1 of 10

ХИМИЯ · ЗАТТАР

Заттарды жіктеу:

Органикалық және

бейорганикалық заттар

2 of 10

Сабақтың мақсаты

01

Заттарды органикалық және бейорганикалық заттарға жіктеуді үйрену

02

Органикалық заттардың негізгі белгілерін түсіну: көміртек негізі және тірі ағзалармен байланысы

03

Бейорганикалық заттардың негізгі белгілерін түсіну: өлі табиғатпен байланысы және сипаттық қасиеттері

04

Жіктеу критерийлерін мысалдар арқылы қолдану

3 of 10

Заттар туралы жалпы ұғым

Бүгінде 60 миллионнан астам зат белгілі

Жыл сайын тағы шамамен 1 миллион жаңа зат қосылады

Әр заттың өзіндік қасиеттері бар, оларды заттың «саусақ ізі» деп қарастыруға болады

4 of 10

Заттардың екі үлкен тобы

БІРІНШІ ТОП

Органикалық заттар

шамамен 27 миллион

ЕКІНШІ ТОП

Бейорганикалық заттар

шамамен 0,5 миллион

Негізгі сұрақ: заттың құрамын, шығу тегін және қасиеттерін қалай ажыратамыз?

5 of 10

Органикалық заттар

НЕГІЗГІ БЕЛГІСІ

C

Негізгі элементі — көміртек, химиялық таңбасы C

Көпшілігі тірі ағзалардан немесе олардың тіршілік әрекетімен байланысты түзіледі

МЫСАЛДАР

қант

ақуыздар

майлар

лимон қышқылы

пластмасса

парафин

6 of 10

Бейорганикалық заттар

Су

Құм

Минералды тұздар

Өлі табиғатта кең таралған заттар. Құрамы мен қасиеттері органикалық заттардан өзгеше болады

7 of 10

Салыстыру кестесі

Критерий

Органикалық заттар

Бейорганикалық заттар

​

​

Көміртектің болуы

көміртек негіз болады

көміртек міндетті белгі емес

​

​

Шығу тегі

тірі ағзалармен байланысты

өлі табиғатта кездеседі

​

​

Балқу температурасы

заттың түріне қарай өзгереді, сондықтан қасиеттерді бірге қарастыру қажет

​

​

Тұрақтылығы

құрылымына және құрамына байланысты әртүрлі болады

​

​

8 of 10

Сұрақ-жауап: 1-бөлім

Сұрақтарға жауап бер.

01

Органикалық заттардың негізгі элементі қандай?

02

Су органикалық зат па, әлде бейорганикалық зат па?

03

Қант, ақуыз және майлардың ортақ тобы қандай?

9 of 10

Сұрақ-жауап: 2-бөлім

Берілген заттарды екі топқа бөл: қант, су, құм, ақуыз, минералды тұз, пластмасса.

1-ТОП

Органикалық заттар: ______

2-ТОП

Бейорганикалық заттар: ______

Жауабыңды көміртек, шығу тегі және мысал арқылы дәлелде

10 of 10

Қорытынды

01

Заттар органикалық және бейорганикалық болып екі үлкен топқа бөлінеді

02

Органикалық заттар көміртекке негізделеді және тірі ағзалармен байланысты

03

Бейорганикалық заттар өлі табиғатта кең таралған

04

Жіктеу үшін құрамын, шығу тегін және негізгі қасиеттерін бірге қарастыру керек