1

Bài 52

THỰC HÀNH XEM BĂNG HÌNH

VỀ ĐỜI SỐNG VÀ TẬP TÍNH CỦA THÚ

I. LÝ THUYẾT

1. TËp tÝnh ®éng vËt lµ g×?

- TËp tÝnh ®éng vËt lµ chuçi nh÷ng ph¶n øng tr¶ lêi l¹i c¸c kÝch thÝch cña m«i tr­êng (bªn trong - bªn ngoµi).

2. ý nghÜa: gióp §V thÝch nghi, tån t¹i vµ ph¸t triÓn.

​

2

TẬP TÍNH BẨM SINH

Là loại tập tính sinh ra đã có ,

được di truyền từ bố mẹ và

đặc trưng cho loài.

TẬP TÍNH HỌC ĐƯỢC

Là loại tập tính được hình

thành trong quá trình sống

của cá thể, thông qua học tập

và rút kinh nghiệm

TËp tÝnh hçn hîp

Lµ tËp tÝnh sinh ra ®· cã nh­ng sÏ ®­îc tiÕp tôc ph¸t triÓn vµ hoµn thiÖn trong ®êi sèng c¸ thÓ

3

4

TËp tÝnh häc ®­îc (Thø sinh)

5

C¬ quan thô c¶m

Cơ sở thần kinh của tập tính

6

- C¬ chÕ h×nh thµnh, ®iÒu khiÓn tËp tÝnh ë ®éng vËt chÝnh lµ c¬ chÕ ho¹t ®éng cña hÖ thÇn kinh.

- Gåm c¬ quan tiÕp nhËn c¶m gi¸c (trong, ngoµi) c¬ quan vËn ®éng vµ c¬ quan ®iÒu khiÓn.

- Mçi ho¹t ®éng bÊt kú cña c¬ thÓ ®Òu lµ mét phÇn cña tËp tÝnh ®éng vËt

C¬ së thÇn kinh (sinh häc) cña tËp tÝnh ®éng vËt:

​

7

8

BÀI 52: THỰC HÀNH: XEM BĂNG HÌNH VỀ

ĐỜI SỐNG VÀ TẬP TÍNH CỦA THÚ

Các em hãy quan sát một số hình ảnh và tiến hành thảo luận những nội dung sau:

• Hãy trình bày tóm tắt những nội dung chính của băng hình.
• Thú sống ở những môi trường nào?
• Hãy nêu các cách thức kiếm ăn và tập tính sinh sản ở thú

9

Quan sát và thảo luận nhóm

hoàn thành nội dung bảng sau

10

1. MÔI TRƯỜNG SỐNG

VÀ DI CHUYỂN CỦA THÚ

C¸c em quan s¸t c¸c h×nh ¶nh sau – Th¶o luËn nhãm – hoàn thành phiÕu häc tËp (Cét 1,2,3)

- Kể tên môi trường sống và cách di chuyển của thú?

- Quan s¸t m« t¶ c¸c tËp tÝnh thÝch nghi víi m«i tr­êng sèng và cách di chuyển của thú?

​

Thuù bay löôïn : Ñaëc tröng laø loaøi dôi, ban ngaøy naáp trong hang, hay choã toái, ban ñeâm bay ñi saên moài.

11

12

Thú bay lượn:

• Ho¹t ®éng ban ngµy (Sãc bay)

- Di chuyÓn: L­ượn

Sãc bay c«n ®¶o

Sãc bay

13

14

Hải cẩu

Cá nhà táng

Bò bía

Cá heo ( Đenphin)

Thó ë n­íc:

- ChØ sèng trong m«i tr­êng n­íc: C¸ voi, c¸ §enphin(c¸ heo) Bò bía, Hải cẩu,

- Di chuyÓn b»ng c¸ch: B¬i trong n­íc

15

Cá voi lông gụ

16

Thó ë n­íc:

- Sèng ë n­íc nhiÒu h¬n c¹n:

Thó má vÞt, r¸i c¸, h¶i li, gÊu tr¾ng, hµ m· (tr©u n­íc)

- Di chuyÓn: B¬i trong n­íc (nöa n­íc)

Bò nước ( Cá cúi)

17

18

Thó ë n­íc: Hµ M·

19

Thá di chuyÓn b»ng c¸ch nh¶y ®ång thêi b»ng c¶ hai ch©n sau.

20

21

22

23

Thuù soáng ôû röøng nuùi, ôû ñoàng baèng, treân hoang maïc, treân ñoàng coû vaø ngay trong thaønh phoá….

24

25

26

27

2. TËp tÝnh kiÕm ¨n:

C¸c lo¹i thøc ¨n cña thó:

- Thó ¨n thøc vËt: c¸c lo¹i h¹t, c¸c lo¹i rau,cá, cñ, qu¶: Mãng guèc, sãc, thá, kanguru,voi

- Thó ¨n thÞt (måi sèng): Hæ, b¸o, s­ tö, mÌo, chã sãi

- ¡n t¹p: D¬i, gÊu....

28

Động vật ăn thực vật ( bé guèc lÎ)

• Höôu cao coå chuyeân aên laù non treân cao . Chuùng coù khaû naêng chaïy raát nhanh treân caùnh röøng thöa, ñoàng coû caèn coãi ôû chaâu Phi

29

30

TËp tÝnh ¨n uèng (thó ¨n thùc vËt)

31

H¹t dÎ lµ thø qu¶ lµm thøc ¨n rÊt ­a thÝch cña Sãc.Chóng cã b¶n n¨ng ¨n vµ c¾n h¹t dÎ.Tuy nhiªn , tËp tÝnh ¨n, c¾n vì h¹t vµ gÆm h¹t dÎ cña Sãc còng ph¶i qua mét qu¸ tr×nh häc tËp vµ hoµn thiÖn dÇn

Coù loaïi thuù chuyeân aên moät loaïi laù caây khuynh dieäp nhö con kaola ôû chaâu Uùc.

Gaáu truùc Trung quoác chuyeân aên laù truùc , laù tre

32

GÊu tróc: bÎ cµnh kiÕm ¨n

33

Báo

Gấu đen

Sói xám

Sư tử

Một số đại diện của bộ ăn thịt

Hổ

Thú ăn thịt có túi

Động vật rình mồi, vồ mồi, rượt đuổi mồi,giết chết con mồi… như thế nào ?

34

Bé ¨n thÞt

35

36

TËp tÝnh s¨n måi vµ ¨n måi sèng cña bé ¨n thÞt

• Nhieàu loaøi thuù coù thoùi quen di chuyeån thaønh ñaøn ñi kieám aên tuøy theo muøa trong naêm.

Trong ñaøn thuù luoân coù con ñaàu ñaøn thöôøng laø con ñöïc ,to lôùn.

37

• Boø nöôùc hay caù cuùi (dugon) , soáng ôû vuøng bieån nhieàu rong, taûo. Dugon laø loaøi thuù hieàn laønh.

ÔÛ vuøng bieån Kieân giang Phuù quoác nöôùc ta coù loaøi naøy

38

Thú ăn tạp

• Caù voi laø loaøi thuù soáng döôùi nöôùc lôùn nhaát trong giôùi ñoäng vaät , ñang coù nguy cô tuyeät chuûng.

Caù voi chuyeân aên nhöõng phieâu sinh vaät ôû ñaïi döông

39

40

Thú ăn tạp ( bé linh tr­ëng)

41

42

43

3. TËp tÝnh sinh s¶n:

Quan s¸t c¸c h×nh ¶nh sau- Tr¶ lêi c©u hái - ®iÒn vµo phiÕu häc tËp

- Thó ®Î trøng hay ®Î con

• Ph©n biÖt con ®ùc, con c¸i: Voi, s­ tö, mãng guèc, lîn, dª, h­¬u x¹, cõu
• C¸c giai ®o¹n sinh s¶n:

+ Ve v·n, kết bạn tình

+ Giao hoan, giao phèi

+ Chöa ®Î (Thêi gian mang thai, con non kháe hay yÕu)

+ Nu«i con, d¹y con

​

44

Tập tính sinh sản:

- Phần lớn là tập tính bẩm sinh mang tính bản năng.

- Tác nhân kích thích: Môi trường ngoài (thời tiết, âm thanh, ánh sáng, hay mùi do con vật khác tiết ra…) và môi trường trong (hoocmon sinh dục).

- Ve vãn, tranh giành con cái, giao phối, chăm sóc con non.

- Tạo ra thế hệ sau, duy trì sự tồn tại của loài.

• Thuù coù loaøi sinh saûn baèng caùch ñeû tröùng. Ñaây laø tröôøng hôïp raát hieám, loaøi thuù moû vòt ñeû tröùng coù raát nhieàu ôû chaâu Uùc.

45

46

Tập tính: Ve vãn, kết bạn tình, giao hoan, giao phối

47

TËp tÝnh ch¨m sãc và bảo vệ con non

48

Mét sè tËp tÝnh kh¸c

- Ngoµi c¸c tËp tÝnh trªn, thó còn có Tập tính bảo vệ lãnh thổ:

( L·nh thæ chÝnh lµ mét vïng ®­îc con vËt b¶o vÖ ®Ó ng¨n chÆn bÊt kú sù x©m lÊn nµo cña c¸c c¸ thÓ cïng loµi kh¸c).

- Th«ng th­êng c¸c c¸ thÓ ®ùc tr­íc mïa sinh s¶n vµ giao hoan bao giê còng “§¸nh dÊu”, canh gi÷ mét phÇn l·nh thæ nhÊt ®Þnh.

49

• Động vật bảo vệ lãnh thổ (cách đe dọa, tấn công, cách đánh dấu lãnh thổ

50

Tập tính xã hội:

- Tập tính thứ bậc: duy trì trật tự trong đàn, tăng cường truyền tính trạng tốt của con đầu đàn cho thế hệ sau.

- Tập tính vị tha: là tập tính hy sinh quyền lợi bản thân, thậm chí là tính mạng. Giúp nhau kiếm ăn, tự vệ. Duy trì sự tồn tại của cả đàn.

51

TËp tÝnh xã hội : sống theo bÇy ®µn

52

TËp tÝnh di c­:

Là d¹ng tËp tÝnh rÊt phức t¹p thÓ hiÖn trong qu¸ tr×nh di c­. Chóng th­êng di c­ theo mïa, ®ịnh kỳ hàng n¨m ®Ó tr¸nh c¸i l¹nh gi¸ hoÆc t×m thøc ¨n míi.

Tập tính in vết

53

54

TËp tÝnh quen nhên:�Nh÷ng kÝch thÝch lặp đi lặp lại nhiều lần mà kh«ng g©y nguy hiểm g×,

động vật kh«ng cã phản ứng trả lời và trở lªn quen nhờn đối với chóng�

55

TËp tÝnh: häc kh«n

Xiếc thú: ăn kẹo cùng chúa sơn lâm

56

KhØ sö dông èng hót ®Ó uèng n­íc dõa (Tập tính học được)

57

Báo cáo nội dung thảo luận.

58

Mét sè tËp tÝnh cña thó

59

Lớp thú có đời sống đa dạng và phong phú:� - Môi trường sống: Trong nước, trên cây, trong đất, bay lượn, trên không…..�- Di chuyển: Đi, chạy, leo trèo, bay lượn, bơi�- Kiếm ăn: ¡n thÞt, ¨n thùc vËt, ăn tạp,�- Sinh sản: Đẻ con, đẻ trứng.

? Qua nội dung trên em có nhận xét gì về đời sống và tập tính của thú.

60

Cã ph¶i tËp tÝnh bÈm sinh nµo còng bÊt biÕn vµ kh«ng bao giê thay ®æi kh«ng?

TËp tÝnh cña §V ®­îc quyÕt ®Þnh chñ yÕu bëi nguån gen di truyÒn. Nh­ng tËp tÝnh kh«ng ph¶i lµ bÊt biÕn vµ cè ®Þnh mµ nã lu«n ph¸t triÓn vµ hoµn thiÖn trong c¸c ®iÒu kiÖn cña m«i tr­êng sèng nhÊt ®Þnh.

61

T¹i sao c¸c ho¹t ®éng trong ®êi sèng cña ®éng vËt bËc thÊp chñ yÕu thuéc lo¹i tËp tÝnh bÈm sinh?

ở động vật bậc thấp:

+ Hệ thần kinh có cấu trúc đơn giản, số lượng tế bào ít khả năng học tập rất thấp, việc học tập và rút kinh nghiệm rất khó khăn.

+ Tuổi thọ ngắn không có nhiều thời gian cho việc học tập.

Do vậy: Tập tính bẩm sinh là tập tính chủ đạo trong đời sống của các động vật bậc thấp.

62

? T¹i sao ®éng vËt cã hÖ thÇn kinh ph¸t triÓn và con ng­êi cã rÊt nhiÒu tËp tÝnh häc ®­îc?

63

T¹m biÖt c¸c em

Chóc c¸c em häc tèt

BÀI TẬP

• Các em tự xem lại những câu hỏi ôn tập giữa HKII

64