პრეზენტატორები:�ნესტან მიქაძე�მარინე ბერიანიძე

სსიპ წალკის N1 საჯარო სკოლა

როგორ განვავითაროთ მოსწავლეთა სამეცნიერო მედიაწიგნიერება

ჯორჯ ლუკასის საგანმანათლებლო ფონდი

​

ელისარ გერგესი-

მეცნიერების მწერალი;

საერთაშორისო ბაკალავრიატის სადიპლომო პროგრამის ბიოლოგიის მასწავლებელი და ბიოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი

მედიაწიგნიერება, როგორც საგანი, ქართულ სკოლებში დღემდე არ ისწავლება.�

• სკოლებში მედიაწიგნიერების სწავლების ძირითადი დანიშნულებაა, მოსწავლეებს ჩამოუყალიბოს უნარი, გაარჩიონ ნამდვილი და ცრუ ინფორმაცია იმ უზარმაზარ საინფორმაციო ტალღაში, რომელსაც ისინი ყოველდღიურად ინტერნეტში აწყდებიან - იფიქრონ და იაზროვნონ კრიტიკულად.
• 2011 წლიდან ეროვნული სასწავლო გეგმის პრიორიტეტულ 9 კომპეტენციაში მეორე ადგილი სწორედ მედიაწიგნიერებას უჭირავს.
• ყველა საგნის მასწავლებლის მოვალეობაში შედის მოსწავლეებს არა მხოლოდ მიაწოდონ ინფორმაცია მედიაწიგნიერების შესახებ, არამედ გამოუმუშაონ ციფრულ მედიასთან ურთიერთობის სწორი უნარი.
• სანამ ქართულ სკოლებში მედიაწიგნიერების სილაბუსსა და სწავლების სამოქმედო გეგმას განიხილავენ, ევროპისა და ამერიკის სკოლებში ეს საგანი უკვე ისწავლება.

.

„ციფრულ მოწყობილობებთან ურთიერთობა ადრეულ ასაკში იწყება და ბავშვი მარტო ხვდება ზღვა ინფორმაციასთან, რომელიც მისთვის ახალი შთაბეჭდილებებით არის სავსე“

მედიაწიგნიერების სწავლების გამოცდილება საზღვარგარეთ

• მედიაწიგნიერების საგანმა ბრიტანეთსა და ამერიკაში მკვლევრების ყურადღება 60-იანი წლების შემდეგ მიიქცია, როდესაც მასობრივი კომუნიკაციის საშუალებებმა ადამიანების ცხოვრებაში მნიშვნელოვანი როლი დაიკავა. ამ დროს იწყებენ მედიის მკვლევარები, ნილ პოსტმანი (ამერიკაში), დევიდ ბაკინგჰემი და ლენ მასტერმანი (დიდ ბრიტანეთში) მედიის როლის კრიტიკულ ანალიზს.

​

• ინტერნეტის და ციფრული ტექნოლოგიების დახვეწის ფონზე ამ დისციპლინის აქტუალურობა განსაკუთრებით გაიზარდა.

​

• აშშ-ში შექმნილია მედიაწიგნიერების ეროვნული ასოციაცია, რომელიც ყველა შტატის სკოლაში საქმიანობს. თუმცა მედიაწიგნიერების როლის გააზრებაში ამერიკა მაინც ჩამორჩება ისეთ ქვეყნებს, როგორიცაა კანადა და ავსტრალია. ევროპის კონტინენტზე კი სკანდინავიის ქვეყნები ლიდერობს.

​

• ამის მიუხედავად, ამერიკის როგორც კერძო, ისე საჯარო სკოლები და უმაღლესი განათლების ინსტიტუტები სტუდენტებსა და მოსწავლეებს არჩევით დონეზე სთავაზობს მედიაწიგნირების სხვადასხვა კურსს.

.

აშშ-ში, განსაკუთრებით ჩრდილო-აღმოსავლეთის და დასავლეთის შტატებში სკოლები ქირაობენ მედიის და ტექნოლოგიების ინტეგრაციის სპეციალისტებს, რომლებიც სკოლებს ეხმარებიან მედიაწიგნიერების სასწავლო კურსის შედგენასა და სასწავლო პროცესში მის დანერგვაში.

რატომ არის მნიშვნელოვანი მედიაწიგნიერების სწავლება სკოლებში?�

• მასწავლებელი ყოველდღიურა უნდა ივითარებდეს უნარს მედიაწიგნიერების მიმართულებით და უვითარებდეს მოსწავლეებსაც.

​

• მედიაწიგნიერების სწავლებაში ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ფაქტორი მისი სწავლების სისტემურობა და კონკრეტული სკოლების საჭიროებებზე მორგება.

სამეცნიერო მედიაწიგნიერება მედიაწიგნიერების შინაარსის სპეციფიკური ფორმაა.

• ის ავსებს სამეცნიერო ცოდნას, რომელიც აყალიბებს სავალდებულო საბუნებისმეტყველო განათლების ბირთვს.
• სამეცნიერო მედიაწიგნიერების მიზანია მოამზადოს სტუდენტები, რათა გაიგონ და კრიტიკულად შეაფასონ სამეცნიერო საკითხების მედია ანგარიშები.
• მოსწავლეებს უვითარდებათ საჭირო უნარ-ჩვევები, რათა განასხვავონ მტკიცებულებებზე დაფუძნებული ინფორმაცია, ფსევდომეცნიერება, დეზინფორმაცია, დეზინფორმაცია და გასართობი შინაარსი.

სამეცნიერო მედიაწიგნიერება

• რატომ არის მნიშვნელოვანი მედიაწიგნიერება მეცნიერების გაკვეთილზე?

​

• პედაგოგებო, ჩვენ კიდევ ერთი პრობლემა გვაქვს და ეს ასე სწრაფად არ მოგვარდება. ეს არის „სამეცნიერო გაუნათლებლობა“ – ახალგაზრდების წარუმატებლობა, იფიქრონ ან იმოქმედონ კრიტიკულად „მეცნიერულ“ ინფორმაციაზე, რომელსაც ისინი იღებენ სოციალური მედიიდან და YouTube-დან.

​

ხშირად დეზინფორმაცია მიზანმიმართულად ვრცელდება

• სხვა საკითხებთან ერთად, ცხადია, რომ ზოგიერთ სტუდენტს სჯერა ხშირად სასაცილო შეთქმულების თეორიებისა და დეზინფორმაციის (დედამიწა ბრტყელია, კლიმატის ცვლილება სისულელეა), რომლებიც გავრცელებულია ზოგიერთ სოციალურ მედიაში.
• ეს მცდარი წარმოდგენები კლასში შემოაქვთ.

სამეცნიერო განათლება, ალბათ, ერთ-ერთი საუკეთესო ინსტრუმენტია

• ,,სამეცნიერო განათლება, ალბათ, ერთ-ერთი საუკეთესო ინსტრუმენტია, რომელიც ჩვენ გვაქვს, რათა დავეხმაროთ სტუდენტებს წინააღმდეგობა გაუწიონ ამ სახის დეზინფორმაციას“,
• - თქვა ენ რეიდმა, არაკომერციული მეცნიერების ადვოკატირების სამეცნიერო განათლების ეროვნული ცენტრის (NCSE) ჯგუფის აღმასრულებელმა დირექტორმა.

გაითვალისწინეთ

• შეაგროვეთ, წაიკითხეთ და შეადგინეთ ინფორმაცია მრავალი შესაბამისი წყაროდან და შეაფასეთ თითოეული პუბლიკაციისა და გამოყენებული მეთოდების სანდოობა, სიზუსტე და შესაძლო მიკერძოება და აღწერეთ, თუ როგორ არის ისინი მხარდაჭერილი ან არა მხარდაჭერილი მტკიცებულებებით.

.

მასწავლებლების დასახმარებლად, სამმა მკვლევარმა შექმნა უფასო, კვლევაზე დაფუძნებული, ერთკვირიანი სასწავლო გეგმის ერთეული მე-6-12 კლასებში გამოსაყენებლად. ახლახან გამოქვეყნდა NSTA-ს ჟურნალში Science Teacher , იგი შედგება ოთხი ნაწილისგან:

​

• 1) შეცდომაში შემყვანი რეკლამა
• 2) სწორი კითხვების დასმა
• 3) მეცნიერების გაგება და
• 4) სანდო ინფორმაცია.

სამეცნიერო მედიაწიგნიერება აერთიანებს სამეცნიერო წიგნიერებას და მედიაწიგნიერებას

• მედია არის სამეცნიერო ინფორმაციის წამყვანი წყარო საზოგადოებისთვის, მათ შორის სტუდენტებისთვის, რომლებიც ხშირად ხვდებიან და აზიარებენ სიახლეებს და ინფორმაციას სხვადასხვა სოციალური მედიის პლატფორმების და სხვა ციფრული საკომუნიკაციო საშუალებების მეშვეობით. .

სამეცნიერო მედიაწიგნიერება სტუდენტებს, როგორც აქტიურ მოქალაქეებს აერთიანებს

• მეცნიერებასთან დაკავშირებულ საკითხებში და ამზადებს მათ შეფასებითი მსჯელობისთვის, რადგან ისინი აწონებენ მტკიცებულებებს, რათა მიიღონ ინფორმირებული გადაწყვეტილებები სამეცნიერო პრეტენზიებთან დაკავშირებით.
• ის აძლიერებს სტუდენტების გადაწყვეტილების მიღების უნარს შინაარსის სიზუსტის, ნაგულისხმევი ღირებულებებისა და ეთიკური მოსაზრებების კრიტიკული ანალიზის გზით.
• უპირველეს ყოვლისა, სამეცნიერო მედიაწიგნიერება ხაზს უსვამს მეცნიერებას, როგორც კომპლექსურ სფეროს, რომელიც კვეთს ტექნოლოგიას, საზოგადოებას და გარემოს.

მეცნიერება მედიაში გავრცელებულია და შეიძლება იყოს სასწავლო მასალის მნიშვნელოვანი წყარო

• საბუნებისმეტყველო კურიკულუმების უმეტესობის ობიექტური, ფაქტობრივი ბუნებისგან განსხვავებით, მედია მეცნიერებას ასახავს როგორც ადამიანის რთულ საქმიანობას.
• მეცნიერება მედიაში არის რეალური კონტექსტი, რომელიც სტუდენტებს სთავაზობს შესაძლებლობას გაიგონ მეცნიერება, როგორც წარმოდგენილია საჯარო სფეროში და არა მეცნიერებისთვის ექსკლუზიური სფერო.

​

• მასმედია, როგორიცაა ახალი ამბების სტატიები, სოციალური მედიის პლატფორმები და რეკლამები, ემსახურება როგორც არაფორმალურ გზას სტუდენტების მეცნიერების შესახებ ცნობიერების ამაღლების მიზნით.

სამეცნიერო სტატიები და სიახლეები შეიძლება შეიცავდეს სამეცნიერო ან ტექნიკურ ტერმინებს, მაგრამ ძირითადად დაწერილია არამეცნიერის აუდიტორიისთვის

• ისინი შეიძლება გამოყენებულ იქნას სასკოლო მეცნიერების გასაძლიერებლად დისკუსიისა და დებატების წახალისებით.
• სოციალური მედიის პლატფორმები ხშირად აზიარებენ მოსაზრებებს. ისინი არასაკმარისად აფიქსირებენ მეცნიერულ საკითხებს, რამაც შეიძლება მიიყვანოს სტუდენტები, როგორც მოქალაქეები, არასწორი არჩევანის გაკეთებამდე.
• რეკლამებში ხშირად იყენებენ სამეცნიერო ტერმინებს პროდუქტის პოპულარიზაციისთვის.
• რეკლამები შეიძლება გამოყენებულ იქნას, რათა ასწავლონ სტუდენტებს, თუ როგორ იყენებს ბიზნესი მეცნიერებას, როგორც მარკეტინგულ სტრატეგიას.
• სტუდენტები, როგორც მომხმარებლები, სწავლობენ, როგორ დაუპირისპირდნენ მოცემულ ინფორმაციას და მიიღონ ინფორმირებული გადაწყვეტილებები.

სტუდენტებისთვის შესაბამისი გახადო

• სტუდენტები ნავიგაციას უწევენ კომპლექსურ მედია პლატფორმებს სწრაფად ცვალებად ინფორმაციას, რომელსაც აზიარებენ სხვადასხვა წყაროები, რომლებსაც აქვთ სხვადასხვა დონის ექსპერტიზა და განზრახვები.
• მიუხედავად იმისა, რომ სტუდენტები სწავლობენ საბუნებისმეტყველო შინაარსს, მათ ხშირად არ გააჩნიათ უნარები, რომ არსებითად გააერთიანონ თავიანთი ცოდნა ყოველდღიურ აზროვნებაში.
• სამეცნიერო მედიაწიგნიერება შეიძლება ინტეგრირებული იყოს საბუნებისმეტყველო კურსებში ჯერ კიდევ დაწყებით სკოლაში და გაგრძელდეს საშუალო სკოლამდე.

​

• მასწავლებლებმა შეიძლება დაიწყონ თემებით, რომლებსაც მოსწავლეები უკვე იცნობენ და მოარგონ გაკვეთილები კლასის დონის მიხედვით. ზოგიერთი მაგალითია კვება (დიეტური კულტურა, დანამატები), სპორტი (ენერგეტიკული სასმელები), გარემო (გენმოდიფიცირებული ორგანიზმები, კლიმატის ცვლილება), ალერგია (ჰომეოპათიური პროდუქტები, ალერგიის ტესტირების ნაკრები) ან ნებისმიერი რეკლამა, რომელიც იყენებს მეცნიერებას პროდუქტის პოპულარიზაციისთვის (პირადი ჰიგიენა, სარეცხი საშუალებები, კანის მოვლა, მაკიაჟი, კბილის პასტა).

შესაბამისი ტრენინგის გარეშე, სტუდენტებს გაუჭირდებათ მედია კონტენტთან კრიტიკული ჩართვა

• მათ შესაძლოა გადაჭარბებულად შეაფასონ სამეცნიერო პრეტენზიების სიზუსტე და მიიღონ ისინი წყაროს, პროდუქტის, კვლევის ან საინფორმაციო გამოშვების სანდოობის დაუკითხავად.
• უფრო მეტიც, ისინი შეიძლება შეცდომაში შეიყვანონ ისეთი ტერმინებით, როგორიცაა „მტკიცებულებებზე დაფუძნებული“ ან „მეცნიერულად დადასტურებული“ მათი წაკითხულის ღრმა კონცეპტუალური გაგების გარეშე.

სამეცნიერო მედიაწიგნიერება მხარს უჭერს სტუდენტზე ორიენტირებულ მიდგომას სამეცნიერო განათლებისადმი შემდეგი მოქმედებით:

• სტუდენტების კრიტიკული აზროვნების უნარების ხელშეწყობა, რადგან ისინი აანალიზებენ საკითხებს მრავალი პერსპექტივიდან პოტენციურად მიკერძოებული ინფორმაციის შესაფასებლად. ასევე აძლიერებს მოსწავლეთა არგუმენტაციისა და დისკუსიის უნარს.
• სტუდენტების მომზადება, რომ გახდნენ ინფორმაციის გააზრებული მომხმარებლები. სტუდენტებს საშუალება ექნებათ გაიგონ და კრიტიკულად უპასუხონ მედიაში მოხსენებულ სამეცნიერო საკითხებს.

ეხმარება მოსწავლეებს კრიტიკული აზროვნების უნარების გამომუშავებაში

• მეცნიერების მასწავლებლებს შეუძლიათ გამოიყენონ მეცნიერება მედიაში, როგორც არაფორმალური გზა, რათა შეისწავლონ მეცნიერება სახელმძღვანელოს მიღმა.
• მედიის გამოყენება, იქნება ეს სტატიები, სიახლეები თუ რეკლამები, აძლიერებს სასკოლო მეცნიერებას და უზრუნველყოფს სტუდენტებისთვის სწავლის ახალ გამოცდილებას. სტუდენტებს შეუძლიათ ამოიცნონ არაზუსტი ან შეცდომაში შემყვანი მეცნიერება და განიხილონ მიკერძოებული მოხსენების პრობლემური ბუნება, რაც შეიძლება სასარგებლო იყოს მცდარი წარმოდგენების გამოსასწორებლად.

​

• მე მოვუწოდებ მეცნიერების მასწავლებელს, ჩართონ მედია მეცნიერება, როგორც სასწავლო მასალა, რომელიც მხარს უჭერს მათ სტუდენტებს სამეცნიერო მედიაწიგნიერების განვითარებაში.
• მეცნიერების კლასი სთავაზობს საფუძველს სტუდენტებისთვის, რომ მიაღწიონ პრაქტიკულ სამეცნიერო მედიაწიგნიერების უნარებს, რომლებიც საჭიროებენ ღია აზროვნებას, კრიტიკულ აზროვნებას და კვლევაზე დაფუძნებულ სწავლებას.

​

ადვოკატირება იწყება ლიდერებითა და მასწავლებლებით

• სამეცნიერო მედიაწიგნიერება აძლიერებს ჩვენს სამეცნიერო კურიკულუმებს, რადგან მეცნიერების მედია წარმოდგენაზე რეაგირება მოითხოვს არა მხოლოდ მედიის ცოდნას, არამედ სამეცნიერო შინაარსის არსებით ცოდნას. სტუდენტები სწავლობენ როგორ დააფასონ მულტიმედიური კულტურა, ასევე როგორ გახდნენ მედიის აქტიური მომხმარებლები და მომხმარებლები.

​

• ეს არის მოწოდება სკოლების ხელმძღვანელებსა და მეცნიერების მასწავლებელთა მიმართ, მხარი დაუჭირონ სამეცნიერო მედიაწიგნიერებას, როგორც განათლების ძირითად მიზანს.
• სამეცნიერო მედიაწიგნიერება აძლიერებს სტუდენტებს, როგორც ამჟამინდელ და მომავალ მოქალაქეებს და ამზადებს მათ სკოლის მიღმა სწავლისთვის.
• ის აძლევს სტუდენტებს შესაძლებლობას გაიგონ და შეაფასონ აბსოლუტური შინაარსი, რომელიც მათ ხელთ არის.

გმადლობთ ყურადღებისთვის!

.