1 of 40

NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI BÀI HỌC MỚI

2 of 40

KHỞI ĐỘNG

Quan sát hình ảnh

Sóng mặt nước và sóng âm truyền trong không khí có những đặc điểm gì giống và khác nhau?

3 of 40

SÓNG NGANG. SÓNG DỌC. SỰ TRUYỀN NĂNG LƯỢNG CỦA SÓNG CƠ

BÀI 9

4 of 40

NỘI DUNG BÀI HỌC

1

2

3

4

Sóng ngang

Sóng dọc

Quá trình truyền năng lượng bởi sóng

Sử dụng mô hình sóng để giải thích một số tính chất của âm

5 of 40

SÓNG NGANG

1

6 of 40

Hãy chỉ ra phương dao động của các phần tử mặt nước tại O, tại M và phương truyền sóng từ điểm O đến M

Tại M

Tại O

Tại O đến M

Phương thẳng đứng

Phương thẳng ngang

7 of 40

Hình 9.1 mô tả một sóng ngang truyền trên dây đàn hồi. Hãy quan sát các mũi tên, từ đó chỉ ra phương dao động của các phần tử của dây và phương truyền sóng.

Phương của các phần tử trên dây vuông góc với phương truyền sóng.

8 of 40

Sóng trong đó các phân tử của môi trường dao động theo phương vuông góc với phương truyền sóng gọi là sóng ngang

KẾT LUẬN

9 of 40

SÓNG DỌC

2

10 of 40

Phương dao động

Phương truyền sóng

Quan sát thí nghiệm và trả lời câu hỏi:

Hãy chỉ ra phương dao động của các vòng lò xo và phương truyền sóng.

Sóng trong đó các phần tử của môi trường dao động theo phương trùng với phương truyền sóng gọi là sóng dọc

11 of 40

Dựa vào Hình 9.1 và Hình 9.2, hãy chỉ ra điểm giống và khác nhau giữa sóng dọc và sóng ngang.

12 of 40

Khác nhau

Giống nhau

Khi truyền sóng thì chỉ có các pha của dao động được truyền đi (sự truyền sóng là sự lan truyền biến dạng), còn các phần tử vật chất trong môi trường truyền sóng khi có sóng truyề qua chỉ dao động quanh vị trí cân bằng.

Đối với sóng ngang các phần tử của môi trường dao động theo phương vuông góc với phương truyền sóng, còn sóng dọc các phần tử của môi trường dao động theo phương trùng với phương truyền sóng.

13 of 40

QUÁ TRÌNH TRUYỀN NĂNG LƯỢNG BỞI SÓNG

3

14 of 40

Các phân tử nước có đặc điểm gì khi sóng lan truyền đến?

Năng lượng dao động mà các phần tử này có được là do đâu?

THẢO LUẬN NHÓM

15 of 40

THẢO LUẬN NHÓM ĐÔI

Hãy giải thích cách mà sóng âm truyền năng lượng từ loa đến tai người nghe.

16 of 40

Nguồn sóng là năng lượng của nguồn. Khi sóng lan truyền đến đâu thì các phân tử nước ở đó bắt đầu dao động. Năng lượng dao động mà các phần tử nước này có được là do sóng mang năng lượng của nguồn đến cho chúng

Mọi sóng mang năng lượng đi xa mà không mang các phần tử vật chất đi cùng. Đó là điểm khác biệt căn bản giữa chuyển động của sóng và chuyển động của hạt

17 of 40

SỬ DỤNG MÔ HÌNH SÓNG ĐỂ GIẢI THÍCH MỘT SỐ TÍNH CHẤT CỦA ÂM

4

18 of 40

Sóng âm là sóng dọc hay sóng ngang?

Tại sao chúng ta lại nghe được âm thanh?

Biên độ và tần số của sóng âm càng lớn thì âm phát ra có đặc điểm gì?

Quan sát hình ảnh và tìm hiểu về tính chất của sóng

19 of 40

2

3

1

Sóng dọc chạy trên lò xo là mô hình giúp ta hiểu được sự lan truyền và một số tính chất của sóng âm

TRẢ LỜI

20 of 40

2

3

1

Các lớp không khí nén, dãn truyền đi tạo thành sóng âm truyền theo mọi hướng trong không khí. Khi sóng âm truyền đến tai người làm cho màng nhĩ dao động, do đó ta nghe được âm thanh

TRẢ LỜI

21 of 40

2

3

1

Biên độ của sóng âm càng lớn thì biên độ dao động của màng nhĩ càng lớn, âm nghe càng to. Tần số của sóng âm càng lớn thì tần số dao động của màng nhĩ càng lớn, âm nghe càng cao

TRẢ LỜI

22 of 40

  • Ở Hình 9.4a loa phát ra âm có chu kì bằng bao nhiêu?
  • So với Hình 9.4a:
  • Ở hình nào biên độ âm lớn hơn nhưng tần số không thay đổi?
  • Ở hình nào tần số âm giảm nhưng không giảm biên độ?
  • Ở hình nào biên độ âm giảm nhưng không giảm tần số?

Quan sát Hình 9.4, mô tả biên độ và tần số của âm qua dao động kí để trả lời các câu hỏi sau

23 of 40

Hình 9.4a

loa phát ra có chu kì 0,0025 s

Hình 9.4b

biên độ của sóng âm tăng nhưng tần số không đổi

Hình 9.4c

biên độ của sóng âm giảm nhưng tần số không đổi

Hình 9.4d

tần số của sóng âm tăng nhưng biên độ không đổi

Hình 9.4e

tần số âm giảm nhưng biên độ không đổi

TRẢ LỜI

24 of 40

BÍ ẨN

BÍ ẨN

MẢNH GHÉP

MẢNH GHÉP

25 of 40

1

2

4

3

BẮT ĐẦU

Lựa chọn mảnh ghép để trả lời câu hỏi tương ứng . Nếu trả lời đúng câu hỏi , mảnh ghép sẽ được

mở khóa…!!!

YÊU CẦU

26 of 40

1

2

4

3

ĐÁP ÁN

MR. BEAN

27 of 40

Câu hỏi 1 :

Sóng ngang là sóng

A. trong đó các phần tử sóng dao động theo phương vuông góc với phương truyền sóng

B. trong đó các phần tử sóng dao động theo cùng một phương với phương truyền sóng

D. lan truyền theo phương nằm ngang

C. trong đó có các phần tử sóng dao động theo phương nằm ngang

28 of 40

Câu hỏi 2 :

Chọn câu đúng

A. Sóng dọc là sóng truyền dọc theo một sợi dây

B. Sóng dọc là sóng trong đó phương dao động (của các phần tử môi trường) trùng với phương truyền

D. Sóng dọc và sóng truyền theo trục tung, còn sóng ngang là sóng truyền theo trục hoành

C. Sóng dọc là sóng truyền theo phương thẳng đứng, còn sóng ngang là sóng truyền theo phương nằm ngang

29 of 40

Câu hỏi 3 :

Chọn phát biểu sai

A. Quá trình truyền sóng là quá trình truyền năng lượng

B. Các phần tử nước chỉ dao động tại chỗ, quanh vị trí cân bằng chứ không chuyển động theo sóng

D. Đối với sóng truyền từ một điểm trên mặt phẳng, năng lượng giảm tỉ lệ với quãng đường truyền sóng

C. Sóng cơ là quá trình lan truyền các phần tử vật chất trong một môi trường

30 of 40

Câu hỏi 4 :

Sóng dọc không truyền được trong

A. kim loại

B. nước

D. chân không

C. không khí

31 of 40

ĐÁP ÁN SAI !!

MẢNH GHÉP

32 of 40

CHÍNH XÁC!!

MẢNH GHÉP

ĐÁP ÁN : A

33 of 40

CHÍNH XÁC!!

MẢNH GHÉP

ĐÁP ÁN : B

34 of 40

CHÍNH XÁC!!

MẢNH GHÉP

ĐÁP ÁN : C

35 of 40

CHÍNH XÁC!!

MẢNH GHÉP

ĐÁP ÁN : D

36 of 40

VẬN DỤNG

EM CÓ BIẾT

1. Nêu được ví dụ trong thực tế chứng tỏ sóng truyền năng lượng

Ta nghe được tiếng người nói chuyện ồn ào ở đằng xa, chứng tỏ sóng âm truyền trong không khí và mang năng lượng âm thanh từ người nói tới tai ta

37 of 40

VẬN DỤNG

EM CÓ BIẾT

2. Nêu được ví dụ về sóng dọc và sóng ngang trong thực tiễn.

Động đất

Núi lửa

38 of 40

VẬN DỤNG

EM CÓ BIẾT

3. Sử dụng mô hình sóng để giải thích được một số tính chất đơn giản của âm.

Âm thanh truyền được trong môi trường chất rắn, lỏng, khí và có độ to, nhỏ, trầm, bổng khác nhau là do đặc điểm của lớp các phần tử vật chất của môi trường tiếp xúc với nguồn âm dao động (nén, giãn) với biên độ và tần số khác nhau đối với các môi trường khác nhau. Lớp phần tử vật chất này của môi trường truyền âm lại làm cho lớp phần tử vật chất kế tiếp của môi trường truyền âm dao động,…cứ như thế các dao động của nguồn âm được lớp các phần tử vật chất của môi trường truyền âm truyền tới tai ta, làm cho màng nhĩ dao động, do đó ta nghe được âm phát ra từ nguồn âm.

39 of 40

1

2

3

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

Xem lại kiến thức đã học ở bài 9

Hoàn thành các bài tập trong Sách bài tập Vật lí 11

Xem trước nội dung Bài 10. Thực hành: Đo tần số của sóng âm

40 of 40

BÀI HỌC KẾT THÚC, CẢM ƠN CÁC EM!