Jigarni biriktiruvchi tòqimali kapsula o’rab turadi. Bu kapsula - Glisson kapsulasi deb ataladi.
3 of 12
Skeletotopiyasi:
1.Yuqori chegarasi
• eng yuqori nuqtasi – linea medioclavicularis
dexter bo’ylab V qovurg’a tog’ayi
• linea mediana anterior – proc. xyphoideus asosi
• linea parasternalis sinistra – VII qovurg’a tog’ayi
2.Pastki chegarasi
• old va o’ng tomonda – arcus costales
proyeksiyasi
• VIII va IX o’ng qovurg’a tog’ayi qo’shilish joyida
yoy ostidan chiqadi
• regio epigastrica ni kesib o’tadi
• VII va VIII chap qovurg’a tog’aylari qo’shilish
joyigacha davom etadi
Golotopiyasi:
• regio hypochondrica dexter
• regio hypochondrica sinister (qisman)
• regio epigastrica
4 of 12
Yuzalari
A. Facies diaphragmatica
* do’ng yuza
* 4 qismi farqlanadi:
• pars dextra
• p. anterior
• p. superior
• p. posterior
B. Facies visceralis
* botiq yuza
* “H” ko’rinishidagi tuzilma mavjud:
• sulcus longitudinalis dexter
• sulcus longitudinalis sinister
• sulcus transversus
5 of 12
Qirralari:
• margo inferior
* o’tkir qirra
* incisura lig. teres mavjud
• margo posterior – to’mtoq
Bo’laklari:
• lobus hepatis sinister
• lobus hepatis dexter
* lobus hepatis dextra propria
* lobus hepatis quadratus
* lobus hepatis caudatus – processus papillaris
va processus caudatus ga ega
6 of 12
Boylamlari:
A) Facies diaphragmatica da: (qorinparda –> diafragma)
• lig. coronarium hepatis
• lig. triangulare dexter
• lig. triangulare sinister
• lig. falciforme
(jigarni o’ng va chap bo’lakka ajratadi)
B) Facies visceralis da
• lig. teres hepatis
• lig. venosum
7 of 12
Qon harakati
jigar bo’lakchasida – markazga
portal bo’lakcha va atsinus da – periferiya ga
Jigarga kelayotgan qon nisbati
vena portae – 70 %
a. hepatica propria – 30 %
8 of 12
BO’LAKCHAGA QON KELISHI VA CHIQISHI
9 of 12
JIGAR ARTERIYASI
Arterial qon jigarga o'zining jigar arteriyasi (a. hepatica propria) orqali kiradi, lobulyar arteriyalarga shoxlanadi. Interlobulyar arteriyalar va tomirlar qonni sinusoidlarga chiqaradi, bu erda aralash qon shu tarzda oqib, markaziy venaga quyiladi. Markaziy venalar jigar venalariga, so‘ngra pastki kava venaga to‘planadi.
10 of 12
JIGAR FIZIOLOGIYASI
Jigar bir sutkada 600—700 g oʻt (safro) ishlab chiqaradi.
Ovqat hazm boʻlishida va oziq moddalarning ichakdan qonga soʻrilishida muhim rol oʻynaydi.
Oqsillar, yogʻlar va uglevodlar almashinuvida qatnashadi.
Moddalar almashinuvida hosil boʻladigan yoki tashqaridan kirgan zaharli moddalarni zararsizlantirib, himoya funksiyasini bajaradi.
Jigarning maxsus yulduzsimon hujayralari fagotsitozga va antitelolar hosil qilishga qodir.
Jigar qonni yigʻib turadi, depo vazifasini bajaradi.
Gormon
O’t hosil qilish
Glikogen hosil qilish va to’plash
A, D, E, K vitaminlarni to’plash
Fagotsitoz
Embrional davrda gemopoetik funksiya.
11 of 12
Jigarning ichki va tashqi biologik faol moddalar, dori-darmonlar almashinuvida ishtirok etishi organizm uchun juda katta ahamiyatga ega.
Glyukozaning oksidlanishi, glikogen hosil bo'lishi va parchalanishi, glyukuron kislotaning sintezlanish jarayonlari ham jigarda jadal kechadi.
Qondagi oqsillarning asosiy qismi jigarda sintezlanadi. U glutamin va kreatin hosil bo'lishida ishtirok etadi. Oqsil almashinuvining asosiy qoldiq moddasi — siydikchilning deyarli hammasi jigarda hosil bo’ladi.