1 of 28

KAZANIMLAR

F.6.7.1.1. Tasarladığı elektrik devresini kullanarak maddeleri, elektriği iletme durumlarına göre sınıflandırır.

F.6.7.1.2. Maddelerin elektriksel iletkenlik ve yalıtkanlık özelliklerinin günlük yaşamda hangi amaçlar için kullanıldığını örneklerle açıklar.

İLETKEN VE YALITKAN MADDELER

2 of 28

İLETKEN VE YALITKAN MADDELER

Elektrikli aletlerin çalışması için, elektrik kaynağına ihtiyaç vardır.

Akü, pil, batarya elektrik üretir.

Evimizde kullandığımız elektrik enerjisinin üretildiği yerlere elektrik santrali denir.

Elektrik kablolarla iletilir.

Elektriğin iletilmesinde iletken ve yalıtkan maddeler beraber kullanılır. (Kablonun içinde iletken bakır, etrafında yalıtkan plastik vardır.)

3 of 28

İLETKEN MADDELER

KATI İLETKENLER

    • Demir vida
    • Alüminyum folyo
    • Altın bilezik
    • Islak tahta
    • Toprak
    • Bakır tel
    • Metal kaşık
    • Kurşun kalem ucu
    • Madenî para

SIVI İLETKENLER

    • Tuzlu su
    • Limonlu su
    • Çeşme suyu
    • Sirke

İletken maddeler

Elektrik enerjisini ileten maddelere iletken madde denir.

İLETKEN VE YALITKAN MADDELER

4 of 28

YALITKAN MADDELER

KATI YALITKANLAR

    • Plastik tabak
    • Kuru tahta
    • Cam bardak
    • Porselen kase

SIVI YALITKANLAR

    • Şekerli su
    • Saf su

Yalıtkan maddeler

Elektrik enerjisini iyi iletmeyen maddelerdir.

İLETKEN VE YALITKAN MADDELER

5 of 28

İletkenlik ve yalıtkanlık belirli şartlarda geçerlidir.

Yalıtkan olan maddeler yüksek elektrik enerjisinde (Volt)  iletken olabilir.

Örneğin sıvılar yüksek voltajda iletken hale geçer. Bu nedenle elektrikli araçları sıvılardan uzak tutmalıyız.�

İLETKEN VE YALITKAN MADDELER

Fırtınalı ve yağmurlu bir günde çakan şimşekle etrafımızın aydınlandığını görürüz ve bir süre sonra gök gürültüsünü duyarız. Normal şartlarda hava yalıtkandır. Ancak şimşek çaktığında ve yıldırım düştüğünde hava iletkenlik kazanır. Bunun sebebi yıldırım düşmesi ve şimşek çakması sırasında çok yüksek enerji ortaya çıkmasıdır.

6 of 28

İLETKEN VE YALITKAN MADDELERİN KULLANIM ALANLARI

İletken ve yalıtkan maddelerin kullanım alanları oldukça fazladır

Elektrik enerjisi iletiminde kullanılan kablolar, iletken ve yalıtkan maddelerden yapılmıştır.

İç kısmında bakır veya alüminyum teller kullanılır.

Canlıları elektrik çarpmaması için kablonun etrafı yalıtkan bir madde olan plastikle kaplanır.

7 of 28

İLETKEN VE YALITKAN MADDELERİN KULLANIM ALANLARI

Evimizde kullandığımız elektrik ile çalışan TV, buzdolabı, ütü gibi aletler elektrik enerjisi ile çalışır.

Elektrik enerjisinden doğabilecek tehlikelere karşı önlem olsun diye bu aletlerin dışı yalıtkan bir malzeme ile kaplanmıştır.

Elektrikli aletlerde en çok kullanılan yalıtkan malzeme plastik, kauçuk ve porselendir.

8 of 28

İLETKEN VE YALITKAN MADDELERİN KULLANIM ALANLARI

Altın ve gümüş, bakır ve alüminyuma göre daha iyi iletken olmalarına rağmen şehir elektriğinin iletiminde tercih edilmez.

Çünkü altın ve gümüş, bakır ve alüminyuma göre daha pahalıdır.

9 of 28

ELEKTRIK KAZALARI VE ALINABILECEK TEDBIRLER

1. Yıpranmış fiş, kablo ve prizleri kullanmamak.

2. Bir prize birden fazla fiş takmamak.

3. Elektrik prizlerine herhangi cisim sokmamak.

4. Elektrik direklerine tırmanmamak.

5. Banyo gibi ıslak ortamlarda elektrikli araçları kullanmamak.

6. Elektrik kablolarını ısıdan uzak tutmak.

7. Elektrikli araçlarda TSE belgesi bulunmalıdır.

8. Prizlerin üzerine kapak takılmalıdır.

9. Elektrikle çalışan araçlara topraklama hattı konulmalıdır.

10 of 28

ELEKTRIK ÇARPMASI

İnsan zayıf bir iletkendir. 3-5 volt gerilimde elektriği iletmez.

İnsan vücudu 220 voltluk şehir elektriğini iletir, elektrik çarpması gerçekleşir.

Elektrik çarpmalarında şunlara dikkat edilmelidir.

    • Sigorta kapatılmalıdır.
    • Çıplak elle çarpılan kişiye dokunmayın.
    • Giysisinden ya da yalıtkan bir madde ile çekin.

11 of 28

Elektrik bir enerji çeşididir.

Elektriği iyi ileten maddelere elektrik iletkeni maddeler denir.

Elektriği ileten her madde aynı zamanda ısıyı da iletme özelliğine sahiptir.

Şekerli su, etil alkol gibi maddeler elektrik iletkeni sıvılara örnektir.

Tüm iletken maddeler elektriği farklı oranlarda iletir.

Demir, gümüş, bakır gibi maddeler elektrik iletkeni maddelerdir.

DOĞRU

DOĞRU

DOĞRU

YANLIŞ

DOĞRU

DOĞRU

DOĞRU YANLIŞ

12 of 28

Maddeler elektrik iletimine göre ........................... ve ........................... madde olmak üzere iki gruba ayrılır.

İnsan vücudu ........................... maddeye örnektir.

Pense, tornavida gibi araçların tutulan kısımlarında ........................... maddeler kullanılır.

Elektrik bir ........................... çeşididir.

Şehirlerde kullanılan elektrik ........................... üretilir.

Yalıtkan sıvılara ........................... , .......................... ve ........................... örnek verilebilir.

İLETKEN

YALITKAN

İLETKEN

BOŞLUK DOLDURMA

YALITKAN

ENERJİ

SANTRALLERDE

SAF SU

ŞEKERLİ SU

KOLONYA

13 of 28

Soru

Aşağıdaki maddelerden hangisi yalıtkan maddedir?

ÇOKTAN SEÇMELİ

A) Bakır

B) Alüminyum folyo

C) Tuzlu su

D) Silgi

14 of 28

Soru

Aşağıdaki maddelerden hangisi iletken maddedir?

ÇOKTAN SEÇMELİ

A) Şekerli su

B) Kolonya

C) Kurşun kalem ucu

D) Hava

15 of 28

Soru

Aşağıdaki araçların hangisinde elektrik iletkeni ve yalıtkanı bir arada bulunmaz?

ÇOKTAN SEÇMELİ

A) Ütü

B) Eldiven

C) Elektrik sobası

D) Televizyon

16 of 28

Soru

Elektrik direklerinde kablolardaki elektriğin yalıtılması için aşağıdaki maddelerden hangisi kullanılmaz?

ÇOKTAN SEÇMELİ

A) Bakır

B) Cam

C) Porselen

D) Plastik

17 of 28

Soru

Elektrik direklerinde ucuz ve hafif olması nedeni ile kullanılan metal aşağıdakilerden hangisidir?

ÇOKTAN SEÇMELİ

A) Alüminyum

B) Bakır

C) Gümüş

D) Krom

18 of 28

Soru

İletken maddelerin elektriği iletmeleri aynı değildir.�Aşağıdaki maddelerden hangisinin elektrik iletkenliği daha fazladır?

ÇOKTAN SEÇMELİ

A) Bakır

B) Kalem ucu

C) Plastik

D) Saf su

19 of 28

Soru

Elektrik iletimi ile ilgili olarak aşağıdaki verilen cümlelerden hangisi yanlıştır?

ÇOKTAN SEÇMELİ

A) Gazlar da iletken hale geçebilir.

B) Yalıtkan maddeler her zaman yalıtkanlık özelliği göstermez.

C) İletken maddeler elektrik iletiminde gereklidir, yalıtkan maddelere ise gerek yoktur.

D) Yıldırım ve şimşek gazların da iletken olabileceğini gösterir.

20 of 28

Soru

Elektik çarpan bir kişiye aşağıdakilerden hangisi yapılmamalıdır?

ÇOKTAN SEÇMELİ

A) Sigortaları kapatmak.

B) Elektriğin çarptığı kişiyi elinden tutarak çekmek

C) Giysi gibi yalıtkan yerlerinden tutarak çekmek

D) Yetkili kişilere haber vermek

21 of 28

Soru

Aşağıdaki elektrik devresinde ampulün yanması için kabloların ucuna aşağıdakilerden hangisi yerleştirilebilir?

ÇOKTAN SEÇMELİ

A) Metal anahtar

B) Plastik tarak

C) Kağıt

D) Cam

22 of 28

Soru

Aşağıdaki davranışlardan hangisi elektrik kazalarına sebep olabilir?

ÇOKTAN SEÇMELİ

A) Bir prize birden fazla fiş takmak.

B) Kullanılan elektrikli araçların TSE belgeli olması

C) Yıpranmış fiş ve kablo kullanmamak.

D) Elektrikli araçları banyoda kullanmamak.

23 of 28

Soru

Elektrik iletiminde kullanılan kabloların etrafında yalıtkan maddenin bulunma sebebi aşağıdakilerden hangisi olamaz?

ÇOKTAN SEÇMELİ

A) Elektrik çarpmalarına karşı bizi korumak

B) Elektriğin güvenli şekilde iletilmesini sağlamak

C) Elektrik kaçağını önlemek

D) Elektriğin daha hızlı iletilmesini sağlamak

24 of 28

Soru

Elektrik kazalarından korunmak için aşağıdaki davranışlardan hangisi yapılmamalıdır?

ÇOKTAN SEÇMELİ

A) Yıpranmış kabloları kullanmamalıyız.

B) Prize takılan fişlerin kırık olmamasına dikkat etmeliyiz

C) Elektrikli aletleri tamir ederken bıçak kullanmalıyız.

D) Elektrik sobasının yanında kabloların bulunmamasını sağlamalıyız.

25 of 28

Soru

Aşağıdaki cümlelerden hangisi yanlıştır?

ÇOKTAN SEÇMELİ

A) İnsan vücudu elektriği iletmez.

B) Kauçuk yalıtkan bir maddedir.

C) Yalıtkan maddeler de iletkenlik özelliği kazanabilir.

D) Metaller elektrik iletkenidir.

26 of 28

Soru

Aşağıdaki kabloların hangisinde yalıtkan madde kullanılmamıştır?

ÇOKTAN SEÇMELİ

A) Bilgisayar kablosunda

B) Elektrik direklerindeki kabloda

C) Üçlü priz kablosunda

D) Televizyon kablosunda

27 of 28

Soru

Aşağıdaki maddelerden hangisi elektriği iletir?

ÇOKTAN SEÇMELİ

A) Tuz

B) Şeker

C) Alkol

D) Alüminyum

28 of 28

TEŞEKKÜRLER