1 of 38

İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

OKUL KÜLTÜRÜ VE OKUL İKLİMİ

RAHMİ HOCAM MÜDÜRLÜĞÜ

2 of 38

Doğru Yerden Bakmak

Yeni Bir Kültür Oluşturmak

3 of 38

Kurum kültürü çalışanların davranışlarını yönlendiren, kurum içi alışkanlıkların ve değerlerin bütünüdür

Kurum kültürü, bir kurumda var olan ve yeni gelenlere öğretilen ortak kurallar ve değerler bütünüdür. Başka bir deyişle kurum kültürü, kurum birimlerini bir arada tutan yapıştırıcıdır

Öne çıkan bir okul olmak için güçlü bir okul kültürünün oluşması gerekmektedir.

Kurum(Okul) Kültürü

4 of 38

“Burada işler böyle yürür” demenin yoludur.

Kurum Kültürü

5 of 38

OKUL KÜLTÜRÜNÜ BELİRLEYEN ÖGELER �� Hargeaves okul kültürünü "bilgi, inançlar, değerler, gelenekler, ahlak, töreler, semboller ve bir grubun dili" olarak tanımlamaktadır. � Okul kültürünün belli başlı öğeleri şunlardır; � Okulun misyonu-vizyonu ve amaçları, � Değerler, Kültürel semboller,Artifaktlar, � Okul tarihi, hikâyeler ve efsaneler, � Tören, seremoni ve kutlamalar.�

6 of 38

Misyon-Vizyon ve Amaçlar:

? � Misyon ve vizyon, okulun var oluş nedeni olarak tanımlanabilir. Misyon halihazırdaki durum ve amaç, vizyon ise geleceğe yönelik belirlenmiş olan hedef için bir kılavuzdur. İyi tanımlanmış bir vizyonun ilham verici bir etkisi vardır.� Amaçlar, öğrencileri öğrenmeye karşı teşvik eder, öğretmenlere motivasyon, liderlere ise okulu daha ileriye taşımak için enerji sağlar. Bunun yanında aile ve toplumu, okul faaliyetlerine katılma ve destekleme konusunda teşvik eder.

7 of 38

Değerler:

� İster çalıştığı örgüt içerisinde isterse mesleğinde olsun, tüm bireyler, grubun kendisinden beklentilerini öğrenerek, grubun değerlerine uyum sağlamaya çalışır. Gruba ait değerler o grubun birbirine kenetlenmesinde ve etkili bir okul kültürünün oluşmasında önemlidir. Saygı, selamlaşma , dürüstlük, dini duyarlılıklar vb.

8 of 38

Semboller örgüt için önemli inanç ve değerlerin temsilcisidir. Önemli değerleri işaret ya da tasvir ederek okuldaki diğer insanlarla bağlantı kurmayı sağlar.
Semboller, ortak duyguların ve bağlılıkların bir ifadesi olup insanları birbirine bağlayarak örgütsel amaçları güçlendirir.
Semboller üyelerin örgütsel kimliklerini derinden hissetmelerini sağlayan, örgütsel yaşamın fiziksel göstergeleridir. Bu semboller örgütle özdeşleşmiş, canlı ya da cansız bir varlığın resmi veya özgün bir çizim olabilir.

Kültürel Semboller:

9 of 38

Okul Tarihi, Hikâyeler ve Efsaneler: �

Her okul, kültüründen, çalışanlarından ve programlarından şekillenen bir tarihe sahiptir. Tarihi bilgiler, hikâyeler, efsaneler ve destanlar aracılığıyla okulun yeni çalışanlarına ve liderlerine aktarılır.
Geçmiş, okul kültürü için bir temel oluşturur. Hikâyeler, yeni üyelerin okul kültürünü anlamasına, amaçların ve değerlerin benimsenmesine ve güçlendirilmesine yardım eder.
Hikâyeler insanlar tarafından kolayca hatırlandığı ve canlı, anlamlı, açık bir şekilde aktarıldığı için çok güçlü bir etkiye sahiptirler.

10 of 38

Toplumsal hayatta törenler, ilkel toplumlardan modern toplumlara kadar her toplumda önemli bir yer tutar.
Örgütsel törenlere katılan üyeler, ortak zaman, mekân ve davranışları paylaşırlar. Törenlerde örgüt kültürünün diğer özellikleri de yansıtılır.
Törenler, bir okulu ve çalışanlarını birbirine bağlayan sembolik yapıştırıcılardır. Bunlara örnek olarak; okulun açılış ve kapanış günü törenleri, emeklilik ve mezuniyet törenleri verilebilir.

Tören, Seremoni ve Kutlamalar:

11 of 38

Okul Kültürü ve Liderlik: �

Güçlü bir okul kültürünün oluşturulması her zaman aktif, sürekli ve yapılan her işte bilinçli ve etkili bir kültürel liderliği gerektirir.
Bu bağlamda okul kültürüne yeni değerlerin ve sembollerin katılması ve olumsuz davranış ve geleneklerin değiştirilmesi kültürel liderlik gücüyle ilgilidir.

12 of 38

�İŞİ DOĞRU YAPMAK,�DOĞRU İŞİ YAPMAK,�

30 Yıl Sonra Bu Ülkede Yaşayacak Olanlar Bugünün Eğitimcilerini Kıyasıya Suçlayacaklar.

Bizim İçin Diyecekler ki: “O Dönemde Görevli Olan Eğitimciler Bir Ülkeye İnsan Yetiştirmekle Sınava Adam Hazırlamayı Karıştırmışlar ve Kaç Nesli Mahvetmişler”.

("Doğru işi yapmak etkinlik; işi doğru yapmak ise verimliliktir" der Peter Drucker ve sonra ekler: "Aslında hiç yapılmaması gereken işleri, büyük bir verimlilikle yapmak kadar boşa harcanan bir çaba olamaz". Yani önce doğru işi yapmamız lazım, aksi takdirde hiç yapmamak daha iyidir.)

13 of 38

Kültür İkiye Ayrılır

Zayıf Okul Kültürü
Güçlü Okul Kültürü

14 of 38

Zayıf Okul Kültürü

16 of 38

Güçlü Okul Kültürü

Kalite bir alışkanlıktır
İnsanlar kendilerini daha iyi ve motive edilmiş hissederler
Meslek aşkı ve şevki ve mutlu aile havası vardır
Bireyler değişikliklere açık, onurlu ve özgüvenlidir
Güven değer verme paylaşım esastır

17 of 38

Güçlü Okul Kültürü

Üyeler sorunlarını birbiriyle paylaşır
Karşılıklı destek ve işbirliği hâkimdir
Ahlaki değer ve sorumluluklar ön plandadır.
Başarı, eğlence ve mizah bir aradır; insanlar çalışırken aynı zamanda eğlenirler.
Gelenek ve adetler öğrenci başarısını artırıcı; öğretmen ve velilerde sorumluluk bilincini kuvvetlendiricidir.

18 of 38

Kurum kültürü sorgulanırken veya yeni oluşturulurken;

Çalışanların kendilerini kurumun bir parçası olarak görmesi
Çalışanların kurumda bireysel potansiyellerini kullanma ve geliştirme ortamı bulmaları.
Aynı işi yapanlarla işbirliği içinde olmaları .
Kurumda alınan kararlara katılabilmeleri
Yenilik ve gelişmelere açık olup kısa sürede uyum göstermeleri.

�

19 of 38

Kurum kültürü sorgulanırken veya yeni oluşturulurken;

Kuruma yeni katılanlara ve gerektiğinde tüm çalışanlara kurumun değer amaç ve inançlarının kurum içi faaliyetlerle verilmesi ve benimsetilmesi.
Adil bir ödüllendirme sisteminin işletilmesi.
Sorunların çözümünde hoşgörünün esas alınması .
Kurumun hayat bulmasında rolü olmuş kurucuların hikayelerinin bir teşvik ve motivasyon aracı olarak anlatılması.

20 of 38

Okul İklimi

Okul iklimi, okuldaki insanların ortak algılarına dayalı olarak gelişen, okuldaki tüm insanları etkileyen, onların davranışlarından etkilenen ve görece sürekliliği olan bir özellik olarak nitelendirilmektedir

21 of 38

Okula hakim olan iklimin niteliğini �aşağıdaki niteliklere bakarak saptayabiliriz

İnanç, güvenme ve güvenlik duygularının durumu
Açıklık, açık kalplilik ve içtenlik duygularının durumu
Yardımlaşma ve yardımseverlik duygularının durumu
Katılım ve katılma duygularının durumu
Doyum ve beklenti ile umutların durumu

22 of 38

İklim Tipleri

1. Açık iklim

2. Kapalı iklim

3. Bağlı ( engaged ) iklim

4. Çözülmüş ( disengaged ) iklim

23 of 38

Açık(Olumlu) İklim;

Açık iklimin en belirgin özellikleri, çalışanlar ile yönetici arasında işbirliği, saygı ve açıklığa dayalı ilişkinin bulunmasıdır.
Okul müdürü öğretmenleri dinler ve onların fikirlerine saygılıdır. Sık sık övgüde bulunur ve yeterliklerine saygı duyar.
Öğretmenleri işlerini yaparken özgür bırakır. Bürokratik engelleri ortadan kaldırarak kolaylaştırıcı bir liderlik sergiler.

24 of 38

Açık(Olumlu) İklim;

Bunun yanında öğretmenler birbirlerini iyi tanırlar ve genellikle yakın arkadaştırlar.
Birbirlerini desteklerler, işbirliği yaparlar. Kendilerini öğretmeye ve mesleklerine adamışlardır.
Özetle öğretmenler ve müdürlerin davranışları samimi ve açıktır.

25 of 38

Kapalı(Olumsuz) İklim;

Açık iklimin antitezidir. Yönetici çalışan ilişkisi çok zayıftır.
Müdür, gereksiz rutin evrak işleriyle uğraşır.
Öğretmenler çok az çalışırlar ve işlerine bağlılıkları düşüktür.
Müdürün liderliği kontrol odaklı ve katı olup fazla sempatik değildir.

26 of 38

Kapalı(Olumsuz) İklim;

Bu yanlış uygulamalar sadece ilgisizlik ve hayal kırıklığına yol açmayıp aynı zamanda öğretmenlerin yönetime ve meslektaşlarına karşı da saygı duymamasına yol açar.
Özetle kapalı iklimde müdürler destekleyici ve esnek olmayıp kontrol odaklıdır. Çalışanlar hoşgörüsüz, yıkıcı ve samimiyetsizdir.

27 of 38

Okul müdürü etkili bir okul iklimi oluşturarak öğretmenlerin iş doyumunu ve motivasyonunu artırabilir ve sağlıklı bir okul kişiliğinin gelişmesine yardımcı olabilir

Olumlu okul iklimine sahip olan okullarda idareci ve öğretmenler mutlu öğrencilerine, etrafına, velilere güvenle bakarken olumsuz okul iklimine sahip olan okullarda ise öğretmenlerin bulundukları durumdan hoşnut olmadıkları gözlemlenmektedir.

28 of 38

Okul iklimini olumsuz yönde yönetmeye çalışan idareciler, mevzuatın ve sistemin arkasına sığınarak idareci vasfının eksikliğini gizlemeye çalışacaktır. Eksik olduğu idarecilik vasfını kapatabilmek için başkalarını ve örgütteki en zayıf halkayı sorumlu tutacaktır

29 of 38

Okul iklimini değiştirmek için kısa bir yol mevcut değildir. Tam tersine çok uzun vade de, süreklilik sağlayan bir süreç olarak düşünülmelidir. Okulu yöneten idarecilerin örgüt iklimini ve okul iklimini çok iyi anlamaları ve ona göre değerlendirme yapmaları gerekmektedir.

30 of 38

�İklim Yönetimi�

Üretkenliği ve iş memnuniyetini sağlama için yeterli teknik bilgiye olduğu kadar “iklim yönetim” becerilerine de ihtiyaç vardır.
İklim yönetimi, çalışanları motive etmeyi hedefleyen bilinen yöntemlerden farklıdır.
Motivasyonu yüksek, dinamik ve hevesli bir insan gücüne sahip olmak için, olumlu ve anlamlı bir iş iklimi oluşturmak gerekir.

İklim yönetiminin iki bileşeni vardır:

* A) Olumlu Bir İş Ortamı

* B) Anlam Duygusu Veren Bir İş Ortamı

31 of 38

(a) Olumlu bir iş ortamı, çalışanların kendilerini nasıl hissettiklerini, çalışma arkadaşlarıyla, yönetimle ve okulla ilgili hangi duyguları beslediklerini ve birlikte nasıl çalıştıklarını belirler. Olumlu bir okul ortamı, öğretmen, idare ve diğer paydaşların iyi geçindikleri ve birbirlerine saygıyla yaklaştıkları, zevkli ve keyifli çalışılan bir ortamdır.

(b) Anlam duygusu veren bir iş ortamı, kurumun ruhu, kurumu kurum yapan ve onu harekete geçiren ana ilkedir. Anlam duygusu veren bir kurum(okul), okul yönetimin verdiği kararların ve yapılan işin yüksek bir amacı ve anlamlı olması demektir.

32 of 38

Anlam duygusu veren bir işyerinin yedi özelliği

Kanada, Hindistan, Çin …yapılan bir araştırmaya göre, anlam duygusu veren bir işyeri oluşturmanın yedi yolu vardır:
Başarı: Çalışanları başarıya yönlendirin, en küçük başarıyı övün.
Kabul: Herkesin sınırlarını ve zayıflıklarını anlayışla kabul edin.
İlişki: Birbirine bağlı bir topluluk oluşturun.
Yakınlık: Çalışanların aile sorumluluklarına duyarlı olun.
Kendini aşma:Kişisel çıkar yerine başkasına hizmette örnek olma
Manevi değerler: Dini duygulara , manevi değerlere önem verin.
Hakkaniyet: Çalışanlara eşit, adil ve hakça davranın.

33 of 38

Anlam duygusu ve önemli olduğunu hissetme ihtiyaçları, insanlar için güçlü, öncelikli ve o ölçüde de motivasyon artırıcı etkenlerdir. Bu ihtiyaçları karşılayan kurumlar istekli ve adanmış çalışanlara sahip olurlar. İklim yönetimi özellikle bu ihtiyaçlara cevap verir.

34 of 38

NEREDEN BAŞLAMALI?

35 of 38

*Genç ve düşlerim sonsuzken, dünyayı değiştirmek isterdim.

*Yaşlanıp akıllanınca, dünyanın değişmeyeceğini anladım.

*Ben de düşlerimi biraz kısıtlayarak sadece içinde bulunduğum toplumu değiştirmeye karar verdim.

*Ama, o da değişeceğe benzemiyordu.

*İyice yaşlandığımda, artık son bir gayretle, sadece ailemi, kendime en yakın olanları değiştirmeyi denedim. Ne yazık ki bu da mümkün olmadı.

*Şimdi ömrümün sonunda fark ettim ki, önce yalnız kendimi değiştirseydim, onlara örnek olarak ailemi de değiştirebilirdim. �*Alacağım cesaret ve ilhamla, yakın ve uzak çevremi daha ileri götürebilirdim.

Kim bilir, belki dünyayı bile değiştirebilirdim!!!