Thế giới và Việt Nam�nhìn từ giảng đường �ĐHQG-HCM 2023�

NGƯỜI VIỆT NAM ĐẦU TIÊN ĐẾN NGA

Người ấy là Chen Vang, trong vai một thợ ảnh, đến Nga không phải để chụp ảnh về cuộc cách mạng “rung chuyển thế giới” mà là thực hiện nhiệm vụ chưa từng có.

Xuất phăt từ Paris 13/6/1923, đi xe lửa qua biên giới Pháp-Đức, đến Berlin xuống tàu Karl Liebknecht 27/6/1923, cập cảng St. Petersburg (Liên Xô) 30/6/1923.

Nga - nơi "dân chúng được hưởng cái hạnh phúc tự do, bình đẳng thật", nơi "đã đuổi được vua, tư bản, địa chủ rồi, lại ra sức cho công, nông các nước và dân tộc bị áp bức các thuộc địa làm cách mạng để đập đổ tất cả đế quốc chủ nghĩa và tư bản“

Tìm hiểu thực tế Cách mạng tháng Mười; kinh nghiệm thiết lập Nhà nước Xô viết và Đảng Cộng sản đứng đầu là Lênin; dự Đại hội lần thứ nhất Quốc tế Nông dân, QTCS lần V và các Đại hội Quốc tế khác…

Từ Sài Gòn 5/6/1911, "đi hỏi khắp bóng cờ châu Mỹ, châu Phi, những con đường cách mạng“, đến St Petersburg 30/6/1923 – hành trình 12 năm.

4 điều: Tự mình lao động (20 nghề) để sống, để tìm cho kỳ được “Cái cần thiết cho chúng ta” - Không chỉ sang Pháp, đến nhiều nước khác, khảo sát, tìm hiểu - Dấn thân vào cuộc đấu tranh của các dân tộc - Tự học (ngoại ngữ) làm giàu tri thức lý luận của mình

TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP

• Mỗi quốc gia dân tộc chỉ một lần trong lịch sử tuyên bố chính thức về nền độc lập – hiểu theo nghĩa rũ bỏ mối liên hệ chính trị ràng buộc với một quốc gia dân tộc khác, khi đã giành được tự do và độc lập. Tự do Độc lập là quyền từ Tạo hóa
• Hoa Kỳ 1776 Tuyên ngôn Độc lập: "Tất cả mọi người đều sinh ra bình đẳng. Tạo hoá cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được, trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc". “Suy rộng ra” để thấy: “Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng; dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do”
• Pháp 1791 Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền: "Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi, và phải luôn luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi“ – Tức là dân tộc nào cũng “phải được tự do!”, “phải được độc lập!”
• Việt Nam 1945 lần đầu tiên Tuyên ngôn chính thức bằng tiếng Việt, 1058 chữ ngắn gọn, đầy đủ về quyền dân tộc thống nhất với quyền con người. Tuyên bố thoát ly hẳn quan hệ thực dân với Pháp, xoá bỏ hết những hiệp ước, mọi đặc quyền của Pháp; có quyền hưởng tự do và độc lập, khai sinh nước Việt Nam dân chủ cộng hòa.
• Khác biệt khi công bố (Quảng trường Ba Đình, trước công chúng và thế giới, các địa phương tổ chức Lễ mừng Độc lập, Sài Gòn 47 người ngã xuống – Độc lập hay là chết !

Toàn cảnh thế giới 2022-2023

(Những diễn biến bất ổn, khó khăn, phức tạp nhất từ sau Chiến tranh Lạnh)

1. Dịch bệnh COVID-19 chưa qua hẳn (biến chủng, hậu quả kinh tế-xã hội, Việt Á, Chuyến bay giải cứu…)
2. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ở mức gay gắt nhất trong nhiều thập kỷ
3. Xung đột Ucraina bùng phát kéo theo những hệ lụy to lớn chưa lường hết được đối với hòa bình, ổn định ở các khu vực, quan hệ quốc tế, luật pháp quốc tế.
4. Xu hướng chạy đua vũ trang, sử dụng vũ lực, chính trị cường quyền (của các nước lớn) gia tăng, các thể chế đa phương bị chia rẽ.
5. Tác động của biến động địa-chính trị, lạm phát, đứt gãy chuỗi cung ứng, khủng hoảng năng lượng, lương thực đã đặt kinh tế toàn cầu trước nhiều rủi ro lớn.
6. An ninh phi truyền thống gia tăng (biến đổi khí hậu, nguồn tài nguyên cạn kiệt, dịch bệnh, thiên tai, thiếu lương thực, buôn lậu, ma túy, tội phạm xuyên quốc gia…)
7. Toàn cầu hóa chậm lại, các chương trình nghị sự toàn cầu về phát triển bền vững, ứng phó với biến đổi khí hậu gặp khó khăn

Xuất hiện “sự tê liệt toàn cầu”, nguy cơ “không có hợp tác, không có đối thoại, không có sự chung tay giải quyết các thách thức chung” (Antonio Guterres, 9-2022)

Khủng hoảng Nga-Ukraine (thay đổi lớn về địa - chính trị toàn cầu sau Chiến tranh lạnh)

• Sau Chiến tranh lạnh - Nga sáp nhập bán đảo Crimea, những bất ổn ở khu vực Donbass (phía đông Ukraine - nơi có hai nước Cộng hòa tự xưng là Donetsk (DPR) và Luhansk (LPR). Nga gửi đến Mỹ và NATO đề nghị an ninh 8 điểm, nêu rõ “lằn ranh đỏ” (1. Ukraine không thể trở thành thành viên của NATO; 2. NATO không tiếp tục mở rộng sang phía đông…). Mỹ-NATO phớt lờ; Nga công nhận độc lập của hai nước DPR, LPR; mở “chiến dịch quân sự đặc biệt”; sáp nhập 4 tỉnh.
• Bản chất: xung đột giữa lực lượng ly khai với sự hậu thuẫn của Nga và Chính phủ Ukraine ở miền Đông (Donbass) + xung đột giữa các nước lớn ở khu vực châu Âu - Đại Tây Dương (Nga, Mỹ, NATO) - Mâu thuẫn đối kháng Nga - Mỹ - NATO. Nhiều khả năng chiến tranh (thế giới III, Nga-Mỹ, Nga-NATO…)
• Mỹ-Phương Tây không muốn chiến tranh với Nga, bơm vũ khí cho Ukraine chống Nga. Nga muốn/hay không muốn đàm phán với Ukraina ? Thực chất: Nga và phương Tây quyết định khi nào xung đột kết thúc.

Tác động Xung đột Nga – Ukraine:

• Mỹ và Hàn Quốc hưởng lợi (về đặt hàng vũ khí)
• Các nước sản xuất dầu mỏ ở Trung Á, vùng Vịnh Ả Rập gặt hái lợi ích (từ giá dầu)
• Liên minh châu Âu, đặc biệt là Đức khó khăn nghiêm trọng (mất thị trường Nga-Châu Phi thứ 2, mất nguồn năng lượng Nga)
• Trung Quốc, Israel, Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất mở rộng thị phần sang Nga
• Hunggary và các nước Đông Âu cũ chịu tác động mạnh và phân hóa; Bắc Âu từ bỏ trung lập

• Đông Bắc Á: Triều Tiên liên tục phóng tên lửa, Nhật-Hàn bắt tay nhau, Mỹ-Nhật-Hàn tập trận và ráo riết Hội nghị thượng đỉnh
• Đông Nam Á: Kinh tế chuyển đổi sang kỹ thuật số rất sôi động, Đối thoại Shangri-La (diễn đàn an ninh cấp cao hàng đầu thế giới) vẫn duy trì, ASEAN đóng vai trò trung tâm trong duy trì hòa bình, ổn định và đảm bảo an ninh trong khu vực
• QHQT mới: Châu Phi HN thượng đỉnh với Nga, xóa nợ, đẩy Pháp khỏi châu Phi; Nga-TQ-Ấn Độ-Nam Phi- Brazil và BRICS mở rộng
• Thổ Nhĩ Kỳ có vai trò trung gian và những sáng kiến hòa bình

NGA – TRUNG – MỸ cạnh tranh địa-chiến lược ảnh hưởng cả thế giới (Tam phân thiên hạ)

Cạnh tranh địa chiến lược vừa mang tính hợp tác, vừa cạnh tranh, kiềm chế lẫn nhau, vì lợi ích, mục tiêu chiến lược của mỗi nước, tác động đa chiều, định hình trật tự thế giới mới (giá trị của các nhân tố địa lý như khí hậu, đại dương... vận mệnh nhiều quốc gia không ngừng biến đổi).

Mỹ-Trung-Nga: Tam giác không đều; có liên minh TQ - Mỹ hoặc TQ – Nga, nhưng không có liên minh Xô - Mỹ hoặc Nga - Mỹ (?); Cạnh tranh Mỹ-Trung-Nga phức tạp, khó đoán định.

Hai giai đoạn sau chiến tranh lạnh: 1. “đơn cực” (Mỹ là “siêu cường”) 2- “hỗn độn” (Nga phục hồi, TQ “trỗi dậy” 2014); Trung-Nga đang ngày càng xích lại gần nhau hơn, nhằm thay đổi trật tự thế giới do Mỹ xác lập

Trên thế giới không có kẻ thù vĩnh viễn, cũng không có bạn bè vĩnh viễn, chỉ có lợi ích quốc gia là vĩnh viễn (Thủ tướng Anh Wilston Churchill)

“hai cực” không còn, đơn cực không thể xảy ra, chưa ngã ngũ: phân tán, đa cực, đối lập hệ thống kiểu mới (Nga-Trung: đa cực)

AN NINH LƯƠNG THỰC (Gạo - lương thực thiết yếu của khoảng 3 tỷ người)

• Tháng 7/2023, Ấn Độ (chiếm 40% sản lượng xuất khẩu gạo toàn cầu) thông báo cấm xuất khẩu gạo nhằm hỗ trợ thị trường nội địa; Nga thông báo ngừng xuất khẩu gạo hết năm 2023; các tiểu Vương quốc Ả Rập (UAE) dừng xuất khẩu gạo 4 tháng - Thị trường xuất, nhập khẩu gạo thế giới biến động, giá gạo ở các nước tăng cao (Giá tăng 10-15%)
• TG “sốt hừng hực” vì thiếu gạo (Giá gạo xuất khẩu bình quân 6 tháng đầu năm 2023 là 534 USD/tấn, tăng 10,2% so với 2022) – Việt Nam: Thời cơ cho xuất khẩu gạo với giá trị, chất lượng cao, cơ hội cho người trồng lúa ĐBSCL (Ngày 31-8-2023 giá gạo xuất khẩu VN chiếm giữ vị trí số 1 thế giới: gạo 5% tấm 643 USD/tấn, gạo 25% tấm 628 USD/tấn). Tháng 8/2023, xuất khẩu gạo thu về 3,17 tỷ USD, tăng 36,1% so với 2022. VN là quốc gia thứ 3 xuất khẩu nhiều nhất (sau Ấn Độ, Thái Lan) 6-8 triệu tấn/năm,
• An ninh lương thực VN: Diện tích trồng lúa năm 2023 cộng dồn khoảng 7,1 triệu ha; năng suất trung bình đạt 60,7 tạ/ha, sản lượng khoảng trên 43,1 triệu tấn thóc; đến hết tháng 7/2023, VN xuất khẩu 4,83 triệu tấn gạo, thị trường truyền thống chủ yếu ở châu Á là 3,3 triệu tấn (chiếm hơn 77%) (Trung Quốc, Philippines, Indonesia tranh mua gạo Việt với số lượng tăng 40%). 100 triệu dân nhu cầu khoảng 29,5 triệu tấn thóc/năm (lương thực khoảng 13,8 triệu tấn, chế biến 7,5 triệu tấn, chăn nuôi 3,4 triệu tấn, làm giống, giống dự phòng 1,0 triệu tấn, dự trữ trong nước 3,8 triệu tấn)

TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ

Ngân hàng Thế giới: Lần đầu tiên kể từ sau khi Liên Xô sụp đổ, Nga lọt vào top 5 nền kinh tế hàng đầu thế giới (tổng sản phẩm quốc nội điều chỉnh theo sức mua 5,51 nghìn tỷ USD), lớn nhất châu Âu, trong điều kiện xung đột với Ucraina và chịu hàng ngàn lệnh trừng phạt, vượt qua Đức, xếp sau Trung Quốc, Mỹ, Ấn Độ, Nhật Bản (Báo cáo Kinh tế Thế giới 2022 (Nghìn tỷ USD): Trung Quốc 30,3. Mỹ 35,4. Ấn Độ 11,8. Nhật Bản 5,7. Nga 5,51)

World Economics (2022): 3 nền kinh tế lớn nhất Trung Quốc, Mỹ và Ấn Độ, với GDP (PPP) lần lượt là 31.559 tỷ USD, 23.149 tỷ USD và 15.875 tỷ USD (Việt Nam-1.535 tỷ USD, xếp thứ 23, thứ 3 ASEAN, sau Indonesia 4.811 tỷ USD, Thái Lan 1.835 tỷ USD)

WB: Suy giảm kinh tế “thập niên mất mát” (giai đoạn 2023-2030) mang tính toàn cầu: “bong bóng” tài sản bị vỡ; Tăng trưởng kinh tế chậm lại, thất nghiệp tăng cao, nợ xấu trong kinh tế gia tăng, hoạt động đầu tư giảm sút, các biện pháp kích cầu, đầu tư không đạt kỳ vọng. Tuy nhiên, có thể đảo ngược (các quốc gia có chính sách tăng trưởng bền vững)

Dự báo: "Nền kinh tế toàn cầu vẫn trong tình trạng bấp bênh giữa những tác động kéo dài của xung đột Nga- Ukraine, và làn sóng thắt chặt chính sách tiền tệ để kiềm chế lạm phăt”, tăng trưởng toàn cầu giảm tốc từ 3,1% (năm 2022) xuống 2,1% (năm 2023).

6 XU HƯỚNG CHUNG

• Thích ứng biến đổi khí hậu, lối sống “xanh” hơn, gia tăng các thách thức với sức khỏe, biến động địa - chính trị, bước nhảy vọt của trí tuệ nhân tạo (AI)… là những xu hướng hàng đầu trong thời gian tới.
• Duy trì độc lập, tăng cường tự chủ chiến lược, tăng sức chống chịu của nền kinh tế; chủ động điều chỉnh chiến lược phát triển, lấy kinh tế làm trọng điểm; duy trì hợp tác quốc tế, thúc đẩy các liên kết, mở rộng không gian phát triển, phục hồi tăng trưởng.
• Chuyển hướng sang các vấn đề kinh tế mới như kinh tế số, kinh tế tuần hoàn, chuỗi cung ứng, chuyển đổi năng lượng, phi các-bon.
• Các nước lớn, mặc dù cạnh tranh quyết liệt nhằm định hình lại trật tự thế giới diễn ra ngày càng phức tạp và căng thẳng dưới nhiều hình thức, song vẫn nỗ lực tìm điểm chung về lợi ích để hợp tác.
• Nguy cơ xung đột, chiến tranh ngày càng nhiều; nhưng hòa bình, hợp tác và phát triển vẫn là nguyện vọng chung của nhân loại.
• Châu Á - Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương là khu vực tăng trưởng năng động. ASEAN duy trì cộng đồng thống nhất, giữ vai trò trung tâm tại khu vực.

Philippines và Biển Đông

• Philippines chiếm đóng 7 điểm trên Biển Đông. Năm 1999, cho ủi tàu vận tải đổ bộ thời Thế chiến II vào bãi Cỏ Mây (nằm trong đường lưỡi bò phi pháp của TQ thực hiện "chiến thuật vùng xám").
• Quan hệ Phi-Trung xấu đi khi Aquino đưa tranh chấp trên Biển Đông ra tòa án quốc tế ở La Hay và thắng kiện TQ.
• Duterte lựa chọn thân Trung, gác tranh chấp, tránh xung đột, cố gắng thu lợi từ quan hệ thương mại được cải thiện; Thỏa thuận thăm dò dầu khí, hợp tác “Vành đai và con đường”…. TQ chiếm đóng biến bãi Cỏ Mây thành vùng xám (tranh chấp)
• Marcos tận dụng cạnh tranh Mỹ-Trung, "hóa nguy thành cơ“, cân bằng chủ động ảnh hưởng giữa Mỹ và Trung Quốc ở các lĩnh vực an ninh nhạy cảm của Philippines, trở lại Hiệp ước phòng thủ chung Phi-Mỹ 1951. Tập trận Mỹ-Phi, Marcos tham Mỹ, tàu Philippines bị bắn vòi rồng khi tiếp tế cho bãi Cỏ Mây (Mỹ nhắc lại phán quyết 2016, sẽ kích hoạt điều IV Hiệp ước phòng thủ chung 1951 - ASEAN tiếp tục giữ im lặng như thường thấy).
• Thời tân Tổng thống Ferdinand Marcos (từ 30/6/2022 đến 27/2/2023), Philippines 77 lần gửi công hàm ngoại giao phản đối các hoạt động của Trung Quốc ở Biển Đông

Campuchia và Đông Nam Á

• Đông Nam Á - “vùng trũng về an ninh”, điểm xoáy của địa - chính trị toàn cầu, hiện đang là một trong những trung tâm sản xuất hàng hóa lớn nhất của thế giới, đang duy trì được sự ổn định chính trị tương đối. Cạnh tranh Mỹ - Trung nhằm bảo vệ “lợi ích thực chất” của chính họ lôi cuốn từng nước ĐNA.
• Bầu cử Campuchia 7/2023 (lần 7 kể từ 1993) diễn ra trong hòa bình ổn định nhất, CPP thắng tuyệt đối trong 18 chính đảng (Phương Tây lên án Campuchia về chế độ chính trị độc đoán; Trung Quốc cam kết ủng hộ Campuchia và phản đối sự can thiệp từ bên ngoài). Vương Nghị thăm Singapore, Malaysia và Campuchia (8/2023)
• ĐNA có cuộc đua đường sắt đô (Thái Lan, Việt Nam, Philippines, Malaysia, Indonesia, Lào…); các công ty cơ sở hạ tầng đường sắt của Nhật Bản, châu Âu dẫn đầu đơn đặt hàng, lợi ích đáng kể nhất là TQ (đường sắt Lào - Vân Nam 2021)
• Campuchia là trọng tâm trong chính sách ngoại giao láng giềng của Trung Quốc (CPC-TQ hợp tác “Lục giác kim cương” với “chất lượng cao, trình độ cao và tiêu chuẩn cao” trên 6 lĩnh vực: chính trị, năng lực sản xuất, nông nghiệp, năng lượng, an ninh, nhân văn). Campuchia-TQ tập trận chung “Rồng Vàng 2023” trên biển Campuchia (3-4/2023)

Biển Đông trong lòng ASEAN

• Lợi thế Trung-Mỹ ở Đông Nam Á: TQ - đối tác thương mại lớn nhất, Mỹ - đối tác lớn thứ 4; Mỹ có lợi thế mang tính thực chất; TQ là đối thủ cạnh tranh chiến lược và là mối đe dọa kinh tế. Đông Nam Á là đấu trường cho cuộc cạnh tranh Mỹ-TQ.
• Trung Quốc có lợi thế về kinh tế và địa lý (lợi thế tự nhiên nằm sát nách ASEAN), quan hệ kinh tế của Trung Quốc - ASEAN đang phát triển; Trung Quốc chú ý đến ASEAN nhiều hơn so với mức độ quan tâm của Mỹ;
• Mỹ có ưu thế về địa chính trị và lãnh đạo toàn cầu với 3 lợi thế (có nhiều đồng minh và đối tác, các “giá trị Mỹ” vẫn phổ biến; một số nước trong khu vực hoài nghi Trung Quốc do lịch sử, kinh tế, chiến lược); có Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, thách thức “Vành đai và Con đường” (Mỹ đầu tư 113 triệu USD vào các lĩnh vực như công nghệ, năng lượng và cơ sở hạ tầng; Trung Quốc đầu tư các siêu dự án…)
• Myanma: “không liên kết với bất kỳ cường quốc nào trong vấn đề Biển Đông, Đông Nam Á phải là khu vực "hòa bình, hữu nghị và trung lập“ (Thủ tướng Mahathir Mohamad); Việt Nam “vừa hợp tác, vừa đấu tranh” (Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng), “chọn chính nghĩa, không chọn bên” (Phạm Minh Chính). Singapore không chọn một bên, nhưng không cự tuyệt hợp tác trong vấn đề BĐ.

NHỮNG BỘ PHIM CÓ ĐƯỜNG LƯỠI BÒ PHI PHÁP

• Cả phim Trung Quốc (Nhất sinh nhất thế, Em là niềm kiêu hãnh của anh, Gửi thời thanh xuân ấm áp của chúng ta, Người tuyết bé nhỏ, Điệp vụ Biển Đỏ, Bà ngoại trưởng, Hướng gió mà đi…), phim Australia (Gián điệp…), phim Mỹ (Thợ săn cổ vật, Búp bê…)… đều có “đường lưỡi bò” phi pháp
• Các phim này đi vào rạp chiếu bóng, rất phổ biến trên không gian mạng. Nó rất nguy hiểm vì tinh vi, bám vào sản phẩm, ngụy trang rất khéo léo và khó bị phát hiện, thường được lẩn vào các chi tiết phụ… tạo ra tiền lệ từ trong cuộc sống xã hội, từ đó tạo thành bằng chứng xuyên tạc chủ quyền lãnh thổ quốc gia
• Việt Nam cấm chiếu, Philippines cấm chiếu; thậm chí người Mỹ cũng phản đối việc phim ảnh có “đường lưỡi bò” này. Nhiều hãng truyền thông quốc tế đưa tin cấm; báo LĐ: “Không để “đường lưỡi bò” lợi dụng các kênh văn hóa để “bò” vào VN”.
• An ninh văn hóa còn “rào thưa”. Cần ngăn chặn sự lan truyền các sản phẩm văn hóa vi phạm chủ quyền; Không được lơ là, thiếu cảnh giác - Tuổi trẻ cần phải là người canh giữ chủ quyền, canh giữ biên cương đất nước qua kênh văn hóa một cách nhanh nhạy nhất.

ĐIỂM SÁNG VIỆT NAM

• Kinh tế từng bước được mở cửa. Hoạt động văn hóa, xã hội, thương mại, du lịch trở lại bình thường mới, tạo sinh khí phấn khởi làm tiền đề phục hồi, phát triển KT-XH.
• Chính trị - xã hội, kinh tế vĩ mô tiếp tục được duy trì ổn định, lạm phát được kiểm soát, tăng trưởng kinh tế phục hồi nhanh, bảo đảm các cân đối lớn
• AN-QP: vừa hợp tác, vừa đấu tranh bảo vệ vững chắc chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và an ninh quốc gia; giữ vững môi trường hòa bình, ổn định. Biên giới phối hợp với các nước láng giềng quản lý đường biên, mốc giới, tạo điều kiện khôi phục giao thương biên giới. Trên biển, kiên quyết, kiên trì đấu tranh bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đất nước.
• Ngoại giao: Trong bối cảnh cạnh tranh, đối đầu gay gắt giữa các nước lớn, VN xử lý các vấn đề quốc tế một cách cân bằng, hài hòa, có lý có tình, phù hợp với Hiến chương Liên hiệp quốc và luật pháp quốc tế. Việt Nam được bầu Phó Chủ tịch Đại hội đồng LHQ khóa 77; trúng cử vào Hội đồng Nhân quyền Liên hiệp quốc nhiệm kỳ 2023-2025 và Ủy ban Liên chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO nhiệm kỳ 2022-2026 với tín nhiệm cao

ĐỘC LẬP TỰ CHỦ CỦA VIỆT NAM:

VN thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ quốc tế, quan hệ với tất cả các nước, trường phái ngoại giao đặc sắc và độc đáo mang đậm bản sắc “cây tre Việt Nam”. Cây tre có “gốc vững, thân chắc, cành uyển chuyển”, thấm đượm tâm hồn, cốt cách và khí phách của dân tộc Việt Nam; Ngoại goai “Mềm mại, khôn khéo, nhưng rất kiên cường, quyết liệt; linh hoạt, sáng tạo nhưng rất bản lĩnh, kiên định, kiên quyết, kiên trì bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc. Biết nhu, biết cương; biết thời, biết thế; biết mình, biết người; biết tiến, biết thoái, “tùy cơ ứng biến”, “lạt mềm buộc chặt”

Đại Hội đồng LHQ (12/10/2022) bỏ phiếu thông qua nghị quyết kêu gọi các quốc gia trên thế giới không công nhận việc Nga sáp nhập 4 vùng lãnh thổ ở Ukraine thông qua trưng cầu dân ý. Có 143/193 phiếu ủng hộ, 5 phiếu chống (bao gồm Nga), 35 phiếu trắng (VN không đi theo số đông, không “thiên vị” hay đứng về bất kỳ một bên nào, quan điểm nhất quán kêu gọi chấm dứt hành động sử dụng vũ lực, đối thoại, tìm kiếm giải pháp cho các bất đồng)

Lần thứ 3 được mời tham dự Hội nghị thượng đỉnh G7 (5-2023), Thủ tướng VN dự khoảng 40 hoạt động, thông điệp VN: Thúc đẩy quan hệ đối tác toàn cầu thực chất, hiệu quả hơn, đề cao đoàn kết quốc tế, kiên trì hợp tác đa phương; phát triển bền vững, ứng phó với biến đổi khí hậu, bảo đảm cân bằng, hợp lý; hài hòa lợi ích giữa các quốc gia để “không ai bị bỏ lại phía sau”; sẵn sàng cùng LHQ và các quốc gia khác giải quyết các vấn đề toàn cầu….

Hàm ý chính sách đối với Việt Nam

• Thứ nhất, nêu cao tinh thần độc lập, tự chủ. Trong bất kỳ hoàn cảnh nào, luôn xem xét kỹ lưỡng, tránh bị kẹt, tránh rơi vào thế bị đối đầu hay bị lợi dụng trong quan hệ với các nước lớn.
• Thứ hai, định vị rõ Việt Nam ở đâu trong dòng chảy của thời đại. Nghiên cứu sâu sắc hơn, cập nhật chiến lược mới của các nước lớn, sự điều chỉnh chính sách của các nước láng giềng để hiểu rõ nét hơn các đối tác, từ đó đề xuất chính sách phù hợp.
• Thứ ba, nhất quán chính sách đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại, chủ động tích cực hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng. Phát huy vai trò ngoại giao đa phương, chủ động, tích cực tham gia các cơ chế đa phương khu vực và toàn cầu.
• Thứ tư, thực hiện chính sách “bốn không”: Không tham gia liên minh quân sự; Không liên kết với nước này để chống nước kia; Không cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự hoặc sử dụng lãnh thổ; Không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực.
• Thứ năm, cần nhiều nghiên cứu và công bố quốc tế về biển đảo, cần cung cấp thông tin phù hợp, kịp thời về tình hình để nhân dân hiểu rõ hơn, tránh bị kẻ xấu lợi dụng xuyên tạc tình hình. Cần có “tam công chiến pháp” (công luận, công khai, công pháp) làm đối sách căn bản với “tam chủng chiến pháp” (tâm lý, truyền thông, pháp lý)

NHÓM BẠN BÈ - một hình thức không chính thức, tập hợp một số nước có cùng quan tâm về một vấn đề cụ thể. LHQ hiện có khoảng hơn 100 Nhóm bạn bè.

Nhóm bạn bè của Công ước Luật biển (UNCLOS) 1982 thành lập 2020 do Việt Nam khởi xướng, đồng chủ trì vận động 12 nước thành viên sáng lập (Argentina, Canada, Đan Mạch, Đức, Jamaica, Kenya, Hà Lan, New Zealand, Oman, Senegal, Nam Phi, Việt Nam). VN tham gia nhóm nòng cốt điều phối các hoạt động cam kết thúc đẩy việc thực hiện và tuân thủ Công ước. Đến tháng 6-2023, Nhóm có 115 nước, gồm 5 nước ủy viên thường trực HĐBA LHQ, các nước châu Á-Thái Bình Dương và các khu vực địa lý.

Nhóm bạn bè về sáng kiến phát triển toàn cầu (GDI) thành lập tháng 1/2022 do Trung Quốc đề xuất, nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện Chương trình nghị sự 2030 với 8 ưu tiên: xóa đói giảm nghèo, an ninh lương thực, Covid-19 và vaccine, tài chính cho phát triển, biến đổi khí hậu và phát triển xanh, công nghiệp hóa, kinh tế số và kết nối. Đến khi VN tham gia (tháng 5-2022) GDI có 53 thành viên. Việt Nam nhấn mạnh, nếu không có hòa bình, SDGs sẽ không thể đạt được, điều kiện tiên quyết là phải duy trì được hòa bình, ổn định; Để đạt được những kết quả thực chất, Nhóm cân nhắc mỗi năm ưu tiên một vài lĩnh vực cụ thể để thúc đẩy.

Quan hệ ngoại giao nhà nước Việt Nam với 192/200 quốc gia – Trong đó quan hệ quốc phòng với trên 80 quốc gia thuộc cả 5 châu lục, tất cả 5 thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, cử Sĩ quan liên lạc công tác ở Phái bộ gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc và cử lực lượng tham gia gìn giữ hòa bình ở Nam Sudan, Cộng hòa Trung Phi

“Có kế sách ngăn ngừa các nguy cơ chiến tranh, xung đột từ sớm, từ xa; chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và triệt tiêu các nhân tố bất lợi, nhất là các nhân tố bên trong có thể gây ra đột biến”; “Thực hiện dĩ bất biến, ứng vạn biến, trong đó lợi ích quốc gia - dân tộc là bất biến, kiên định mục tiêu, nguyên tắc chiến lược, vận dụng sách lược mềm dẻo, linh hoạt;... giữ trong ấm, ngoài êm, giữ nước “từ sớm, từ xa”, từ khi nước chưa nguy”. Chính sách quốc phòng "bốn không" được đúc kết từ truyền thống giữ nước đó và ngày càng chứng minh sự đúng đắn, phù hợp với Việt Nam.

VỊ THẾ VÀ CHIẾN LƯỢC CƠ BẢN CỦA VIỆT NAM

Thay cho lời kết !

Hai đại án

Việt Á: Công ty cung ứng kit xét nghiệm cho trung tâm kiểm soát bệnh tật và các cơ sở y tế 62 tỉnh, thành phố cả nước, doanh thu gần 4.000 tỉ đồng; lợi dụng dịch bệnh "bắt tay" với CDC một số địa phương nâng khống giá bộ xét nghiệm hưởng lợi bất chính số tiền lớn. Vi phạm pháp luật trong nghiên cứu, nghiệm thu, chuyển giao, cấp phép lưu hành, hiệp thương giá, tổ chức sản xuất, mua bán kit xét nghiệm. Nhiều cán bộ ở trung ương, địa phương vi phạm - Khởi tố 30 vụ án, 107 bị can tại 25 địa phương, đơn vị, số tiền kê biên, phong tỏa, nộp khắc phục hậu quả 1.670 tỷ đồng)

Chuyến bay giải cứu: Tổ chức 372 chuyến bay combo đưa công dân Việt Nam từ nước ngoài về nước cách ly tại cơ sở dân sự, tự nguyện trả phí trong thời gian dịch. Nhiều lãnh đạo, cán bộ, công chức có liên quan ở Bộ Ngoại giao, Văn phòng Chính phủ, Bộ Công an, Bộ Y tế và một số địa phương vi phạm - Khởi tố vụ án "đưa và nhận hối lộ", truy tố đối với 54 bị can về 5 hành vi phạm tội (đưa hối lộ; nhận hối lộ; môi giới hối lộ; lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong thi hành công vụ; lừa đảo, chiếm đoạt tài sản); số tiền nộp khắc phục hậu quả hơn 120 tỷ đồng, 1,85 triệu USD.

Bài học về đạo đức và quản lý:

Khoa học công nghệ càng phát triển, ngành nghề ngày càng chuyên sâu, quản lý càng phức tạp;

Đạo đức càng dễ vi phạm

Chuyện Hoa hậu

• Huỳnh Trần Ý Nhi (sinh năm 2002 tại Bình Định), sinh viên khoa Quản trị Kinh doanh trường Đại học Quốc tế, ĐHQG-HCM, đăng quang Hoa hậu 2023 (tổ chức tại Bình Định 7/2023) đi thi Hoa hậu Thế giới 2024.
• Trong 10 ngày sau khi đăng quang có 3 phăt ngôn vạ miệng và một số hoạt động bị soi chiếu không đúng. Đặc biệt là câu trả lời liên quan đến Hàn Mặc Từ và vua Quang Trung bị coi là “thiếu thốn về kiến thức chứ không thể đơn thuần là vạ miệng” (TSKH Đoàn Hương), “chưa được dạy dỗ kỹ lưỡng” (Chủ tịch Hội Nhà văn VN Nguyễn Quang Thiều), ”phát ngôn vụng về” (Trưởng ban tổ chức cuộc thi Phạm Kim Dung)
• 600.000 antifan tranh cãi, bình luận, chỉ trích, “mắc bệnh ngôi sao”, “sống ảo”, “nhận xét phiến diện”, tức giận, phản đối, tẩy chay… Đã có đánh giá Hoa hậu bị “Bạo lực mạng XH”, đòi “tước suất thi quốc tế, “trả Vương miện”, “tước Vương miện”…
• Ý Nhi livestream xin lỗi trong nước mắt "khả năng ứng xử của tôi còn non nớt. Tôi xin lỗi vì đã làm tổn thương người hâm mộ“. Gia đình xin tha thứ. Nhiều người cảm thông chia sẻ…

Bài học tuổi trẻ muốn làm người có danh hiệu

– Đức từ tốn khiêm nhường, học tới nơi tới chốn mới vận dụng đúng được.

Bài học cho cả nhà tổ chức và cư dân mạng