BÀI 35
HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
Suy thận là hiện tượng thận bị suy giảm chức năng.
Người bị suy thận giai đoạn cuối nếu muốn duy trì sự sống sẽ cần phải chạy thận hoặc ghép thận
CHẠY THẬN
TẾ BÀO
O2
CO2
Các chất thải
Chất dinh dưỡng đã hấp thụ
CƠ THỂ
Hoạt động Trao Đổi Chất
Môi trường
Môi trường
Thức ăn, nước,
Muối khoáng
O2
CO2
Phân
Nước tiểu
CHẤT CẦN THIẾT CHO TẾ BÀO
TRAO ĐỔI CHẤT CỦA TẾ BÀO
CHẤT CẶN BÃ, DƯ THỪA
CÁC CHẤT THẢI KHÁC
Nước Tiểu
Mồ Hôi
CO2
MÔI TRƯỜNG NGOÀI
HOẠT ĐỘNG BÀI TIẾT
Phổi
Thận
Da
90%
10%
PHIẾU HỌC TẬP 1 Em hãy xác định những câu đúng khi nói về hoạt động bài tiết của cơ thể người và khoanh tròn vào số thứ tự câu đó. 1. Cơ quan bài tiết chủ yếu là phổi, thận, da. 2. Da đóng vai trò chủ yếu trong việc bài tiết các chất thải hòa tan trong máu. 3. Các sản phẩm bài tiết phát sinh từ hoạt động trao đổi chất của tế bào và hoạt động tiêu hóa đưa vào một số chất quá liều lượng (thuốc, ion, cholesteron…) 4. Bài tiết giúp cơ thể thải loại các chất dư thừa và độc hại để duy trì tính ổn định của môi trường trong. |
CH 1: Nêu sản phẩm thải chủ yếu qua phổi, thận, da?
CH 2: Cơ quan nào đóng vai trò chủ yếu trong việc bài tiết các chất thải hòa tan trong máu.
Sản phẩm thải chủ yếu | Cơ quan bài tiết chủ yếu |
Khí Carbondioxide | |
Nước tiểu | |
Mồ hôi | |
- Thận thải 90% sản phẩm thải hòa tan trong máu.
Phổi
Thận
Da
I/ CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG CỦA HỆ BÀI TIẾT
1/ Chức năng của hệ bài tiết
- Hệ bài tiết có chức năng lọc và thải ra môi trường ngoài các chất thải, chất dư thừa, chất độc, giúp duy trì môi trường trong cơ thể, đảm bảo cho các hoạt động sống diễn ra bình thường.
- Cơ quan bài tiết chủ yếu là phổi, thận, da.
TRƯNG BÀY SẢN PHẨM
MÔ HÌNH, TRANH VẼ HỆ BÀI TIẾT
I/ CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG CỦA HỆ BÀI TIẾT
1/ Chức năng của hệ bài tiết
- Hệ bài tiết có chức năng lọc và thải ra môi trường ngoài các chất thải, chất dư thừa, chất độc, giúp duy trì môi trường trong cơ thể, đảm bảo cho các hoạt động sống diễn ra bình thường.
- Cơ quan bài tiết chủ yếu là phổi, thận, da.
ĐẠI DIỆN NHÓM TRÌNH BÀY SẢN PHẨM
Hệ bài tiết nước tiểu nằm ở trong khoang bụng
1
2
3
4
5
Thận trái
Thận phải
Ống dẫn
nước tiểu
Bóng đái
Ống đái
A. Các cơ quan của hệ bài tiết nước tiểu
B. Lát cắt dọc thận
Phần vỏ
Phần tủy
Bể thận
Ống dẫn nước tiểu
Ống góp
ống thận
Nang cầu thận
và cầu thận
Phần
vỏ
Phần
tuỷ
C. Một đơn vị chức năng của thận
Cầu thận
Nang cầu thận
Ống thận
Động mạch đến
Động mạch đi
D. Nang cầu thận và cầu thận phóng to
THẢO LUẬN
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 2. Vì sao cần ghép/chạy thận để cứu sống bệnh nhân suy thận? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 3. Tên gọi khác của bóng đái, ống đái là gì? …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. |
Hai quả thận, vì thận có chức năng lọc máu và hình thành nước tiểu.
Vì thận mất khả năng lọc máu hình thành nước tiểu, chất độc sẽ tích tụ đầu độc cơ thể.
Hai quả thận, vì thận có chức năng lọc máu và hình thành nước tiểu.
I/ CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG CỦA HỆ BÀI TIẾT
2/ Chức năng của hệ bài tiết
- Hệ bài tiết nước tiểu gồm: Hai quả thận, ống dẫn nước tiểu, bóng đái, ống đái.
- Thận gồm phần vỏ và phần tủy. Mỗi quả thận có khoảng 1 triệu đơn vị chức năng (Nephron) để lọc máu và hình thành nước tiểu.
I/ MỘT SỐ BỆNH VỀ HỆ BÀI TIẾT
Kể tên các bệnh liên quan đến hệ bài tiết.
II/ MỘT SỐ BỆNH VỀ HỆ BÀI TIẾT
II/ MỘT SỐ BỆNH VỀ HỆ BÀI TIẾT
II/ MỘT SỐ BỆNH VỀ HỆ BÀI TIẾT
II/ MỘT SỐ BỆNH VỀ HỆ BÀI TIẾT
UNG THƯ
II/ MỘT SỐ BỆNH VỀ HỆ BÀI TIẾT
II/ MỘT SỐ BỆNH VỀ HỆ BÀI TIẾT
TIỂU KHÔNG TỰ CHỦ
CH 1: Nêu nguyên nhân gây nên các bệnh liên quan đến hệ bài tiết nước tiểu
………………………………………………………………………………………………………………………………………………...........................................
CH 2: Đề xuất các biện pháp bảo vệ hệ bài tiết nước tiểu theo bảng 35.1 SGK.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Thói quen | Nguy cơ xảy ra | Đề xuất biện pháp |
1/ Ăn quá mặn, quá chua, nhiều đường. | Hệ bài tiết làm việc qúa tải. |
|
2/ Không uống đủ nước. | Giảm khả năng tiết nước tiểu. |
|
3/ Nhịn đi tiểu khi buồn tiểu. | Tăng nguy cơ lắng sỏi trong hệ bài tiết nước tiểu. |
|
4/ Không giữ vệ sinh hệ bài tiết nước tiểu. | Tăng nguy cơ viêm nhiễm hệ bài tiết nước tiểu. |
|
5/ Ăn thức ăn ôi thiu. | Gây độc hại cho hệ bài tiết nước tiểu. |
|
Do thói quen ăn uống, sinh hoạt; do nhịn tiểu thường xuyên; do nhiễm khuẩn.
Hạn chế ăn muối, ăn quá chua, ăn quá nhiều đường.
Uống đủ nước hàng ngày.
Không nhị tiểu khi có nhu cầu đi tiểu.
Vệ sinh cơ thể hàng ngày.
Không ăn thức ăn ôi thiu, hết hạn sử dụng.
Khi có những biểu hiện bệnh về thận làm thế nào để xác định chắc chắn có mắc bệnh hay không?
Siêu âm
Xét nghiệm nước tiểu
Vì sao người bị bệnh thận được bác sĩ khuyên nên tránh sử dụng thực phẩm đóng hộp, thịt đã qua chế biến (xúc xích, thịt nguội…)
Vì đồ hộp chứa hàm lượng natri cao, thịt đã qua chế biến chứa muối, chất bảo quản.
Kể tên 1 số loại thức ăn/thức uống tốt cho thận.
Kể tên 1 số loại thức ăn/thức uống tốt cho thận.
II/ MỘT SỐ BỆNH VỀ HỆ BÀI TIẾT
- Có nhiều bệnh liên quan đến hệ bài tiết nước tiểu: Sỏi thận, viêm cầu thận, suy thận.. - Nguyên nhân: do nhiễm khuẩn; thói quen ăn uống, sinh hoạt không lành mạnh.
- Để bảo vệ hệ bài tiết nước tiểu cần:
+ Thường xuyên giữ vệ sinh cơ thể cũng như vệ sinh hệ bài tiết nước tiểu
+ Khẩu phần ăn uống hợp lý
+ Khi muốn đi tiểu thì nên đi ngay, không nên nhịn lâu.
III/ MỘT SỐ THÀNH TỰU CHẠY THẬN, GHÉP THẬN NHÂN TẠO
Hãy nghiên cứu thông tin SGK trang 148, quan sát H35.2-3, thảo luận nhóm 5 phút hoàn thành nhiệm vụ sau:
CH 1: Bạn Lan cho rằng ghép thận là cắt bỏ quả thận hư hỏng và thay thể vào đúng vị trí đó 1 quả thận mới, khỏe mạnh. Em hãy quan sát H35.2 cho biết ý kiến của bạn Lan có đúng không? Tại sao?
………………………………………………………………………………………………………….
……………………………………….....................................................................
.............................................................................................................
.............................................................................................................
CH 2: Sử dụng các từ/cụm từ sau: động mạch, chất thải, màng lọc, dung dịch nhân tạo để hoàn chỉnh thông tin về chạy thận nhân tạo.
Máu của người bệnh được bơm từ (1) ………………………. vào thận nhân tạo. Thận nhân tạo có hệ thống (2) ………………..... chứa máu người bệnh với áp lực lớn. Bên ngoài màng lọc là (3) ……………………….. giống hệt huyết tương chỉ khác là không có chất thải. Sự chênh lệch nồng độ giúp các (4) ………………….. trong máu khuếch tán sang dung dịch nhân tạo và máu được lọc sạch lại qua tĩnh mạch về cơ thể.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
- Ý kiến của bạn Lan chưa đúng, thông thường bác sĩ sẽ ghép 1 quả thận khỏe mạnh vào cơ thể người bệnh, 2 quả thận của người bệnh vẫn được giữ lại. Một số trường hợp phải cắt bỏ 1 hoặc 2 thận bệnh lý nếu thận đa nang quá to hoặc viêm mãn tính nặng.
động mạch
màng lọc
dung dịch nhân tạo
chất thải
Kỳ tích quả thận ghép sống gần 30 năm
�
Hơn 1.100 ca ghép thận được thực hiện tại Bệnh viện Chợ Rẫy trong 30 năm
��
Những quả thận được các nhà khoa học “sản xuất” bằng phương pháp in 3D tại Australia đang hứa hẹn nhiều hy vọng cho những bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối khi có thể được cấy ghép thận nhân tạo thay vì sẽ phải xếp hàng chờ được hiến tạng.
��
Lần đầu tiên trên thế giới, các bác sĩ của Bệnh viện thành phố Belfast (Ireland) đã sử dụng mô hình thận in 3D để trợ giúp cho cuộc phẫu thuật ghép thận cứu sống cô gái bị suy thận nặng giai đoạn cuối.
Hiến 1 quả thận có ảnh hưởng tới sức khoẻ không?
Cho đi là còn mãi
- Khi thận bị suy giảm chức năng, không có khả năng phục hồi thì bệnh nhân chỉ sống được nhờ vào ghép thận, chạy thận.
III/ MỘT SỐ THÀNH TỰU CHẠY THẬN, GHÉP THẬN NHÂN TẠO
1
2
3
4
5
6
7
8
9
BINGO
LUẬT CHƠI
- Mỗi bạn sẽ được phát 1 thẻ BINGO có ghi đáp án của các câu hỏi. GV đọc câu hỏi, bạn nào tìm được câu trả lời và ghi rõ số thứ tự câu hỏi vào ô Bingo. Sau 3 câu hỏi, bạn nào có 3 đáp án liên tiếp theo hàng ngang/dọc/chéo thì hô BINGO và ghi được điểm (sau 3 câu thì được 10, sau 4 câu thì được 9…).
- Bạn nào đã BINGO thì vẫn tiếp tục chơi tiếp cùng các bạn để củng cố kiến thức.
STT | Nội dung điều tra (trước khi phát hiện bệnh) | Tỉ lệ (%) | |||
Thường xuyên | Thỉnh thoảng | Hiếm khi | Không bao giờ | ||
1 | Có ăn thức ăn chứa nhiều muối không |
|
|
|
|
2 | Có thường xuyên nhịn tiểu không |
|
|
|
|
..... | ...... |
|
|
|
|
Kết luận: Qua kết quả điều tra, thống kê những nhóm đối tượng có khả năng mắc bệnh thận cao. Từ đó đưa ra lời khuyên để phòng chống bệnh thận.
HS thực hiện dự án tìm hiểu 1 số bệnh về thận ở thôn 1, 4, 5, 7 xã Quảng Khê, huyện Đăk Glong qua bảng sau.