2 of 14

Жаратылыстану–ғылыми сауаттылық

Жаратылыстану-ғылыми сауаттылығы – нақты жағдайларда ғылыми әдіс көмегімен шешілетін және зерттелетін проблемаларды анықтау үшін, тәжірибе мен бақылау негізінде қорытындыға қол жеткізу үшін жаратылыстану білімін қолдану қабілеті. Бұл қорытындылар қоршаған ортаны және оған адам ісімен енгізілетін өзгерістерді түсіну үшін, сонымен қоса тиісті шешімдерді қабылдау үшін қажет.

3 of 14

Жаратылыстану-ғылыми сауаттылық PISA-да қалай бейнеленеді?

Біздің көзқарасымыз:

Физикалық жүйелер – физика, химия.

Тірі жүйелер – биология, экология.

Жер және ғарыш жүйелері – астрономия, география.

PISA көзқарасы:

тапсырмалар пәнаралық сипатта болады.

Оқушы білуі керек:

Түсіндіруді
Зерттеуді
Талдауды
Тұжырымдауды
Балама нұсқаларды ұсынуды.

Неге қол жеткізуіміз керек?

Ғаламдық деңгейде: алғашқы ондыққа е қосылу, сол орнымызды сақтау;

Жергілікті деңгейде: оқушыларға мектеп қабырғасында алған білімдерін өмірлік жағдайда қолдануды үйрету.

4 of 14

Тапсырмалар қалай құрастырылады?

Ғылыми түсініктемелер беру
Зерттеу әдістерін қолдану
Деректерді түсіндіру, тұжырым жасау

Мазмұны

Мәнмәтін

Құзыреті

Тапсырмалар блогы

Жаратылыстану-ғылыми пәндер

Әдіснама

Денсаулық
Ресурстар
Қоршаған орта
Ғылым мен технология байланысын
Қауіптер мен тәуекелдер

5 of 14

ЖҒС қандай құзыреттері тексереді

Құбылыстарды ғылыми тұрғыда түсіндіру	Жаратылыстану-ғылыми зерттеулерінің ерекшеліктерін түсіну	Деректерді түсіндіру және қорытынды жасау үшін ғылыми дәлелдерді қолдану
Құбылыстарды түсіндіру үшін тиісті жаратылыстану-ғылыми білімді қолдану	Зерттеудің мақсатын тану және тұжырымдау	Деректерді талдау, түсіндіру және тиісті қорытынды жасау
Түсіндіру модельдері мен көріністерін тану, қолдану және құру	Түсіндірме гипотезаларды ұсыну және оларды тексеру тәсілдерін ұсыну	Деректерді ұсынудың бір нысанын басқасына түрлендіру
Үдерістің немесе құбылыстың барысы туралы болжам жасау және ғылыми негіздеу	Мәселені шешудің ғылыми зерттеу әдісін ұсыну және бағалау	Ғылыми мәтіндердегі жорамалдарды, дәлелдемелерді және пайымдауларды тану
Техникалық құрылғының немесе технологияның жұмыс принципін түсіндіру	Деректердің сенімділігі мен түсіндірмелердің дұрыстығын қамтамасыз ету үшін ғалымдар қолданатын әдістерді сипаттау және бағалау	Әр түрлі көздерден алынған дәлелдерді ғылыми тұрғыдан бағалау

6 of 14

Бағыттың мазмұндық салалары

Заттардың құрлымы мен қасиеттері;
Атмосфералық өзгерістер;
Физикалық және химиялық өзгерістер;
Энергия беру;
Күштер мен қозғалыстар;
Физиологиялық өзгерістер;
Генетикалық бақылау;
Экожүйелер;
Ғаламдағы Жер;
Географиялық өзгерістер.

7 of 14

Жағдаяттар түрлері

Жаратылыстану
Өмірде
Денсаулық
Жер және қоршаған орта
Жаратылыстану және техника

8 of 14

Тапсырмалар қалай құрастырылады?

Құзыреттілік	Құбылыстарды ғылыми түсіндіру Ғылыми сауаттылықтың ерекшеліктерін түсіну Деректерді түсіндіру және қорытынды жасау үшін ғылыми дәлелдерді пайдалану
Білім түрі	Мазмұнын білу (пәнаралық сипат) Рәсімдерді білу (әдіснама)
Мәнмәтін	Тұлғалық Ұлттық Ғаламдық Денсаулық Табиғи ресурстар	Қоршаған орта Қауіптер мен тәуекелдер Ғылым мен технология байланысы
Танымдық деңгей	Төмен Орта Жоғары
Сұрақ түрі	Ашық Жартылай ашық Жабық
Дидактикалық бірлік

9 of 14

Не істеу керек?

Оқып жатқан материалды жақсы білу;
Енжар білімді белсенді білімге ауыстыру;
Оқып жатқан ақпаратты жақсы түсіну;
Тапсырмаларды көрнекілеуге қолдану, тапсырмалардың мағынасын түсіну «Мысал келтір...», «... көмегімен білдіріңіз», «Терминді түсіндіріңіз...», «Мәлімдемені білдіріңіз...», «... бейнеле».
Оқушылардың іс-әрекеттерін бастайтын оқу жағдаяттарын жасау, құру. Оқушыларға таңқалатындай жағдай туғызу оны нақтылату немесе қарсы пікір айтқызу, озық тапсырмалар, парадокс, дилемма, пікірталас, сахналау, жалпы қызығатындай, әуестенетіндей жағдай туғызып, пайдалы тапсырмалар беру.

10 of 14

Педагогикалық озық тәжірибеден

Функционалды сауаттылық пен креативті ойлауды қалыптастыру

Оқу қызметін бастайтын, оқуға түрткі болатын жағдайларды қалыптастыру

Мәселелерді шешетін, шешім қабылдайтын, позитивті мінез-құлық көрсететін табысты тәжірибе алу, алмасу.

Ізденіс белсенділігін таныту, ізденіс сипатын танытатын оқу зерттеулерін, жобаларын іске асыру

Бағалау дербестігі

оқушылардың өзін-өзі,

бірін-бірі бағалауды талап

ететін тапсырмалар жасау:

кейстер, рөлдік,

іскерлік ойындар, пікірталастар

Жалпы методологиялық

тәсілдер

білім интеграциясы,

байланыстарды анықтау,

аналогтарды пайдалану

11 of 14

Не қосылады?

Мысалы: Марс планетасының тартылыс күші немесе салмағы. (Аңызы). Марсты жаулап алушылардың немесе адамдарының ең бірінші мәселесі – осы планетаның ауырлық күшінің Жердікінен аз болуы.

Дәстүрлі тәсіл «Тәсілінен міндетіне қарай»	Жаратылыстану-ғылыми сауаттылық	Креативті шешім табу Ойлауды дамыту
Марс бетіндегі ауырлық күші жер бетінен қанша есе ерекшеленеді.	Марстағы ауырлық күші жер күшінен 38 пайызға кем Марсты жаулап алушылар қалтасына қорғасын салынған кеудешелерді киюге мәжбүр. Бұл Марстағы қандай жағымыз жағдайдан қорғап қалуы мүмкін?	Марстағы ауырлық күші жер күшінен 38 пайызға кем Сол себептен жаулап алушылар өз денесіне ауырлық күшінің аз болуынан бұлшықеттері деградацияға ұшырайды немесе семіп қалады. Осындай қауіптен аулақ болу үшін сіз не ұсынар едіңіз?

12 of 14

Креативті ойлауды қалыптастыру

«Мағынасын бейнелеу» тапсырмалары. Мысалы: ұғымдарды, затжаратылыстанудағы заттар айналымын, фразеологизмдерді, бір терминнің әрітүрлі пәндердегі мағынасы т.с.с.
Пәнішілік және пәнаралық байланыстарды көрсететін тапсырмалар. Мысалы: бүгін оқыған үш терминді пайдаланып, әртүрлі пәнге қатысты сөйлемдер мен мәтіндерді құрастыру, ассоциация (топтастыру) ойыны.
Негізгіні анықтайтын немесе альтернативаны (баламаны) іздеу тапсырмалары.

13 of 14

Креативті ойдауды қалыптастыру

Зерттелетін нысанның қасиеттерін көрсету үшін қиялды жаттықтыруға арналған тапсырмалар. Мысалы, нысанды сипаттау, «зерттелетін нысан монологы», ерекше нұсқаларды қолдануды сипаттау.
Әртүрлі көзқарастарды анықтауға арналған тапсырмалар. Мысалы, әртүрлі рөлдер, қызығушылықтар, бастама нүктелері тұрғысынан.
Түрлендірулер, өзгертулерге арналған тапсырмалар (мысалы, заттардың жаңа қасиеттері мен қызметтерге ие болуы).
Бұрынғы бекітілген стереотипті бұзу тапсырмалары. (мысалы, бекітілген көзқарастарды тексеру, басқа көзқарас тұрғысынан қарау, белгілі заттың мықтылығын тексеру, шекараларын анықтау).

1 of 14