ΒΟΤΑΝΑ ΚΡΗΤΗΣ : ΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΨΥΧΗ�

Περιβαλλοντικό πρόγραμμα 2^ου ΕΠΑΛ Ηρακλείου 2025-2026

Υπεύθυνη προγράμματος: Σταυράκη Ελένη ΠΕ80

Συνεργάτες : Γρηγοράκης Μανώλης ΠΕ80,και Κοθρά Γεωργία ΠΕ87.09

Μαθητές που συμμετείχαν : 25

Περιεχόμενα

• Εισαγωγή
• Φυτολόγιο Κρητικών Βοτάνων
• Φαρμακευτικά φυτά
• Βότανα υπό εξαφάνιση
• Βότανα και τοπική επιχειρηματικότητα
• Βιωματικές Δράσεις και εκπαιδευτικές επισκέψεις:

α. Έρευνα για τις γνώσεις των μαθητών σχετικές με τα κρητικά βότανα

β. Μαντινάδες για τα βότανα

γ. Επίσκεψη στο μουσείο Βοτάνων «Ροδάνθη» στην Κριτσά

δ. Επίσκεψη στο ΚΕΠΕΑ Μακρινίτσας

ε. Παρασκευή κηραλοιφής με την χρήση αιθέριων ελαίων βοτάνων

στ. Δημιουργία παραμυθιού με βότανα. «Το Μυστικό Βασίλειο των Βοτάνων»

• Παράρτημα

​

​

​

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

• Το παρόν περιβαλλοντικό πρόγραμμα με τίτλο «Βότανα Κρήτης : τροφή για το σώμα και την ψυχή» υλοποιήθηκε από τους μαθητές του 2ου ΕΠΑΛ Ηρακλείου κατά το σχολικό έτος 2025–2026, με στόχο τη γνωριμία με τη χλωρίδα της Κρήτης και την ανάδειξη της αξίας των τοπικών βοτάνων.

​

• Η Κρήτη αποτελεί μία από τις σημαντικότερες περιοχές της Ελλάδας σε βιοποικιλότητα, με πλήθος ενδημικών και αρωματικών φυτών. Τα βότανα του νησιού έχουν χρησιμοποιηθεί από την αρχαιότητα έως σήμερα στη διατροφή, τη λαϊκή ιατρική και την καθημερινή ζωή των κατοίκων.

​

• Στο πλαίσιο του προγράμματος, οι μαθητές συνέλεξαν πληροφορίες για διάφορα φυτά, μελέτησαν τις ιδιότητές τους και κατέγραψαν τη σημασία τους. Παράλληλα, ασχολήθηκαν με ειδικότερα θέματα, όπως τα φαρμακευτικά φυτά, τα βότανα που απειλούνται με εξαφάνιση, τη λαϊκή παράδοση μέσα από μαντινάδες, καθώς και τη σύνδεση των βοτάνων με την τοπική οικονομία και επιχειρηματικότητα.

​

• Κατα την διάρκεια του προγράμματος οι μαθητές επισκέφτηκαν το μουσείο βοτάνων Ροδάνθη στην Κριτσά Λασιθίου, το ΚΕΠΕΑ Μακρινίτσας και παρακολούθησαν το πρόγραμμα: Υγεία, Ευεξία, Ομορφιά, συμμετείχαν στο Εθνικό Θεματικό Δίκτυο “τα βότανα στη ζωή μας” και παρακολούθησαν ένα διαδικτυακό σεμινάριο για τα βότανα.

​

• Στο πλαίσιο της σύνδεσης των βοτάνων με την τοπική οικονομία, συνέλεξαν πληροφορίες για επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα αυτόν και πήραν συνέντευξη από τον ιδιοκτήτη της επιχείρησης Margareta Herbs.

​

• Σκοπός της εργασίας ήταν όχι μόνο η απόκτηση γνώσεων, αλλά και η ευαισθητοποίηση των μαθητών σχετικά με την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και τη διατήρηση της τοπικής φυσικής κληρονομιάς.

​

• ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ, ΣΕΒΟΜΑΣΤΕ , ΦΡΟΝΤΙΖΟΥΜΕ & ΠΡΟΣΤΑΤΕΟΥΜΕ ΤΗΝ ΦΥΣΗ! (το slogan του προγράμματος)

​

• Το πρόγραμμα παρουσιάστηκε στο σχολείο στις 13/5 στο πλαίσιο παρουσίασης προγραμμάτων. Θα αναρτηθεί και στην ιστοσελίδα του σχολείου

​

​

Φυτολόγιο βοτάνων Κρήτης

Οι μαθητές δημιούργησαν ηλεκτρονικό φυτολόγιο για τα παρακάτω φυτά:

​

• Δίκταμο
• Μαντζουράνα
• Λαδανιά
• Κρητικό φασκόμηλο
• Ρίγανη
• Θυμάρι
• Δεντρολίβανο
• Γαϊδουράγκαθο
• Τσουκνίδα
• Μέντα
• Μαλοτήρα

Το φυτολόγιο βρίσκεται στον παρακάτω σύνδεσμο:

​

https://docs.google.com/presentation/d/1tnNuLgEkxA1hLFOSrVEThZzDj8xBopFT/edit?usp=drive_link&ouid=110063981812371100877&rtpof=true&sd=true

​

Φαρμακευτικά φυτά

​

«Μία ομάδα μαθητών ασχολήθηκε με τα φαρμακευτικά βότανα της Κρήτης. Μελέτησε τα σημαντικότερα είδη και γνώρισε τις θεραπευτικές τους ιδιότητες και τις παραδοσιακές τους χρήσεις.

​

Στο πλαίσιο της εργασίας, οι μαθητές συγκέντρωσαν πληροφορίες και δημιούργησαν μια παρουσίαση PowerPoint, παρουσιάζοντας τα χαρακτηριστικά και τα οφέλη των βοτάνων που ερεύνησαν.»

​

https://docs.google.com/presentation/d/10-2RGZ8702I3FcvzddUjHr-6Ih1SqAAw/edit?usp=sharing&ouid=110063981812371100877&rtpof=true&sd=true

​

Φυτά απειλούμενα/προστατευόμενα στην Κρήτη

Δίκταμο (Origanum dictamnus)

• Είναι ενδημικό της Κρήτης (υπάρχει μόνο εκεί)
• Θεωρείται σπάνιο και προστατευόμενο φυτό
• Κίνδυνοι:
• Υπερσυλλογή από τη φύση
• Δύσκολη πρόσβαση (φυτρώνει σε βράχια)

Για αυτό σήμερα καλλιεργείται και δεν επιτρέπεται ελεύθερη συλλογή σε πολλές περιοχές

​

Μαλοτήρα (Sideritis syriaca)

Επίσης ενδημικό φυτό της Κρήτης που φυτρώνει σε βουνά

Έχει μειωθεί σε κάποιες περιοχές

Κίνδυνοι:

Υπερσυλλογή

Κλιματική αλλαγή

Προστατεύεται και καλλιεργείται πλέον

​

Επιχειρηματική δραστηριότητα στον τομέα των βοτάνων στην Κρήτη�

• Μία ομάδα μαθητών του προγράμματος, μέσω του διαδικτύου βρήκε επιχειρήσεις που ασχολούνται με την παραγωγή και εμπορία βοτάνων και αιθέριων ελαίων τους. Στην Κρήτη δραστηριοποιούνται αρκετές μικρές και μεγάλες επιχειρήσεις. Όπως:
• Margareta Herbs
• Cretan Farmers
• Creta Votanica
• Iliostasio
• Cretan Herbal Chem

​

• Πραγματοποιήθηκε και μία διαδικτυακή συνέντευξη με τον ιδιοκτήτη της Margareta Herbs
• Περισσότερες πληροφορίες για τις επιχειρήσεις και την συνέντευξη στον σύνδεσμο παρακάτω:
• https://docs.google.com/presentation/d/1KUaS6cFnLQUz4_LpuC-7wF9kDS1ffGCa/edit?usp=drive_link&ouid=110063981812371100877&rtpof=true&sd=true

Δράσεις

α. Έρευνα για τις γνώσεις των μαθητών σχετικές με τα κρητικά βότανα

​

β. Μαντινάδες για τα βότανα

​

γ. Επίσκεψη στο μουσείο Βοτάνων «Ροδάνθη» στην Κριτσά Λασιθίου

​

δ. Επίσκεψη στο ΚΕΠΕΑ Μακρινίτσας

​

ε. Παρασκευή κηραλοιφής με την χρήση αιθέριων ελαίων βοτάνων

​

στ. Δημιουργία παραμυθιού με βότανα. «Το Μυστικό Βασίλειο των Βοτάνων»

Έρευνα για την διαπίστωση των γνώσεων των μαθητών πάνω στα κρητικά βότανα

Μία ομάδα των μαθητών του προγράμματος δημιούργησαν ένα ερωτηματολόγιο για να ερευνήσουν τις γνώσεις των συμμαθητών τους πάνω στα κρητικά βότανα. Το ερωτηματολόγιο περιέχει 16 ερωτήσεις σωστού λάθους, και πολλαπλής επιλογής και διανεμήθηκε μέσω των google forms στους συμμαθητές τους και στους γονείς τους. Το ερωτηματολόγιο βρίσκεται στον παρακάτω σύνδεσμο:

​

https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScVHBNfXW1VlxSw_bu-wTIiP-znt2ug7Rj-HQf-63pyuumpZg/viewform?usp=header

​

Η ανάλυση της έρευνας και τα συμπεράσματα βρίσκονται στον παρακάτω σύνδεσμο

https://docs.google.com/presentation/d/1I_cTXber18J4BJ7EurCaTr49t2GlleoG/edit?usp=drive_link&ouid=110063981812371100877&rtpof=true&sd=true

​

Μουσείο Βοτάνων ΡΟΔΑΝΘΗ στην ΚΡΙΤΣΑ ΛΑΣΙΘΙΟΥ

​

• Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης οι μαθητές/τριες ξεναγήθηκαν στους χώρους του μουσείου και ήρθαν σε επαφή με ποικιλία αποξηραμένων αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών της κρητικής γης.

​

• Ενημερώθηκαν για τις ιδιότητες και τις χρήσεις των βοτάνων και για την παραγωγή φυσικών προϊόντων που προέρχονται από αυτά.

​

• Επιπλέον, οι μαθητές/τριες γνώρισαν παραδοσιακές τεχνικές παραγωγής φυσικών βαφών και χρωμάτων από βότανα και φυτά, κατανοώντας τη σημασία τους στη λαϊκή παράδοση και στη βιώσιμη αξιοποίηση των φυσικών πόρων.

​

​

​

Επίσκεψη στο ΚΕΠΕΑ Μακρινίτσας�

ΚΕΠΕΑ Μακρινίτσας

Συμμετοχή στο πρόγραμμα "Βότανα, υγεία, ευεξία, ομορφιά" όπου έγινε ενημέρωση για τις ευεργετικές ιδιότητες των βοτάνων στην διατροφή, στην υγεία και στην παραδοσιακή ιατρική .

​

Περιήγηση στον παραδοσιακό οικισμό της Μακρινίτσας, κατά τη διάρκεια της οποίας έγινε αναγνώριση και παρατήρηση βοτάνων στο φυσικό τους περιβάλλον.

​

Παράλληλα, οι μαθητές/τριες ήρθαν σε επαφή με την τοπική πολιτιστική κληρονομιά μέσω της επίδειξης παραδοσιακών αρχοντικών του οικισμού, αναδεικνύοντας τη σύνδεση φυσικού περιβάλλοντος, παραδοσιακής αρχιτεκτονικής και πολιτισμού.

​

Η δράση συνέβαλε ουσιαστικά στην περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση των μαθητών/τριών και στην καλλιέργεια βιωματικής μάθησης μέσα από την άμεση επαφή με το φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον.

​

Παρασκευή Κεραλοιφής

• Λιώσιμο του κεριού και προετοιμασία ανάμειξης
• Μέτρηση της θερμοκρασίας του κεριού
• Προσθήκη αιθέριων ελαίων
• Τοποθέτηση της κεραλοιφής στα βαζάκια

​

https://docs.google.com/presentation/d/1NyEPAHkq1TLDQDzZmrVWZjJYO1yHVEt9/edit?usp=sharing&ouid=110063981812371100877&rtpof=true&sd=true

Παραμύθι : Το μυστικό βασίλειο των βοτάνων

• Οι μαθητές μετά από έναν καταιγισμό ιδεών και με την βοήθεια της τεχνολογίας του ΑΙ δημιούργησαν ένα παραμύθι με ήρωες τα βότανα.
• Κεντρικοί ήρωες του παραμυθιού είναι το θυμάρι, το δεντρολίβανο και η λεβάντα.

https://docs.google.com/document/d/1MiRXG26wORqg9FhaasEq8S9f5WZY2eQG/edit?usp=drive_link&ouid=110063981812371100877&rtpof=true&sd=true

​

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

• Μέσα από την υλοποίηση του προγράμματος, την αναζήτηση στο διαδίκτυο, τις επισκέψεις στο Βοτανικό Μουσείο Κριτσάς, και στο ΚΕΠΕΑ Μακρινίτσας, οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με τον πλούτο της κρητικής φύσης, εξασκήθηκαν στην αναγνώριση των φυτών στο φυσικό τους περιβάλλον, και κατανόησαν τη σημασία των βοτάνων στην καθημερινή ζωή και την παράδοση του τόπου.
• Διαπιστώθηκε ότι πολλά από τα φυτά που συναντώνται στην Κρήτη έχουν σημαντικές φαρμακευτικές και διατροφικές ιδιότητες, ενώ παράλληλα αποτελούν μέρος της πολιτιστικής κληρονομιάς, όπως αποτυπώνεται και στη λαϊκή ποίηση (μαντινάδες).
• Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη προστασίας των φυτών που απειλούνται με εξαφάνιση, καθώς και στη βιώσιμη αξιοποίησή τους. Επιπλέον, οι μαθητές γνώρισαν τη σύνδεση των βοτάνων με την τοπική οικονομία μέσα από επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα αυτό.
• Συνολικά, το πρόγραμμα συνέβαλε στην ανάπτυξη περιβαλλοντικής συνείδησης, στην ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των μαθητών και στην καλλιέργεια σεβασμού προς το φυσικό περιβάλλον.

​

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΣΤΑ ΧΝΑΡΙΑ ΤΟΥ ΜΙΝΩΑ: ΤΑ ΒΟΤΑΝΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΨΥΧΗ

​

Εργασία στα πλαίσια του Περιβαλλοντικού Προγράμματος του 2^ου ΕΠΑΛ Ηρακλείου 2025-2026

https://docs.google.com/presentation/d/1Kt2DBu-nf5Fdg6DAq1BQKziwYrIWzb41/edit?usp=sharing&ouid=110063981812371100877&rtpof=true&sd=true

​

Μαθητές και εκπαιδευτικοί που έλαβαν μέρος

Μαθητές

​

Βενέρης Ιωάννης Τσιχλάκης Μιχάλης

Δανελάκη Έλενα Τσαπαρίδη Αικατερίνη

Θεργιάκη Αικατερίνη Τζωράκη Ιωάννα Μαρία

Καλομοίρη Ευηνίκη ΚαρυδάκηςΑναστάσιος Κουτουλάκης Λάζαρος Στειακάκης Ιωάννης

Λουλάκης Νίκος Μαθιουδάκης Κων/νος Μηναδάκη Μαρία Σμαραγδή Μελτίνη

Μπερνιδάκη Χρυσή Σηφάκης Αντώνης

Νταγκίνης Βασίλης Θειακάκη Ευαγγελία

Σαράντου Μιχαέλα Θειακάκη Αννα

Βογιατζόγλου Σοφία Κάββαλου Αναστασία

Ρωμανάκη Μαριλένα Ζενελάι Ελίνα

Μυρωνάκη Ιωάννα

​

​

​

Καθηγητές

​

Σταυράκη Έλενα

Γρηγοράκης Μανώλης

Κοθρά Γεωργία