1 of 15

ELECTRICAL MACHINES

Lecture : Lê Thành Tâm

Phone : 0988.114.195

Email : lttam@caothang.edu.vn

2 of 15

TỔNG QUAN VỀ ĐỘNG CƠ

KHÔNG ĐỒNG BỘ

CÁC ĐẠI LƯỢNG

ĐỊNH MỨC

NGUYÊN LÝ

HOẠT ĐỘNG

KHÁI NIỆM

CẤU TẠO

1

2

3

4

CHƯƠNG 3 – ĐỘNG CƠ KHÔNG ĐỒNG BỘ

3 of 15

3.1.1 ĐỘNG CƠ KHÔNG ĐỒNG BỘ

  1. Khái niệm.

Máy điện không đồng bộ là máy điện xoay chiều, làm việc theo nguyên lý cảm ứng điện từ, có tốc độ quay của rôto n (tốc độ quay của máy) khác với tốc độ quay của từ trường n1.

3.1 KHÁI NIỆM

Máy điện không đồng bộ có tính thuận nghịch, nghĩa là có thể làm việc ở chế độ động cơ điện cũng như chế độ máy phát điện.

Động cơ điện

không đồng bộ 3 pha

Máy phát điện

không đồng bộ 3 pha

4 of 15

3.1.1 ĐỘNG CƠ KHÔNG ĐỒNG BỘ

  1. Khái niệm.

Trong thực tế:

    • Máy phát không đồng bộ có đặc tính làm việc không tốt so với máy phát điện đồng bộ, nên ít được sử dụng.
    • Động cơ không đồng bộ có cấu tạo đơn giản, giá thành rẻ, làm việc tin cậy nên được sử dụng nhiều trong sản xuất và trong sinh hoạt.

3.1 KHÁI NIỆM

5 of 15

3.2.1 STATOR

Trong thực tế động cơ không đồng bộ gồm hai loại:

3.2 CẤU TẠO CỦA ĐỘNG CƠ KHÔNG ĐỒNG BỘ

Động cơ KĐB 3 pha Rotor lồng sóc

Động cơ KĐB 3 pha Rotor dây quấn

6 of 15

3.2.1 STATOR

Tuy có đôi chút khác biệt, song cấu tạo chính của chúng vẫn có nhiều phần giống nhau, cụ thể:

3.2 CẤU TẠO CỦA ĐỘNG CƠ KHÔNG ĐỒNG BỘ

7 of 15

3.2.1 STATOR

  1. Lõi thép Stator.
    • Làm bằng lá thép kỹ thuật điện
    • Được dập rãnh bên trong
    • Ghép lại với nhau tạo thành các rãnh theo hướng trục.
    • Lõi thép được ép vào trong vỏ máy

Phần tĩnh của động cơ KĐB còn gọi là Stator, có cấu tạo đơn giản gồm hai phần:

    • Lõi thép Stator.
    • Dây quấn Stator.

3.2 CẤU TẠO CỦA ĐỘNG CƠ KHÔNG ĐỒNG BỘ

8 of 15

3.2.1 STATOR

B. Dây quấn Stator.

    • Được làm bằng dây điện từ (dây đồng hoặc nhôm có bọc cách điện).
    • Được quấn thành bối và đặt trong các rãnh của lõi thép.

Phần tĩnh của động cơ KĐB còn gọi là Stator, có cấu tạo đơn giản gồm hai phần:

    • Lõi thép Stator.
    • Dây quấn Stator.

3.2 CẤU TẠO CỦA ĐỘNG CƠ KHÔNG ĐỒNG BỘ

9 of 15

3.2.1 STATOR

B. Dây quấn Stator.

    • Đối với động cơ ba pha, dây quấn stator gồm ba bộ dây, các pha dây quấn đặt lệch nhau 120o điện.
    • Đối với động cơ một pha, dây quấn stator gồm: dây quấn chính và dây quấn phụ đăt lệch nhau góc 90o điện.

Phần tĩnh của động cơ KĐB còn gọi là Stator, có cấu tạo đơn giản gồm hai phần:

    • Lõi thép Stator.
    • Dây quấn Stator.

3.2 CẤU TẠO CỦA ĐỘNG CƠ KHÔNG ĐỒNG BỘ

10 of 15

3.2.2 ROTOR

Phần quay của động cơ KĐB còn gọi là Rotor, có hai loại được gọi tên:

3.2 CẤU TẠO CỦA ĐỘNG CƠ KHÔNG ĐỒNG BỘ

Rotor dây quấn

Rotor lồng sóc

11 of 15

3.2.2 ROTOR

  1. Rotor lồng sóc.
    • Gồm các thanh dẫn bằng đồng hoặc bằng nhôm đặt trong lõi thép.
    • Các thanh dẫn được nối tắt lại với nhau ở hai đầu bằng hai vòng ngắn mạch.
    • Để cải thiện tính năng mở máy, trong các máy có công suất tương đối lớn rãnh rôto thường làm rãnh sâu hoặc lồng sóc kép.
    • Trong máy điện cỡ nhỏ, rãnh rôto thường làm chéo đi một góc so với tâm trục để cải thiện dạng sóng sức điện động.

3.2 CẤU TẠO CỦA ĐỘNG CƠ KHÔNG ĐỒNG BỘ

12 of 15

3.2.2 ROTOR

B. Rotor dây quấn.

    • Rotor được quấn dây.
    • Dây quấn 3 pha được đặt trong rãnh của lõi thép rôto, thường đấu hình sao (Y).
    • Ba đầu còn lại được nối với ba vòng trượt làm bằng đồng cố định ở đầu trục, tì lên ba vòng trượt là ba chổi than.
    • Có thể ghép thêm điện trở phụ hay đưa sức điện động phụ vào mạch rôto.
    • Cải thiện đặc tính mở máy, điều chỉnh tốc độ hoặc cải thiện cosφ.

​

​

3.2 CẤU TẠO CỦA ĐỘNG CƠ KHÔNG ĐỒNG BỘ

13 of 15

3.2.3 TỔNG QUÁT

Về tổng quát, cấu tạo của động cơ không đồng bộ Rotor lồng sóc gồm các phần cơ bản như sau:

3.2 CẤU TẠO CỦA ĐỘNG CƠ KHÔNG ĐỒNG BỘ

14 of 15

3.2.3 TỔNG QUÁT

Về tổng quát, cấu tạo của động cơ không đồng bộ Rotor dây quấn gồm các phần cơ bản như sau:

3.2 CẤU TẠO CỦA ĐỘNG CƠ KHÔNG ĐỒNG BỘ

15 of 15

TÀI LIỆU THAM KHẢO

  1. Nguyễn Tấn Thành – Đặng Thanh Tùng, BM. Điện công nghiệp, Trường CĐ Kỹ Thuật Cao Thắng Tp. HCM, Đề cương bài giảng Máy điện 1, Lưu hành nội bộ, 2017.
  2. Trần Khánh Hà – Vũ Gia Hanh, Máy điện 1, Nhà xuất bản Kỹ Thuật – 2009.
  3. Vụ trung học chuyên nghiệp dạy nghề, Giáo trình Máy điện, NXB giáo dục -2008.
  4. Nguyễn Trọng Thắng, Máy điện 1, Nhà xuất bản Kỹ Thuật-2008.
  5. Máy điện 1, Bộ môn Điện công nghiệp, Trường Đại học Bách Khoa Đà Nẵng, 2005.

TỔNG QUAN VỀ ĐỘNG CƠ KHÔNG ĐỒNG BỘ