BÀI 5
ĐỊNH LUẬT BẢO TOÀN KHỐI LƯỢNG
VÀ
PHƯƠNG TRÌNH HÓA HỌC
Khi các phản ứng hóa học xảy ra, lượng các chất phản ứng giảm dần, lượng các chất sản phẩm tăng dần. Vậy tổng khối lượng các chất trước và sau phản ứng có thay đổi không?
Sơ đồ phản ứng hóa học giữa khí hydrogen và
khí oxygen tạo ra nước
1. Tên các chất phản ứng và sản phẩm.
2. Liên kết giữa các nguyên tử thay đổi như thể nào trước và sau phản ứng? Phân tử nào biến đổi, phân tử nào mới được tạo ra?
3. Trước và sau phản ứng số nguyên tử của mỗi nguyên tố có thay đổi không?
THẢO LUẬN
1. Tên các chất phản ứng và sản phẩm.
2. Liên kết giữa các nguyên tử thay đổi như thể nào trước và sau phản ứng?
Phân tử nào biến đổi, phân tử nào mới được tạo ra?
3. Trước và sau phản ứng số nguyên tử của mỗi nguyên tố có thay đổi không?
Tên các chất phản ứng: khí hydrogen và khí oxygen
Tên sản phẩm: nước
Trước phản ứng: 4 nguyên tử hydrogen liên kết với nhau, 2 nguyên tử oxygen liên kết với nhau.
Sau phản ứng: 2 nguyên tử H liên kết với 1 nguyên tử oxi.
Phân tử H2 và O2 bị biến đổi, phân tử H2O mới được tạo ra.
Trước và sau phản ứng số nguyên tử của mỗi nguyên tố không thay đổi.
Trong quá trình phản ứng hoá học xảy ra, chỉ có
liên kết giữa các nguyên tử thay đổi làm cho phân tử
chất này biến đổi thành phân tử chất khác. Vậy tổng
khối lượng các chất trước và sau phản ứng có bằng
nhau không?
ĐỊNH LUẬT BẢO TOÀN KHỐI LƯỢNG
TRƯỚC PHẢN ỨNG
dd Barium chloride
BaCl2
dd Sodium sulfate
Na2SO4
0
A
B
Thí nghiệm
NỘI DUNG ĐỊNH LUẬT BẢO TOÀN KHỐI LƯỢNG
0
dd Sodium sulfate
Na2SO4
SAU PHẢN ỨNG
dd Sodium chloride NaCl
và kết tủa trắng
Barium sulfate BaSO4
và
Tiến hành thí nghiệm như sau:
NỘI DUNG ĐỊNH LUẬT BẢO TOÀN KHỐI LƯỢNG
hiệu nào?
2. Nêu tên các chất tham gia, các chất sản phẩm của thí nghiệm?
3. Viết phương trình chữ của phản ứng.
4. Nhận xét vị trí của kim cân trước và sau phản ứng?
5. Có nhận xét gì về khối lượng của các chất tham gia và khối
lượng của các chất sản phẩm?
PHIẾU HỌC TẬP 1
2. - Nêu tên các chất tham gia, các chất sản phẩm của thí nghiệm?
5. Có nhận xét gì về khối lượng của các chất tham gia và khối lượng của các chất sản phẩm?
Có. Hiện tượng: xuất hiện chất rắn màu trắng
Các chất tham gia: Barium chloride và Sodium sulfate
Các chất sản phẩm: Barium sulfate và Sodium chloride
Barium chloride + Sodium sulfate → Barium sulfate + Sodium chloride
PHIẾU HỌC TẬP 1
Khối lượng các chất tham gia bằng khối lượng các chất sản phẩm
Kim cân vẫn ở vị trí cân bằng.
Trước phản ứng
4H, 2O
Sau phản ứng:
4H, 2O
Không thay đổi về số lượng, kích� thước của các nguyên tử
Khối lượng được bảo toàn
Trong một phản ứng hóa học, tổng khối lượng của các chất sản phẩm bằng tổng khối lượng các chất tham gia phản ứng.
Nội dung Định luật bảo toàn khối lượng:
ÁP DỤNG ĐỊNH LUẬT BẢO TOÀN KHỐI LƯỢNG.
Giả sử: A và B là hai chất phản ứng; C và D là hai chất sản phẩm.
A + B → C + D
Nếu áp dụng định luật bảo toàn khối lượng vào phản ứng của thí nghiệm trên, em hãy viết biểu thức khối lượng của phản ứng hóa học: Barium chloride + Sodium sulfate?
PHIẾU HỌC TẬP 2
PHIẾU HỌC TẬP 2
Phương trình chữ của phản ứng:
Barium chloride + Sodium sulfate → Barium sulfate + Sodium chloride
Công thức về khối lượng:
m Barium chloride + m Sodium sulfate= m Barium sulfate + m Sodium chloride
ÁP DỤNG ĐỊNH LUẬT BẢO TOÀN KHỐI LƯỢNG.
PHIẾU HỌC TẬP 3
Bài 1: Trong phản ứng hóa học ở thí nghiệm trên, cho
biết khối lượng của Sodium sulfate (Na2SO4) là 14,2 gam, khối lượng của các sản phẩm:
Barium sulfate (BaSO4) là 23,3 gam,
Sodium chloride (NaCl) là 11,7 gam.
Hãy tính khối lượng của Barium chloride (BaCl2) đã phản ứng.
Tóm tắt:
mNa2SO4 =14,2g
mBaSO4= 23,3g
mNaCl=11,7g
mBaCl2= ?
PHIẾU HỌC TẬP 3
Lưu lý: Trong một phản ứng có n chất, kể cả chất phản ứng và sản phẩm, nếu biết khối lượng của (n-1) chất thì tính được khối lượng của chất còn lại.
Bài tập về nhà
Đốt cháy hoàn toàn 3,1 gam Phosphorus trong không khí (có khí oxygen), ta thu được 7,1 gam hợp chất diphosphorus pentoxide (P2O5).
a. Viết phương trình chữ của phản ứng.
b. Tính khối lượng oxygen đã tham gia phản ứng.
Nung calcium carbonate CaCO3 thu được 112 kg vôi sống (CaO) và 88 kg khí carbon dioxide (CO2)
a) Viết phương trình chữ của phản ứng.
b) Tính khối lượng của calcium carbonate đã phản ứng.
Bài 1
Bài 2
PTHH và cách lập PTHH
PHIẾU HỌC TẬP 4
tạo ra nước.
2. Hãy thay tên các chất trong phương trình chữ ở câu 1 bằng công thức hóa học để biểu
diễn sơ đồ phản ứng.
3. a) Xác định số nguyên tử của mỗi nguyên tố ở 2 bên cán cân?
b) Vì sao cân nghiêng về phía A?
c) Sử dụng dữ kiện sau, hãy tìm cách để cân được cân bằng?
H
H
O
O
H
H
O
O
H
O
H
A
B
Hydrogen + Oxygen Nước
H2 + O2 H2O
H
H
O
O
H
O
H
H
O
H
H
O
H
Phải làm thế nào để số nguyên tử Oxygen ở 2 vế bằng nhau?
Sơ đồ phản ứng:
H2 + O2 H2O
Thêm hệ số 2 trước phân tử H2O
2
Hydrogen + Oxygen Nước
H2 + O2 H2O
Sơ đồ phản ứng:
H2 + O2 H2O
Thêm hệ số 2 trước phân tử H2O
2
Thêm hệ số 2 trước phân tử H2
H2 + O2 H2O
2
2
H
H
O
O
H
O
H
H
O
H
H
H
H
H
Phải làm thế nào để số nguyên tử H ở 2 vế bằng nhau?
H2 + O2 H2O
2
2
- Sơ đồ phản ứng: H2 + O2 H2O
- PTHH: 2H2 + O2 2H2O
* Phương trình hóa học biểu diễn ngắn gọn phản ứng hóa học, gồm công thức hóa học của các chất phản ứng và sản phẩm với các hệ số thích hợp (sao cho số nguyên tử mỗi nguyên tố ở 2 vế bằng nhau).
Ví dụ:
- PT chữ của PƯHH: Khí Hydrogen + Khí Oxygen 🡪 Nước
PHƯƠNG TRÌNH HÓA HỌC
1) Các bước lập PTHH:
- Viết sơ đồ phản ứng
- Cân bằng số nguyên tử nguyên tố ở 2 vế
- Viết thành PTHH.
2) PT chữ: Carbon + Oxygen Carbon dioxide
- Sơ đồ phản ứng: C + O2 CO2
PTHH: C + O2 CO2
PHIẾU HỌC TẬP 5
4P + 5O2 2P2O5
P + O2 2P2O5
4P + 5O2 2P2O5
CÂN BẰNG THEO PHƯƠNG PHÁP CHẴN LẺ
Khi mà một phương trình phản ứng đã cân bằng có nghĩa là số nguyên tử của nguyên tố ở vế phải sẽ bằng với số nguyên tử của nguyên tố ở vế trái, đồng nghĩa là số nguyên tử của một nguyên tố ở vế trái chẵn thì số nguyên tử của nguyên tố đó ở vế phải cũng phải chẵn. Cho nên nếu trong phương trình mà nếu một trong số những số nguyên tử của bất kỳ nguyên tố nào còn lẻ thì phải nhân đôi.
VD: P + O2 P2O5
Oxi ở vế trái thì chẵn, vế phải thì lẻ, nên ta cũng nhân 2 cho số nguyên tử oxi ở vế phải.
P + 5O2 2P2O5
Cân bằng cho số nguyên tử O ở vế trái
Cân bằng cho số nguyên tử P
4P + 5O2 2P2O5
4P + 5O2 2P2O5
CÂN BẰNG THEO PHƯƠNG PHÁP HỆ SỐ PHÂN SỐ
VD: P + O2 P2O5
Bước 1: Đặt hệ số để cân bằng
Bước 1: Thay các hệ số vào phương trình hoá học sao cho thoả điều kiện số nguyên tử của mỗi nguyên tố ở 2 vế phương trình bằng nhau, không phân biệt phân số hay số nguyên.
Bước 2: Khử mẫu số bằng cách nhân mẫu số chung ở tất cả các hệ số.
Bước 2: Khử các phân số bằng cách nhân hệ số với mẫu số chung nhỏ nhất
BÀI TẬP
BT 1: Lập phương trình hóa học của phản ứng hóa học:
Sắt tác dụng với khí Oxi tạo ra Sắt từ oxit (Fe3O4)?
BT2: Lập PTHH của các phản ứng sau:
Al + Cl2 --->AlCl3
Cu + AgNO3 ---->Cu(NO3)2 + Ag
Na + O2 ----->Na2O
BaCl2 + Na2SO4 ----> NaCl + BaSO4
Na2CO3 + Ca(OH)2 → 2NaOH + CaCO3
**Chú ý
+ Không được thay đổi chỉ số ở chân nguyên tố trong những CTHH đã viết.
+ Hệ số đặt trước CTHH và viết cao bằng CTHH.
+ Nếu hệ số là 1 thì không ghi.
+ Nếu trong CTHH có nhóm nguyên tử thì coi cả nhóm như một đơn vị để cân bằng. Nếu chỉ có 1 vế có nhóm nguyên tử thì tách riêng từng nguyên tố trong nhóm ra cân bằng.
**Các bước lập PTHH:
+ Viết sơ đồ phản ứng: gồm CTHH của các chất phản ứng và sản phẩm.
+ Cân bằng số nguyên tử nguyên tố ở 2 vế: Tìm hệ số thích hợp đặt trước các CTHH.
+ Viết thành PTHH.
Nhìn vào phương trình hoá học:
H2+ O2 H2O
Cho ta biết điều gì?
1. Sơ đồ của PƯHH khác với PTHH ở điểm nào?
2. Lập phương trình hoá học và xác định tỷ lệ số phân tử các chất trong sơ đồ PƯHH sau:
Na2CO3 + Ba(OH)2 ---> NaOH + BaCO3
3. Giả thiết trong không khí, sắt tác dụng vơi oxygen tạo thành gỉ sắt (Fe2O3). Từ 5,6g sắt có thể tạo ra tối đa bao nhiêu gam gỉ sắt?
PHIẾU HỌC TẬP 6
--->
PHIẾU HỌC TẬP 6
VD: 2H2 + O2 2H2O Vậy: 2 phân tử H2 phản ứng với 1 phân tử O2 tạo ra 2 phân tử H2O Số phân tử H2 : Số phân tử O2 : Số phân tử H2O = 2 : 1: 2 Đây cũng chính là tỉ lệ số mol: 2H2 + O2 2H2O 2mol 1mol 2mol Số mol H2 : Số mol O2 : Số mol H2O = 2 : 1: 2 => Tỉ lệ về khối lượng: Khối lượng H2 : Khối lượng O2 : Khối lượng H2O = (2. 1) : (1. 32) : (2. 18) = 2 : 32: 36 = 1 : 16 : 18 |
2. Ý nghĩa của phương trình hoá học:
- Biết tỷ lệ chất tham gia và chất tạo thành sau phản ứng.
- Tỷ lệ số nguyên tử, phân tử các chất .
PTHH cho biết tỉ lệ số nguyên tử, số phân tử giữa các chất cũng như từng cặp chất trong phản ứng.
PTHH cho biết tỉ lệ số mol của các nguyên tử, phân tử giữa các chất cũng như từng cặp chất trong phản ứng.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 7
Câu 1. Cho các sơ đồ phản ứng sau:
K + O2 ---> K2O
Mg + O2 ---> MgO
Fe + HCl ---> FeCl2 + H2
CH4 + O2 ---> CO2 + H2O
Na2CO3 + Ca(OH)2 ---> CaCO3 + NaOH
FeCl3 + AgNO3 ---> Fe(NO3)3 + AgCl
Fe + HNO3 ---> Fe(NO3)3 + NO + H2O
CuFeS2 + O2 ---> CuO + Fe2O3 + SO2
KMnO4 + HCl ---> KCl + MnCl2 + Cl2 + H2O
Hãy lập phương trình hóa học và cho biết tỉ lệ số
nguyên tử, số phân tử của các chất trong mỗi phản ứng.
BÀI TẬP
Bài tập 1: Tính khối lượng FeS tạo thành trong phản ứng của Fe và S, biết khối lượng của Fe và S đã tham gia phản ứng lần lượt là 7 gam và 4 gam.
Bài tập 2:
Đốt cháy hết 9 gam kim loại magnesium (Mg) trong không khí thu được 15 gam hợp chất magnesium oxide (MgO). Biết rằng, magnesium cháy là xảy ra phản ứng với khí oxygen (O2) trong không khí .
(a) Viết phương trình chữ của phản ứng.
(b) Viết công thức về khối lượng của phản ứng xảy ra.
(c) Tính khối lượng của khí oxygen đã phản ứng.
CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM
Câu 1: Cho khí oxygen tác dụng với khí hydrogen, sau phản ứng thu được nước (H2O). Theo định luật bảo toàn khối lượng ta có
A. B.
C. D.
CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM
Câu 2. Đốt cháy một mẩu nhôm (aluminium) trong khí oxygen thì nhôm (aluminium) tác dụng với khí oxygen tạo thành aluminium oxide (Al2O3). Phương trình hóa học biểu diễn phản ứng của nhôm (aluminium) với khí oxygen là
A. 2Al + 3O2 Al2O3 B. 4Al + 3O2 2Al2O3
C. 4Al + 6O 2Al2O3 D. 2Al2 + 3O2 2Al2O3
CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM
Câu 3. Rượu ethylic (C2H5OH) cháy trong khí oxygen tạo ra khí carbon dioxide và nước. Phương trình hoá học biểu diễn phản ứng trên là
A.
B.
C.
D.
CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM
Câu 4. Trong một phản ứng hoá học, các chất phản ứng và chất tạo thành phải chứa cùng
A. số nguyên tử của mỗi nguyên tố. B. Số nguyên tử trong mỗi chất.
C. số phân tử trong mỗi chất. D. số nguyên tố tạo ra chất.
Câu 5. Cứ 4 mol sắt (iron) sẽ phản ứng được 3 mol khí oxygen.
Phương trình nào sau đây là đúng?
A. Fe2 + O3 Fe2O3. B. 2Fe2 + 3O2 2Fe2O3.
C. 4Fe + 3O2 2Fe2O3. D. Fe2 + 3O Fe2O3.
CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM
Câu 6. Cho phương trình hoá học:
Công thức hóa học và hệ số của X là
A. O4. B. O2. C. 2O2. D. 3O2.
Nhiệm vụ giao về nhà
Để cải tạo độ chua của 1 vung đất cần nung 5 tấn đá vôi (CaCO3) thu được 2,8 tấn vôi sống (CaO) và khí carbon dioxide (CO2).
(a) Viết phương trình chữ và PTHH của phản ứng xảy ra.
(b) Viết công thức về khối lượng của phản ứng xảy ra.
(c) Tính khối lượng khí carbon dioxide thoát ra.
Vì sao trong cuộc sống và trong trồng trọt người ta sử dụng vôi sống để cải tạo độ chua của đất? Hoàn thành dự án học tập là báo cáo phân tích về ứng dụng của vôi sống trong việc khử chua đất.
Bài 1
Bài 2
Nhiệm vụ giao về nhà
- Nội dung:
+ Trình bày bài giải của bài tập trên
+ Nêu được ứng dụng của CaO
+ Nguyên nhân nào CaO có thể khử chua đất ( thể hiện rõ PTHH)
- Hình Thức: Sạch, đẹp, có thể viết tay, word, Power point, Video có thể hiện thông tin cá nhân.
NHÓM
Các tiêu chí | Yêu cầu | Điểm tối đa |
Nội dung Bảo đảm chính xác, khoa học thể hiện được đầy đủ các yêu cầu sau | 5 điểm | |
-Nêu được khái quát về hiện tượng đất bị chua, ảnh hưởng của đất chua đối với sản xuất nông nghiệp. | 2 | |
- Nêu được nguyên nhân CaO có khả năng khử chua đất | 2 | |
Lấy được VD cụ thể về việc sử dụng CaO trong việc khử chua đất | 1 | |
Hình thức trình bày Rõ ràng, sạch sẽ, khoa hoc, có nhiều hình ảnh | 4 điểm | |
-Có sử dụng nhiều hình ảnh, video tư liệu -Sử dụng it hình ảnh, tư liệu Không có hình ảnh, tư liệu | 4 3 2 | |
Sáng tạo | 1 điểm | |
BẢNG KIỂM ĐÁNH GIÁ