NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI BÀI HỌC MỚI
KHỞI ĐỘNG
Quan sát hình ảnh
Sóng mặt nước và sóng âm truyền trong không khí có những đặc điểm gì giống và khác nhau?
SÓNG NGANG. SÓNG DỌC. SỰ TRUYỀN NĂNG LƯỢNG CỦA SÓNG CƠ
BÀI 9
NỘI DUNG BÀI HỌC
1
2
3
4
Sóng ngang
Sóng dọc
Quá trình truyền năng lượng bởi sóng
Sử dụng mô hình sóng để giải thích một số tính chất của âm
SÓNG NGANG
1
Hãy chỉ ra phương dao động của các phần tử mặt nước tại O, tại M và phương truyền sóng từ điểm O đến M
Tại M
Tại O
Tại O đến M
Phương thẳng đứng
Phương thẳng ngang
Hình 9.1 mô tả một sóng ngang truyền trên dây đàn hồi. Hãy quan sát các mũi tên, từ đó chỉ ra phương dao động của các phần tử của dây và phương truyền sóng.
Phương của các phần tử trên dây vuông góc với phương truyền sóng.
Sóng trong đó các phân tử của môi trường dao động theo phương vuông góc với phương truyền sóng gọi là sóng ngang
KẾT LUẬN
SÓNG DỌC
2
Phương dao động
Phương truyền sóng
Quan sát thí nghiệm và trả lời câu hỏi:
Hãy chỉ ra phương dao động của các vòng lò xo và phương truyền sóng.
Sóng trong đó các phần tử của môi trường dao động theo phương trùng với phương truyền sóng gọi là sóng dọc
Dựa vào Hình 9.1 và Hình 9.2, hãy chỉ ra điểm giống và khác nhau giữa sóng dọc và sóng ngang.
Khác nhau
Giống nhau
Khi truyền sóng thì chỉ có các pha của dao động được truyền đi (sự truyền sóng là sự lan truyền biến dạng), còn các phần tử vật chất trong môi trường truyền sóng khi có sóng truyề qua chỉ dao động quanh vị trí cân bằng.
Đối với sóng ngang các phần tử của môi trường dao động theo phương vuông góc với phương truyền sóng, còn sóng dọc các phần tử của môi trường dao động theo phương trùng với phương truyền sóng.
QUÁ TRÌNH TRUYỀN NĂNG LƯỢNG BỞI SÓNG
3
Các phân tử nước có đặc điểm gì khi sóng lan truyền đến?
Năng lượng dao động mà các phần tử này có được là do đâu?
THẢO LUẬN NHÓM
THẢO LUẬN NHÓM ĐÔI
Hãy giải thích cách mà sóng âm truyền năng lượng từ loa đến tai người nghe.
Nguồn sóng là năng lượng của nguồn. Khi sóng lan truyền đến đâu thì các phân tử nước ở đó bắt đầu dao động. Năng lượng dao động mà các phần tử nước này có được là do sóng mang năng lượng của nguồn đến cho chúng
Mọi sóng mang năng lượng đi xa mà không mang các phần tử vật chất đi cùng. Đó là điểm khác biệt căn bản giữa chuyển động của sóng và chuyển động của hạt
SỬ DỤNG MÔ HÌNH SÓNG ĐỂ GIẢI THÍCH MỘT SỐ TÍNH CHẤT CỦA ÂM
4
Sóng âm là sóng dọc hay sóng ngang?
Tại sao chúng ta lại nghe được âm thanh?
Biên độ và tần số của sóng âm càng lớn thì âm phát ra có đặc điểm gì?
Quan sát hình ảnh và tìm hiểu về tính chất của sóng
2
3
1
Sóng dọc chạy trên lò xo là mô hình giúp ta hiểu được sự lan truyền và một số tính chất của sóng âm
TRẢ LỜI
2
3
1
Các lớp không khí nén, dãn truyền đi tạo thành sóng âm truyền theo mọi hướng trong không khí. Khi sóng âm truyền đến tai người làm cho màng nhĩ dao động, do đó ta nghe được âm thanh
TRẢ LỜI
2
3
1
Biên độ của sóng âm càng lớn thì biên độ dao động của màng nhĩ càng lớn, âm nghe càng to. Tần số của sóng âm càng lớn thì tần số dao động của màng nhĩ càng lớn, âm nghe càng cao
TRẢ LỜI
Quan sát Hình 9.4, mô tả biên độ và tần số của âm qua dao động kí để trả lời các câu hỏi sau
Hình 9.4a
loa phát ra có chu kì 0,0025 s
Hình 9.4b
biên độ của sóng âm tăng nhưng tần số không đổi
Hình 9.4c
biên độ của sóng âm giảm nhưng tần số không đổi
Hình 9.4d
tần số của sóng âm tăng nhưng biên độ không đổi
Hình 9.4e
tần số âm giảm nhưng biên độ không đổi
TRẢ LỜI
BÍ ẨN
BÍ ẨN
MẢNH GHÉP
MẢNH GHÉP
1
2
4
3
BẮT ĐẦU
Lựa chọn mảnh ghép để trả lời câu hỏi tương ứng . Nếu trả lời đúng câu hỏi , mảnh ghép sẽ được
mở khóa…!!!
YÊU CẦU
1
2
4
3
ĐÁP ÁN
MR. BEAN
Câu hỏi 1 :
Sóng ngang là sóng
A. trong đó các phần tử sóng dao động theo phương vuông góc với phương truyền sóng
B. trong đó các phần tử sóng dao động theo cùng một phương với phương truyền sóng
D. lan truyền theo phương nằm ngang
C. trong đó có các phần tử sóng dao động theo phương nằm ngang
Câu hỏi 2 :
Chọn câu đúng
A. Sóng dọc là sóng truyền dọc theo một sợi dây
B. Sóng dọc là sóng trong đó phương dao động (của các phần tử môi trường) trùng với phương truyền
D. Sóng dọc và sóng truyền theo trục tung, còn sóng ngang là sóng truyền theo trục hoành
C. Sóng dọc là sóng truyền theo phương thẳng đứng, còn sóng ngang là sóng truyền theo phương nằm ngang
Câu hỏi 3 :
Chọn phát biểu sai
A. Quá trình truyền sóng là quá trình truyền năng lượng
B. Các phần tử nước chỉ dao động tại chỗ, quanh vị trí cân bằng chứ không chuyển động theo sóng
D. Đối với sóng truyền từ một điểm trên mặt phẳng, năng lượng giảm tỉ lệ với quãng đường truyền sóng
C. Sóng cơ là quá trình lan truyền các phần tử vật chất trong một môi trường
Câu hỏi 4 :
Sóng dọc không truyền được trong
A. kim loại
B. nước
D. chân không
C. không khí
ĐÁP ÁN SAI !!
MẢNH GHÉP
CHÍNH XÁC!!
MẢNH GHÉP
ĐÁP ÁN : A
CHÍNH XÁC!!
MẢNH GHÉP
ĐÁP ÁN : B
CHÍNH XÁC!!
MẢNH GHÉP
ĐÁP ÁN : C
CHÍNH XÁC!!
MẢNH GHÉP
ĐÁP ÁN : D
VẬN DỤNG
EM CÓ BIẾT
1. Nêu được ví dụ trong thực tế chứng tỏ sóng truyền năng lượng
Ta nghe được tiếng người nói chuyện ồn ào ở đằng xa, chứng tỏ sóng âm truyền trong không khí và mang năng lượng âm thanh từ người nói tới tai ta
VẬN DỤNG
EM CÓ BIẾT
2. Nêu được ví dụ về sóng dọc và sóng ngang trong thực tiễn.
Động đất
Núi lửa
VẬN DỤNG
EM CÓ BIẾT
3. Sử dụng mô hình sóng để giải thích được một số tính chất đơn giản của âm.
Âm thanh truyền được trong môi trường chất rắn, lỏng, khí và có độ to, nhỏ, trầm, bổng khác nhau là do đặc điểm của lớp các phần tử vật chất của môi trường tiếp xúc với nguồn âm dao động (nén, giãn) với biên độ và tần số khác nhau đối với các môi trường khác nhau. Lớp phần tử vật chất này của môi trường truyền âm lại làm cho lớp phần tử vật chất kế tiếp của môi trường truyền âm dao động,…cứ như thế các dao động của nguồn âm được lớp các phần tử vật chất của môi trường truyền âm truyền tới tai ta, làm cho màng nhĩ dao động, do đó ta nghe được âm phát ra từ nguồn âm.
1
2
3
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Xem lại kiến thức đã học ở bài 9
Hoàn thành các bài tập trong Sách bài tập Vật lí 11
Xem trước nội dung Bài 10. Thực hành: Đo tần số của sóng âm
BÀI HỌC KẾT THÚC, CẢM ƠN CÁC EM!