Światowy Dzień bez Tytoniu

31 maja 2026

Przemysł tytoniowy już raz przekonał społeczeństwo, że palenie jest bezpieczne i eleganckie. Potrzebowaliśmy dekad, aby udowodnić prawdę.

Dziś widzimy podobne strategie marketingowe stosowane przez producentów wyrobów nikotynowych.

Czy wyciągnęliśmy wnioski z poprzednich lekcji?

Marketing wczoraj: papierosy jako norma

• Reklamy papierosów w prasie, radiu, telewizji
• Palący lekarze, palenie w szpitalach i gabinetach
• Społeczne przyzwolenie i autorytet „białego fartucha”
• Zdrowie jako wartość przegrywało z marketingiem

Źródła grafik: https://tobacco.stanford.edu/cigarettes/doctors-smoking/doctors-hawk-cigarettes/; https://tobacco.stanford.edu/

Pierwsze reklamy papierosów były kierowane głównie do mężczyzn �– szczególnie tych z wyższych warstw społecznych. W XIX i na początku �XX wieku palenie kojarzono z:

​

• prestiżem i statusem społecznym
• elegancją i „męskością”
• stylem życia elit (biznesmeni, oficerowie, artyści) reklamowano jako symbol nowoczesności �i sukcesu.
• papierosy

Źródło tekstu i grafik: Duke University https://exhibits.library.duke.edu/exhibits/show/tobaccoland/earlymarketinginnovation

Z czasem grupy docelowe się rozszerzały:

• żołnierze – np. podczas I i II wojny światowej papierosy �były rozdawane w racjach wojskowych, co silnie promowało nawyk palenia
• kobiety – od lat 20.– 30. XX w., �kiedy przemysł tytoniowy zaczął �łączyć palenie z emancypacją �i niezależnością (np. hasła �w stylu „wolność” czy „równość”)
• młodzież – później, szczególnie �po II wojnie światowej, poprzez �bardziej subtelne strategie �marketingowe (np. wizerunek �„cool”, bunt, atrakcyjność)

Źródło tekstu oraz grafik Duke University : https://exhibits.library.duke.edu/exhibits/show/tobaccoland/sellingthemodernwoman; https://exhibits.library.duke.edu/exhibits/show/tobaccoland/standardissue

W latach 90. XX w. reklamy papierosów były już dużo bardziej „wyrafinowane” i szeroko targetowane. Formalnie kierowano je do dorosłych, ale w praktyce trafiały do kilku kluczowych grup:

Młodzi dorośli (i pośrednio młodzież)

To była jedna z najważniejszych grup dla przemysłu tytoniowego.

Reklamy:

• budowały wizerunek „cool”, wolności, niezależności i buntu
• pokazywały atrakcyjnych, młodych ludzi, imprezy, podróże
• często były tak projektowane, że przemawiały też do nastolatków �(mimo że oficjalnie nie powinny)

Klasyczny przykład to kampania z postacią Joe Camel, która była krytykowana za przyciąganie młodszych odbiorców.

​

Źródło informacji i grafik Duke University: https://exhibits.library.duke.edu/exhibits/show/tobaccoland/reachingyouth

https://tobacco.stanford.edu/cigarettes/cartoons/joe-camel-cartoons

Kobiety – kontynuowano strategię łączenia palenia z:

• niezależnością i nowoczesnością
• szczupłą sylwetką (subtelne komunikaty o kontroli wagi)
• stylem życia „aktywnych kobiet sukcesu”
• marki tworzyły nawet „kobiece” linie papierosów (cieńsze, jaśniejsze opakowania).

​

Mężczyźni – nadal obecny był przekaz:

• siły, przygody, męskości
• np. kampanie z kowbojem z Marlboro �(tzw. Marlboro Man)

​

Źródło tekstu i grafik Duke University : https://exhibits.library.duke.edu/exhibits/show/tobaccoland/cigarettesandhealth

Globalny, aspirujący styl życia

W latach 90. bardzo ważne było kojarzenie papierosów z:

• sportem (np. sponsoring Formuły 1)
• muzyką, festiwalami, klubami
• luksusem albo przeciwnie �– „luzem” i nonkonformizmem

​

>> To był też moment, kiedy zaczęto coraz mocniej ograniczać reklamy (np. w TV), więc firmy:

• przenosiły marketing na eventy, sponsoring i product placement
• stosowały bardziej „pośrednie” formy promocji

​

​

Źródło: informacje i grafiki: Duke University https://exhibits.library.duke.edu/exhibits/show/tobaccoland/tobaccoandsport

https://blog.lostandfoundry.ca/the-history-of-marlboro-in-racing

Przemysł od zawsze kierował swoją ofertę do młodych osób

Źródło: dr hab. n. med. Łukasz Balwicki, prof. GUMed , Problem używania i postrzeganie wyrobów nikotynowych przez młodzież 12-17 lat: badanie NIKO; Konferencja edukacyjna Stacja Zdrowie – Szkoły wolne od nikotyny

Różne produkty skierowane �do konkretnych grup odbiorców

Źródło: „Walka z przemysłem tytoniowym” mgr Julia Nowicka-Janik, Doktorantka Pierwszej Szkoły Doktorskiej GUMed, Zakład Zdrowia Publicznego i Medycyny Społecznej GUMed,

Strategia branży polega na uzależnieniu nowego �pokolenia od nikotyny i utrzymaniu wysokich zysków

Taktyka #1: Zachęcanie młodych ludzi smakami

Źródło: dr hab. n. med. Łukasz Balwicki, prof. GUMed , Problem używania i postrzeganie wyrobów nikotynowych przez młodzież 12-17 lat: badanie NIKO; Konferencja edukacyjna Stacja Zdrowie – Szkoły wolne od nikotyny

Czy wiesz, że… ?

Źródła: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3490543/ ; https://tobaccocontrol.bmj.com/content/9/2/206; https://www.industrydocuments.ucsf.edu/tobacco/; Władza, Pieniądze, Nauka – Tomasz Rożek

W 1963 r. miał miejsce pierwszy „głośny” pozew rodziny Greenów przeciwko American Tobacco Company�

Edwin Green, wieloletni palacz papierosów Lucky Strike, zachorował na raka płuc i zmarł w 1958 r. Jego rodzina kontynuowała proces przeciw koncernowi tytoniowemu. Argumentowała, że wieloletnie palenie doprowadziło do choroby.

W trakcie procesu ława przysięgłych uznała, że papierosy były przyczyną nowotworu Greena. Był to jeden z pierwszych tak głośnych przypadków, �w którym publicznie powiązano palenie z rakiem płuc.

Sprawa stała się symbolem narastających dowodów na szkodliwość tytoniu i początkiem coraz większej presji społecznej wobec przemysłu tytoniowego.

​

Czy wiesz, że… ?

Źródła: https://law.justia.com/cases/florida/supreme-court/1963/31960-0.html; Władza, Pieniądze, Nauka – Tomasz Rożek

Lata 90. – pozwy dotyczące biernego palenia

• Coraz więcej pracowników i rodzin pozywało pracodawców oraz przemysł tytoniowy. Wskazywali, że ekspozycja na dym papierosowy powoduje choroby, także u osób niepalących.
• Sprawy te przyczyniły się do wzrostu społecznej świadomości i były jednym �z impulsów do wprowadzania zakazów palenia w miejscach publicznych.

1998 – przełomowe ugody z przemysłem tytoniowym w USA

Poszczególne stany oskarżyły firmy tytoniowe o ukrywanie skutków zdrowotnych palenia i kosztów leczenia chorób związanych z tytoniem, w tym skutków biernego palenia.�Efektem było zawarcie tzw. Tobacco Master Settlement Agreement �– jednej z największych ugód w historii zdrowia publicznego.

• Lata 90.: bierne palenie przestaje być „prywatną sprawą palacza”
• Pozwy i badania potwierdzają: dym tytoniowy szkodzi także osobom niepalącym!

Źródła: https://www.naag.org/our-work/naag-center-for-tobacco-and-public-health/the-master-settlement-agreement ; https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/tobacco; https://www.cdc.gov/tobacco/secondhand-smoke/health.html; https://cancercontrol.cancer.gov/sites/default/files/2020-08/m19_complete.pdf

• „Palenie nie szkodzi”
• „Papierosy uspokajają”
• „Papierosy pomagają zachować szczupłą sylwetkę”
• „Lekarze palą – więc to bezpieczne”

​

Dla potwierdzenia powyższego realizowano:

• Reklamy z udziałem lekarzy
• Palono w szpitalach i gabinetach

​

To wszystko było dezinformacją, którą obalaliśmy kilkadziesiąt lat!

​

Od zawsze ukrytym celem przemysłu tytoniowego było zasiewanie wątpliwości �w społeczeństwie i zysk finansowy.

FAKE NEWSY: kiedyś

• Papierosy tradycyjne – widoczny dym, mocno wyczuwalny zapach, długo utrzymujący się w pomieszczeniu, na ubraniach czy włosach.
• Widoczne skutki długotrwałego palenia, np. zażółcone zęby, szara, ziemista skóra.
• Już kilkadziesiąt lat temu istniały jednoznaczne dowody naukowe, że dym tytoniowy zawiera ponad 7 tysięcy substancji chemicznych, z których co najmniej 70 ma działanie rakotwórcze, w tym m.in. benzoapiren, arsen, benzen czy kadm. Substancje te kumulują się w organizmie i powodują nieodwracalne uszkodzenia. Palenie odpowiada za około 90% przypadków raka płuca.

​

Nikotyna kiedyś

Źródła: Władza, Pieniądze, Nauka – Tomasz Rożek; https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5764241/

• E‑papierosy, podgrzewacze tytoniu, saszetki nikotynowe
• Design, smaki, technologia
• Nikotyna jako styl życia, nie używka
• Przekaz: „nowoczesne”, „bezpieczniejsze”, „kontrolowane”

​

Marketing dziś: e‑papierosy jako lifestyle

https://tobacco.stanford.edu/ecigs/helps-you-quit/switch/

https://tobacco.stanford.edu/ecigs/helps-you-quit/switch/#collection-93

Dziś sytuacja prawna wygląda zupełnie inaczej niż w latach 90. – klasyczna reklama papierosów jest w wielu krajach (w tym w Polsce i całej UE) praktycznie zakazana. To efekt m.in. działań Światowej Organizacji Zdrowia i wdrożenia WHO Framework Convention on Tobacco Control.

 Foto: MAREK MALISZEWSKI/REPORTER;  https://businessinsider.com.pl/wiadomosci/rzad-chce-ujednolicenia-wielkosci-paczek-papierosow-koniec-z-opakowaniami-typu-slim/j197f09

Co to oznacza w praktyce?

​

W wielu krajach nie zobaczysz już:

• reklam papierosów w TV, radiu, internecie,
• billboardów czy sponsoringu wydarzeń �sportowych (jak kiedyś Formuła 1),
• promocji produktów nikotynowych �z udziałem celebrytów,
• opakowania są ujednolicone, �z dużymi ostrzeżeniami zdrowotnymi.

Ale marketing nie zniknął – zmieniła się tylko forma przekazu!

• Firmy tytoniowe działają dziś bardziej „pośrednio”:

>> Nowe produkty (e-papierosy, podgrzewacze tytoniu)

• promowane są jako „alternatywa” dla palenia
• komunikaty często sugerują mniejsze ryzyko, zdrowszy wybór
• nowoczesny design, technologie, lifestyle

>> Social media i influencerzy

• mniej formalne, trudniejsze do kontrolowania działania
• pokazywanie produktu w kontekście stylu życia, a nie wprost reklamy

>> Punkty sprzedaży

• ekspozycja produktów przy kasach
• promocje cenowe, opakowania przyciągające �uwagę (tam, gdzie prawo to dopuszcza)

>> „Lifestyle branding”

• budowanie skojarzeń: wolność, indywidualizm, �nowoczesność
• szczególnie widoczne przy produktach bezdymnych

​

https://www.instagram.com/olaholata/

https://www.facebook.com/groups/790183451613827/posts/874604263171745/

• Formalnie: do dorosłych palaczy.�

W praktyce jednak strategie często:

• najmocniej oddziałują na młodych dorosłych
• bywają atrakcyjne także dla osób młodszych (np. przez design, smaki, zapachy i technologie)

​

Do kogo dziś trafia przekaz?

Nowa narracja – ten sam mechanizm

• „E‑papierosy są bezpieczniejsze”
• „E-papierosy to zdrowsza alternatywa”
• „To tylko para wodna”
• „To element stylu życia”
• „Harm reduction = brak ryzyka”

​

Podobna strategia, tylko w nowej formie i dostosowana do dzisiejszych czasów.

​

FAKE NEWSY: dziś

Zorganizowane działania przemysłu nikotynowego �to nie przypadek, lecz wieloletnia, zaplanowana strategia.

​

Cel: nowe grupy odbiorców

​

Szczególne targetowanie:

• młode osoby
• kobiety
• Grupy wrażliwe, podatne na przekaz estetyczny i społeczny �(szczególnie młodzież)

Źródło: https://www.who.int/news/item/17-10-2025-world-no-tobacco-day-2026--unmasking-the-appeal---countering-nicotine-and-tobacco-addiction

• Nowe wyroby są postrzegane jako atrakcyjne dzięki smakom, designowi i doświadczeniu użytkowania.
• Duża różnorodność smaków sprzyja eksperymentowaniu i zwiększa atrakcyjność produktów.
• Produkty uznawane za wygodne, przenośne i łatwe w użyciu w porównaniu do papierosów.
• Możliwość dyskretnego używania (brak zapachu, łatwość ukrycia), ważna dla nieletnich.
• Nowoczesny design i kolorowe opakowania sprawiają, że produkty przypominają modne gadżety, a nie wyroby szkodliwe.
• Estetyka i atrakcyjny wygląd osłabiają postrzeganie ryzyka zdrowotnego i zwiększają zainteresowanie młodych osób.

​

Alternatywne produkty (e-papierosy, tytoń podgrzewany, saszetki) uważane są za mniej szkodliwe niż tradycyjne papierosy, choć długoterminowe skutki zdrowotne ich używania są jeszcze nieznane.

Nikotyna dziś

Źródło: dr hab. n. med. Łukasz Balwicki, prof. GUMed , Problem używania i postrzeganie wyrobów nikotynowych przez młodzież 12-17 lat: badanie NIKO; Konferencja edukacyjna Stacja Zdrowie – Szkoły wolne od nikotyny

Marketing dziś: e‑papierosy jako lifestyle

• Influencerzy zamiast lekarzy
• Kiedyś: reklama przez autorytety medyczne
• Dziś: influencerzy, celebryci, platformy sołecznościowe

• Ten sam mechanizm zaufania
• Inna forma, ta sama manipulacja

Branża twierdzi, że produkty mają "obniżone ryzyko",

a tymczasem:

• E-papierosy zawierają toksyny i substancje rakotwórcze.
• Nowe produkty zawierają nikotynę, która jest szkodliwa �i uzależniająca.
• Nie można ufać własnym "badaniom" firm tytoniowych.
• Celem nr 1 firm tytoniowych jest zysk.
• Nowe produkty, takie jak e-papierosy to sposób firm na utrzymanie zysków w miarę spadku sprzedaży tradycyjnych papierosów.
• Młodzi ludzie, którzy wapują, częściej zaczynają palić tradycyjne papierosy.

Źródło: „Walka z przemysłem tytoniowym” mgr Julia Nowicka-Janik, Doktorantka Pierwszej Szkoły Doktorskiej GUMed, Zakład Zdrowia Publicznego i Medycyny Społecznej GUMed,

Papierosy tradycyjne: udowodniona toksyczność i rakotwórczość!

​

E‑papierosy to nikotyna, metale ciężkie, substancje drażniące

• Inna droga podania – ten sam cel biologiczny
• Czy naprawdę potrzebujemy kolejnych 30–40 lat, �aby znów „udowodnić”, że nikotyna jest toksyczna?
• Wiemy, że papierosy są toksyczne
• Wiemy, jak działa przemysł
• Wiemy, kto jest celem (młodzi, kobiety)
• Po co powtarzać ten sam błąd?

Czy e‑papierosy są „mniej szkodliwe”?

Manipulacja i dezinformacja przemysłu

Źródło: Program „Tylko pomyśl”. dr Olga Białobrzeska, dr hab. Michał Parzuchowski, prof. SWPS; 2025. Program dostępny od roku szkolnego 2026/2027

Źródło: Program „Tylko pomyśl”. dr Olga Białobrzeska, dr hab. Michał Parzuchowski, prof. SWPS; 2025. Program dostępny od roku szkolnego 2026/2027

Źródło: Program „Tylko pomyśl”. dr Olga Białobrzeska, dr hab. Michał Parzuchowski, prof. SWPS; 2025. Program dostępny od roku szkolnego 2026/2027

1954

Philip Morris powiedział, że jeżeli dowiedziałaby się, że sprzedaje coś szkodliwego, natychmiast zaprzestałaby sprzedaży

Przykład: Philip Morris obiecał zaprzestanie �sprzedawania „szkodliwych” produktów od 1954 roku

Wiceprezydent firmy Philip Morris, pan Bowling powiedział „jeżeli nasze produkty są szkodliwe, przestaniemy je produkować”

Prezes firmy Philip Morris, pan Bible zapytany „co pan zrobiłby, gdyby naukowcy odkryli, że jego fabryki produkują coś, co powoduje raka” odpowiedział „zamknąłbym je od razu”

1961 Philip Morris wewnętrzny dokument;

2023

Philip Morris: „zredukowaliśmy szkodliwość… Oczywiście nadal istnieje pewien stopień toksyczności, który związany jest ze zmianą na nowe produkty, ale jest zdecydowanie mniejszy niż w przypadku palenia papierosów”.

​

1997

1972

Źródło: „Walka z przemysłem tytoniowym” mgr Julia Nowicka-Janik, Doktorantka Pierwszej Szkoły Doktorskiej GUMed, Zakład Zdrowia Publicznego i Medycyny Społecznej GUMed; https://tobaccocontrol.bmj.com/content/11/suppl_1/i110

Stanowisko WHO:�Wszystkie produkty nikotynowe (e-papierosy, systemy podgrzewania tytoniu, saszetki nikotynowe itd.) są szkodliwe i uzależniające. Teoria o „redukcji szkód” to strategia przemysłu tytoniowego mającą utrzymać zyski i przyciągnąć młodych konsumentów.

​

Sytuacja w Polsce:

• Wzrasta używanie e-papierosów i systemów podgrzewania tytoniu (HTP) wśród młodych dorosłych oraz nieletnich.
• Saszetki nikotynowe zyskują popularność, mimo udowodnionej szkodliwości.
• Nie obserwuje się istotnego spadku palenia tradycyjnych papierosów.

Priorytet: zapobieganie inicjacji, nie promowanie „alternatywy”

​

​

​

Źródło: WHO Position on Tobaccoo Control and Harm Reduction: https://www.who.int/publications/m/item/who-position-on-tobacco-control-and-harm-reduction

Redukcja szkód (ang. Harm reduction) �– stanowisko WHO

Produkty nikotynowe nowej generacji (e-papierosy, podgrzewacze tytoniu, saszetki nikotynowe)�nie są obojętne dla zdrowia i podtrzymują uzależnienie od nikotyny.

Aktualne dowody naukowe nie pozwalają uznać produktów nikotynowych za bezpieczne narzędzia redukcji szkód zdrowotnych.

Narracja „mniej szkodliwej alternatywy” może:

• osłabiać percepcję ryzyka,
• normalizować używanie nikotyny,
• utrudniać działania profilaktyczne �i antynikotynowe.

Redukcja szkód (ang. Harm reduction) �– stanowisko Konsultanta Krajowego �w dziedzinie zdrowia publicznego

Źródło: Stanowisko Konsultanta Krajowego w dziedzinie Zdrowia Publicznego w sprawie redukcji szkód w uzależnieniu od nikotyny, dr hab. n med. Łukasz Balwicki, prof. GUMed https://kkzdrowiepubliczne.gumed.edu.pl/86798.html

Szczególne zagrożenie stanowią:

• atrakcyjne smaki,
• nowoczesny design,
• marketing internetowy i lifestyle’owy,�zwiększające atrakcyjność produktów dla dzieci i młodzieży.

Stanowisko podkreśla konieczność:

• ochrony młodych ludzi przed inicjacją nikotynową,
• dalszego ograniczania marketingu produktów nikotynowych,
• prowadzenia polityki zdrowotnej opartej na dowodach naukowych.

• „Nowe produkty nikotynowe nie redukują szkód – podtrzymują uzależnienie i rozszerzają epidemię nikotynizmu”
• Wspólne Stanowisko Polskiego Towarzystwa Onkologicznego i Kardiologicznego
• Nowe produkty nikotynowe (e-papierosy, HTP, saszetki) nie są bezpieczną ani potwierdzoną alternatywą dla papierosów.
• Narracja o „redukcji szkód” jest wprowadzająca w błąd i może osłabiać politykę antytytoniową.
• Brakuje dowodów naukowych, że produkty te spełniają kryteria strategii harm reduction lub wspierają skutecznie rzucanie palenia.
• Produkty te:
• nie są lekami,
• nie mają potwierdzonego bezpieczeństwa i skuteczności,
• nie są elementem systemu leczenia uzależnienia.

Redukcja szkód (ang. Harm reduction) �– stanowisko ekspertów

Źródło: https://ptkardio.pl/aktualnosci/911-wspolne_stanowisko_polskiego_towarzystwa_onkologicznego_oraz_polskiego_towarzystwa_kardiologicznego_dotyczace_nowych_produktow_tytoniowych_i_nikotynowych

• Aerozole z e-papierosów i HTP zawierają substancje toksyczne i potencjalnie rakotwórcze, a długoterminowe skutki są nieznane.
• Produkty te mogą sprzyjać inicjacji nikotynowej i uzależnieniu, szczególnie wśród młodzieży oraz prowadzić do jednoczesnego używania wielu produktów.
• Należy objąć wszystkie produkty nikotynowe pełnymi, rygorystycznymi regulacjami (zgodnie z WHO FCTC).
• Priorytet zdrowia publicznego: ochrona dzieci i młodzieży oraz promowanie skutecznych metod leczenia uzależnienia.

• Zarabianie jak największej ilości pieniędzy poprzez uzależnianie nowych (młodych) użytkowników i utrzymanie w nałogu obecnie uzależnionych już osób.

​

• Zablokowanie wszelkich działań regulacyjnych, które uniemożliwiłyby firmom tytoniowym marketing i sprzedaż ich produktów.

Uzależnienie dla zysku - cele branży tytoniowej:

Źródło: „Walka z przemysłem tytoniowym” mgr Julia Nowicka-Janik, Doktorantka Pierwszej Szkoły Doktorskiej GUMed, Zakład Zdrowia Publicznego i Medycyny Społecznej GUMed,

Kto dokładnie tworzy przemysł tytoniowy?

Źródło: „Walka z przemysłem tytoniowym” mgr Julia Nowicka-Janik, Doktorantka Pierwszej Szkoły Doktorskiej GUMed, Zakład Zdrowia Publicznego i Medycyny Społecznej GUMed,

UPRAWA

DYSTYRYBUCJA

PRODUKCJA

SPRZEDAŻ

Uprawa

• Stowarzyszenia uprawy tytoniu
• Powiązane przedsiębiorstwa np. producenci pestycydów
• Firmy zajmujące się skupem �i obróbką liści tytoniu

​

Sprzedaż

• Sprzedawcy detaliczni �i bezcłowi
• Stowarzyszenia sprzedawców
• Pokrewne branże np. agencje marketingowe, restauracje itp.

​

Produkcja

• Koncerny tytoniowe
• Współpracujące spółki �i ich przedstawiciele

Dystrybucja

• Importerzy
• Eksporterzy

​

Główne strategie przemysłu tytoniowego

Źródło: „Walka z przemysłem tytoniowym” mgr Julia Nowicka-Janik, Doktorantka Pierwszej Szkoły Doktorskiej GUMed, Zakład Zdrowia Publicznego i Medycyny Społecznej GUMed,

Zaprzeczanie szkodliwości swoich produktów

Marketing skierowany do młodych osób

Rebranding �i wprowadzenie produktów �"o obniżonym ryzyku"

Zapewnienia �o społecznej odpowiedzialności biznesu

Ingerowanie �w kształtowanie polityki

1

2

3

4

5

• Inicjacja nikotynowa = rytuał społeczny, nie decyzja zdrowotna
• Młodzież nie zaczyna palić „dla nikotyny”, tylko:
• z ciekawości,
• pod wpływem rówieśników,
• żeby nie wypaść z grupy,
• „bo wszyscy palą”.
• Miejsca inicjacji:
• parki, skateparki, toalety szkolne, okolice szkół,
• imprezy, wyjazdy, spotkania integracyjne. � To dokładnie ta sama mechanika, co kiedyś przy papierosach

​

Źródło: https://abm.gov.pl/pl/aktualnosci/3370,Analiza-rozpowszechniania-i-czynnikow-zwiazanych-z-uzywaniem-wybranych-substancj.html

Raport ABM NIKO 2025

• Smaki nie są dodatkiem – są kluczowym czynnikiem decyzji:
• owocowe, słodkie, mentolowe.
• Respondenci mówią wprost:
• „Papierosy nie mają takich opcji jak e‑papierosy – smaków, kolorów”.
• Młodzi wybierają smaki, nie nikotynę.
• To klasyczna manipulacja sensoryczna, znana z historii papierosów mentolowych.

Smaki to NAJPOTĘŻNIEJSZE narzędzie przemysłu

Źródło: https://abm.gov.pl/pl/aktualnosci/3370,Analiza-rozpowszechniania-i-czynnikow-zwiazanych-z-uzywaniem-wybranych-substancj.html

• E‑papierosy = „lifestyle”, „estetyka”, „design”
• Nowe produkty są opisywane jako:
• „ładne”,
• „dyskretne”,
• „pasujące do stylu”,
• „nowoczesne”.
• W społeczności LGBTQ+:
• kolor,
• forma,
• estetyka produktów jest świadomie kojarzona z tożsamością i modą. To ten sam schemat, co reklamowanie papierosów jako symbolu wolności / buntu / elegancji

Źródło: https://abm.gov.pl/pl/aktualnosci/3370,Analiza-rozpowszechniania-i-czynnikow-zwiazanych-z-uzywaniem-wybranych-substancj.html

Influencerzy = nowi „lekarze �z reklam z dawnych czasów”�

• Młodzi czerpią wiedzę o nikotynie z TikToka, YouTube’a i Instagrama.
• Influencerzy:
• pokazują produkty,
• porównują marki,
• polecają „najlepsze sprzęty”,
• udostępniają kody rabatowe (!!!)
• To odpowiednik historycznej reklamy z autorytetem, tylko w nowym wydaniu.

Źródło: https://abm.gov.pl/pl/aktualnosci/3370,Analiza-rozpowszechniania-i-czynnikow-zwiazanych-z-uzywaniem-wybranych-substancj.html

Raport pokazuje powszechne przekonanie:

• e‑papierosy i podgrzewacze są „lepsze”,
• „nie śmierdzą”,
• „nie mają smoły”.

​

Jednocześnie respondenci przyznają, że nie znają składu ani badań. �To klasyczna dezinformacja przemysłu oparta na słowie „potencjalnie”

Fake news „mniej szkodliwe”

Źródło: https://abm.gov.pl/pl/aktualnosci/3370,Analiza-rozpowszechniania-i-czynnikow-zwiazanych-z-uzywaniem-wybranych-substancj.html

Efekt furtki – Gateaway effect

Coraz więcej osób:

• zaczyna od e‑papierosa,
• potem przechodzi do papierosów tradycyjnych,
• albo używa obu jednocześnie.

Sami respondenci mówią:

„Zamiana jednego produktu na drugi to nie rzucanie”. Raport wprost potwierdza efekt Gateway.

​

Dzieci i młodzież wiedzą, że to szkodzi. I… to nie działa!

• 90% młodych deklaruje, że zna zagrożenia zdrowotne.
• A mimo to:
• palą,
• wapują,
• eksperymentują. Sama wiedza NIE WYSTARCZA �– trzeba demaskować manipulację
• Kobiety w ciąży: „szukam czegoś mniej złego”

Źródło: https://abm.gov.pl/pl/aktualnosci/3370,Analiza-rozpowszechniania-i-czynnikow-zwiazanych-z-uzywaniem-wybranych-substancj.html

• Kobiety:
• próbują rzucać,
• przechodzą na „alternatywy”,
• często ukrywają palenie z powodu wstydu.
• Brakuje im realnego wsparcia systemowego. �To bardzo mocny przekaz pokazujący �koszt społeczny fake newsów.

​

Pracownicy ochrony zdrowia też wpadają w pułapkę

• Młodzi medycy:
• mają świadomość szkód,
• ale używają nikotyny z powodu stresu,

czują się niespójni, mówiąc pacjentom „rzucaj”. Symboliczne odwrócenie historii, gdy to lekarze palili �w gabinetach.

Zobacz jak krok po kroku zmieniało się prawo, �by chronić przed nałogiem:

Ustawa o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu - początek systemowej polityki zdrowia publicznego

• zakaz sprzedaży <18 lat
• ostrzeżenia zdrowotne
• ograniczenia reklamy
• pierwsze zakazy palenia

1995

Fundament systemu

Nowelizacja ustawy - realna ochrona przed biernym paleniem

• rozszerzenie zakazu palenia
• miejsca publiczne �i transport
• sankcje i egzekwowanie

2010

Przełom legislacyjny

2016

Regulacja nowych produktów

2020

Ograniczenie atrakcyjności

2021–2025

Nowe wyzwania

2026

Kompleksowe podejście

Implementacja dyrektywy UE - rozszerzenie regulacji na nikotynę

• e-papierosy �i podgrzewane wyroby tytoniowe objęte regulacjami
• zakaz sprzedaży nieletnim i rozszerzenie listy wyrobów objętych zakazami palenia
• ograniczenia reklamy

Ochrona młodzieży

• zakaz aromatów w papierosach �i tytoniu do samodzielnego skręcania �(w tym mentolu)

Dostosowanie do dynamicznego rynku

• e-papierosy beznikotynowe
• woreczki nikotynowe
• zakaz aromatów w podgrzewanych wyrobach tytoniowych

Pełna regulacja produktów nikotynowych

• regulacje wyrobów nikotynowych wykraczających poza zakres dyrektywy
• e-papierosy jednorazowe
• woreczki nikotynowe (zakaz smaków - poza tytoniowym)

​

​

Nie powtarzajmy błędów przeszłości – Polska od lat 90. �konsekwentnie wzmacnia ochronę Twojego zdrowia.

• Potrzebowaliśmy dziesiątek lat, aby zrozumieć �skalę szkód wyrządzanych przez papierosy
• Dziś mamy wiedzę szybciej, wiemy więcej
• Nowe formy – te same stare pułapki

Uczmy się na podstawie doświadczeń: