+ ќе дадат предлози кои можеби ќе се разликуваат од понудените подолу.

Забележете ги предлозите за да можете да им се навратите по потреба и дополнете ги со предлозите подолу.

Менторите+ можат да понудат вредни совети за време на фазата на подготовка, помагајќи им на менторираните да се чувствуваат самоуверено и подготвено за претстојното искуство. Области на фокус можат да вклучуваат, на пример:

Градење на проектот за мобилност:

Пишување работна биографија и мотивационо писмо: Предложете формати и пристапи што се усогласени со нормите на земјата-домаќин.
Јазична подготовка: Предложете апликации за изучување на јазик или ресурси (на пример, Дуолинго, Бабел) и споделете совети за изучување на практични фрази.
Поставување реални цели: Помогнете им на менторираните да дефинираат што се надеваат да постигнат за време на нивната мобилност, лично и професионално.

Практична подготовка:

Што да спакуваат: Понудете листа на неопходни работи (адаптери, документи, облека погодна за времето).
Патни логистики: Понудете совет за справување со аеродромите, резервирање превоз, и справување со потенцијални патни компликации (на пример, одложување на летот).
Локални информации: Понудете информации за обичаите, климата и транспортот во земјата-домаќин.

Ментална и емоционална подготовка:

Културни очекувања: Разговаракте за потенцијалните културни разлики со кои може да се соочат, и како да им пристапат со отворен ум.
Поставување реални очекувања: Подгответе ги за иницијалната возбуда (фаза на меден месец), но, исто така, и за потенцијални предизвици, како на пример културен шок и носталгија за домот.

53 of 74

КАКО МОЖЕТЕ ДА ГИ ПОДДРЖИТЕ ВАШИТЕ МЕНТОРИРАНИ ЗА ВРЕМЕ НА ПРОЕКТОТ ЗА МОБИЛНОСТ?

Забележете ги предлозите за да можете да им се навратите по потреба и дополнете ги со предлозите подолу.

Поддршката од менторот+ е клучна додека менторираниот се адаптира на животот во странство. Чести проверки им помагаат на менторираните да управуваат со своите емоции и да се справат со некои предизвици. Менторите+ можат да советуваат за следното:

Управување со емоциите и културниот шок:

Кривата на расположение: Потсетете ги менторираните дека е нормално да искусуваат подеми и падови, од возбудата за нови искуства до фрустрации за секојдневните разлики. На пример, во некој момент од проектот, менторираните може да чувствуваат носталгија по домот. Поттикнувајте отворен разговор со личност на која веруваат.
Управување со стресот: Помогнете им на менторираните да се фокусираат повторно на целите на проектот и на тоа како напредуваат кон нив. Поттикнете техники како што се свесност, водење дневник или барање поддршка.

2. Управување со буџетот:

Совети за трошење и штедење: Споделете практични совети за тоа како да располагаат со својот буџет, како да избегнуваат непотребни трошоци, и како да планираат за активности за слободното време.

3. Управување со врската:

Решавање конфликт: Понудете стратегии за справување со спорови со други учесници или во заеднички сместувања. Поттикнете отворена комуникација и емпатија.
Разбирање на културата: Насочете ги менторираните за тоа што е дозволено и што не е во земјата-домаќин, за да им помогнете да избегнат недоразбирања.

4. Поттикнувајте интеграција:

Вклучување во локалниот живот: Предложете им да посетат локални настани, да учествуваат во културни активности, или да се приклучат на социјални групи за подобро да се интегрираат.
Барање поддршка: Поттикнете ги менторираните да се поврзат со заедници на експатријати или локални структури за поддршка ако се соочуваат со предизвици.
Одржувајте мотивација: Споделете ја важноста на прегледот на целите и прогресот на менторираниот, и охрабрувајте ги да постават нови цели. Нагласете ја потребата од опкружување со позитивни луѓе кои можат да го мотивираат.

54 of 74

КАКО МОЖЕТЕ ДА ГИ ПОДДРЖИТЕ ВАШИТЕ МЕНТОРИРАНИ ПО ПРОЕКТОТ ЗА МОБИЛНОСТ?

Забележете ги предлозите за да можете да им се навратите по потреба и дополнете ги со предлозите подолу.

Како што периодот на мобилност завршува, менторираните имаат потреба од насоки во процесот на враќање или планирање на следните чекори. Менторите+ можат да понудат совети за:

Идни кариерни или лични проекти:

Структури на поддршка: Укажете им на менторираните кон локални или меѓународни ресурси (како што се услуги за кариера, програми за студии или волонтерски можности) за да им помогнете во остварувањето на нивните цели.
Поставете ги вистинските прашања: Поттикнете ги менторираните да размислуваат за своето искуство преку прашањето, „Што научив? Како ова искуство ми ги промените кариерните цели или личните вредности?

Споделување контакти:

Професионални врски: Запознајте ги менторираните со вашите професионални контакти, особено ако би можело да им помогне да напредуваат во нивната кариера или идни проекти.
Останување во контакт: Поттикнете ги менторираните да ги оддржуваат односите што ги изградиле за време на мобилноста, со локалците како и со другите експатријати.

Рефлексија и проценка:

Самооценување: Насочете ги менторираните да размислуваат за своето искуство. Предложете им да создадат лично или професионално портфолио кое ќе ги долови вештините или знаењето со кое се здобиле за време на мобилноста.
Повторна интеграција: Понудете совет како да се справат со обратниот културен шок штом се вратат дома и како да останат поврзани со глобалниот начин на размислување што го развиле. Поттикнете идни планови и помогнете им да разберат како научените вештини може да се искористат во овој контекст.

55 of 74

КОГА ДА ПОБАРАТЕ ПОМОШ

Прифатете ги ограничувањата�Разберете дека ги немате сите одговори.
Обрати се�Консултирај се со младинската организација или минатите ментори кога се соочувате со непознати теми.
Обезбедете веродостојна поддршка�Овој пристап им помага на менторираните да добијат точни информации и да се чувствуваат целосно поддржани.

ПОБАРАЈТЕ ПОМОШ

56 of 74

РАЗЛИЧНИ ПРОБЛЕМИ

Односи помеѓу цимерите/ семејството-домаќин

Адаптација во новата средина

Интеграција во заедницата

Културен шок

Услови за живот

Активности за проектот

Дел 3.5 - Справување со предизвиците (интеркултурна свест, емоционална поддршка, решавање на конфликт)

�Цели:

Разберете ги можните проблеми со кои можат да се соочуваат со нивните менторирани и научете како да ги решавате истите.
Замислете ја можната ситуација и видете како ќе се развие кога ќе примениме различни решенија.

�Слајд 52 - Содржина

За време на проектот за мобилност, може да настанат голем број на потенцијални проблеми поради сложеноста на новата средина и интеркултурниот контекст, и е доста честа појава. Во следната активност, има некои од потенцијалните проблеми и решенија со кои може да се сретнат во реалниот живот. Овие проблеми можат да бидат разновидни, како на пример: тешкотија со адаптација во новата средина, односите помеѓу цимерите/семејството-домаќин, интеграцијата во заедницата, културниот шок, условите за живот, активностите за проектот.

Подготвените решенија не се само факти или мислења за овие проблеми, туку менторот+ може да се потпре на нив при комуникација со менторираниот за да ги решат проблемите. Бидејќи менторот+ е и поранешен учесник во мобилност, или пак, живеел во странство барем 3 месеци, важно е за менторираниот да добие поддршка заснована на знаењето и искуството на менторот+. Менторот+ треба да ги насочи менторираните кон соодветните личности за решенија за кои не е сигурен, и да го следи напредокот во врска со тоа.

�

57 of 74

РЕШАВАЊЕ НА ПРОБЛЕМОТ

Активност 12

Чекор по чекор:�Во живо

Поделете ги учесниците во мали групи од 3-4 луѓе.

2. Зададете ѝ на секоја група 2-3 потенцијални проблеми и причини поврзани со менторството (видете ја табелата подолу).

(Опционално) Користете ја печатената и скратена верзија од табелата подолу (Прилог бр.6).

Дадете им на групите 15-20 минути да разменат решенија засновани на своите искуства или логични причини.

4. Секоја група ги презентира своите зададени проблеми и понудени решенија пред другите.

5. Организирајте повратни размислувања од другите групи и водете отворена дискусија.

6. Спроведете сесија за рефлексија на тоа како овие стратегии за решавање на проблемот се применуваат во реални ситуации на менторство.

7. Понудете дополнителни увидувања користејќи го подготвениот водич/табела на решенија.

Рефлексија:

Што научивте од оваа вежба?
Дали се чувствуваш способен да го поддржиш менторираниот со било каква потешкотија и да се соочи?

58 of 74

КАКО ДА ГИ ПРЕЗЕМЕТЕ ВАШИТЕ ОДГОВОРНОСТИ КАКО МЕНТОР+

МОДУЛ 4

59 of 74

КОНТАКТИРАЊЕ НА МЕНТОРИРАНИОТ

Состаноци во живо

ДОГОВОРЕТЕ СЕ НА ЈАСНИ „ПРАВИЛА“ ЗА МЕЃУСЕБНО:

Конкретни часови за повици
Граници во допишувањето (без пораки доцна навечер/рано наутро)
Преферирани канали (итна и неитна комуникација)

In-person meetings

Messenger

Е-маил

Phone calls

Мобилни повици

Online meetings (Google meet, jitsi)

Онлајн средби (Google Meet, Jitsi)

…

Прогласувањето на поврзување помеѓу ментор+ и менторираниот може да се направи на различни начини, зависно на преференците и практиките на менторската организација. Менторот+ и менторираните може да бидат исконтактирани преку е-маил, онлајн платформа, повик или состанок во живо за да се прогласи нивното поврзување.

По поврзувањето, менторите+ и менторираните треба да бидат свесни за многуте канали на комуникација кои можат да ги користат во текот на нивниот однос. Овие канали можат да вклучуваат:

Групни состаноци (ако има повеќе менторирани во исто време).
Состаноци во живо.
Инстант пораки (Messenger, Whatsapp и слично).
Е-маил.
Повици.
Онлајн состаноци.
Видео повици (Skype, Zoom).

Менторите+ и менторираните треба да одлучат заедно кои канали за комуникација ќе ги користат, при што избираат еден или два што одговараат најдобро и за двете страни. Ова помага да се обезбеди постојаност и да се избегне збунетост. На пример, тие можат да се согласат да користат е-маил за формална комуникација и WhatsApp за побрзи, неформални разговори.

Важно е да се држат до овие одбрани канали за да се одржи чиста и ефикасна комуникација за време на менторскиот однос.

Менторот+ и менторираниот треба да се согласат на јасни „правила“ за меѓусебно контактирање, како на пример задавање конкретни саати за повици, избегнување пораки доцна навечер или прерано наутро, и да разговараат за преферирани методи за итна или неитна комуникација. Ова ќе обезбеди взаемна почит за времето на двете страни и ќе помогне да се одржи здрав и балансиран однос. Клучно е да се земат предвид временските зони, особено во менторирање на далечина.

Примери:

Поставување специфични саати за повици: На пример, договарање дека повиците треба да бидат помеѓу 10ч. наутро и 6 часот попладне според локалното време на менторираниот, за да се избегне нарушување на времето за одмор.
Избегнување повици доцна навечер или прерано наутро: Ако има значајна временска разлика, поставувањето граници како на пример „без пораки по 9 ч. навечер“ или „само итни пораки пред 8 ч. наутро“, може да спречи непотребно сметање.
Ако менторот+ и менторираниот решат да имаат повик секој прв понеделник во месецот во 3 ч. попладне, тие треба да се држат до тоа време, освен во случај на итни промени.
Јасна комуникација: Ако е потребна промена, разговарајте на време!

60 of 74

ПРВО ЗАПОЗНАВАЊЕ

Закажете датum

Создадете сигурно место:

Вовед, презентација

Почетна поставеност:

- Презентација на проектот

- Менторски односи

Довршете го остатокот од интервјуто:

Крај на состанокот: Сумирајте, дефинирајте ги следните чекори

Спроведете активности олеснување на запознавањето.

Употребете го LISA методот & користете ја онлајн платформата / табели

Запишувајте забелешки:

Пред да започнете со првата менторска сесија, неопходно е да го подготвите состанокот предвреме за да се осигурате дека ќе има непречен и продуктивен разговор. Добро подготвена сесија му овозможува на ментор+ да постави силна основа за односот, да постави јасни очекувања, и да состаде структуриран, но, сепак, флексибилен пристап. Еве ги клучните чекори кои треба да се следат:

�Подгответе го состанокот чекор по чекор:

Чекор 1: Закажете датум

Координирајте се со менторираниот за да најдете време кое ќе одговара и на двајцата за првиот состанок
Одлучете го форматот: Дали ќе биде состанок во живо или онлајн сесија?
Испратете покана преку календар или порака за потврда за да обезбедите јасност.

Чекор 2: Спроведете го интервјуто

Претставете се себе си и објаснете ја вашата улога како ментор+
Охрабрете го менторираниот да ги сподели своите мотивации, грижи, и очекувања.
Слушајте активно, поставувајте прашања што поттикнуваат подлабока дискусија, и понудете иницијални насоки прилагодени на ситуацијата на менторираниот.

Чекор 3: Користете ја онлајн платформата за следење на менторството или достапните обрасци.

Користење на платформата:

И менторот+ и менторираниот треба да се запознаат себе си со платформата користејќи го понудениот туторијал.
Редовно надополнувајте ги рефлексиите, предизвиците, и успесите за да го следите личниот и професионалниот развој.
Платформата обезбедува транспарентност, структурирана поддршка, и лесно следење на напредокот.
Користење на табелите кои вклучуваат прашања за позадината на менторираниот, очекувања, предизвици, и лични цели за искуството со мобилноста.
Фаќање забелешки ќе му овозможи на менторот+ да го следи процесот, да запамети клучни точки, и да се подготви за идни сесии.

(Прочитајте ги упатствата за „Како да ја користите платформата“)

Чекор 4: Дефинирајте ги следните чекори и завршете го состанокот

Сумирајте ги главните заклучоци од разговорот.
Дефинирајте го следните чекори, како на пример додатни ресурси за разгледување, последователни активности, или закажување на следниот состанок.
Уверете се дека менторираниот ќе си замине со јасно разбирање за она што следи.

61 of 74

ДАЛИ СТЕ КОРИСТЕЛЕ АКТИВНОСТИ ЗА „КРШЕЊЕ НА МРАЗОТ“? КОЈА БЕШЕ НАЈУСПЕШНА И ЗОШТО?

Користете активности за „кршење на мразот“

Цели:

Да се развијат вештини за поставување иницијални врски и да се поттикне довербата помеѓу менторираните и менторите+.�Научете техники за да активно ги вклучите менторираните од почетокот, поставувајќи позититен тон на програмата.�

Содржина

Активностите за „кршење на мразот“ се ефективни алатки за групи или индивидуалци кои немале прилика претходно да се поврзат и да се запознаат подобро. Овие активности се особено корисни за време на првата интеракција помеѓу менторот+ и менторираниот, бидејќи помагаат да се елиминираат бариери, да се намали тензијата, и да се создаде простор погоден за развивање на менторски однос.

Со поттикнување на отворена комуникација, овие активности ја намалуваат тремата и формалноста, градат доверба и воспоставуваат поврзаност уште од самиот почеток. Тие, исто така, промовираат ранливост и создаваат чувство на сигурност, кои се клучни за успешен менторски однос. Додатно, активностите помагаат да се изградат групни динамики, да промовираат чувство на припаѓање, и да ги потивираат учесниците, поставувајќи позитивен тон за соработката и интеракцијата што следува.

За да ја направите сесијата интерактивна и збогатена, прашајте ги менторите+ дали имаат некои активности за „кршење на мразот“ кои успешно ги користеле во други средини (на пример, работилници, состаноци, или настани за тимска соработка). Ова им дава шанса на менторите+ да ги споделат искуствата и да добијат нови идеи кои ќе можат да ги искористат во своите менторски практики.

�Прашања за дискусија:

Дали некогаш сте користеле активности за „кршење на мразот“ во разновидни средини? Ако да, која ви беше омилена, и зошто функционираше добро?

�Штом ги добиете нивните идеи, дајте им примери за активности кои ќе можат да ги користат со нивните менторирани.

Подолу има листа од прашања/активности за „кршење на ледот“ кои лесно може да се искористат во мали групи. Овие активности им помагаат на учесниците да идентификуваат заеднични интереси, да поттикнат тимска соработка, и да обезбедат одржливост на менторскиот однос.

�

62 of 74

ПОСТАВЕТЕ ЗАЕДНИЧКИ УПАТСТВА

2 КЛУЧНИ ПРИОРИТЕТИ

“Јасни цели и структурирани размени се основата на ефикасното менторство."

1. Дефинирајте цели за развој

2. Испланирајте менторски сесии

Звучи како мотивирачки поткаст

Создадете цели и планови

Цели:

Запознајте се со техники за следење со цел олеснување на комуникацијата.
Организирајте распоред на состаноци.

�Слајд 39 - Содржина

�„Јасните цели и структурираните размени се основата на ефикасното менторство.“

За да се создаде позитивен и продуктивен менторски однос, менторите+ и менторираните мора да постават заеднички упатства уште од почетокот. Треба да се опфатат два клучни приоритети:

Дефинирање на специфични цели за развој - Поддршка на менторирани за идентификување на реалистични цели и дефинирање на акциите за нивно остварување.
Планирање на менторските сесии - Одредување на честотата, методите, и каналите за комуникација за структурирани дискусии.

63 of 74

ПОСТАВЕТЕ ЗАЕДНИЧКИ УПАТСТВА

2 KЛУЧНИ ПРИОРИТЕТИ

1. Дефинирајте цели за развој

2. Испланирајте менторски сесии

Лични Професионални Социјални Реални и Значајни

СТРАВОВИ

МОТИВАЦИЈА

ВЕШТИНИ

ОДНЕСУВАЊА

ОЧЕКУВАЊА

Здобијте се со самостојност и самоувереност.

Излезете од комфорт зоната.

Чувство на исполнетост додека трае искуството.

Научете/ Подобрете го новиот јазик

Дефинирајте кариерен пат.

Помагање на другите.

Тестирајте се себе си пред да почнете со барање на работа.

Осаменост

ЦЕЛИ ЗА РАЗВОЈ

јазични бариери

услови за живот

Дефинирање на специфични цели за развој - Поддршка на менторирани за идентификување на реалистични цели и дефинирање на акциите за нивно остварување.

Дефиниција за специфични цели за развој

�Поставувањето на јасни и значајни цели е клучен прв чекор во менторскиот процес. Овие цели може да опфатат различни делови - личен, професионален, и социјален развој - и треба да се заснова на мотивацијата, стравовите, вештините, однесувањата, и очекувањата на ментотираниот пред неговото меѓународно искуство.

Еве нецелосен список на очекувања на менторираните од нивниот проект за меѓународна мобилност.

Личен развој
Излегување од удобната зоната.
Стекнување самостојност и самоувереност.
Наоѓање цел.
Наоѓање инспирација за лични и професионални проекти.
Чувство на исполнетост за време на искуството.�
Социјална и културна адаптација
Вклучете се во новата култура/средина.
Најдете нови пријатели.
Учете/Подобрете го (новиот) јазик
Прилагодете се на животот во странство�
Професионален и академски развој
Здобијте се со нови вештини.
Научете нов работен метод.
Тестирајте се пред да почнете со барање работа.
Дефинирајте кариерен пат.�
Граѓанско вклучување и придонес
Имајте граѓанска/европска посветеност.
Помагајте на другите.

Останати

�За време на размената помеѓу менторот+ и менторираниот, менторираните може да одберат кои очекувања ќе ги имаат. Потоа, менторите+ можат да ги поддржат менторираните во своите очекувања.

Исто така, важно е да се обрне внимание на стравовите и пречките на менторираниот на почетокот на менторскиот однос.

Еве некои стравови кои менторираните можат да ги имаат поврзани со проектот за меѓународна мобилност:

Емотивни предизвици: Осаменост, носталгија по домот, и културен шок.
Практични грижи: Управување со буџетот и јазични бариери.
Социјална и општествена адаптација: Приспособување на новите социјални норми, услови за живеење, и излегување надвор од комфорт зоната.

Менторот+ може да им помогне на менторираните со нивните стравови околу мобилноста во текот на целиот нивен однос.

64 of 74

ПОСТАВЕТЕ ЗАЕДНИЧКИ УПАТСТВА

2 KЛУЧНИ ПРИОРИТЕТИ

Одредете ја честотата на состаноците

Почитувајте ги временските обврски

Одберете ги вистинските канали за комуникација

1. Дефинирајте цели за развој

2. Испланирајте менторски сесии

Се препопрачува месечен состанок

Планирање на менторски сесии - Одредување на честотата, методите, и каналите за комуникација за структурирани дискусии.

Добро структуриран менторски распоред овозможува постојаност, гради доверба, и нуди ефикасна поддршка за време на искуството со мобилност.

Чекор 1. Одредување на честотата на состаноците

Планирајте пред време: Закажете состаноци порано за да се осигурате дека има посветеност и редовност.

Одржете регуларност: Препорачан е месечен состанок, со флексибилност зависно од потребите на менторираниот.

Адаптирање на клучни моменти: Состаноците треба да се совпаѓаат со различните фази од текот на мобилноста (пред заминување, прилагодување, проверка на половина период, финална рефлексија).

Чекор 2: Почитување на временската посветеност

Состаноците се доверлив и структуриран простор - и менторот+ и менторираните треба да го почитуваат закажаниот распоред.

Комуницирајте за сите промени пред време за да одржите доверба и организација.

Чекор 3: Одредување на вистинските канали за комуникација

(Погледнете Дел 4.1: Контактирајте го менторираниот за детали поврзани со методите на комуникација.)

Договорете се за еден или два канали кои би ги сакале за да обезбедите јасност.

Користете различни канали соодветно (на пример, инстант пораки за брзо информирање, видео повици за подлабоки дискусии).

Држете се до договорениот план за комуникација за да одржите постојаност.

Со балансирање на структурата и флексибилноста, менторите+ обезбедуваат продуктивни и значајни размени со нивните менторирани.

65 of 74

МЕСЕЧНО СЛЕДЕЊЕ

Спроведете го состанокот

Разгледајте го напредокот и предизвиците
Вклучете се во отворен дијалот

Евидентирајте заклучоци

Водете белешки
Ажурирајте ги целите и постапките

Планирајте ги следните чекори

Сумирајте ги главните точки
Дефинирајте конкретни задачи
Закажете го следниот состанок

Употребете го LISA методот & користете ја онлајн платформата / табели

Водете белешки

Закажете и подгответе се

Поставете време и формат на состанокот
Подгответе ги алатките

Создадете пријатен простор.

По првата средба, редовните следења се од суштинско значење за одржување на продуктивен и поддржувачки менторски однос. Иако секоја средба треба да се прилагодува на променливите потреби на менторираниот, следниве клучни чекори придонесуваат за континуитет и ефикасност:

Чекор 1. Закажување на сесијата и подготовка

Закажете датум: Договорете термин што им одговара на обете страни и потврдете го форматот (во живо или онлајн).
Подгответе ја онлајн платформата или работните листови: Осигурете се дека алатката за следење на менторството е подготвена за документирање и рефлексија.

Чекор 2. Спроведување на состанокот�

Средба во живо или онлајн: Создадете пријатна и структурирана средина за дискусија.
Проверка на напредок: Почнете со краток преглед на последните искуства, предизвици и постигнувања на менторираниот.
Охрабрете отворен разговор: Активно слушајте, давајте насоки и поттикнете го менторираниот да ги сподели своите размислувања.

Чекор 3. Документирање на клучните согледувања

Водете белешки: Забележете ги важните точки од дискусијата на онлајн платформата или на работните листови.
Следење на напредок: Ажурирајте ги целите, идентификувајте конкретни активности и прилагодете ја поддршката според новите околности.

Чекор 4: Дефинирање на следните чекори и затворање на сесијата

Сумирајте ги клучните согледувања: Потврдете што е дискутирано и истакнете го постигнатиот напредок.
Поставете активности: Идентификувајте конкретни чекори што менторираниот треба да ги преземе до следната средба.
Планирајте ја следната средба: Договорете го времето и форматот за следното следење.

Со тоа што секоја сесија ќе биде структурирана, приспособлива и ориентирана кон акции, менторите+ се осигуруваат дека менторираните добиваат постојана поддршка, јасна насока и значајно водство низ целото искуство на мобилност.

66 of 74

ЗАВРШУВАЊЕ НА МЕНТОРСКИОТ ОДНОС

Дискутирајте за иднината и за транзицијата

Завршете го делот за „Идни професионални или лични цели“
Дефинирајте ги следните планови

Оценете

Пополнете го прашалникот за оценување

Завршување

Искажете благодарност
Поттикнете непрекината саморефлексија и останување во контакт

Употребете го LISA методот & користете ја онлајн платформата / табели

Разгледајте го искуството

Забележете ги достигнувањата, предизвиците, развојот
Споредете ги почетните и завршните цели

Распоред

Последната сесија за менторство претставува клучен момент за рефлексија врз процесот на менторство, проценка на напредокот и подготовка за периодот по мобилноста. Таа им овозможува и на менторот+ и на менторираниот да ја оценат својата заедничка работа, да ги сумираат стекнатите знаења и да ги испланираат следните чекори.

Чекор 1: Договарање дата: Договорете термин што им одговара на обете страни за финалната сесија.

Чекор 2: Преглед на искуството

Рефлектирајте за клучните достигнувања, надминатите предизвици и личниот/професионален развој.
Споредете ги почетните и завршните цели, нагласувајќи го напредокот и променетите приоритети.

Чекор 3: Дискусија за идните чекори и планирање на транзицијата

Користете ја секцијата „идни професионални или лични цели“ пополнета претходно на онлајн платформата или достапните обрасци за да ја насочите дискусијата кон проекти по мобилноста.
Начнете клучни теми како кариерен/образовен план, прилагодување по враќањето и потребна поддршка за реинтеграција.

Чекор 4: Пополнување на онлајн платформата и евалуација

Осигурајте се дека и менторот+ и менторираниот ќе ги ажурираат завршните рефлексии и идните чекори.
Пополнете го прашалникот за евалуација за да дадете повратни информации за менторското искуство.

Чекор 5: Завршување и признавање

Искажете благодарност за времето и трудот вложен во односот.
Поттикнете понатамошна само-рефлексија и примена на наученото.
Дискутирајте за можностите да се остане во контакт, доколку е соодветно.

Ова структурирано затворање потврдува дека менторираниот се чувствува подготвен, поддржан и сигурен при преминувањето во следниот период по мобилноста.�На крајот од секоја менторска врска, може да биде корисно да се информира менторската структура (ОИ или ОД). Организацијата може да му додели нов менториран на менторот+ и да предложи менторираната личност да стане ментор+.

67 of 74

www.salto-youth.net

Соработката помеѓу менторите+ е неопходна за пополнување на дупките во знаењето и надополнување на вештините еден на друг. Менторите+ кои се дел од мрежата и заедниците за менторство ја посочуваат важноста за барање поддршка и разменување на совети со соучениците за да се решат вообичаените проблеми и да се одржи мотивацијата.�Има некои постоечки заедници на ментори+ и дополнителни можности за обука достапни преку SALTO Youth (Поддршка, Напредно учење и можности за обука).

SALTO-YOUTH платформата е дел од Еразмус+ Програмите на Европската Унија, кои се фокусираат на младинска мобилност, учење и соработка. Платформата е создадена да им нуди ресурси, алатки, и можности на младите луѓе, младинските работници, и организациите вклучени во младинска работа низ Европа и во светот.�За оние кои сакаат подобро да го разберат менторството и да ги зајакнат своите вештини, „Менторство во изградба“ (Mentoring under construction) нуди вреден ресурс во рамките на Европскиот Солидарен Корпус (ЕСК).

Оваа иницијатива ги поврзува менторите, проектните менаџери, волонтерските координатори, и тренерите за да:

Изградат заедничко разбирање за менторските улоги, обврски, и компетенции.

Развијат професионални вештини за справување со еволутивните предизвици во менторството.

Споделуваат добри практики и ресурси за подобрување на квалитетот на менторирањето.

Се вклучат во мрежа на практиканти за поддршка и континуирано учење.

Повеќе информации можете да најдете на „Mentoring under construction“.

�

68 of 74

ЗАЕДНИЦИ НА МЕНТОРИ+

Заедниците на ментори+ во областа на волонтерството и мобилноста обезбедуваат платформи за поврзување, споделување добри практики и соработка. Тие ја олеснуваат размената на искуства и ресурси, создавајќи средина која поволно влијае на учењето и развојот на вештините. Менторите+, исто така, ги користат овие заедници за планирање на заеднички активности и работилници за поддршка на растот и успехот на менторите+ и менторираните во иницијативите за волонтирање и мобилност.

Ако менторите+ се заинтересирани, можат да бидат дел од заедници на ментори+.

Ако менторите+ се заинтересирани, можат да бидат дел од заедници на ментори+.�

69 of 74

ЗАКЛУЧОК

70 of 74

РЕЗИМЕ - ФИНАЛНИ ПРЕДЛОЗИ ЗА ДА СТАНЕТЕ МЕНТОР+

СТРУКТУРИРАН И ДОВЕРЛИВ

Поставете јасни очекувања и редовни следења

Создадете сигурно место за отворена комуникација

АДАПТИРАН ПРИСТАП

Бидете флексибилни и културно чувствителни

Прилагодете ја поддршката на еволуирачките потреби на менторираниот

ЕФИКАСНА УПОТРЕБА НА АЛАТКИ

Следете ги размените на онлајн платформата

Следете структурирани чекори и ресурси за менторирање

БИДЕТЕ СВЕСНИ ЗА СВОЈОТ ЛИМИТ

Пренасочете ги кон ОИ или ОД кога ќе е потребно

ПОТТИКНУВАЈТЕ АВТОНОМИЈА

Насочете ги кон поставување цели и решавање на проблеми

Поттикнете да најдат свои решенија

Резиме - Крајни предлози за да станете Ментор+

Создадете структуриран и доверлив однос – Поставете јасни очекувања, одржувајте редовни следења и создадете безбеден простор за отворена комуникација.
Адаптирајте го вашиот пристап кон менторирањето – Бидете флексибилни, признајте ги културните разлики и прилагодете ја поддршката во зависност од еволуирачките потреби на менторираниот.
Охрабрете ја автономијата на менторираниот – Помогнете им да ги дефинираат целите, да ги надминат предизвиците и да најдат свои решенија, наместо да им давате готови одговори.
Користете ги достапните алатки ефикасно – Следете ги размените на онлајн платформата, следете структурирани чекори за менторирање и искористете ги обезбедените ресурси.

Препознајте ги границите на вашата улога - Бидете свесни кога да ги пренасочите менторираните кон ОИ или ОД за дополнителна поддршка, особено со случај на постојани предизвици или конфликти.

71 of 74

Internet

mentor.adice.asso.fr

За да дознаат повеќе за менторството, учесниците можат да бидат пренасочени на следниве веб-страници:

Секоја алатка е достапна на англиски, француски, италијански, македонски, турски и на романски јазик.

На овие веб-страници, учесниците ќе најдат неколку алатки со кои може да се консултираат онлајн или да ги симнат:

Интернационална студија за потребите од менторство. Со оваа алатка, учесниците можат да дознаат повеќе за потребите и очекувањата на менторите+ и менторираните за време на проектот на меѓународна мобилност, со искуства од Франција, Италија, Македонија, Турција и од Романија.�Интерактивна алатка за поддршка на менторскиот однос. Благодарение на оваа алатка, учесниците ќе можат да водат евиденција за своите разменети искуства со менторираните и така подобро да ги поддржуваат за време на целиот период на мобилност.

72 of 74

ЕВАЛУАЦИЈА

Евалуацијата на обуката е од суштинско значење за да се обезбеди нејзината ефективност и континуирано унапредување. Овие прашалници, спроведени пред и по обуката, им овозможуваат и на обучувачите и на учесниците да го оценат процесот на учење, да идентификуваат области за подобрување и да го измерaт влијанието на обуката врз менторските практики.

Чекор 1. Воведување на евалуацијата на крајот на тренингот

Пред завршување на сесијата, објаснете ја целта на евалуацијата:

Оценете во влијанието на обуката.
Идентификувајте ги силните страни и областите за подобрување.
Осигурајте се дека идните обуки ќе бидат подобро прилагодени на потребите на учесниците.

Информирајте ги учесниците дека нивните повратни информации ќе останат анонимни (доколку е применливо) и ќе бидат искористени за унапредување на идните обуки.

Чекор 2. Поделете го прашалникот

Опција 1: Онлајн пријава �

Обезбедете QR код, линк или покана преку е-пошта до онлајн формулар (Google Forms, Typeform или друга алатка за анкети).
Охрабрете ги учесниците да го пополнат веднаш по завршувањето на сесијата или во рок од 24 часа.

Опција 2: Хартиена верзија

Поделете печатени евалуациски форми пред финалното затварање на обуката.
Оставете 5–10 минути на крајот од сесијата за учесниците да ги пополнат.

Чекор 3: Следење на одговорите и поттикнување на нивно пополнување

Испратете потсетник по е-маил во рок од 24–48 часа до оние кои сè уште не го пополниле прашалникот.
Ако користите онлајн алатка, следете ги пристигнатите одговори и испратете дополнителен потсетник доколку е потребно.

Чекор 4: Преглед на повратните информации и анализа на клучните сознанија

Барајте шема во одговорите на учесниците:

Дали учесниците се чувствуваат подготвени за нивната улога како ментори+?
Беа ли некои модели/теми особено од помош или недостигаше нешто?
Имаше ли некакви логични или структурни проблеми на кои им треба поправка?

Споделете резиме на клучните сознанија со вашиот тим или засегнатите страни за подобрување.

73 of 74

Финансирано од Европската Унија. Ставовите и мислењата изразени во овој документ се исклучиво на авторот(ите) и не ги претставуваат ставовите на Европската Унија или на Европската Извршна Агенција за Образование и Култура (EACEA). Европската Унија и EACEA не можат да бидат одговорни за нив.

ЕДУКАТИВЕН ДИЗАЈН

Илустрации: pixels.market

Сетови на икони:

Превод: Теодора Димитриевска, Стефан Николовски

ADICE

Франција

adice.asso.fr

ASPEm

Италија

aspem.org

Волонтерски Центар Скопје

Македонија

vcs.org.mk

PiYA

Турција

pigenclikdernegi.org

Curba de Cultura

Романија

evs.curbadecultura.ro

74 of 74

Компетентност	Знаење	Вештини	Ставови	Однесувања
	Разбирање на целите и достапните ресурси�Запознаеност со ограничувањата и можностите на проектот или лицето за реално управување со очекувањата.	Јасна комуникација и поставување цели Способност да се комуницира отворено и да се постават реалистични очекувања.	Искреност и отвореност Волјата да се биде отворен и реален за можностите и ограничувањата.	Редовно следење и ажурирање Обезбедување континуирани повратни информации и ажурирања за да се одржат очекувањата во согласност со реалноста.
	Знаење за емоционалните донамики и психолошки потреби Разбирање на основите на емпатија и релациона психологија.	Емпатија и активно слушање Способност да се разбере и да се одговори на туѓите емоции внимателно и чувствително.	Сочувство и чувствителност Волјата да се грижи за другите и да ги почитува нивните чувства без предрасуди.	Присуство и континуирана поддршка Да се биде достапен и да се понуди емоционална поддршка во тешки моменти, засилувајќи ја самодовербата.
	Разбирање на методи за решавање на проблеми Запознаеност со техники за анализирање проблеми и можни решенија.	Критички размислување и решавање на проблеми Способноста да се анализира ситуација, да се оценат можностите, и да се донесе ефикасна одлука.	Креативност и флексибилност Волјата да се земат предвид иновативни решенија и да се адаптира на промени.	Брза идентификација и акција Да се биде проактивен во идентификација на проблеми и брза имплементација на решенија.
	Знаење за техники за зајакнување и личен развој Разбирање на начините за олеснување на автономниот раст на другите.	Коучирање и делегирање Способност за давање упатства, но истовремено и простор за донесување одлуки и развој на вештини.	Доверба и почит Волјата да се верува во способностите на другиот и да се подджи нивната автономија.	Охрабрување на независноста и критичкото размислување Стимулирање на поединците да најдат свои решенија и да ја преземат одговорноста за своите избори.

Управување со очекувањата

Емоционална поддршка

Решавање на проблеми

Поттикнување автономија