����� ������������������������������������
Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті�Биология және биотехнология факультеті�Биотехнология кафедрасы �ПӘН �«ПРОБИОТИКАЛЫҚ БИОТЕХНОЛОГИЯ»�
Пəннің жалпы көлемі: 3 кредит� 1 кредит - лекция, 2 кредит – практикалық сабақ.
�
Лектор б.ғ.к., доцент Абдиева Гулжамал Жанадиловна
Лекция 5
Адам организмінің әртүрлі биотоптарының микробиотасының құрамы.
Лекция жоспары
1. Тері микрофлорасы
2. Тыныс алу жолдарының микрофлорасы
3. Көздің микрофлорасы
4. Асқазан –ішек жолының микрофлорасы
5. Зәр шығару және жыныс жолдарының микрофлорасы
ТЕРІ МИКРОФЛОРАСЫ
Тері қабатының колонизация аумақтары:
�Терінің негізгі топ микроорганизмдері: �
Тері қабатындағы микрофлораға тер бездерінен шыққан заттар бактерицидті әсер етеді.
Тыныс алу жолдары микрофлорасы
бактериялар;
Мұрын қуысындағы стафилококтар мен дифтероидтар, қанды агарда өскен.
Көз конъюнктивасының микрофлорасы
Көздің микрофлорасы өте кедей, жастағы лизоцим көптеген бактериялардың көбеюіне жол бермейді.
Corynebacterium xerosis, көз конъюктивасының жақпасы, Лёффлер көгімен боялған
Асқазан –ішек жолының микрофлорасы
Асқазан – ішек жолдарының микроорганизмдері ауыз қуысынан бастап тоқ ішектің дисталды бөлігіне дейін таралады. Үлкен адамдардың ішек қалыпты микрофлорасының салмағы 2,5 кг, саны 1014 шамасында болады. Ішек микрофлорасында 17 тұқымдас, 45 туыс өкілдеті кездеседі.
Аш және тоқ ішек микрофлорасы
Аш және тоқ ішек шырышты қабаттарының микробтық пейзажы Bacteroides, Bifidobacterium, Eubacterium, Fusobacterium, Clostridium, Lactobacillus, Bacillus, Peptococcus, Peptostreptococcus, Escherichia, Veillonella, Streptococcus, Enterococcus, Micrococcus, Staphylococcus туыстарының өкілдері кездесетін анаэробты, факультативті анаэробты және аэробты бактериялары басым келетін 15-20 түрлі қауымдастықтардан құралады
Ауыз қуысының микрофлорасы
Сау адамның ауыз қуысының және өңештің микрофлорасы тұрақты болмайды. Ауыз қуысының микрофлорасында микроорганизмдердің 200 жуық түрлері кездеседі.
Ауыз қуысының микрофлорасы: аутохтонды және аллохтонды.
Аутохтонды- тек ауыз қуысына тән мироорганизмдер, Резидентті және транзиторлы деп екіге бөледі.
Аллохтонды - өзге аймақтарға тән микробтармен сипатталады, мысалы мұрын қуысы мен ас қорту жолдарының микроорганизмдері.
Өңеш пен асқазан микрофлорасы
Кездесетіндері:
Адам организмінің микробиотасы
Асқазан микрофлорасы
Сау адамның асқазан микрофлорасы бай болмайды.
Тұз қышқылының калыпты концентрациясында микроорганизмдердің сан 103–104 КТБ/1 мл асқазан сөліде болды.
Асқазан микрофлорасының негізгі формасы:
құрамына стрептококтар, лактобацилдер, фузобактериумдар, нейссериялар, стафилококтар және микрококтар кіреді.
2. Фекальді тип - құрамына Enterobacteriacea тұқымдасының өкілдері энтерококтар, бактероидтар, клостридиялар, вейллонелла, фузобактериялар жатады. Осы екі тип араласып келуі де мүмкін. Кейбір дені сау адамдардың асқазанының мукозды қабатында Helicobacter pylori аз мөлшерде кездесуі мүмкін.
Аш ішектің микрофлорасы
Дені сау ересектер мен балалардың микрофлорасы бай емес.
Он екі елі және аш ішекте көбінесе бифидобактериялар, клостридиялар, энтерококтар, эубактериялар, лактобактериялар, вейлонеллалар; аш ішектің соңғы бөлігінде – ішек таяқшасы мен анаэробты бактериялар.
E. Coli колониялардың
МасConkey агарында өсуі
Тоқ ішектің микрофлорасы
Тоқ ішекте бактериялардың
максималды концентрациясы
байқалады– 109-1012/г көлемге.
Анаэробтар барлық
микрооргнаизмдердің 97 %
құрайды.
Тоқ ішекте:
Факультативті аэробтар (3-5 %)
Анаэробтар (95-97 %)
Бактероидтар
Бифидобактерия
Лактобацилаллар
Грам оң коккалар
Клостридиялар
Эубактериялар
Энтеробактерия
Энтерококтар
Стафилококтар
Candida туысының саңырауқұлақтары
Тоқ ішек микрофлорасының анаэробты микроорганизмдері
Тоқ ішектің микроорганизмдерініің саны 1010-1011 КТБ/г.
Адам өмірінің барлық кезеңінде ішек микрофлорасында (90-95%) анаэробты микроорганизмдер:
Тоқ ішек микрофлорасының аэробты микроорганизмдері
Тоқ ішек микрофлорасының 5-10% аэробты микроорганизмдер құрайды: эшерихиялар
Сегменттелген жіптәрізді бактериялар
Тоқ ішек микрофлорасында 3 – ке бөледі:
1. Облигатты микрофлорасы:
Бактериодтар
Бифидобактериялар
Лактобактериялар
Эубактериялар
Пропионобактериялар
Эшерихиялар
Энтерокотар
Пептострептококтар
Фузобактериялар
2.Факультативті микрофлорасы
3.Транзиторлы (кездейсоқ) микрофлора:
1. Кандида туысының ашытқы тәрізді саңырауқұлақтары:
Candida albicans, C.stellatoidea,
C. pseudotropicalis, Aspergillus niger,
Campylobacter jejuni, Helicobacter pylori, Pseudomonas aeruginosa т.б.
Резисдентті және факультативті микрофлораның өкілдері асқазан – ішек жолдарын колонизациялағанда биоқабат түзуге қабілетті.
Зәр шығару, жыныс жолдары микрофлорасы
Ер адамдардың сыртқы жыныс жолдарында жиі кездестіретін микрооргнаизмдерге:
Жыныс жолдарының микрофлорасы
1. Бифидобактериялар;
2. Бактероидтар;
3. Энтерококтар;
4. Стрептококтар;
5. Стафилококтар;
6. Коринебактериялар және т.б.
Жыныстық жетілу кезіне қарай Додерляйн таяқшаларынан
құралады
(Lactobacillus acidophilus)
Lactobacillus acidophilus, жыныс жолы жақпасы Грам б-ша боялған.
Бақылау сұрақтары
1.Адам денесінің қалыпты микрофлорасы деген не?
2. «Қалыпты микрофлораның» қандай синонимдары қолданылады?
3. Облигатты, факультативті және транзиторлы микрофлора деген не?
5. Ауыз қуысының және өңештің микрофлорасы қандай?
6. Асқазан микрофлорасы қандай?
7. Он екі елі ішектің микрофлорасының құрамы қандай?
8. Аш ішектің микрофлорасының өкілдері?
Ұсынылған әдебиеттер
1. Бондаренко В.М., Мацулевич Т.В. Дисбактериоз кишечника как клинико - лабораторный синдром: современное состояние проблемы. - М., Гэотар-медиа. - 2007.
2.Борисов Л.Б. Медицинская микробиология, вирусология, иммунология. М, 2002.
3.Шендеров Б.А. Медицинская микробная экология и функциональное питание. Том 1: микрофлора человека и животных и ее функции. М., Изд. Грантъ, 1998.