BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

PROJECT CASES (PC)

Capaciteit in de rand/bestaand weefsel

PC CASE 01

Locatie: Lindenlaan

Ontwerpers: Ampe-Trybou

​

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

PC CASE 02

Locatie: Oostende

Ontwerpers: Ampe-Trybou

​

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

PC CASE 03

Locatie: Schoolstraat

Ontwerpers: Ampe-Trybou

​

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

PC CASE 04

Locatie: FORT V

Ontwerpers: BC architects

​

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

PC CASE 05

Locatie: Gent

Ontwerpers: BLAF-architecten

​

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

PC CASE 06

Locatie: Brownfield reconversie Gentbrugge

Ontwerpers: BLAF-architecten + CAAN architecten

​

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

PC CASE 07

Locatie: ANCO Turnhout Ontwerpers: BULK architecten

​

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

PC CASE 08

Locatie: Erik Sasse

Ontwerpers: BULK architecten

​

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

PROCES CASES

Hefboomrol van projecten in het binnengebied

CASE COHOUSING KERSELAAR

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

CASE COHOUSING KERSELAAR

​

Situering in tijd en ruimte

Locatie: Aan de Ratte 51, Oostakker, Gent, België

Opdrachtgever: Cohousing Kerselaar

Uitvoerder (Architect): EVR-architecten

Hoofdaannemer: Bostoen (woningen), Lab 15 (houtskelet paviljoen)

Landschapsarchitectuur: Fris in het Landschap

Programma: 1 5 woningen en een gemeenschapshuis op een oppervlakte van 2476 m²

Status: Voltooid in de zomer van 2017

​

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

CASE COHOUSING KERSELAAR

Gelegen in een overmaats bouwblok, langsheen een typische woonverkaveling merken we het project van cohousing De Kerselaar op. Meteen is duidelijk dat dit project andere waarden nastreeft dan de klassieke verkaveling. Het percentage groen springt positief in het oog, en de beperkte wegenis met de auto’s aan de straatzijde getuigt van een andere manier van samenleven. Met haar padenstructuur verknoopt en verbindt ze ook het omliggende weefsel in het bouwblok.

�

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

CASE COHOUSING KERSELAAR

Energiesysteem

​

• Cohousing Kerselaar maakt gebruik van een geïntegreerd en duurzaam energiesysteem.
• Het project beschikt over een warmtepomp met diepteboring die is verbonden aan een warmtenet, waardoor de energie-efficiëntie wordt gemaximaliseerd.
• Daarnaast zijn er PV-panelen (zonnepanelen) en een zonneboiler geïnstalleerd om hernieuwbare energie op te wekken en te benutten.

​

CASE BOERENHOF

CASE BOERENHOF

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

CASE BOERENHOF

​

Situering in tijd en ruimte

Locatie: Victor Frisstraat 92, Gent

Opdrachtgever: Stad Gent

Uitvoerder: In samenwerking met een masterstudente architectuur van Campus Sint-Lucas Gent en Diëgo Van De Keere van vzw Get Cultured

Beheerder: Diëgo Van De Keere, vzw Natuurkriebels

Programma: Gemeenschapstuin (3.300 m²), speeltuin, bloemenweide, grasveld, wilgentunnel

Extra voorzieningen: Grondwaterpompen, regenwatertanks, composthoop

Status: in gebruik sinds 2014

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

CASE BOERENHOF

Gelegen in een kleinschalig bouwblok nodigen de twee halfopen bebouwingen in de Pannestraat je uit om het binnengebied te betreden. Dit project blinkt uit in de volhardendheid van buurbewoners die liever geen parkeerplaatsen in hun achtertuin hadden. Gezien de maatvoering van het bouwblok is dit niet meer als logisch. Deze plek geeft blijk van een grote sociale cohesie binnen buurt. De facebookpagina getuigt van een bijzonder actieve buurtwerking!

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

CASE BOERENHOF

Klimaatadaptatie

​

• Het project richt zich op het verbeteren van de ecologische waarde van het gebied
• door de aanleg van diverse groenzones, een bloemenweide en een grachtensysteem dat bijdraagt aan de hydrologische balans.
• Dit verhoogt de biodiversiteit en helpt de omgeving zich beter aan te passen aan klimaatveranderingen.

​

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

CASE BOERENHOF

Sociaal economisch

​

• Het Boerenhof biedt een ruimte voor sociale interactie en gemeenschapsvorming.
• Buurtbewoners kunnen moestuintjes huren, betaald met de lokale munt "Torekes", wat de sociale cohesie en economische interactie binnen de buurt versterkt.
• Het project heeft geleid tot een verbeterde levenskwaliteit en sociaal contact tussen de bewoners.

​

CASE BOERENHOF

CASE POTUIT

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

CASE POTUIT

​

Situering in tijd en ruimte

Locatie: Antwerpsesteenweg 528, Sint-Amandsberg, Gent

Opdrachtgever: Istoir

Uitvoerder (architect): Gafpa (Gent)

Landschapsarchitect: Ann Voets (Beersel)

Programma: Bouw van energie-efficiënte parkappartementen en kasteelappartementen (53 entiteiten), aanleg van groene ruimten en parken, ontwikkeling van duurzame energievoorziening via een warmtenet.

Status: in ontwikkeling

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

CASE POTUIT

Gelegen in een grootschalig maar nog bijzonder groen bouwblok Ontwikkelt Istoir een woningbouwproject waarbij de focus voornamelijk ligt op de creatie van een warmtenet. Daarnaast wordt er aandacht besteed aan doorsteekmogelijkheden binnen de wijk. Zo wordt de school grenzend aan de site op een meer ‘stedelijke manier’ verbonden via het Negenmeipad. De binnenkant van het bouwblok wordt deel van het stedelijk weefsel. Ook de groenstructuur blijft prominent aanwezig, alsook de respectvolle omgang met de bestaande bebouwing die in ere wordt hersteld. De meerwaarde van deze ontwikkeling is veelzijdig. Enkel de sociale component is minder prominent aanwezig in de ontwikkelingsfase.

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

CASE POTUIT

Energiesysteem

• Potuit is een van de eerste CO2-neutrale nieuwbouwwijken in Gent. Het project maakt gebruik van een geavanceerd Boorgat Energie Opslag (BEO)-veld, waarbij 78 boringen tot 150 meter diep worden uitgevoerd.
• Dit BEO-veld fungeert als een ondergrondse warmtebron die de wooneenheden voorziet van fossielvrije warmte in de winter en verkoeling in de zomer.
• Energent, als Energy Service Company (ESCo), financiert en beheert dit systeem, waardoor bewoners volledig ontzorgd worden in hun energiebehoeften.

CASE BOERENHOF

CASE MUIDE

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

CASE MUIDE

​

Situering in tijd en ruimte

Locatie: Manchesterstraat, Goolestraat

Opdrachtgever: Stad Gent

Partners: 3E, Wattson, Energent, VITO, Flanders Technology and Innovation (FTI)

Uitvoerder (vooronderzoek): Architecture Workroom Brussels

Programma: Aanleg van een BEO-veld onder het voetbalveld van Standaard Muide, 30 boringen van 150 meter diep voor geothermische warmtewinning, Aansluiting van omliggende huizen en sociale appartementen op het buurtwarmtenet, Renovatie en uitbreiding van de sportfaciliteiten van de voetbalclub.

Status: x

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

CASE MUIDE

​

Gelegen in de havenzone van Gent duikt dit nogal hybride bouwblok op. De aanwezigheid van grote industriële gebouwen en een voetbalveld maakt deze woonbuurt alles behalve de doorsnee woonbuurt in Gent. De plek lijkt de uitgelezen kans in zich te dragen voor een experiment!

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

CASE MUIDE

Energiesysteem

Het project in Muide richt zich op de installatie van een innovatief buurtwarmtenet onder het voetbalveld van Standaard Muide. Door middel van 30 boringen van 150 meter diep zal warmte uit de ondergrond worden gehaald en via leidingen naar de omliggende huizen en sociale appartementen worden gebracht. Dit systeem, een BEO-veld (Boorgaten-Energie-Opslag), maakt gebruik van geothermie en biedt een duurzame manier om gebouwen te verwarmen zonder aardgas, passend binnen de ambitie van de Stad Gent om tegen 2050 100% hernieuwbare energie te gebruiken.

CASE BOERENHOF

CASE ZENNEPARK

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

CASE ZENNEPARK

​

Situering in tijd en ruimte

Locatie: Masuiwijk, tussen het kanaal, de Paleizenstraat en het Noordstation, Brussel en Schaarbeek

Opdrachtgever: Leefmilieu Brussel

Projectleiding: La Compagnie du Paysage (leider), InfraServices (BET), Agence ON (lichtontwerper), Cabinet Gerphau (stadssociologie), HSP (advocaten), Montois Partners (architecten)

Programma: lineair park met aangrenzende bouwprojecten van 1,6km

Status: ingehuldigd september 2016

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

CASE ZENNEPARK

​

Het Zennepark gaat dwars door drie bouwblokken. Dit bijzondere park is een échte verbinder in de wijk. Naast de recuperatie van de oude Zennebedding als kwalitatieve publieke ruimte is dit project vooral van �sociaal belang. Talrijke activiteiten worden er georganiseerd. Bijkomend is dit een veilige plek om traag te (leren) fietsen en te wandelen. De impact van dit publieke park in het hart van deze drie bouwblokken reikt zelfs verder dan de Masuiwijk alleen.

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

CASE ZENNEPARK

Sociaal-economisch

​

• Het project versterkt de sociale cohesie in de buurt door de aanleg van openbare ruimtes zoals speel- en recreatiezones, sportterreinen, en moestuinen.

​

• De betrokkenheid van de lokale gemeenschap bij de planning en uitvoering van het park stimuleert sociale interactie en participatie.

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

CASE ZENNEPARK

Stedelijke ontwikkeling

​

• Het Zennepark vormt een belangrijk onderdeel van de stedelijke vernieuwing in de Masuiwijk.

​

• Het transformeert een voormalige vervuilde en verwaarloosde ruimte in een aantrekkelijke, groene long midden in de stad.

​

• Dit project draagt bij aan de leefbaarheid van de wijk en stimuleert de economische ontwikkeling door het verhogen van de vastgoedwaarde en het creëren van een prettige woonomgeving.

CASE BOERENHOF

CASE HET KLEINE ZENNEPARK

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

CASE HET KLEINE ZENNEPARK

​

Situering in tijd en ruimte

Locatie: x

Opdrachtgever: Leefmilieu Brussel

Projectleiding: x

Programma: lineair park met aangrenzende bouwprojecten

Status: in ontwerpfase

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

CASE HET KLEINE ZENNEPARK

​

Het kleine Zennepark zal net als het Zennepark in de Masuiwijk ook door verschillende bouwblokken heen gaan. Te midden van een uiterst dense wijk in Anderlecht, Heyvaertwijk ontwikkelt zich een bijzonder park. Deze keer breidt het park zich van binnenuit ook uit met ontwikkelingsprojecten. De focus ligt, veel meer dan in Masui, op het klimaatbestendig maken van de wijk, en meer nog extra biodiversiteit genereren op een innovatieve wijze . Een voorbeeld zeker verder op te volgen!

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

CASE HET KLEINE ZENNEPARK

Klimaatadaptatie

​

Klimaatadaptatie speelt een centrale rol in het ontwerp van het park. Door regenwaterinfiltratie en de aanleg van groene ruimtes wordt het risico op overstromingen verminderd en hitte-eilanden tegengegaan. Het park fungeert als ecologische corridor die de biodiversiteit bevordert en het stedelijk milieu veerkrachtiger maakt tegen klimaatveranderingen. Het gebruik van waterdoorlatende materialen en groene infrastructuur zorgt voor een beter waterbeheer en draagt bij aan de klimaatbestendigheid van de wijk .

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

CASE HET KLEINE ZENNEPARK

Klimaatadaptatie

​

Klimaatadaptatie speelt een centrale rol in het ontwerp van het park. Door regenwaterinfiltratie en de aanleg van groene ruimtes wordt het risico op overstromingen verminderd en hitte-eilanden tegengegaan. Het park fungeert als ecologische corridor die de biodiversiteit bevordert en het stedelijk milieu veerkrachtiger maakt tegen klimaatveranderingen. Het gebruik van waterdoorlatende materialen en groene infrastructuur zorgt voor een beter waterbeheer en draagt bij aan de klimaatbestendigheid van de wijk .

CASE BOERENHOF

CASE STANDAERTSITE

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

CASE STANDAERTSITE

​

Situering in tijd en ruimte

Locatie: Hoveniersstraat, Ledeberg

Opdrachtgever: Sogent en Stad Gent

Architecten: Carton123, ae-architecten, m u r m u u r

Landschap: Atelier Arne Deruyter

Programma: buurtcentrum, openbaar park

Status: gerealiseerd (2018-2019)

���

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

CASE STANDAERTSITE

​

Het project is sterk gericht op het bevorderen van sociale cohesie en economische inclusiviteit. De voormalige doe-het-zelf-zaak is getransformeerd tot een ontmoetingsplek voor de buurt met een polyvalente ruimte, buurtmoestuin, en meerdere ateliers voor buurtactiviteiten. De betrokkenheid van bewoners door initiatieven zoals 'Ledeberg Doet het Zelf' en het beheer door vrijwilligers versterkt het gemeenschapsgevoel en biedt een platform voor diverse sociale activiteiten.

​

Het project Standaertsite illustreert hoe een bottom-up benadering van stadsontwikkeling kan leiden tot een verrijkte leefomgeving en gemeenschapsgevoel binnen een stedelijke context.

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

CASE STANDAERTSITE GENT

Rol van Bewoners

Initiatief en engagement

• Het bewonersinitiatief 'Ledeberg Doet het Zelf' was de drijvende kracht achter het creëren van een open, groene ruimte die ten dienste staat van de gemeenschap.

Consultatie en input

• Door middel van een volksraadpleging en voortdurende samenwerking met lokale actoren, zoals verenigingen en buurtbewoners, werd de visie van de Standaertsite gevormd.

Actieve participatie

• tal van activiteiten en experiment met tijdelijke invullingen van de site
• om te ontdekken welke functies en activiteiten het best aansloten bij de wensen

Beheer en duurzaamheid

• het buurthuis 'De Broederij’ wordt beheerd door vrijwilligers

CASE BOERENHOF

CASE COHOUSING JEAN

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

CASE COHOUSING JEAN GENT

​

Situering in tijd en ruimte

Locatie: Jean Béthunestraat 7-9, 9040 Sint-Amandsberg, Gent

Opdrachtgever: Sogent (Stadsontwikkeling Gent)

Architecten: ECTV architecten

Landschap: Geert Meysmans landschapsarchitectuur

Programma: 10 woningen (inclusief 1 inclusiewoning, 52 fietsenstallingen, 5 parkeerplaatsen, co-workruimte, gemeenschappelijke keuken, gedeeld atelier, speelkamer, wasserette, grote gemeenschappelijke tuin

Status: gerealiseerd (2015-2022)

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

CASE COHOUSING JEAN GENT

​

Dankzij de historische bebouwing, maar ook de aanwezige langgerekte buur, in combinatie met het programma van co-housen lijkt het bouwblok op maat van het project! Weliswaar is het nèt andersom. Het project nestelt zich van nature in het bouwblok met een hoogwaardige architecturale kwaliteit en leefkwaliteit tot gevolg. De beleving van deze kwaliteit is weliswaar vooral weggelegd voor de bewoners van het project! Maar geeft wel het goeie voorbeeld voor dergelijke alternatievere vorm van wonen.

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

CASE COHOUSING JEAN

Energiesysteem

• sterke focus op energie-efficiëntie
• de woningen zijn Bijna Energie Neutraal (BEN)

​

Collectieve geothermische warmtepomp

• Het project maakt gebruik van een collectief geothermisch warmtepompsysteem, gecombineerd met zeer goede isolatie en luchtdichtheid.
• Dit systeem voorziet de woningen van verwarming en sanitair warm water,

Grijswaterrecuperatie en groendaken

• Grijswater van baden, douches en wastafels wordt gefilterd en hergebruikt voor toiletten en wasmachines
• De vier groendaken en wadi's op de site zorgen voor natuurlijke waterretentie en -infiltratie

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

BELEIDSCASES

Toekomstmogelijkheden voor randen en binnengebieden

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

CASE 01 Transformatieleidraad, Ruimte geven aan de stad van morgen, Antwerpen

Focus

• Transformatie als hefboom voor vernieuwing,
• Actief inzetten op vergroening, verweving en verdichting
• Maatschappelijke meerwaarde voor de omgeving creëren (via transformatieproject)
• De relatie van een project tot het omliggende bouwblok staat centraal, via zowel een morfologische toetsing als een thematische toetsing wordt er een standpunt ingenomen.

Goed om weten

• Dit instrument (diagloogmodel) heeft geen verordend karakter, het is een basis voor gesprek met initiatiefnemer

​

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

CASE 02 Bouwblokvisie voor vergroenen en verweven, stad Gent, april 2023

Focus

• Nood aan verweving, aandacht voor maakbedrijvigheid, geen wonen meer lokaliseren in binnengebieden (uitzonderingen)
• Ruimte vrij om andere functies te versterken

Goed om weten

• Deze visie is een beleidsmatig gewenste ontwikkeling, ze wordt als afweging gebruikt voor de goede ruimtelijke ordening (opportuniteitstoets).
• Een bouwblok wordt gedefinieerd a.d.h.v. een specifieke maatvoering, zo start het binnengebied na 30 m schil, waarbij de eerste 16 à 18 m zone voor hoofd- en bijgebouwen is behoren tot de schil samen met de overige ‘tuinstrook’

BINNENGEBIEDEN ALS KATALYSATOR VOOR BOUWBLOKRENOVATIE

CASE 03: Good Living, Verslag van de Experten commissie (oktober 2021) & versie goedgekeurd door Brusselse Regering (juli 2022)

Focus

• Een aantal ambities om klimaatbestendig en inclusief te bouwen/wonen.
• Ook hier worden richtlijnen en aanzetten van regels geformuleerd m.b.t. bouwen in de rand van bouwblokken en in het binnengebied.
• Wel een verordend karakter zal hebben!
• Proactieve benadering om duurzame stedelijke ontwikkeling te bevorderen, waarbij creativiteit en dialoog centraal staat in het proces.

Goed om weten

• De verordening wordt onderverdeeld in drie thematieken: stedelijkheid, open ruimte en bewoonbaarheid.
• Zowel kwalitatieve als kwantitatieve ontwerpprincipes

​