1 of 21

Sekretne życie pszczół

Ciekawostki prosto z ula

2 of 21

Na drodze koewolucji pszczoły zmodyfikowały swoją budowę ciała tak, aby w pełni wykorzystać możliwość pobierania pokarmu z kwiatów.

Pszczoły są starsze od człowieka!

Jak długo?

Najstarsze dowody materialne datuje się na 80 mln lat temu. Co ciekawe, przed wykształceniem się roślin kwitnących, pszczoła prowadziła drapieżny tryb życia: tak jak współczesne osy, żywiła się mniejszymi owadami.

Co się zmieniło?

3 of 21

Pszczele społeczeństwo

Rój pszczół zawsze tworzy jedna królowa, czyli matka, wiele tysięcy robotnic – czyli samic, które nie mogą się rozmnażać – oraz od kilkuset do kilku tysięcy trutni, czyli samców.

Liczba pszczół w roju zmienia się w ciągu roku. Latem może być w nim od 30 000 do 50 000 robotnic, a oprócz nich także około 5 000 jaj, 10 000 larw i 20 000 poczwarek. Zimą pszczół jest znacznie mniej – w gnieździe zostaje około 10 000 robotnic.

Pszczoły miodne to owady żyjące w zorganizowanej społeczności. W takiej grupie każdy osobnik ma określoną rolę, a ich budowa ciała różni się w zależności od pełnionej funkcji.

4 of 21

Współzależność

Ponieważ pszczoły miodne w roju mają różne role, każda z nich pełni konkretne zadania. Jednak żadna z tych pszczół nie potrafi samodzielnie przeżyć, jeśli zostanie oddzielona od reszty swojej rodziny.

5 of 21

Znaczenie dla człowieka

Zapylanie roślin

Miód i wosk

Mleczko pszczele i propolis

Spośród wszystkich owadów zapylających pszczoła miodna ma największe znaczenie dla człowieka.

Jad pszczeli

6 of 21

Pszczela broń na szerszenie

Zaatakowane przez szerszenie pszczoły bronią się skutecznie, wykorzystując dwa rodzaje broni - ciepło i dwutlenek węgla.

Jedna z japońskich odmian pszczół potrafi bronić się przed niebezpiecznymi drapieżnikami, otaczając je w zwartą kulistą formację. Kiedyś sądzono, że zabójcze dla szerszenia działanie polega jedynie na wytwarzaniu wysokiej temperatury wewnątrz takiego skupiska. Późniejsze badania pokazały jednak, że dużą rolę odgrywa też uwalniany przez pszczoły dwutlenek węgla.

7 of 21

Mumifikacja wroga

Australijski entomolog Mark Greco odkrył, że pszczoły z gatunku Trigona carbonaria unieszkodliwiają chrząszcze ulowe (Aethina tumida), otaczając je mieszanką żywicy, wosku i błota.

W ten sposób unieruchamiają przeciwnika, który nie mogąc się wydostać, umiera z głodu i wysycha.

8 of 21

Praworęczność

Badania pokazują, że pszczoły używające prawych czułków szybciej nawiązują kontakt i reagują przyjaźnie, np. wysuwając języczek. Przy użyciu lewych częściej zachowują się agresywnie, kierując żądło w stronę drugiej pszczoły.

Podobnie jak ludzie witają się, podając sobie prawą dłoń, pszczoły pozdrawiają się, dotykając się nawzajem prawymi czułkami – zaobserwowali badacze z włoskiego Uniwersytetu w Trydencie.

9 of 21

Kofeina

Poranna kawa nie tylko pomaga przebudzić się zaspanym, ale także wspiera pamięć. Jak pokazują nowe badania opublikowane w "Science", kofeina wpływa również na pszczoły – poprawia ich zdolność zapamiętywania konkretnych kwiatów, co sprawia, że chętniej i częściej do nich wracają.

Oprócz koktajlu cukrów, kwiatowy nektar niektórych roślin zawiera też inne związki, m.in. kofeinę i nikotynę.

Nikotyna

Kofeina

Cukry

10 of 21

Cofanie się w czasie

Naukowcy z Uniwersytetu Stanowego Arizony odkryli, że starsze pszczoły miodne potrafią cofnąć oznaki starzenia się mózgu, gdy zaczynają wykonywać zadania w gnieździe, które zwykle należą do młodszych osobników. Choć badania nad demencją u ludzi skupiają się głównie na lekach, to według badaczy ich odkrycia wskazują, że również czynniki społeczne mogą odgrywać istotną rolę w spowalnianiu lub leczeniu zmian związanych z wiekiem.

11 of 21

Zdmuchiwanie wroga

Kiedy mrówki zbliżają się do ula, pszczoły zaczynają krążyć i intensywnie machać skrzydłami – nawet mocniej niż podczas lotu. Siła wytworzona w ten sposób jest na tyle duża, że potrafi przewrócić pojedyncze mrówki.

12 of 21

Zapamiętywanie twarzy

Pszczoły potrafią rozpoznawać twarze – i robią to w podobny sposób do ludzi.

Zarówno pszczoły, jak i ludzie korzystają z techniki zwanej przetwarzaniem konfiguracyjnym – polega ona na składaniu elementów twarzy, takich jak oczy, uszy, nos i usta w spójny i rozpoznawalny wzorzec. Takie wnioski przedstawia zespół badawczy w wydaniu The Journal of Experimental Biology.

13 of 21

Żądza przygód

Pszczoły różnią się pod względem "osobowości" – niektóre są bardziej skłonne do podejmowania ryzyka i poszukiwania nowych doświadczeń niż inne, jak wynika z badań entomologów z Uniwersytetu Illinois.

14 of 21

Matematyka

Pszczoły potrafią rozwiązywać zadania liczeniowe, używając bardzo małej liczby komórek nerwowych w swoich mózgach, twierdzą badacze z Queen Mary University of London.