1 of 44

CHÀO MỪNG CÁC EM

QUAY TRỞ LẠI VỚI MÔN HỌC!

2 of 44

KHỞI ĐỘNG

Máy biến áp trong hệ thống truyền tải điện năng

Máy biến áp có vai trò rất quan trọng trong truyền tải điện năng đi xa. Em hãy đề xuất các biện pháp giảm hao phí điện năng trong quá trình truyền tải điện.

3 of 44

BÀI 3: �MÁY BIẾN ÁP

4 of 44

NỘI DUNG BÀI HỌC

01

Máy biến áp

02

Truyền tải điện năng

5 of 44

MÁY BIẾN ÁP

I.

6 of 44

Máy biến áp là thiết bị dùng để biến đổi điện áp xoay chiều mà không làm thay đổi tần số của nó.

KHÁI NIỆM

Máy biến áp là gì?

7 of 44

HOẠT ĐỘNG NHÓM 3 - 4HS

Yêu cầu

Nội dung trả lời

Cấu tạo

 

Nguyên tắc hoạt động

 

Suy luận tìm mối liên hệ tính điện áp đầu ra của máy biến áp lí tưởng với điện áp đầu vào và số vòng dây của các cuộn dây

 

Suy luận tìm mối liên hệ tính cường độ dòng điện đầu ra của máy biến áp lí tưởng với cường độ dòng điện đầu vào và số vòng dây các cuộn dây

 

Phiếu học tập số 1: Tìm hiểu về máy biến áp

8 of 44

▲ Hình 3.1. Sơ đồ cấu tạo chính của máy biến áp

► Hình 3.3. Kí hiệu máy biến áp

trong sơ đồ mạch điện

▲ Hình 3.2. Mô tả một số bộ phận của máy biến áp

9 of 44

GHI NHỚ

Lõi biến áp

1. Cấu tạo máy biến áp:

Được làm bằng các lá sắt (thép) pha silic, được ghép cách điện với nhau và với các cuộn dây.

Hai cuộn dây có số vòng khác nhau, cùng quấn trên một lõi biến áp.

Các cuộn dây

10 of 44

Câu hỏi (SGK - tr.15)

Tại sao lõi máy biến áp không làm bằng thép nguyên khối mà bằng các lá thép được ghép cách điện với nhau?

Các lá thép

U1

U2

N1

N2

Lõi máy biến áp làm bằng các lá thép ghép sát cách điện với nhau và đặt song song với các đường cảm ứng từ để giảm dòng điện Foucault sinh nhiệt làm nóng máy biến áp.

11 of 44

  • Máy biến áp hoạt động dựa vào hiện tượng cảm ứng điện từ.
  • Khi đặt điện áp xoay chiều vào cuộn sơ cấp, do dòng xoay chiều biến thiên liên tục nên từ thông biến thiên liên tục trong cuộn sơ cấp và cuộn thứ cấp, từ đó sinh ra suất điện động cảm ứng ở cuộn thứ cấp.

2. Nguyên lí hoạt động:

12 of 44

Video nguyên lí hoạt động của máy biến áp

13 of 44

Suy luận tìm mối liên hệ tính điện áp đầu ra và cường độ điện áp đầu ra của máy biến áp lí tưởng

  • Xét một máy biến áp lí tưởng.
  • Gọi N1, E1, U1, I1 và N2, E2, U2, I2 lần lượt là số vòng dây, suất điện động hiệu dụng, điện áp hiệu dụng và cường độ dòng điện hiệu dụng của cuộn sơ cấp và cuộn thứ cấp.

Khi đó:

 

14 of 44

  • Nếu bỏ qua điện trở cuộn sơ cấp và thứ cấp thì: U1 = E1, U2 = E2.
  • Do máy biến áp lí tưởng nên U1. I1 = U2. I2

15 of 44

Nếu N2 > N1 thì U2 > U1:

Nếu N2 < N1 thì U2 < U1:

Máy tăng áp

Máy hạ áp

Công thức máy biến áp:

 

GHI NHỚ

16 of 44

Từ thông qua một vòng dây của cuộn sơ cấp có biểu thức:

Φ = Φ0cosωt

Vận dụng định luật Faraday về cảm ứng điện từ hãy chứng minh tỉ số giữa suất điện động hiệu dụng trong cuộn thứ cấp và cuộn sơ cấp bằng tỉ số giữa số vòng dây của hai cuộn đó.

Câu hỏi 1 (SGK - tr.16)

17 of 44

 

Máy biến áp làm lí tưởng thì tất cả các vòng dây trên quấn trên lõi máy biến áp nhận được cùng lượng từ thông như trên. Do đó, suất điện động cảm ứng của cuộn sơ cấp và thứ cấp lần lượt là:

 

Gợi ý

 

18 of 44

Một số loại máy biến áp phổ biến hiện nay

Máy biến áp sử dụng trong phòng thí nghiệm môn Vật lí

Máy biến áp một pha, sử dụng trong sinh hoạt

19 of 44

Một số loại máy biến áp phổ biến hiện nay

Máy biến áp ba pha sử dụng trong sản xuất

Máy biến áp ba pha công suất lớn dùng trong truyền tải và phân phối điện năng

20 of 44

TRUYỀN TẢI ĐIỆN NĂNG

II.

Đường dây truyền tải điện 500kV Bắc - Nam (Việt Nam)

21 of 44

▲Hình 3.4. Minh họa một sơ đồ truyền tải và phân phối điện năng

Điện năng truyền tải đi xa bị tiêu hao chủ yếu do tỏa nhiệt trên đường dây dẫn.

22 of 44

  • Giả sử cường độ dòng điện hiệu dụng trên đường dây là I thì công suất điện phát ra từ nhà máy:

 

  • Nếu điện trở tổng cộng của dây dẫn là R thì công suất hao phí trên đường dây dẫn điện là:

 

Công suất hao phí trong truyền tải điện năng đi xa

23 of 44

  • Với dây dẫn có điện trở suất là ρ thì điện trở trên dây dẫn là:

 

Với l là chiều dài dây dẫn và S là tiết diện của dây dẫn.

  • Công suất hao phí còn được viết dưới dạng:

 

24 of 44

Cách giảm công suất hao phí trong truyền tải điện năng đi xa

Một số biện pháp làm giảm công suất hao phí

Giảm khoảng cách truyền từ nhà máy đến nơi tiêu thụ.

Sử dụng

dây dẫn có điện trở suất nhỏ như đồng, nhôm,...

Tăng tiết diện dây dẫn.

Tăng điện áp hiệu dụng ở nhà máy phát điện và giảm điện áp hiệu dụng ở nơi tiêu thụ tới giá trị cần thiết.

25 of 44

HOẠT ĐỘNG CẶP ĐÔI

Hoạt động 1 (SGK - tr.16)

Hãy giải thích tại sao trong thực tế truyền tải điện năng đi xa người ta thường chỉ sử dụng phương án:

  • Sử dụng dây dẫn có điện trở suất nhỏ như đồng, nhôm,...
  • Tăng điện áp hiệu dụng ở nhà máy phát điện và giảm điện áp hiệu dụng ở nơi tiêu thụ tới giá trị cần thiết.

26 of 44

Kim loại có điện trở suất nhỏ, có khối lượng riêng nhỏ như nhôm vừa giảm được điện trở và trọng lượng ép lên cột điện, giảm chi phí xây dựng cột.

Sử dụng máy tăng áp và hạ áp để giảm hao phí và có chi phí thấp.

Giải thích

27 of 44

Thảo luận để đánh giá vai trò của máy biến áp trong việc giảm hao phí năng lượng điện khi truyền tải điện năng đi xa.

Hoạt động 2 (SGK - tr.16)

28 of 44

Chi phí máy biến áp thấp

Dễ lắp đặt

Hiệu suất chuyển đổi điện áp lớn

Ít hao phí điện năng

Có vai trò quan trọng trong việc giảm chi phí truyền tải và an toàn trong sử dụng điện xoay chiều.

Dễ tăng hoặc giảm áp

29 of 44

Nêu ưu điểm của dòng điện và điện áp xoay chiều trong truyền tải năng lượng điện về phương diện khoa học và kinh tế.

Hoạt động 3 (SGK - tr.16)

30 of 44

Ưu điểm của dòng xoay chiều là biến thiên liên tục nên dễ dàng thay đổi điện áp dựa vào hiện tượng cảm ứng điện từ và máy biến áp.

Giảm được giá thành lắp đặt ban đầu và chi phí vận hành truyền tải điện năng.

Về kinh tế

Về khoa học

Giảm được hao phí điện năng, có thể sử dụng nhiều thiết bị với các điện áp khác nhau.

31 of 44

Trong truyền tải điện năng đi xa, dòng điện xoay chiều có ưu điểm gì so với dòng điện một chiều?

Câu hỏi (SGK - tr.17)

Dễ thay đổi điện áp lên cao áp và giảm điện áp ở nơi sử dụng.

Chi phí công nghệ, vận hành giảm so với dòng điện một chiều.

32 of 44

LUYỆN TẬP

33 of 44

A. Biến đổi điện áp xoay chiều và tần số của nó.

B. Biến đổi điện áp xoay chiều mà không làm thay đổi tần số của nó.

D. Biến đổi điện áp xoay chiều thành điện áp một chiều.

C. Biến đổi tần số mà không làm thay đổi điện áp xoay chiều.

B. Biến đổi điện áp xoay chiều mà không làm thay đổi tần số của nó.

Câu 1: Máy biến áp có tác dụng gì?

34 of 44

Câu 2: Khi tăng điện áp ở nơi truyền đi lên 10 lần thì công suất hao phí trên đường dây

A. giảm 10 lần.

B. tăng 10 lần.

D. giảm 100 lần.

C. tăng 100 lần.

D. giảm 100 lần.

35 of 44

Câu 3: Đâu là biểu thức xác định công suất hao phí

trên đường dây dẫn điện?

 

 

 

 

 

36 of 44

A. chốt q

B. chốt m

D. chốt n

C. chốt p

A. chốt q

Câu 4: Khảo sát thực nghiệm một máy biến áp có cuộn sơ cấp A và cuộn thứ cấp B. Cuộn A được nối với mạng điện xoay chiều có điện áp hiệu dụng không đổi. Cuộn B gồm các vòng dây quấn cùng chiều, một số điểm trên B được nối ra các chốt m, n, p, q (như hình bên).

Số chỉ của vôn kế V có giá trị nhỏ nhất khi khóa K ở chốt nào sau đây?

37 of 44

A. 66 V

B. 76 V

D. 96 V

C. 86 V

B. 76 V

Câu 5: Đặt một điện áp xoay chiều hiệu dụng có giá trị không đổi vào cuộn sơ cấp thì điện áp hiệu dụng ở cuộn thứ cấp là 80 V. Nếu muốn điện áp hiệu dụng ở cuộn thứ cấp tăng lên 120 V thì cần tăng số vòng dây ở cuộn thứ cấp thêm 100 vòng. Nếu giảm số vòng dây ở cuộn thứ cấp 10 vòng thì điện áp hiệu dụng ở cuộn thứ cấp là bao nhiêu?

38 of 44

A. 3

B. 4

D. 6

C. 5

B. 4

Câu 6: Một nhà máy điện nhỏ gồm 6 tổ máy truyền tải điện đến nơi tiêu thụ. Giờ cao điểm cần cả 6 tổ máy hoạt động, hiệu suất hoạt động đạt 80%. Coi điện áp hiệu dụng ở nhà máy không đổi, công suất phát điện của các tổ máy khi hoạt động là không đổi và như nhau. Khi công suất tiêu thụ ở nơi tiêu thuộc giảm còn 70% so với giờ cao điểm thì cần ít nhất bao nhiêu tổ máy phát động?

39 of 44

Câu 7: Một nhà máy thủy điện có công suất truyền tải điện là 20 MW. Dùng hai công tơ điện đặt ở máy biến thế và nơi tiêu thụ thì thấy số chỉ của chúng chênh lệch nhau sau 3 tiếng là 270 kW. Hao phí điện năng trên đường dây tải điện này là bao nhiêu?

A. 4,5%.

B. 0,9%.

D. 9%.

C. 0,45 %.

C. 0,45%

40 of 44

VẬN DỤNG

Điện năng được truyền đi với công suất P trên một đường dây tải điện với một điện áp ở trạm truyền là U, hiệu suất của quá trình truyền tải là 90%. Nếu giữ nguyên điện áp trạm truyền tải điện nhưng giảm công suất truyền tải đi 2 lần thì hiệu suất truyền tải điện khi đó là bao nhiêu?

41 of 44

 

Giải

 

42 of 44

TỔNG KẾT

43 of 44

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

01

Ghi nhớ kiến thức đã học trong bài

02

Hoàn thiện nội dung phần Vận dụng

03

Chuẩn bị Bài 4: Chỉnh lưu dòng điện xoay chiều

44 of 44

HẸN GẶP LẠI CẢ LỚP

TRONG TIẾT HỌC TIẾP THEO!