Kansen en aantrekkelijkheid voor General Aviation en regionale commerciële luchtvaart

��Presentatie voor KNVvL Season Opener �

Gerben Broekema

​

10 maart 2023

Elektrisch vliegen

Deze presentatie heeft 3 belangrijke boodschappen

Er is een lonkend perspectief voor luchtvaart, juist ook voor General Aviation, alhoewel de komende jaren uitdagend zullen zijn

De veranderingen die op ons afkomen zijn veel fundamenteler dan alleen verduurzaming met gevolgen voor de toekomst van mobiliteit

De uitdaging is om de transitie naar Luchtvaart 2.0 zo snel maar ook zo gebalanceerd mogelijk te maken

2

• De transitie naar Luchtvaart 2.0

​

• Elektrificeren van de GA-vloot: kan het uit?

​

• Toekomstperspectief voor regionale luchtvaart en luchthavens

Onderwerp

​

Agenda

3

De huidige luchtvaart komt steeds verder onder druk maar er is een lonkend pespectief op Luchtvaart 2.0

Luchtvaart 1.0

2020

2040

Hoog

Laag

• Groei luchtvaart als win-win�
• Geen step-changes in technologie: grotere rol hubs; regionale uchtvaart in BeNeLux zo goed als verdwenen

Groei/ relevantie van luchtvaart

tijd

Duurzame luchtvaart gaat over het verduurzamen van vliegen maar over nieuwe technologieën ten boeven van een duurzaam, efficiënt en betaalbaar mobiliteitssysteem

Aspect

Kernpunten

• Duurzame brandstof voor vliegtuigen
• Elektrificeren en/of duurzame brandstof voor grond-operatie
• Beprijzing, beleidsmaatregelen

Verduurzaming huidige luchtvaart

• Nieuwe (bijna) emissievrije aandrijftechnologieën
• Kleine vliegtuigen met lagere kosten vanaf bestaande regionale luchthavens
• Nieuw ecosysteem met zakelijke kansen

Nieuwe duurzame en efficiënte verbindingen middels nieuwe technologie

Sector initiatieven (voorbeelden)

Duurzame luchtvaart

GA-velden

Elektrisch vliegen zal zich van nu nog alleen lokale lesvluchten op GA-velden in de komende 10 – 15 jaar ontwikkelen tot nieuwe backbone van intra-regionale bereikbaarheid

6

2021

​

2024 -2025

2026 - 2027

2027 - 2030

2030+

Kleine regio-velden/ABC-eilanden

Grote regio-velden

Hub luchthavens

Type velden

Lokaal

Batterij-elek.�2-zitter

Batterij-elek.�4-zitters

Hybride-elek. �5 – 9-zitters �(retrofit)

Batterij-elek. �9-zitters

Hybride-elek. �19-zitters

Hybride-/waterstof-elek. 30+ zitters

eRegional Air Mobility

Huidige inschatting timing eerste vluchten

• De transitie naar Luchtvaart 2.0

​

• Elektrificeren van de GA-vloot: kan het uit?

​

• Toekomstperspectief voor regionale luchtvaart en luchthavens

Onderwerp

​

Agenda

7

8

Opties verduurzaming vloot d.m.v. nieuwe aandrijving

De aantrekkelijkheid van retrofit zit vooral in de snellere beschikbaarheid en lagere eigendomskosten ten opzichte van een nieuw vliegtuig maar met (veel) minder performance

• Beste performance
• Goede lange termijn business case

• Sneller beschikbaar
• Lagere eigendomskosten
• Aantrekkelijk als toch al een engine overhaul moet worden uitgevoerd

​

• Beperkte range
• Nieuw ontworpen batterij-elektrische vliegtuigen zullen retrofit vliegtuigen snel vervangen

• Sneller beschikbaar dan nieuw vliegtuig maar mogelijk een nieuwe Type Certificate nodig

• Range
• Business case lastiger

​

• Certificering uitdagender
• Levertijd mogelijk zeer lang
• Verspilling van middelen (ook milieutechnisch)

Voordelen

Nadelen

Vervanging vliegtuig

Forward-fit

Retrofit

De beste keuze is afhankelijk van belang van:

• Voldoende performance voor het uit kunnen voeren van commercieel aantrekkelijke missies �
• Een snelle terugverdientijd waarmee het loont om de investering te doen voordat een overstap naar een nieuw emissievrij vliegtuig een optie wordt

Elektrische vliegtuigen hebben veel lagere kosten voor brandstof en onderhoud met verder dalende kosten dankzij steeds betere en goedkopere batterijen

Bron: Broekema Aviation bottom-up cost model

Geschatte kosten in EUR voor 1 uur vliegen in een Cessna 172 met fossiele aandrijving vs. batterij-elektrische aandrijving

Fossiele aandrijving

2021

Ca. 2025

Ca. 2030

Batterij-elektrische aandrijving

CONFIDENTIAL / NOT FOR DISTRIBUTION

Ondanks de betere prestatie van nieuw-ontworpen elektrische vliegtuigen, is een retrofit nog steeds aantrekkelijke optie gezien verwachte lange levertijden en hogere kosten

Les-vliegtuigen

Overlandvliegtuigen

Business vliegtuigen

~ 2030

~ 2035

10

Batterij energiedichtheid in Wh/kg

~ 2025

Retrofit

Forward-fit

Diamond eDA40

New design

De batterij-techniek en -prijzen die rond 2025 beschikbaar is zal de terugverdientijd van een retrofit op een acceptabele ~ 3 jaar brengen

Terugverdientijd

O.b.v. 2021 kosten: 8 - 10 jaar

O.b.v. 2025 kosten: 2 – 4 jaar

Bron: Saluqi analysis

Besparing per jaar

~2021/2022

~2023/2025

~2030

-66

-16

-54

Huidige kosten retrofit 4-zitter

Arbeidskosten

148

Batterij

Koeling+kabels

Propeller

Motor

11

Jaarlijkse resultaat verbetering

11

• De transitie naar Luchtvaart 2.0

​

• Elektrificeren van de GA-vloot: kan het uit?

​

• Toekomstperspectief voor regionale luchtvaart en luchthavens

Onderwerp

​

Agenda

12

Alhoewel elektrisch vliegen niet dé oplossing voor de klimaatimpact van luchtvaart gaat zijn biedt het veel voordelen voor regio’s

* In vergelijking met een elektrische auto met minder dan 3 personen

✔

Door de beperkte range en zijn emissievrije vliegtuigen zijn niet dé (korte termijn) oplossing voor CO2 uitstoot vliegtuigen

​

Het is wel een nieuwe duurzame en aantrekkelijke manier van reizen op afstanden tot 1000 km (evt. met een korte overstap). Hiermee kunnen regio’s in Nederland beter worden verbonden

Geen uitstoot CO2, stikstof en fijnstof

Minder geluid

Lagere kosten vooral voor kleine vliegtuigen waardoor nieuwe routes mogelijke worden

Lager energie verbruik per passagier t.o.v. auto’s*

✔

✔

✔

CONFIDENTIAL / NOT FOR DISTRIBUTION

Elektrisch vliegen: een nieuwe manier van reizen door de lucht…

CONFIDENTIAL / NOT FOR DISTRIBUTION

....met netwerken die nu nog niet bestaan

CONFIDENTIAL / NOT FOR DISTRIBUTION

Elektrisch vliegtechnologie zal drie nieuwe business modellen mogelijk maken

₁₆

eRegional Air Mobility�Conventional Take-Off and Landing met batterij-elektrische, waterstof-elektrische of hybride aandrijving

Electrische vrachtvliegtuigen en drones�Grote diversiteit in aanbod voor zeer korte en langere afstanden en snel autonoom

Air taxi’s/Urban Air Mobility�Vertical or Short Take-Off and Landing bijna uitsluitend op basis van batterij-elektrische aandrijving

CONFIDENTIAL / NOT FOR DISTRIBUTION

Elektrische vliegtuigen maken routes met maar weinig passagiers veel rendabeler en duurzamer

Geschatte kosten in EUR en CO₂ uitstoot per passagier voor een 400 km vlucht

Diameter cirkel: directe CO₂ emissies in kg�(0 for elektrische vliegtuigen)

Huidige situatie

Aantal stoelen

Geschatte kosten per stoel

Huidige situatie

Best case

Huidige condities

Huidige condities

Best case

19-zits batterij-elektrisch

ATR-72 (72 stoelen)

Cessna Caravan 208B (11 stoelen)

9-zits batterij-elektrisch

Bron: M3 analyse

CONFIDENTIAL / NOT FOR DISTRIBUTION

Kleinschalige emissievrije technologie zal de huidige routes niet vervangen, maar regionale stromen bedienen die met de huidige vliegtuigtechnologie niet rendabel zijn

CONFIDENTIAL / NOT FOR DISTRIBUTION

Ondanks het initieel beperkte bereik zullen nog steeds veel relevante routes mogelijk zijn met een non-stop vlucht en nog meer met overstap via potentiële toekomstige mini-hubs

650 km

360 km

340 km

Battery-energy

Initial range 9-seater battery-electric aircraft ~350 – 500 km

Hybrid-electric flight with CO2 reduction of 60 – 70% compared to current aircraft technology

SAF-energy

CONFIDENTIAL / NOT FOR DISTRIBUTION

Bron: AMD.Sigma strategic airport development GmbH

Kleinere luchthavens zullen zich ontwikkelingen tot mobiliteitshubs

Schematische opzet van interregionale eAirport met een vertiport aan landside en elektrische vliegtuig-afhandeling op het platform

CONFIDENTIAL / NOT FOR DISTRIBUTION

Een groot aantal partijen gewerkt aan de introductie van elektrisch vliegen in Nederland op het gebied van commerciële luchtvaart; beleid/coordinatie, industrie, onderwijs, etc.

CONFIDENTIAL / NOT FOR DISTRIBUTION

Duurzame Luchtvaartafel

Focus Group �General Aviation�

Electric �Flying Connection

​

NVL

​

NAG

​

Taskforce elektrisch vliegen ABC-eilanden/ DCCA

Overzicht belangrijkste elektrisch vliegen samenwerkingsverbanden

As a final conclusion…

Aviation 2.0: ��Bringing so much more than a better environment

​

Let’s make it happen!

22