PSYCHO-EDUCATIE

​

​

​

​

​

​

EMOTIONELE ONTREDDERING

​

LICHAMELIJKE KLACHTEN,

SPANNING EN ANGST

BIJ SCHOOLWEIGERING

TEKENING 8C; stethoscoop

SCHOOLWEIGERING: EMOTIONELE ONTREDDERING

Belangrijkste kenmerk: de emotionele ontreddering die het kind/ de jongere ervaart

→ op school

→ bij de gedachte aan school

→ bij de overgang van thuis naar school

Onrust is zo intens en groot

dat schoollopen niet meer lukt!

LICHAMELIJKE KLACHTEN ALS UITING VAN EMOTIONELE ONTREDDERING

• Tot 80% van de kinderen en jongeren met schoolweigering ervaren lichamelijke klachten

→ hoofdpijn

→ buikpijn, misselijkheid, overgeven, darmklachten, geen eetlust

→ trillen, spierpijn

→ slapeloosheid

​

• Er gebeuren heel vaak medische onderzoeken om een somatische oorzaak uit te sluiten → Zonder resultaat.

​

HERKENNEN JULLIE DIT?

​

Voor de kinderen en jongeren:

• Welke klachten heb jij ervaren?
• Op welke momenten was dit?
• Hoe was het om te horen dat er geen medische oorzaak is?
• Hoe reageerden de anderen op jouw klachten en op de resultaten van de dokter?

​

Voor mensen rond de kinderen en jongeren:

• Welke klachten heb jij opgemerkt?
• Op welke momenten was dit?
• Hoe was het om te horen dat er geen medische oorzaak is?
• Hoe reageerde je op de klachten en op de resultaten van de dokter?

PSYCHOSOMATISCHE KLACHTEN

Psychosomatische klachten zijn lichamelijke klachten die ontstaan door stress of andere emoties.

Dit betekent dat je lichaam pijn kan doen of ziek kan worden omdat je spanning ervaart, zorgen hebt, bang bent of verdrietig bent.

​

MISVATTINGEN

​

Psychosomatische klachten zijn niet echt maar ingebeeld.

Alleen zwakke mensen hebben psychosomatische klachten.

Psychosomatische klachten verdwijnen vanzelf.

Je kunt psychosomatische klachten negeren.

Psychosomatische klachten zijn niet erg.

Psychosomatische klachten zijn komedie om geen lastige dingen te moeten doen.

PSYCHOSOMATISCHE KLACHTEN BEGRIJPEN

Stel: je bent aan het shoppen in Antwerpen.

Je wandelt rustig op De Meir.

Opeens sta je oog in oog met een leeuw,

die ontsnapt is uit de zoo. Er is gevaar!

​

Wat voel je dan?

Wat denk je dan?

Wat doe je?

​

Tekening 12B: leeuw

HET STRESS-RESPONS-SYSTEEM

Bij gevaar gebeurt er vanalles in je lichaam.

Dit gebeurt automatisch.

Je lichaam maakt zich klaar om te reageren zodat je kan overleven

→ vluchten

→ vechten

​

​

De vecht- of vluchtreactie: het lichaam maakt zich klaar voor actie en dat voel je!

• Spieren spannen zich aan
• Bloeddruk en hartslag gaan omhoog (je voelt hartslag)
• Je begint te zweten

​

= stress-respons-systeem!

​

HET STRESS-RESPONS-SYSTEEM

De amygdala: ons interne alarm

• De amygdala: een klein deel van je hersenen, ongeveer zo groot als een amandel.
• Zit diep in je hoofd, in het midden van je hersenen.
• Taak: gevaar herkennen en je waarschuwen!

Wat gebeurt er als je bang bent?

• Als je iets engs ziet of denkt dat er gevaar is, gaat de amygdala aan.
• Ze stuurt een alarm naar je lichaam: “Let op! Er is misschien gevaar!”

​

HET STRESS-RESPONS-SYSTEEM

​

​

Stap 1: De hersenen merken gevaar op

• De amygdala stuurt een alarmsignaal naar de hypothalamus.

Stap 2: De hypothalamus geeft opdrachten

• De hypothalamus stuurt signalen naar de bijnieren.

Stap 3: Het lichaam maakt stresshormonen aan

• Bijnieren maken adrenaline en cortisol aan.

Stap 4: Je lichaam bereidt zich voor

• Adrenaline: hartslag neemt toe, ademhaling versnelt, spieren spannen zich aan.
• Cortisol: energie vrijmaken door suiker in het bloed.

​

TEKENING 12A: STRESS RESPONS SYSTEEM

LINK STRESS-RESPONS-SYSTEEM EN PSYCHOSOMATISCHE KLACHTEN

Cortisol en adrenaline kunnen leiden tot

• Spierspanning in schouders, nek en hoofd → hoofdpijn
• Verhoogde bloeddruk → hoofdpijn/ duizeligheid
• Verhoogde alertheid → slapeloosheid
• Verstoorde spijsvertering → misselijkheid, buikpijn, darmklachten
• Verminderde immuniteit → sneller ziek
• Intensere gevoelens van angst en nervositeit → paniekaanvallen met benauwd gevoel, hyperventileren, …

​

WAT HEEFT EEN ONTSNAPTE LEEUW TE MAKEN MET SCHOOLWEIGERING?

​

Het systeem is zo afgesteld dat het liever te vaak afgaat dan één keer te weinig

​

Het stress-respons-systeem schiet ook in actie bij situaties die niet levensbedreigend zijn maar ook bij psychisch bedreigende triggers.

→ Bij fobie: bv. voor spinnen

→ In situaties waarin je moet presteren. Bv. een spreekbeurt

→ Bij schoolweigering: wanneer je naar school moet/ aan school denkt.

BIJ SCHOOLWEIGERING HEEFT SCHOOLLOPEN HETZELFDE EFFECT ALS EEN LEEUW

Je wordt vaker geconfronteerd met school

dan met een ontsnapte leeuw!

​

TEKENING 12B (leeuw) en tekening 8C (school-ingang) naast elkaar

LINK STRESS-RESPONS-SYSTEEM EN PSYCHOSOMATISCHE KLACHTEN

DUS

• Adrenaline: hartslag en ademhaling stijgt zodat je snel kan reageren.
• Cortisol maakt suiker vrij in je bloed zodat je veel energie hebt om te reageren.

​

MAAR deze stress-stofjes hebben ook andere effecten: buikpijn, hoofdpijn, spierijn, ….!

EN NU?

Stress, spanning, psychosomatische klachten ontstaan door een automatisch proces.

Maar we kunnen er iets mee doen!

​

​

WAT HELPT ER JULLIE BIJ SPANNING EN STRESS?

WAT ZEGT DE WETENSCHAP?

Dingen die je thuis kan doen om het stress-responssysteem te kalmeren

​

Lichaamsbeweging: wandelen, fietsen, dansen, yoga, …..

• Verhoogt endorfines en verlaagt cortisol.
• Slechts 10–20 minuten per dag kan al verschil maken.

​

Slaap

• Chronisch slaaptekort verhoogt stressgevoeligheid.
• Regelmatige slaaptijden en schermvrije avonden helpen.
• ​

WAT ZEGT DE WETENSCHAP?

​

Diepe buikademhaling

• Vertraagt hartslag en verlaagt bloeddruk.
• Voorbeeld: 4-4-4-ademhaling (4 tellen in, 4 vasthouden, 4 uit).

​

Rust opzoeken

• Meditatie/ mindfullness
• Rustige plek (minder prikkels) opzoeken

​

WAT ZEGT DE WETENSCHAP?

​

Therapie die je kan doen om het stress-responssysteem te kalmeren

​

​

• Psychotherapie

​

• Lichaamsgerichte therapie

Wat precies helpt is individueel.

​

→ Zoektocht voor iedereen samen