AİLE HEKİMLİĞİ UYGULAMASINDA İZLEM VE TARAMALAR

Araş. Gör. Dr. Filiz BAYAR

Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı

Danışman Öğr. Gör. : Doç. Dr. Duygu Ayhan Başer

​

​

Sunum Planı

• Taramanın tanımı ve önemi
• Tarama yapılacak teste ve hastalığa ait özellikler
• İzlenmesi gereken gruplar
• Gebelik öncesi izlem
• Gebe izlem
• Lohusa izlem
• Bebeklik ve çocukluk dönemi izlemleri
• Bağışıklama
• Erişkin ve geriatrik dönem taramaları

​

2

23/12/2021

Tarama Nedir?

• Nüfusun tamamının ve veya nüfusun içinden tanımlanarak seçilmiş grupların sistematik olarak muayene edilmesidir. Taramada amaç bireylerde tedavi edilebilecek hastalık veya önlem alınabilecek risk durumunu belirlemektir.

3

23/12/2021

• Hastalıkların ortaya çıkmadan önce belirlenebilmesi hem toplum sağlığı açısından hem de kronik hastalıkların ve yatalak hasta bakımının getireceği maddi ve manevi yükler açısından çok önemlidir.
• Aile hekimliği uygulamalarında öncelik taramalar ve koruyucu hizmetler üzerinde planlanmaktadır.

4

23/12/2021

İzlem ve taramalar neden önemlidir?

5

23/12/2021

Risk faktörleri ortaya çıkmadan onların oluşmasını engellemek

Sağlığı koru riskten kaçın

Risk faktörleri mevcut iken koruyucu eylem ile hastalığın oluşmasını önlemek ve derecesini azaltmak

Riski azalt ;hastalıktan korun

Hastalıklara erken tanı koymak

Hastalığı zamanında yakala

Hastalığın takip ve tedavisi

Hastalığın etkisini minimize et

Hastayı aşırı medikalizasyondan korumak

Tablo 1:Sağlığı geliştirici ve koruyucu hizmetler

Tarama Yapılacak Hastalığa Özgü Kriterler

• Yaşam kalitesi ve süresine önemli etkisi olmalıdır
• Mortalitesi ve morbiditesi yüksek olmalıdır
• Prevalansı ve insidansı yüksek olmalıdır
• Tanı ve tedavisi mümkün olmalıdır
• Asemptomatik bir dönemi olmalıdır
• Bu dönemde yakalanıp tedavi edildiğinde hastalık seyri olumlu değişmelidir

​

6

23/12/2021

�Testin Tarama Testi olabilmesi için gerekli Teste özgü kriterler�

​

• Asemptomatik dönemde tanı koyabilmelidir
• Sensitivitesi ve spesifitesi yüksek olmalıdır
• Yalancı negatif ve pozitif sonuçlar çok az, mümkünse hiç olmamalıdır
• Maliyeti çok yüksek olmamalıdır
• Emniyetli olmalıdır
• Kişiler tarafından kabul edilebilir olmalıdır

​

7

23/12/2021

İzlenmesi gereken gruplar

• 15-49 yaş kadınlar
• Gebeler
• Lohusalar
• Bebekler,çocuklar ve ergenler
• Bulaşıcı hastalıklar
• Kronik hastalıklar

​

​

8

23/12/2021

Gebelik Öncesi İzlem

9

23/12/2021

​

​

Gebelik Öncesi Danışmanlık;

​

• Doğurganlık bilinci ve gebeliği planlama kültürü geliştirir.
• Sağlıklı gebelik için ebeveynleri hazırlar.
• Anne ve fetüs sağlığını, dolayısıyla toplum sağlığını geliştirir.
• Erken tanı ve tedavi şansı verir.

​

İlk prekonsepsiyonel bakım; gebelik başlamadan, gebe

kalmayı düşünen tüm kadınlara yapılmalıdır.

10

23/12/2021

• Sistemik, jinekolojik ve obstetrik öykü alınır.
• Gebelik öncesi bakım sadece fiziksel sağlık değil, psikososyal değerlendirmeyi de kapsar (biyopsikososyal yaklaşım).
• Aile içi şiddet sorgulanmalıdır.
• Kronik hastalık (astım, diyabet, obezite, epilepsi, hipertansiyon, enfeksiyon hastalıkları vb.)söz konusu ise kontrol altında olduğundan emin olunmalıdır.
• Sürekli kullanılan ilaçlar ve takviyeler varsa gebelik döneminde kullanılmalarının uygun olup olmadığı değerlendirilir.

​

11

23/12/2021

• Önceki gebeliklerinde düşük,dış gebelik, ölü doğum veya erken doğum gibi problemler yaşamış hastalarda risk azaltmaya yönelik ek önlemler alınır.
• Eşlerin genel bir muayenesi yapılarak herhangi bir hastalığı olup olmadığı araştırılır.

​

​

​

12

23/12/2021

• Anne ve baba adayının kendisinde ya da yakınında talasemi, orak hücre anemisi,kistik fibrozis, fenilketonüri gibi kalıtsal özellik gösterebilecek hastalık olup olmadığı sorgulanır.
• Akraba evliliği sorgulanır.

​

Genetik danışmanlık için yönlendirilir.

• Doğumsal defektlerden korunmak için gebe kalmadan en az 1 ay önce (3 ay öncesi başlanabilir) her gün 400 mikrogram (0.4 mg) folik asit alınması önerilir.
• Sigara ve alkol kullanımına son verilmelidir.
• Aşılanma durumunun eksiksiz (güncel) olduğundan emin olunmalıdır.(Hepatit B, kızamık, kızamıkçık, suçiçeği,..)
• Doğum öncesi bakım(izlemler) konusunda bilgilendirmelidir
• Herhangi bir sorun saptandığında ise ilgili uzman hekime konsülte edilerek bu problemin önemi ve gebeliğini ne oranda etkileyebileceği araştırılır.

​

13

23/12/2021

Laboratuar

• Pap-smear testi
• Tam kan sayımı, ferritin
• Tam idrar tahlili
• Karaciğer ve Böbrek fonksiyon testleri
• Hepatit B, Hepatit C, AIDS, Sifiliz ve ilgili testler
• Kızamıkçık, Toksoplazma, Sitomegalovirüs (CMV) ile ilgili testler
• Açlık kan şekeri ve diyabet açısından risk değerlendirmesi
• Tiroid fonksiyon testleri
• Kan grubu

14

23/12/2021

Evlilik öncesi taramalar

• Evlenmek isteyen tüm bireylere cinsel yolla bulaşan hastalıklar(Hep. B, Hep. C, HIV,Sifiliz) için tetkik yapılmalıdır.
• Orak Hücreli Anemi
• Talasemi

​

15

23/12/2021

Gebe İzlemleri

16

23/12/2021

1. İZLEM:0.-14. hafta

2. İZLEM:18.-24. hafta

3. İZLEM:30.-32. hafta

4. İZLEM:36.-38. hafta

17

23/12/2021

Birinci İzlem(0.-14. hf)

• Sosyodemografik bilgiler
• Özgeçmiş
• Soygeçmiş

18

23/12/2021

1.Anamnez

Obstetrik anamnez

​

• Önceki gebelikleri ile ilgili komplikasyonlar
• Doğumların kim tarafından nerede yapıldığı
• Doğumun şekli
• Doğum sırasında yaşanan komplikasyonlar
• Doğum sonrası yaşanan komplikasyonlar
• Fetal komplikasyonlar
• Daha önceki canlı doğumlara ait bilgiler
• Tetanoz toksoid immünizasyon uygulaması

​

​

19

23/12/2021

Mevcut Gebelik Öyküsü

• Son adet tarihi
• Tahmini doğum tarihi (Nagel formülü)
• Son adet tarihini bilmiyorsa veya şüpheli ise ultrason ile gebelik yaşının belirlemesi
• Gebelik yakınmaları
• Gebelik tehlike işaretlerine ait yakınmalar

20

23/12/2021

Fizik Muayene

​

• Boy,kilo,BMI
• KB ve nabız ( Sistolik 140, diastolik 90 mmHg altında olmalı)
• Ciddi anemi bulguları
• Hastalığı gösteren diğer tehlike işaretlerini kontrol ediniz(ödem..)
• Akciğer ve kalp oskültasyonu
• Gebelik haftası ile uterus büyüklüğünün uygunluğunu değerlendirme
• Semptomatik CYBE bulgusu varsa değerlendiriniz
• Fetus kalp seslerini değerlendiriniz. (FKA 120-160 atım/dk el Doppleri ile 10-12. haftalardan itibaren duyulabilir)

​

21

23/12/2021

22

23/12/2021

Glukoz tarama testi (24-28. haftalar ) �Ayrıntılı Obstetrik Ultrasonografi(18-22 haftalar)� Üçlü-Dörtlü tarama testi(16-20. hafta)�

23

23/12/2021

Laboratuvar

​

• CBC,ferritin,Kısa BK ( akş,alt,ast,üre,kreatinin)
• TİT: Bakteriüri ve proteinüri (stickile 1+ protein, idrar pro/kre>0,3mg/dl olması-🡪proteinüri preeklampsi riski!!)
• Rh uygunsuzluğu açısından gebenin ve eşinin kan grubuna bakınız. Anne Rh (-), baba Rh (+) ise indirekt Coombs Testinin yapılmasını sağlayınız.
• HBs Ag
• TSH
• Açlık plazma glukozu
• OGTT

​

Gebenin semptomlarına göre gereken diğer testler, sağlık kuruluşunda yapılamıyor ise bir üst basamağa yönlendiriniz.

​

Her gebe ikili test için 11.-14. haftalar arası bir üst merkeze yönlendirilmelidir.

24

23/12/2021

İkinci izlem( 18.-24. hafta)

​

• İlk izlemden bu yana olan gebelik yakınmalarını sorgulanır.
• İlk izlemden bu yana olan gebelik tehlike işaretlerine ait yakınmaları sorgulanır.
• Demir ve D vit. alımı ile ilgili yakınmasının olup olmadığını sorgulanır.
• Bunlar dışında ilaç alımının varlığını sorgulanır, varsa kayıt edilir
• FM, Laboratuvar

25

23/12/2021

Üçüncü İzlem (28.-32. hf)

​

• Alışkanlıkları yeniden sorgulayınız.
• İkinci izlemden bu yana gelişen gebelik yakınmalarını sorgulayınız. (Bacaklarda kramp gibi)
• İkinci izlemden bu yana gelişen gebelikte tehlike işaretlerinin varlığını sorgulayınız.
• Demir ve D vit. alımı ile ilgili yakınmasının olup olmadığını sorgulayınız.
• Bunlar dışında ilaç alımının varlığını sorgulayınız, varsa kayıt ediniz.
• FM🡪Yaygın ödem kontrolünü yapınız. (Gebeliğin son aylarında ayaklarda hidrostatik basınca bağlı olarak ödem ortaya çıkabilir)
• Vücudun üst kısmında (eller, göz kapakları) ödem gözlenmesi preeklampsinin ilk belirtisi olabilir.
• 32 haftadan sonra emzirme danışmanlığı

26

23/12/2021

Dördüncü izlem (36.-38. hf)

• Alışkanlıkları yeniden sorgulayınız.
• Üçüncü izlemden bu yana gelişen gebelik yakınmalarını sorgulayınız.
• Üçüncü izlemden bu yana gelişen gebelikte tehlike işaretlerinin varlığını sorgulayınız.
• FM,meme muayenesi,laboratuvar

27

23/12/2021

28

23/12/2021

29

23/12/2021

��� Gebe hepatit B enfeksiyonuna karşı bağışık değilse bağışıklanmalıdır.��

30

23/12/2021

Gebeye gebeliğinin 2. veya 3. trimesterinde grip sezonunda grip aşısı yaptırmasını önerilir.

Lohusa İzlem

31

23/12/2021

Lohusa hastanede iken gerçekleştirilecek izlemler

• Doğumu takip eden ilk 0-1 saatleri arasında 🡪1. izlem
• Doğumu takip eden ilk 1-6 saatleri arasında 🡪2. izlem
• Doğumu takip eden ilk 6-24 saatleri arasında🡪3. izlem

32

23/12/2021

Sağlık personeli tarafından ev veya sağlık kuruluşunda yapılması gereken izlemler�

​

• Doğumu takip eden 2.-5. günler arasında🡪4. izlem
• Doğumu takip eden 13.-17.günler arasında🡪 5. izlem
• Doğumu takip eden 30-42. günleri arasında🡪6. izlem

33

23/12/2021

• Kanama-loşi takibi: Miktar, renk ve kötü koku varlığı
• İdrar problemleri: idrar kaçırması, İdrar yaparken yanma veya idrarda renk değişikliği
• Ağrı: Sırt, göğüs, baldır (DVT) ve baş ağrısı olup olmadığı sorgulanmalıdır
• Memelerde ağrıdan şikayetçi ise meme problemleri (meme angorjmanı, mastit ve meme absesi vb) açısından değerlendirilmelidir.

34

23/12/2021

• Çarpıntı ve nefes darlığı: (Emboli)
• Barsak problemi (konstipasyon)
• Psikolojik durumunu değerlendirmesi: Hikayesinde ruhsal hastalık öyküsü varsa Edinburgh Postpartum Depresyon Ölçeği uygulanmalıdır.

35

23/12/2021

Danışmanlık

• Kişisel bakım( Meme bakımı,Ayakta duş vb.)
• Demir ve d vitamini desteğinin devamı
• Dinlenmeye zaman ayırma, bebeğin bakımı için yardım alma, duygularını paylaşabileceği birileriyle konuşma ve öz bakımını yapmanın önemi
• En az 6 ay sadece anne sütü verilmesi
• Cinsel konularda danışmanlık

36

23/12/2021

Bebek,Çocuk ve Ergen İzlemleri

37

23/12/2021

• Her bebek kayıt altına alınmalıdır.
• Kaydedilen her bebek izlenmelidir ve her izlem kayıt sistemine girilmelidir. Bebek ve çocuk izlemlerinin 5 yaşa kadar yapılması performans değerlendirmesi dahilindedir.

38

23/12/2021

​

• 2. izlem: 1.-10. gün arası
• 3. izlem:15. gün
• 4. izlem:41. gün
• 5. izlem:2. ay
• 6. izlem: 3. ay
• 7. izlem:4. ay
• 8. izlem:6. ay
• 9. izlem 9. ay

​

39

23/12/2021

1. İzlem : doğumda

Aile hekimleri bebek izlemlerinde ilk izlem hariç diğer 8 izlemin tamamından sorumludur.

• 1. izlem :12. ay
• 2. izlem:18. ay
• 3. izlem:24. ay
• 4. izlem:30. ay
• 5.izlem:36. ay
• 6. izlem:48. ay
• 7. izlem: 60. ay

​

​

​

40

23/12/2021

5 yaştan itibaren 19 yaşa kadar izlemler senelik yapılır.

Aile hekimleri çocuk izlemlerinde 7 izlemin tamamından sorumludur.

Her izlemde yapılması gerekenler

• Bebek/çocuk bilgilerini kayıt sistemine girin
• Bebeğe/çocuğa tam bir sistemik muayene yapın
• Fizik muayene bulgularını değerlendirirken istismar ve/veya ihmal olasılığı göz ardı etmeyin

​

41

23/12/2021

Her izlemde yapılması gerekenler

• Çocukluk çağı aşıları
• Yaşına uygun taramalar ve uygulamalar (görme muayenesi,GKD muayenesi; demir desteği vb.)
• Danışmanlık (beslenme,bakım,iletişim,kazalardan korunma,yaşına uygun ve saptanan soruna ilişkin danışmanlık vb.)

​

42

23/12/2021

• Yenidoğan her bebekten asmlerde 4.-7. günler arası fenilketonüri,konjenital hipotiroidi ve biotidinaz eksikliği taramaları amacıyla topuk kanı alınmalıdır.
• <32 hf ve/veya <1500 gr doğan bebekler prematüre retinopatisi açısından değerlendirilebilmeleri için göz polikliniğine yönlendirilmelidir.
• Bebeklerde işitme taraması doğum sonrası en kısa zamanda(ilk hafta) yapılmalı; en geç birinci aydan önce bu tarama bitirilmelidir.
• Bebeklere görme taraması amacıyla 1 aylıkken kırmızı refle ; çocuk 3 yaşına geldiğinde kırmızı refle ve lea sembol testi uygulanmalıdır.

​

43

23/12/2021

44

23/12/2021

45

23/12/2021

Bağışıklama

46

23/12/2021

• Aşılar 2-8 (+4) °C arasında dolapta( kapakta değil) saklanmalıdır.Aşılar kesinlikle dondurulmamalıdır.Donmuş aşı çözülüp kullanılmamalıdır.Aşıların transferi soğuk zincir kuralına uyularak yapılmalıdır.
• Ülkemizde aşıların saklandığı buzdolapları içerisindeki aşı takip sistemi buzdolabı dereceleri bakanlık tarafından izlenmektedir.Derece değişimleri aile hekimlerine veya aile sağlığı elemanlarına telefonla bildirilmektedir.

​

47

23/12/2021

48

23/12/2021

• 1 temmuz 2020 tarihi itibariyle;
• İlköğretim 1.sınıfta okullarda uygulanan KKK ve DaBT-İPA aşıları, 1 Temmuz 2016 tarihinde doğanlardan başlamak üzere 48.ayına girmiş olan tüm çocuklara Aile Hekimliği Birimlerinde uygulanmaya başlanmıştır.
• İlköğretim 8.sınıfta okullarda uygulanan Td aşısı 1 Temmuz 2007 tarihinde doğanlardan başlamak üzere 13 yaşına (156.ay) girmiş olan tüm çocuklara Aile Hekimliği Birimlerinde uygulanmaya başlamıştır. 

49

23/12/2021

50

23/12/2021

Rotavirüs aşısı

İlk doz🡪1,5-2 ay

2. doz🡪3-4 ay

Rutin aşı takviminde olmayan aşılar

Pnömokok aşısı

2 yaş ve üzeri için;

• Kronik kalp hastalığı
• Metabolik hastalık
• Kronik akciğer hastalığı
• Kronik böbrek hastalığı
• Aspleni ,splenektomili hastalar
• İmmün sistemi baskılananlarda
• Radyasyon tedavisi
• organ transplantasyonu
• Çölyak hastalığı,orak hücre hastalığı

​

5 yılda 1 uygulanabilir

Meningokok aşısı

 9-23 aylık bebek ve çocuklara en az 3 ay arayla iki doz, 2-11 yaş arasındaki çocuklara ise bir doz şeklinde uygulanır.

İnfluenza aşısı

• >65 yaş olan kişiler
• Kronik kalp ve akciğer hastalığı olanlar
• Kronik metabolik hastalığı olanlar(DM)
• Kronik böbrek hastalığı olanlar
• Hemoglobinopatisi olanlar
• İmmün yetmezliği olanlar( HIV)
• Kanser hastaları
• Sağlık çalışanları
• 18 yaş altında olup sürekli aspirin kullanmak zorunda olanlar
• 2. ve 3. trimester içinde olan gebeler
• Bakımevinde ve toplu yaşam alanlarında yaşayanlar

​

51

23/12/2021

• 6 ay-18 yaş arası sağlıklı çocuklara önerilir.

Risk grupları için yıllık olarak grip sezonu başlamadan eylül-ekim ayları aşılama önerilir.

HPV aşısı

Virüse maruz kalmadan önce korunmalarını sağlamak amacıyla 11 ya da 12 yaşındaki ergenlere rutin olarak önerilir. HPV aşısı 9 yaşından itibaren yapılabilir ve 26 yaşına kadar olan herkese önerilir. HPV aşısı hasta ile sağlık uzmanı arasındaki görüşmelere bağlı olarak 27 ilâ 45 yaşlarındaki yetişkinlere uygulanabilir.

52

23/12/2021

Erişkin ve Geriatrik Dönem Taramaları

53

23/12/2021

Hipertansiyon

54

23/12/2021

18 yaşından büyük yetişkinlerin başvuru sebebinden bağımsız yılda en az bir kez kan basınçları ölçülmelidir.

Diyabetes Mellitus

• 40 yaş üstü tüm erişkin bireyler 3 yılda 1 açlık kan şekeri(AKŞ) ile taranmalıdır.

​

55

23/12/2021

Ailede tip 2 dm

• Obezite
• Fiziksel inaktivite
• Irk ve etnik köken
• Hipertansiyon
• Dislipidemi
• GDM veya iri bebek anamnezi
• PCOS
• Uzun süredir kortikosteroid ya da antiretroviral ilaç kullanan hastalar

Risk faktörleri bulunan bireylerde yaşa bakılmaksızın yılda 1 AKŞ bakılmalıdır

Kardiyovasküler Risk Değerlendirmesi

​

• 40 yaş altı bireylerde ailede erken yaşta KAH öyküsü varsa ;
• 40 yaş üstü bireylerde ise başvuru şikayetinden bağımsız olarak kardiyovasküler risk değerlendirmesi yapılmalıdır.

56

23/12/2021

Kardiyovasküler Risk Faktörleri

• Yaş ;erkeklerde ≥45, kadınlarda ≥55 veya erken yaşta menopoz
• Aile öyküsü (birinci derece akrabalardan erkekte 55, kadında 65 yaşından önce koroner arter hastalığı bulunması
• Sigara içiyor olmak
• Hipertansiyon (kan basıncı ≥140/90 mmHg veya antihipertansif tedavi görüyor olmak)
• Hiperkolesterolemi (total kolesterol ≥200 mg/dl, LDL kolesterol ≥130 mg/dl
• Düşük HDL-kolesterol değeri ( <40 mg/dl)
• Diabetes Mellitus

57

23/12/2021

• Çok sayıda kardiyovasküler risk hesaplama yöntemi vardır. Bunlardan en eskisi ve belki en çok kullanılanı Framingham Sistemidir. (Cinsiyet,yaş,sigara kullanımı,sistolik kan basıncı,HDL kolesterol,Total kolesterol)

​

• 10 yıllık kardiyovasküler olay riski;

58

23/12/2021

< %10 🡪 düşük risk

%10-20 🡪 orta risk

> %20 🡪 yüksek risk

• Türk Kardiyoloji Derneği Avrupa’nın SCORE risk hesaplama sistemini öneriyor

59

23/12/2021

60

23/12/2021

• Düşük riskli (<%1) bireylere YTD önerilmeli ve bu bireyler 2 yılda bir izlenmelidir.
• Orta riskli (%1-4) bireylere YTD+ HT ve HL için öneriler ve/veya tedavi planlanmalıdır ve bu bireyler 6-12 ayda bir izlenmelidir.
• Yüksek(%5-9) ve çok yüksek(>%10) risk grubuna DM,HT,HL için öneriler/tedavi ; gerekli durumlarda ileri branşa sevk düşünülmelidir; bu bireylerin izlemi kişiye özel olmalıdır.

​

61

23/12/2021

62

23/12/2021

Hiperlipidemi

63

23/12/2021

64

23/12/2021

Kemik sağlığının korunması

18 yaşından büyük yetişkinlere;

• Kemik sağlığının korunmasına yönelik bilgilendirme
• Sigara ve alkol kullanımının önlenmesi
• Diyetle yaşa göre yeterli miktarda kalsiyum ve d vitamini alınmasının sağlanması
• Yeterli güneş ışığına maruz kalma
• Günlük fiziksel egzersiz önerilmelidir.

​

​

65

23/12/2021

Osteoporoz/Kırık Riski

66

23/12/2021

Tarama testi: KMD

T skoru, postmenopozal kadınlar ve 50 yaş üstü erkeklerde osteoporoz tanısı için kullanılmalıdır.

Z skoru, premenopozal kadın, 50 yaş altı erkeklerde osteoporoz tanısı için kullanılmalıdır.

​

67

23/12/2021

Tarama Sıklığı

• Tedavi almayan postmenopozal kadın ve 70 yaş üzeri erkeklerde 2 yılda bir
• Tedavi altında olan hastalarda yılda bir
• Teriparatid tedavisi alanlarda 6 ayda bir
• Sekonder osteoporozu olanlarda, glukokortikoid kullanlarda 6 ay ya da yılda bir tekrarlanmalıdır

68

23/12/2021

• https://www.shef.ac.uk/FRAX/tool.aspx?country=6
• FRAX skorlamasına göre, 10 yıllık kalça kırığı riski ≥%3, majör osteoporotik kırık riski ≥%20 ise tedaviye başlanması maliyet-etkin kabul edilmektedir.

​

69

23/12/2021

TSH

• Ailesinde tiroid hastalığı öyküsü bulunanlara ilk muayenede
• 35 yaşın üzerindeki tüm erişkinlere

5 (beş) yılda bir tiroid fonksiyon testlerinin yapılması kuvvetle önerilir.

​

70

23/12/2021

Obezite�

• TURDEP- 2 çalışmasında ülkemizde obezite sıklığı yüzde %32

71

23/12/2021

• 18-65 yaş grubu yetişkinlerde 1-3 yılda bir boy, kilo, vücut kütle indeksi (VKİ) (kg/m²); bel çevresi ölçümü yapılmalıdır.

​

72

23/12/2021

Kanser Taramaları

73

23/12/2021

• Sebebi bilinen ölümler sıralamasında kalp ve damar hastalıklarından sonra ikinci sıradaki kanser, öldürücülüğü yanında bıraktığı sakatlıklar ve tedavisindeki yüksek maliyetler nedeniyle iş gücünde ve ülke ekonomisinde çok ağır kayıplara neden olmaktadır.

74

23/12/2021

• Kadınlarda serviks kanseri tarama programı kapsamında;
• 30-65 yaş aralığındaki kadınlardan 5 yılda bir smear ve HPV -DNA testi yapılmalıdır.

​

75

23/12/2021

• Kadınlarda meme kanseri tarama programı kapsamında;
• Ayda bir kendi kendine meme muayenesi (KKMM) yapması için danışmanlığın verilmesi
• Yılda bir klinik meme muayenesi
• 40-69 yaş arası kadınlara 2 yılda bir mammografi çekimi

​

​

76

23/12/2021

• Kolorektal kanser taramaları;
• 50-70 yaş aralığındaki erkek ve kadınlarda 2 yılda bir gaitada gizli kan testi yapılması,
• 50-70 yaş arasında 10 yılda bir kolonoskopi yapılmaktadır.
• Birinci derece akrabada KRC öyküsü(+)🡪taramaya 40 yaşında başlanması
• Birinci derece akrabada erken yaşta KRC öyküsü(+)🡪taramanın 40 yaşından bağımsız olarak kanserin çıkış yaşından 5 yıl önce başlatılması�

77

23/12/2021

Erişkinde Depresyon Taraması

18-65 yaş aralığındaki yetişkinlere kişinin şikayeti veya hekimin öngörmesi durumunda;

• “ Son iki hafta içinde hemen her gün kendinizi çökkün ya da umutsuz hissettiğiniz oldu mu? ”
• “ Son iki haftadır ilgi kaybı ya da hayattan zevk alamama gibi yakınmalarınız oldu mu? ”

78

23/12/2021

Sigara,Alkol ve Uyuşturucu

• 18 yaş üzerinde tütün ürünü kullanımı,pasif içicilik ve alkol kullanım durumu değerlendirilmelidir.
• Uyuşturucu madde kullanımı sorgulanmalı ve bu bireylere uyuşturucu madde kullanımının zararları ve karşılaşabilecekleri sağlık riskleri hakkında bilgi verilip tedavi olmaları için motivasyonel görüşme yapılmalıdır.

79

23/12/2021

Geriatrik Tarama

• Ülkemizde 65 yaş ve üzerindeki yetişkinlerin hayatlarında en az bir kez Çok Yönlü Geriatrik Değerlendirme ile ( mini mental durum değerlendirme testi, Yesavage Geriatrik Depresyon Skalası,mini nütrisyonel test, kalk ve yürü testi,günlük yaşam aktiviteleri testi( Lawton Brody Enstrümental Günlük Yaşam Aktivitesi Skalası Testleri) değerlendirilmesi ve mümkün ise bu değerlendirmenin her beş yılda bir tekrarlanması önerilir.

80

23/12/2021

Dinlediğiniz� için teşekkürler.

81

23/12/2021