Archeologia
Stefan Jerzy Siudalski 2009 – 2011 - 2025
Archeologia
Uczyli nas o starożytnym Egipcie, piramidach, grobowcach, odległych w czasie i miejscu kulturach,
Archeologia
Nasi uczeni, przez ostatnie kilkadziesiąt lat, odkrywali nieznane dotąd grobowce w Egipcie, freski na murach przysypanych piaskiem, naczynia, sprzęty, figurki, rzeźby i pewnie lista znalezisk jest tak długa że się tu nie zmieści
Groby starsze od piramid
Każdy z nas wielokrotnie widział zdjęcia i filmy przedstawiające największą piramidę w Egipcie czyli zbudowaną 4500 lat temu piramidę Cheopsa.
A ilu z nas wie, że w Rębkowie, pod Borkami, przed wojną odkryto kamienne grobowce starsze od tej największej egipskiej piramidy?
Groby starsze od piramid
O jakich grobach mówię?
Otóż w 1937 i 1938 roku na polu Stanisława Głowali, pod Borkami, zostały znalezione dwa kamienne, skrzynkowe groby wyposażone w gliniane garnki i narzędzia wykonane z krzemienia.
Pierwszy grób znaleziono przypadkowo i niestety w poszukiwaniu złota został zdewastowany.
Groby starsze od piramid
Czyż odkrywca i dewastator w jednej osobie mógł wiedzieć, że znalazł groby z czasów gdy ludzie nie umieli, na tych terenach, jeszcze złota ani żadnego innego metalu obrabiać, a to co znalazł jest cenniejsze niż złoto chociaż na pieniądze wymienić się tego nie da?
Drugi grób odkryto podczas prac archeologicznych prowadzonych w 1938 roku tuż przy tym pierwszym.
Groby starsze od piramid
Gdzie to miejsce się dziś znajduje?
W publikacjach naukowych odkrycie umiejscawiane jest na terenie Rębkowa Parceli a nie, tak jak napisałem, pod Borkami. Ta, dziś błędna jak nam się wydaje lokalizacja znaleziska, wynika ze zmiany podziału i nazywania poszczególnych części Rębkowa. Przed wojną, tą drugą, Parcelami nazywano nie tylko ziemie po drugiej stronie Wilgi w stosunku do Rębkowa Starego ale także pola leżące pod Borkami, po lewej stronie dzisiejszej ulicy Spacerowej.
Groby starsze od piramid
Groby starsze od piramid
Grobowce miały kształt nieregularnej skrzyni o długości około 3 m i szerokości 1,5m. Oba były ustawione dłuższym bokiem na osi wschód zachód. W pierwszym grobie znaleziono dwie siekierki krzemienne i osiem naczyń z których cztery „przetrwały” w całości poszukiwania złota. W drugim grobie znaleziono czternaście naczyń glinianych i też dwie siekierki krzemienne. Czy zachowały się szczątki pochowanych tam ludzi?
Groby starsze od piramid
Na jakiej głębokości, w stosunku, do dzisiejszego poziomu znajdowały się groby?
W opisie Salewicza jest wzmianka: Dno grobu na głębokości około 3,50 m było wybrukowane płaskimi, mniejszymi kamieniami. Czyli, jeśli to nie jest pomyłka w przekazie, dość głęboko. Jak wykopywano takie jamy i dlaczego tak głęboko? Nie wiem.
Groby starsze od piramid
Jak były zbudowane te grobowce?
Groby starsze od piramid
Czy coś zostało z tamtych grobowców?
Podczas prac archeologicznych przeprowadzanych w roku 1938 sporządzono dokładne rysunki i niestety mało czytelne zdjęcia. Bardzo cenne dla odtworzenia wyglądu tych przedmiotów są ich dokładne opisy dołączone do rysunków. Rysunki i opisy zachowały się jako kopie w publikacjach naukowych.
Są one na tyle dokładne że było możliwe odtworzenie na ich podstawie garnków z grobowców.
Groby starsze od piramid
Jak wyglądały przedmioty znalezione w grobowcach?
Groby starsze od piramid
Jak wyglądały przedmioty znalezione w grobowcach?
Groby starsze od piramid
Jak wyglądały przedmioty znalezione w grobowcach?
Groby starsze od piramid
Skąd wiadomo, że te groby mogą być starsze od piramidy Cheopsa?
Przedmioty znalezione w grobowcach, jak to już wcześniej wspomniałem, to garnki i krzemienne siekierki. Naukowcy ten typ garnków, ze względu na ich kształt i rodzaj zdobień, zaliczają do okresu Kultury Amfor Kulistych.
Groby starsze od piramid
Wikipedia –
„Kultura amfor kulistych to jedna z kultur neolitu z kręgu kultur naddunajskich, występowała w latach 3100-2600 p.n.e. w dorzeczu Łaby, w Polsce, Mołdawii, na Wołyniu i Podolu.
Nazwa tej kultury pochodzi od charakterystycznego dla niej typu wyrobów ceramicznych o kulistym brzuścu. Ludność tej kultury eksploatowała krzemień pasiasty z kopalni w Krzemionkach Opatowskich. Na terenie Polski pozostawiła po sobie grobowce megalityczne typu skrzynkowego datowane na połowę III tysiąclecia p.n.e.”
Groby starsze od piramid
Groby starsze od piramid
Czy jest prawdopodobne, że w okolicy znajdują się podobne grobowce?
W publikacji Stefana Noska na temat tych grobów i opisu grobowca nr .1 jest umieszczony zapis:
Obstawa składała się ze średniej wielkości głazów narzutowych. Dno grobu na głębokości około 3,50 m było wybrukowane płaskimi, mniejszymi kamieniami. Nad grobem znajdował się również bruk stanowiący nakrywę grobu.
Groby starsze od piramid
Czyli cechą charakterystyczną sygnalizującą możliwość natrafienia na grób jest bruk występujący na krótkim odcinku czyli około 3 m lub zgromadzenie w ziemi kamieni o podobnej średnicy około 0,5-0,7 m w jednym miejscu.
W Rębkowie, w wielu miejscach sygnalizowano natrafienie na kawałki bruku w miejscach gdzie z całą pewnością nigdy nie było drogi.
Czy można porównywać piramidy do grobowców z Rębkowa?
Sposób pochówku, przedmioty wstawione do grobów aby służyły zmarłym w zaświatach łączy coś bardzo ważnego te dwa odległe miejsca – to wiara w życie pozagrobowe i szacunek dla zmarłych. Ci ludzie którzy żyli około 5 tysięcy lat temu na terenie dzisiejszego Rębkowa wierzyli w życie pozagrobowe. Wyposażali swoich zmarłych w żywność wkładaną w garnkach do grobowców, siekierki krzemienne, skrobaki jednym słowem wyobrażali sobie ten świat zmarłych dość podobnie jak świat żywych – tam, wg nich też trzeba było mieć zapasy żywności i narzędzia do polowań, obrony, obróbki drewna, skóry, mięsa.
Groby starsze od piramid
W Egipcie co rok przez pięć miesięcy można było zająć się czymś innym niż uprawą pól – właśnie tak długo Nil zalewał i użyźniał pola – u nas, przez pół roku chłody, mrozy, śniegi niczego nie użyźniały – trzeba było po prostu przeżyć bez dostępu do świeżych owoców, ziół – zgromadzić można było zebrane ziarna i liczyć na upolowanie czegoś co da się zjeść i nie biega po śniegu szybciej niż człowiek.
Osada w Rębkowie
Kilka warunków których spełnienie było konieczne lub bardzo pożądane dla bezpiecznego i „wygodnego” życia, w tamtym czasie można wytypować - np. siedlisko musiało być poza zasięgiem najwyższego stanu rzeki oraz nie leżeć w korycie spływu wód deszczowych i pośniegowych. Bardzo pożądana była bliskość źródła z dobrą wodą – co jest szczególnie istotne zimą.
Osada w Rębkowie
Źródła wody
W Rębkowie jest przynajmniej pięć źródeł wody - dwa pod Borkami, dwa w Starym Rębkowie i jedno w dnie rzeki niedaleko dawnego upustu.
Do picia woda nadaje się z trzech źródeł, z obu tych pod Borkami i jednego z Rębkowa Starego.
Więc miejsca osad należy szukać właśnie przy tych źródłach.
Groby starsze od piramid
Czy ci ludzie którzy zamieszkiwali tereny nad Wilgą byli naszymi przodkami?
Jest to wątpliwe, zbyt duże przemieszczenia plemion następowały na przestrzeni nawet 1000 lat a w tym przypadku minęło przecież około 4500-5000 lat.
Garnki
Gdyby dziś postawić kopie tamtych garnków na stole nikt by nie zorientował się, że wzory ich powstały prawie 5 tysięcy lat temu. Różnorodność form, kształtów, zdobień, rozmiarów, tych garnków jest zadziwiająca. Można wyodrębnić misy, czarki i puchary, amfory i amforki i wynika ta różnorodność, jak sądzę z różnego ich przeznaczenia.
Garnki
Cechą odróżniającą ceramikę współczesną a nawet tą sprzed 2000 lat od tej z grobowców jest to, że amfory i amforki mają bardzo małe uszy z przekłutymi otworami przez które można było przewlec sznurki – być może służyły one do zawieszania amfor.
Ponieważ dna amfor są płaskie i wyraźnie przystosowane do stabilnego stawiania naczyń na płaskim to może oznaczać, że garnki zawieszano na tych uszach albo do transportu albo w celu ochrony przechowywanej żywności przed gryzoniami.
Garnki - misy
Proszę zwrócić uwagę na różnorodność zdobień misy, na „wypustki” symetrycznie umieszczone na bokach – moim zdaniem mogły one służyć do wyjmowania mis z ogniska
Garnki - misy
Garnki - amforki
Amfory – widać po sposobie zdobienia, że każda amfora była traktowana jako coś niepowtarzalnego.
Ciekawe do czego mogły służyć te wypustki na środkowej amforze
Garnki - amforki
Garnki - amforki
Swastyka
Na dwóch glinianych garnkach z grobów rębkowskich znaleziono symbole swastyki. Jedna swastyka była umieszczona wewnątrz garnka. Jak ją tam umieszczono?
W tamtych czasach nie znano a na pewno nie używano powszechnie koła garncarskiego a więc garnek nie powstawał z jednego kawałka gliny tylko z kolejno przyklejanych od podstawy wałków.
Swastyka
Propaganda lat powojennych przyzwyczaiła nas do trwałego łączenia swastyki z faszyzmem w wydaniu niemieckim a tymczasem swastyki prawo i lewo skrętne występowały już około 6 tysięcy lat temu na terenach od Środkowej Europy aż do Indii i tak jest do dzisiaj.
Swastyka była przez tysiąclecia symbolem Słońca, powodzenia, ognia, ciepła. W pewnych okresach i rejonach odwrócona ramionami swastyka symbolizowała ponoć noc i magię
Swastyka
Umieszczenie swastyki wewnątrz, rosnącego do góry, po przyklejaniu kolejnych wałków gliny, garnka nie było problemem.
Swastyka
Dlaczego symbol Słońca umieszczono wewnątrz garnka?
Archeolodzy sugerują, że było to związane z pewnym rodzajem magii ale tak naprawdę można się tylko domyślać ale pewności nie ma jaki był sens tego ukrytego „zdobienia”.
Swastyka
Swastykę zwykle umieszczano na zewnątrz naczynia. Jest prawdopodobne, że wykonywano je stemplem
Swastyka
Swastyka
Siekierki
W promieniu około 100 – 150 km od Rębkowa nie występują pokłady krzemienia z których wykonano siekierki – surowiec na siekierki /a być może także gotowe siekierki/ pochodzi z rejonu Gór Świętokrzyskich.
Archeologia
Czego nie było w grobowcach?
To można ustalić co powinno być tam umieszczone przed pięcioma tysiącami lat a co nie?
Co najmniej jeszcze kilka tysięcy lat później w powszechnym użyciu były jajowate, okrągławe kamienie służące do rozcierania ziarn zbóż na mąkę a do żadnego grobowca przecieraków /zacieraków, rozcieraków / nie włożono
Archeologia
Archeologia
Zagadki Rębkowa
Zagadki Rębkowa
Zagadki Rębkowa
Zagadkowe koło na polach na Parcelach
Przyroda sama z siebie nie kształtuje terenu w kształcie kół. Koło to wynalazek człowieka. Na zdjęciu satelitarnym Rębkowa jest jednak widoczne duże koło na polu. Jaka była przyczyna powstania koła, na polach Rębkowa Parceli o średnicy około 200 metrów?
Zagadki Rębkowa
Zagadki Rębkowa
Sąsiedztwo rzeki, kształt, wybarwienie ziemi może wskazywać na istnienie tam grodu – pozostałość po fosie to właśnie to koło widoczne na zdjęciu na godzinie dziewiątej.
W odległości około 500 m od tego miejsca, tuż przy rzece jest widoczne z kosmosu drugie koło o średnicy około 70 metrów i znacznie cieńszym zaznaczeniu obwodu.
Zagadki Rębkowa
Zagadki Rębkowa
Zagadki Rębkowa
Zagadki Rębkowa
Zagadki Rębkowa
Zagadki Rębkowa
Kurhan czy miejsce obronne?
Pod Borkami, w odległości około 200 m od kamiennych grobów jest na zboczu pagórek. Zwykle na zboczach nie ma pagórków więc nie jest wykluczone, że pagórek może być albo rozległym kurhanem albo dawną osadą. Pagórek leży między dwoma źródłami i bardzo blisko starego koryta rzeki Wilgi.
Zagadki Rębkowa
Zagadki Rębkowa
Zagadki Rębkowa
Podsumowanie:
Zagadki Rębkowa
Podsumowanie:
Archeologia okolic Garwolina
Archeologia okolic Garwolina
Archeologia okolic Garwolina
Archeologia okolic Garwolina
Archeologia okolic Garwolina
Archeologia okolic Garwolina
Archeologia okolic Garwolina
Archeologia
Źródła informacji:
Wikipedia
K. Salewicz, ZOW, R. 12: 1937, s. 80—81;
Kostrzewski, Od mezolitu, s. 155;
Nosek, .”Annales UMCS", S. F- vol. V, s. 91—100;
Nosek, .”Annales UMCS", S. F- vol. VI, s. 234—235;
Nosek, „Jnventaria Archaeol. Pologne", 12: 1934, pl. 68 (3 feuilles).
Garnki zostały odtworzone w pracowni
w Celestynowie tel 257897919