A.Với phân môn Tập làm văn, học sinh cần nắm vững kiến thức cơ bản về các yêu cầu, cách thức triển khai đoạn văn.
1.Yêu cầu đối với đoạn văn:
a. Tính liên kết chặt chẽ.
Đoạn văn là tập hợp các câu văn được liên kết chặt chẽ cả về hình thức và nội dung. Về hình thức: nó là phần văn bản được mở đầu bằng cách viết lùi đầu dòng và kết thúc bằng một dấu chấm câu. Các câu văn được kết nối với nhau bằng nhiều phép liên kết như: phép lặp, phép nối, phép thế…
b.Tính thống nhất về chủ đề: Các câu trong đoạn phải tập trung làm sáng tỏ hoặc thể hiện trọn vẹn một nội dung nào đó.
c.Tính lo-gic trong cách diễn đạt: Khi viết đoạn văn, cần đảm bảo yêu cầu diễn đạt mạch lạc.
Chú ý, luyện tập một số kiểu diễn đạt ý phổ biến sau:
Câu chủ đề : Câu 1
(Đoạn diễn dịch)
Câu 2
Câu 3
Câu 4
Câu (n)
Trình bày ý đi từ khái quát đến cụ thể
Chú ý, luyện tập một số kiểu diễn đạt ý phổ biến sau:
Câu chủ đề : Câu kết
(Đoạn quy nạp)
Câu 1
Câu 2
Câu 3
Câu (n)
Trình bày ý đi từ cụ thể đến khái quát (Trình bày ý theo trình tự ngược lại với diễn dịch)
Chú ý, luyện tập một số kiểu diễn đạt ý phổ biến sau:
Câu chủ đề : Câu kết
Hợp
Câu 2
Câu 3
Câu 4
Câu (n)
Trình bày ý theo trình tự khái quát-cụ thể-tổng hợp
Câu chủ đề : Câu 1
Tổng
2.Cách viết đoạn văn
Để viết đoạn văn thành công, học sinh cần chú ý các bước sau:
a.Xác định chủ đề: Căn cứ vào yêu cầu của đề bài, xác định rõ nội dung cần bàn luận trong đoạn văn là gì. Nội dung đó sẽ được thể hiện trong câu chốt và cũng là định hướng để triển khai các câu văn con lại.
b.Triển khai ý: khi đã xác định được chủ đề của đoạn văn, cần phát triển chủ đề đó thành các ý cụ thể, chi tiết.
c.Xác định kiểu diễn đạt và vị trí chủ câu chủ đề
-Căn cứ yêu cầu về kiểu diễn đạt để xác định vị trí câu chủ đề và cách triển khai đoạn
-Đối với kiểu diễn đạt T-P-H , cần chú ý tránh sự trùng lặp của hai câu chủ đề - mở đoạn và kết đoạn.
Ví dụ: Đoạn văn T-P-H
Ngay từ khổ thơ đầu, Hữu Thỉnh đã mang đến cho người đọc những tín hiệu riêng của mùa thu. Đó là làn hương ổi “Phả vào trong gió se”. Phải có “gió se” thì mới có hương ổi nồng đậm thế. Làn gió heo may trong mát với thoáng chớm lạnh đầu mùa như biết thanh lọc, chắt chiu để có được mùi hương ấy. Gió đưa hương đi khắp nẻo , như để “thông báo” với đất trời, với hồn người một tin vui: mùa thu đang tới! Tóm lại, chỉ bằng vài nét vẽ, nhà thơ đã nắm bắt , tái hiện được vẻ đẹp tinh tế của khoảnh khắc giao mùa.
B.TIẾNG VIỆT
Học sinh chú ý ôn tập các cách liên kết câu và liên kết đoạn văn
-Biết cách xác định các phép liên kết : phép lặp, phép nối, phép thế, phép đồng nghĩa, trái nghĩa và phép liên tưởng.
-Biết sử dụng các phép liên kết khi viết đoạn văn, bài văn.
STT | PHÉP LIÊN KẾT | HÌNH THỨC | VÍ DỤ |
1 | Phép lặp | Lặp lại ở câu đứng sau từ ngữ đã có ở câu trước | Làng Dầu là máu thịt của ông. Ông không thể xa nó được.
|
2 | Phép đồng nghĩa, trái nghĩa, cùng trường liên tưởng | Sử dụng ở câu đứng sau các từ ngữ đồng nghĩa, trái nghĩa hoặc cùng trường liên tưởng với từ ngữ đã có ở câu trước. | Những người yếu đuối vẫn hay hiền lành. Muốn ác phải là kẻ mạnh. |
3 | Phép thế | Sử dụng ở câu đứng sau các từ ngữ có tác dụng thay thế từ ngữ đã có ở câu trước. | Ông Hai yêu làng Chợ Dầu. Và ông cũng vô cùng yêu kháng chiến, cụ Hồ.
|
4 | Phép nối | Sử dụng ở câu đứng sau các từ ngữ biểu thị quan hệ với câu trước | Ông Hai yêu làng Chợ Dầu. Và ông cũng vô cùng yêu kháng chiến, cụ Hồ.
|