TRIỆU CHỨNG VÀ HỘI CHỨNG�THẦN KINH

CÁC TC & HC TK THƯỜNG GẶP

• TC
• Yếu cơ
• Liệt mặt
• Rối loạn ngôn ngữ
• HC
• HC liệt ½ người
• HC liệt hai chi dưới
• HC màng não
• HC thắt lưng hông

​

​

​

Yếu cơ

• Tổn thương tế bào vận động TW (tháp)
• Tổn thương tế bào vận động ngoại biên (sừng trước tủy sống, rễ, đám rối, dây thần kinh).
• Bệnh lý thần kinh-cơ
• Bệnh lý cơ

Triệu chứng neuron VĐ trên và dưới �

Aminoff MJ, Greenberg DA (2015), Clinical Neurology, 9^th Edition

DERMATOME

LIỆT MẶT�

LIỆT MẶT�

LIỆT MẶT TW vs NGOẠI BIÊN

11. Rãnh mũi má

2.

​

​

​

​

​

Ngôn ngữ

RỐI LOẠN NGÔN NGỮ

1. Rối loạn NN Wernicke (tiếp nhận- receptive)

2. Rối loạn NN Broca (vận động- expressive)

3. Rối loạn ngôn ngữ toàn bộ (global)

4. Dẫn truyền (conductive)

​

RỐI LOẠN NGÔN NGỮ

Các kiểu bất thường về phát âm

• Nói khó dysarthria (loạn vận ngôn)
• Rối loạn phát âm (dysphonia)

1. Hoäi chöùng lieät meàm nöûa ngöôøi
2. Hoäi chöùng lieät cöùng nöûa ngöôøi
3. Khoù xaùc ñònh
• Lieät nheï
• Beänh nhaân hoân meâ

​

Hội chứng liệt nửa người�

Hoäi chöùng lieät meàm nöûa ngöôøi

• Xuaát hieän ngay sau khi toån thöông.
• Söùc cô: yeáu lieät nöûa ngöôøi
• Lieät VII trung öông hay ngoaïi bieân
• Tröông löïc cô giaûm
• Phaûn xaï gaân xöông giaûm
• PX beänh lyù thaùp: coù theå coù Babinski
• Phaûn xaï da buïng da bìu: giaûm hay maát

Hoäi chöùng lieät cöùng nöûa ngöôøi

• Thöôøng sau lieät meàm
• Sức cơ: Giaûm hoaëc maát vaän ñoäng nöûa ngöôøi
• Lieät VII TW hay ngoaïi bieân
• Tröông löïc cô taêng******
• Phaûn xaï gaân xöông taêng
• PX beänh lyù thaùp: daáu hieäu Babinski & Hoffmann
• Phaûn xaï da buïng da bìu giaûm hay maát
• Hieän töôïng ñoàng ñoäng

Lieät nöûa ngöôøi treân beänh nhaân hoân meâ

• Söùc cô:
• Kích thích ñau beân lieät khoâng cöû ñoäng.
• Caàm 2 tay giô leân cao roài thaû ra ñoät ngoät: beân lieät rôi naëng neà xuoáng.
• Lieät maët: Töï nhieân or laøm nghieäm phaùp Pierre - Marie vaø Foix.
• Maát ñoái xöùng PXGX vaø coù phaûn xaï beänh lyù thaùp (daáu hieäu Babinski).

ĐẠI CƯƠNG

Liệt hai chi dưới do tổn thương: TW (tủy sống, rãnh liên bán cầu não). NB (sừng trước tủy, rễ, dây TK)

29

Hội chứng liệt 2 chi dưới�

HC liệt cứng hai chi dưới

• Vận động: sức cơ hai chi dưới giảm/mất.
• Trương lực cơ tăng.
• Phản xạ gân xương tăng.
• Phản xạ bệnh lý tháp.
• Cảm giác: RL cảm giác từ vị trí thương tổn trở xuống
• Dấu hiệu tự động tủy: dấu ba co.
• Rối loạn cơ vòng.
• Thường không teo cơ.

30

HC liệt mềm hai chi dưới

• Vận động: sức cơ hai chi dưới giảm / mất.
• Trương lực cơ giảm.
• Phản xạ gân xương giảm / mất.

​

31

PHÂN BIỆT LIỆT MỀM �TRUNG ƯƠNG VÀ NGOẠI BIÊN

32

Tổn thương trung ương

• Chẩn đoán khoanh tủy tổn thương theo chiều dọc:

34

Tương quan giữa đốt sống và khoanh tủy

35

Tương quan giữa phản xạ và khoanh tủy

36

37

Sơ đồ cảm giác

Dermatome

Chẩn đoán khoanh tủy tổn thương theo chiều ngang

Dựa vào các hội chứng lâm sàng để xác định

• HC cắt ngang tủy toàn bộ.
• HC thiếu máu cục bộ tủy do tắc động mạch tủy sống trước gây tổn thương 2/3 trước tủy.
• HC Brown – Séquard: tổn thương nửa khoanh tủy.
• HC trung tâm tủy (HC rỗng ống tủy).
• HC cột sau đơn thuần.

38

Chức năng tủy sống

39

Các bó trong tủy sống

Chức năng tủy sống (dẫn truyền đi xuống)

40

Boù voû gai:

• CN: VÑ höõu yù
• Dieän VÑ (4) → söøng tröôùc
• Boù voû gai beân (baét cheùo)

Boù voû gai tröôùc (khoâng baét cheùo)

Chức năng tủy sống (dẫn truyền đi lên)

41

Boù coät sau:

• CN: CG saâu
• Da, khôùp → nhaân Goll-Burdach ~> ñoài thò → voû naõo
• Boù thon (chaân) Boù cheâm (tay)

Chức năng tủy sống (dẫn truyền đi lên)

42

Boù gai-ñoài thò:

• CN: CG noâng
• Da → söøng sau ~> ñoài thò → voû naõo
• Boù gai-ÑT tröôùc (sôø thoâ)

Boù gai-ÑT beân (ñau, nhieät)

Hội chứng cắt ngang tủy toàn bộ

• Do chấn thương cột sống, viêm tủy, tai biến mạch máu tủy, hiếm hơn là u.
• Khởi đầu liệt mềm → liệt cứng
• Mất phản xạ gân cơ → tăng
• Mất toàn bộ cảm giác dưới nơi tổn thương
• Bí tiểu

43

Hội chứng Brown - Séquard�

Bên tổn thương:

• Liệt dưới nơi tổn thương
• Mất cảm giác sâu

​

Đối bên tổn thương:

• Mất cảm giác đau nhiệt

44

Hội chứng thiếu máu cục bộ tủy�

Do tắc ĐM tủy sống trước

Lâm sàng:

• Liệt mềm dưới nơi tổn thương → liệt cứng.
• Mất cảm giác đau nhiệt dưới nơi tổn thương.
• Cảm giác sâu bình thường.

45

Hội chứng cột sau đơn thuần

​

Lâm sàng:

Mất cảm giác sâu

46

Hội chứng trung tâm tủy

47

Mất cảm giác treo và phân ly cảm giác: chỉ mất cảm giác đau nhiệt ở một vài khoanh tủy tương ứng thương tổn.

Hội chứng chèn ép tủy�

Hội chứng tại nơi tổn thương:

• Rối loạn cảm giác.
• Rối loạn vận động (liệt cơ, yếu cơ vùng rễ TK chi phối).

48

Hội chứng chèn ép tủy

HC dưới nơi tổn thương:

• Yếu hay liệt cứng hai chi dưới hoặc tứ chi.
• Tăng trương lực cơ.
• Phản xạ gân xương nhạy, lan tỏa, clonus gối gót, phản xạ tự động tủy.
• Rối loạn cảm giác, giảm hay mất các loại cảm giác nông sâu.
• Rối loạn cơ vòng.

49

Hội chứng chèn ép tủy

Hội chứng cột sống:

• Lồi một gai đốt sống.
• Đau và lồi cạnh cột sống.
• Gõ và ấn đau một vài đốt sống.

50

Hội chứng chèn ép tủy

Di căn Thoát vị đĩa đệm

Tổn thương thần kinh ngoại biên

​

• Sừng trước tủy sống (viêm sừng trước tủy sống)
• Rễ và dây thần kinh (hội chứng đuôi ngựa, hội chứng Guillain Barré, viêm đa dây thần kinh…).

52

Hội chứng sừng trước

Lâm sàng: yếu liệt vận động kiểu ngoại biên đơn thuần.

53

Hội chứng chùm đuôi ngựa

Lâm sàng:

• Liệt mềm hai chi dưới.
• Mất phản xạ gân gối, gót, cơ vòng hậu môn.
• Rối loạn cảm giác chủ quan và khách quan
• Rối loạn cơ vòng, rối loạn sinh dục.
• Rối loạn dinh dưỡng: loét xương cùng hoặc gót chân.

54

Hội chứng Guillan-Barré

LÂM SÀNG:

• Khởi phát cấp, đối xứng.
• Vận động: yếu hai chi dưới sau đó lan dần lên hai chi trên, yếu cả gốc và ngọn chi,
• Phản xạ gân cơ giảm hay mất.
• Liệt dây thần kinh sọ: liệt dây thần kinh VII ngoại biên hai bên, liệt hầu họng, liệt vận nhãn, lưỡi.
• Rối loạn cảm giác chủ quan và khách quan đều có thể cùng hiện diện. Những rối loạn cảm giác này được phân bố theo kiểu đi găng đi vớ.
• Rối loạn thần kinh thực vật: ít khi kéo dài hơn 2 tuần.
• Bí tiểu chỉ mang tính chất nhất thời, xuất hiện sớm và kéo dài vài ngày.
• Diễn tiến tự nhiên của bệnh thường đạt đến giai doạn toàn phát kéo dài 4 tuần và thoái lui tự phát sau đó.

55

HC MÀNG NÃO

• Cổ cứng
• Kernig (+)
• Brudzinski (+)

Triệu chứng

HC THẮT LƯNG HÔNG

Test đánh giá chèn ép rễ

​

​

HC THẮT LƯNG HÔNG