CHÀO MỪNG CÁC EM
QUAY TRỞ LẠI VỚI MÔN HỌC!
KHỞI ĐỘNG
Máy biến áp trong hệ thống truyền tải điện năng
Máy biến áp có vai trò rất quan trọng trong truyền tải điện năng đi xa. Em hãy đề xuất các biện pháp giảm hao phí điện năng trong quá trình truyền tải điện.
BÀI 3: �MÁY BIẾN ÁP
NỘI DUNG BÀI HỌC
01
Máy biến áp
02
Truyền tải điện năng
MÁY BIẾN ÁP
I.
Máy biến áp là thiết bị dùng để biến đổi điện áp xoay chiều mà không làm thay đổi tần số của nó.
KHÁI NIỆM
Máy biến áp là gì?
HOẠT ĐỘNG NHÓM 3 - 4HS
Yêu cầu | Nội dung trả lời |
Cấu tạo |
|
Nguyên tắc hoạt động |
|
Suy luận tìm mối liên hệ tính điện áp đầu ra của máy biến áp lí tưởng với điện áp đầu vào và số vòng dây của các cuộn dây |
|
Suy luận tìm mối liên hệ tính cường độ dòng điện đầu ra của máy biến áp lí tưởng với cường độ dòng điện đầu vào và số vòng dây các cuộn dây |
|
Phiếu học tập số 1: Tìm hiểu về máy biến áp
▲ Hình 3.1. Sơ đồ cấu tạo chính của máy biến áp
► Hình 3.3. Kí hiệu máy biến áp
trong sơ đồ mạch điện
▲ Hình 3.2. Mô tả một số bộ phận của máy biến áp
GHI NHỚ
Lõi biến áp
1. Cấu tạo máy biến áp:
Được làm bằng các lá sắt (thép) pha silic, được ghép cách điện với nhau và với các cuộn dây.
Hai cuộn dây có số vòng khác nhau, cùng quấn trên một lõi biến áp.
Các cuộn dây
Câu hỏi (SGK - tr.15)
Tại sao lõi máy biến áp không làm bằng thép nguyên khối mà bằng các lá thép được ghép cách điện với nhau?
Các lá thép
U1
U2
N1
N2
Lõi máy biến áp làm bằng các lá thép ghép sát cách điện với nhau và đặt song song với các đường cảm ứng từ để giảm dòng điện Foucault sinh nhiệt làm nóng máy biến áp.
2. Nguyên lí hoạt động:
Video nguyên lí hoạt động của máy biến áp
Suy luận tìm mối liên hệ tính điện áp đầu ra và cường độ điện áp đầu ra của máy biến áp lí tưởng
Khi đó:
Nếu N2 > N1 thì U2 > U1:
Nếu N2 < N1 thì U2 < U1:
Máy tăng áp
Máy hạ áp
Công thức máy biến áp:
GHI NHỚ
Từ thông qua một vòng dây của cuộn sơ cấp có biểu thức:
Φ = Φ0cosωt
Vận dụng định luật Faraday về cảm ứng điện từ hãy chứng minh tỉ số giữa suất điện động hiệu dụng trong cuộn thứ cấp và cuộn sơ cấp bằng tỉ số giữa số vòng dây của hai cuộn đó.
Câu hỏi 1 (SGK - tr.16)
Máy biến áp làm lí tưởng thì tất cả các vòng dây trên quấn trên lõi máy biến áp nhận được cùng lượng từ thông như trên. Do đó, suất điện động cảm ứng của cuộn sơ cấp và thứ cấp lần lượt là:
Gợi ý
Một số loại máy biến áp phổ biến hiện nay
Máy biến áp sử dụng trong phòng thí nghiệm môn Vật lí
Máy biến áp một pha, sử dụng trong sinh hoạt
Một số loại máy biến áp phổ biến hiện nay
Máy biến áp ba pha sử dụng trong sản xuất
Máy biến áp ba pha công suất lớn dùng trong truyền tải và phân phối điện năng
TRUYỀN TẢI ĐIỆN NĂNG
II.
Đường dây truyền tải điện 500kV Bắc - Nam (Việt Nam)
▲Hình 3.4. Minh họa một sơ đồ truyền tải và phân phối điện năng
Điện năng truyền tải đi xa bị tiêu hao chủ yếu do tỏa nhiệt trên đường dây dẫn.
Công suất hao phí trong truyền tải điện năng đi xa
Với l là chiều dài dây dẫn và S là tiết diện của dây dẫn.
Cách giảm công suất hao phí trong truyền tải điện năng đi xa
Một số biện pháp làm giảm công suất hao phí
Giảm khoảng cách truyền từ nhà máy đến nơi tiêu thụ.
Sử dụng
dây dẫn có điện trở suất nhỏ như đồng, nhôm,...
Tăng tiết diện dây dẫn.
Tăng điện áp hiệu dụng ở nhà máy phát điện và giảm điện áp hiệu dụng ở nơi tiêu thụ tới giá trị cần thiết.
HOẠT ĐỘNG CẶP ĐÔI
Hoạt động 1 (SGK - tr.16)
Hãy giải thích tại sao trong thực tế truyền tải điện năng đi xa người ta thường chỉ sử dụng phương án:
Kim loại có điện trở suất nhỏ, có khối lượng riêng nhỏ như nhôm vừa giảm được điện trở và trọng lượng ép lên cột điện, giảm chi phí xây dựng cột.
Sử dụng máy tăng áp và hạ áp để giảm hao phí và có chi phí thấp.
Giải thích
Thảo luận để đánh giá vai trò của máy biến áp trong việc giảm hao phí năng lượng điện khi truyền tải điện năng đi xa.
Hoạt động 2 (SGK - tr.16)
Chi phí máy biến áp thấp
Dễ lắp đặt
Hiệu suất chuyển đổi điện áp lớn
Ít hao phí điện năng
Có vai trò quan trọng trong việc giảm chi phí truyền tải và an toàn trong sử dụng điện xoay chiều.
Dễ tăng hoặc giảm áp
Nêu ưu điểm của dòng điện và điện áp xoay chiều trong truyền tải năng lượng điện về phương diện khoa học và kinh tế.
Hoạt động 3 (SGK - tr.16)
Ưu điểm của dòng xoay chiều là biến thiên liên tục nên dễ dàng thay đổi điện áp dựa vào hiện tượng cảm ứng điện từ và máy biến áp.
Giảm được giá thành lắp đặt ban đầu và chi phí vận hành truyền tải điện năng.
Về kinh tế
Về khoa học
Giảm được hao phí điện năng, có thể sử dụng nhiều thiết bị với các điện áp khác nhau.
Trong truyền tải điện năng đi xa, dòng điện xoay chiều có ưu điểm gì so với dòng điện một chiều?
Câu hỏi (SGK - tr.17)
Dễ thay đổi điện áp lên cao áp và giảm điện áp ở nơi sử dụng.
Chi phí công nghệ, vận hành giảm so với dòng điện một chiều.
LUYỆN TẬP
A. Biến đổi điện áp xoay chiều và tần số của nó.
B. Biến đổi điện áp xoay chiều mà không làm thay đổi tần số của nó.
D. Biến đổi điện áp xoay chiều thành điện áp một chiều.
C. Biến đổi tần số mà không làm thay đổi điện áp xoay chiều.
B. Biến đổi điện áp xoay chiều mà không làm thay đổi tần số của nó.
Câu 1: Máy biến áp có tác dụng gì?
Câu 2: Khi tăng điện áp ở nơi truyền đi lên 10 lần thì công suất hao phí trên đường dây
A. giảm 10 lần.
B. tăng 10 lần.
D. giảm 100 lần.
C. tăng 100 lần.
D. giảm 100 lần.
Câu 3: Đâu là biểu thức xác định công suất hao phí
trên đường dây dẫn điện?
A. chốt q
B. chốt m
D. chốt n
C. chốt p
A. chốt q
Câu 4: Khảo sát thực nghiệm một máy biến áp có cuộn sơ cấp A và cuộn thứ cấp B. Cuộn A được nối với mạng điện xoay chiều có điện áp hiệu dụng không đổi. Cuộn B gồm các vòng dây quấn cùng chiều, một số điểm trên B được nối ra các chốt m, n, p, q (như hình bên).
Số chỉ của vôn kế V có giá trị nhỏ nhất khi khóa K ở chốt nào sau đây?
A. 66 V
B. 76 V
D. 96 V
C. 86 V
B. 76 V
Câu 5: Đặt một điện áp xoay chiều hiệu dụng có giá trị không đổi vào cuộn sơ cấp thì điện áp hiệu dụng ở cuộn thứ cấp là 80 V. Nếu muốn điện áp hiệu dụng ở cuộn thứ cấp tăng lên 120 V thì cần tăng số vòng dây ở cuộn thứ cấp thêm 100 vòng. Nếu giảm số vòng dây ở cuộn thứ cấp 10 vòng thì điện áp hiệu dụng ở cuộn thứ cấp là bao nhiêu?
A. 3
B. 4
D. 6
C. 5
B. 4
Câu 6: Một nhà máy điện nhỏ gồm 6 tổ máy truyền tải điện đến nơi tiêu thụ. Giờ cao điểm cần cả 6 tổ máy hoạt động, hiệu suất hoạt động đạt 80%. Coi điện áp hiệu dụng ở nhà máy không đổi, công suất phát điện của các tổ máy khi hoạt động là không đổi và như nhau. Khi công suất tiêu thụ ở nơi tiêu thuộc giảm còn 70% so với giờ cao điểm thì cần ít nhất bao nhiêu tổ máy phát động?
Câu 7: Một nhà máy thủy điện có công suất truyền tải điện là 20 MW. Dùng hai công tơ điện đặt ở máy biến thế và nơi tiêu thụ thì thấy số chỉ của chúng chênh lệch nhau sau 3 tiếng là 270 kW. Hao phí điện năng trên đường dây tải điện này là bao nhiêu?
A. 4,5%.
B. 0,9%.
D. 9%.
C. 0,45 %.
C. 0,45%
VẬN DỤNG
Điện năng được truyền đi với công suất P trên một đường dây tải điện với một điện áp ở trạm truyền là U, hiệu suất của quá trình truyền tải là 90%. Nếu giữ nguyên điện áp trạm truyền tải điện nhưng giảm công suất truyền tải đi 2 lần thì hiệu suất truyền tải điện khi đó là bao nhiêu?
Giải
TỔNG KẾT
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
01
Ghi nhớ kiến thức đã học trong bài
02
Hoàn thiện nội dung phần Vận dụng
03
Chuẩn bị Bài 4: Chỉnh lưu dòng điện xoay chiều
HẸN GẶP LẠI CẢ LỚP
TRONG TIẾT HỌC TIẾP THEO!