2η Επιστημονική Διημερίδα για τα φυτοφάρμακα��ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΥΞΗΣΗ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ�Αίθουσα Δημοτικού Συμβουλίου, Ιεράπετρα - 29 & 30 Απριλίου 2017

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΓΕΙΑΣ

Πετράκης Δημήτρης

Παιδοχειρουργός, Μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Ηρακλείου

Επίτιμο Μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Τοξικολογίας

Οι επιστήμονες συνεργάζονται με καλλιεργητές, τεχνολόγους, κατοίκους και φορείς στη βάση του Προγράμματος Υγείας του Δήμου Ιεράπετρας

​

• Αναπτύσσει πρωτοβουλίες και συνεργάζεται με

άλλους φορείς και δομές προκειμένου να υλοποιηθούν προγράμματα για την πρόληψη και την προάσπιση της υγείας των πολιτών

​

• Υλοποιεί προγράμματα, ημερίδες, εκδηλώσεις αυτόνομα ή σε συνεργασία με άλλους φορείς

​

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΥ ΙΕΡΑΠΕΤΡΑΣ 2014-2019

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΓΕΙΑΣ

Αγροτική παραγωγή Ιεράπετρας�Δασκαλάκης Νικόλαος πρόεδρος ΕΑΣ Ιεράπετρας�

Θερμοκήπια

Έκταση: 16.000 στρέμματα

Παραγωγή: 215.000 τόνοι

Αξία: 115.243.750 ευρώ

Ελαιόδεντρα

Έκταση: 100.000 στρέμματα

Ελαιόδεντρα: 1.434.000

Παραγωγή: 4.010 τόνους

Αξία: 15.236.000 ευρώ

Αιγοπρόβατα

Αριθμός: 28.700

Αξία: 1.435.200 ευρώ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΥ ΙΕΡΑΠΕΤΡΑΣ 2014-2019

Έσοδα - Έξοδα και κέρδη θερμοκηπιακών καλλιεργειών Ιεράπετρας�Δασκαλάκης Νικόλαος, πρόεδρος ΕΑΣ Ιεράπετρας – Πετράκης Δημήτρης, παιδοχειρουργός

• Έσοδα: 136.000.000 ευρώ

16.000 στρέμματα Χ 8.500ευρώ/στρ

• Έξοδα: 90.000.000 ευρώ

16.000 στρέμματα Χ 5.625ευρώ/στρ

• Καθαρά: 46.000.000 ευρώ

​

• Καθαρό ποσό ανά στρέμμα: 2.875 ευρώ

46.000.000:16.000

• Μέσο ετήσιο κέρδος παραγωγού: 9.787 ευρώ

46.000.000 ευρώ:4.700 παραγωγοί

Ανάλυση εξόδων θερμοκηπιακών καλλιεργειών Ιεράπετρας� Δασκαλάκης Νικόλαος, πρόεδρος ΕΑΣ Ιεράπετρας – Πετράκης Δημήτρης, παιδοχειρουργός

• Φυτά: 9.600.000 ευρώ 11%

16.000 στρ. X 1.500 φυτά X 0,4 ευρώ

• Λιπάσματα: 12.000.000 ευρώ 13%

16.000 στρ. Χ 750 ευρώ/στρ.

• Φυτοφάρμακα: 12.800.000 ευρώ 14,2%

16.000 στρ. Χ 800 ευρώ/στρ.

• Νερό: 3.600.000 ευρώ 4%

16.000 Χ 900 τόνοι/στρ. Χ 0.25 ευρώ/τόνο

• Nylon: 3.200.000 ευρώ 3,5%

16.000 X 200 ευρώ/στρ.

• Βομβίνοι, σωληνώσεις, 3.200.000 ευρώ 3,5%

εφόδια άρδευσης: 16.000 Χ 200 ευρώ/στρ.

• Απόσβεση παγίων: 32.000.000 ευρώ 35%

16.000 Χ 2.000 ευρώ/στρ.

• Εργατικά 13.600.000 ευρώ 15%

Σύνολο εξόδων 90.000.000 ευρώ

Πόσα φυτοφάρμακα χρησιμοποιούνται στην Ιεράπετρα; �ΕΣΥΦ - Δασκαλάκης Νικόλαος, πρόεδρος ΕΑΣ Ιεράπετρας

Αξία φυτοφαρμάκων στην Ελλάδα το 2008

181.000.000 : 11.000.000 16,5 ευρώ / κάτοικο (ΕΣΥΦ)

Αξία της φυτικής παραγωγής το 2008 8,5 δις

Μέση ετήσια αξία Φ.Φ. Ιεράπετρας

(120.000.000 Χ 8%) 9.600.000 ευρώ 1.660 τόνοι

​

Μέσο κόστος Έλληνα πολίτη

181.000.000:11.000.000 16,5 ευρώ 3 Kιλά

​

Μέσο κόστος Έλληνα αγρότη

181.000.000:1.200.000 151 ευρώ 25 Κιλά

Μέσο κόστος καλλιεργητή θερμοκηπίου

Ιεράπετρας 8.520.000:4.700 1.813 ευρώ 302 Κιλά

​

​

​

Η αύξηση του πληθυσμού της γης και η συνεχής μεταπολεμική ενεργειακή κρίση ήταν και παραμένουν οι αιτίες για να γίνουν τα θερμοκήπια �Πετράκης Δημήτρης Παιδοχειρουργός���

Κάρες

Τελχίνες

1.000 π.χ

Μινωίτες�Λέλεγες�1.900 π.χ

​

Κάμειρος

Ιαλυσσός,

Λίνδος

2000 π.χ.

​

​

1000 π.χ.

1000

​

2000

Ιεράπετρα�1^ος π.χ.

Πύτνα

Ιεράπυτνα

5.000

30.000

10.000

15.000

20.000

25.000

��

Ιούλιος �Καίσαρας

Άγιος �Τίτος

Χαρούν �Αλ Ρασίντ

Βονιφάτιος

Μονφερατικός

Οσμάν Α΄

17ο αιώνας

​

Κάτοικοι�

1798

Αναφορά του Κέντρου Δηλητηριάσεων για το 2013

​

• 24 ήταν επαγγελματίες ψεκαστές

γεωργικών φαρμάκων

​

• 651 παιδιά εκτέθηκαν σε φυτοφάρμακα μέσα στα σπίτια τους και οι υπόλοιποι 1050 ήταν από έκθεση ενηλίκων

​

• «Η αιτία των δηλητηριάσεων από γεωργικά φάρμακα γίνονται διότι οι αγρότες δεν τηρούν τα μέτρα προστασίας, είτε από άγνοια είτε κυρίως από υποτίμηση των κινδύνων».

Αύγουστος 2014

• Αυξημένοι μεταβολίτες (DAPs) οργανοφωσφορικών φυτοφαρμάκων στα ούρα και στις τρίχες 120 ψεκαστών της περιοχής Ιεράπετρας

​

• Απόδειξη της μακροχρόνιας έκθεσης σε οργανοφωσφορικά φυτοφάρμακα

Αύγουστος 2014

Οι «εκτεθειμένες» σε φυτοφάρμακα γυναίκες σε θερμοκηπιακές καλλιέργειες μπορεί να έχουν υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης βλαβών για καρκίνο του μαστού �

• Η μακροχρόνια έκθεση γυναικών σε

φυτοφάρμακα θερμοκηπίων

προκαλεί αύξηση του κινδύνου

εμφάνισης προκαρκινικών και

καρκινικών παθήσεων

​

• Οι εκτεθειμένες γυναίκες είχαν σημαντικά

μεγαλύτερο κίνδυνο από τις μη

εκτεθειμένες να αναπτύξουν όγκους

μαστού, κυστική και φλεγμονώδη

μαστοπάθεια

​

• Οι γυναίκες ηλικίας 40-49 χρονών είχαν

μεγαλύτερο κίνδυνο από τις γυναίκες

ηλικίας 50-75 ετών

Dolapsakis G, Vlachonikolis IG, Ververis C, Tsatsakis A. Mammographic findings and occupational

exposure to pesticides currently in use on Crete Eur. J. Cancer. 2001. Aug: 37(12):1531- 6

Αύξηση νοσηρότητας και θνησιμότητας στη Κρήτη�Μελέτη του Κέντρου  Καταγραφής Καρκίνου.  Χ. Λιονής, Δ. Μαυρουδής και Β. Γεωργούλιας. 2013�

Σειρά νοσηρότητας: καρκίνος πνεύμονα, πεπτικού, παχέος εντέρου, ήπατος, προστάτη.

Οι γυναίκες έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο.

Το μελάνωμα και τα non-Hodgkin κακοήθη νεοπλάσματα αυξήθηκαν και στα δύο φύλα

Στη 12ετία 1992 μέχρι 2013 περίπου 30.000 άνθρωποι πέθαναν στη Κρήτη από καρκίνο

Επιπτώσεις της �μακροχρόνιας έκθεσης �φυτοφαρμάκων �στην υγεία

Δρ Κυριακή Μαχαίρα,

Διευθύντρια του Μπενάκειου Φυτοπαθολογικού Ινστιτούτου

�Oργανοφωσφορικά- Pyrethroids�αναστέλλουν τη Na+/K+ -ATPase

Κατανομή χρήσης φυτοφαρμάκων

​

Τα εντομοκτόνα με οργανοφωσφορικές ενώσεις και Pyrethroids (με ή χωρίς κυανιούχα ομάδα) είναι το 38% της παγκόσμιας χρήσης φυτοφαρμάκων

​

Μηχανισμοί δράσης

Αναστολή ή ενίσχυση ενζύμων, Υπεροξείδωση λιπιδίων

Παραγωγή ελεύθερων ριζών, Τροποποίηση έκφρασης γονιδίων

Ελάττωση αντιοξειδωτικών ενζύμων SOD,CAT,Gpx

Αναστολή της αλυσίδας μεταφοράς ηλεκτρονίων

Διαταραχές μετεγγραφής στο πυρήνα

Διάσπαση χρωματίδων DNA, Χρωμοσωματικές βλάβες

Απόπτωση, Αναστολή σύνθεσης πρωτεϊνών

Ογκογένεση / Ογκοκαταστολή,

Επιγενετικές βλάβες, Εξάντληση μιτοχονδρίων

Διαταραχές φωσφορυλίωσης, μεθυλίωσης και ενδοκυττάριας σηματοδότησης

Τροποποίηση λειτουργίας υποδοχέων, διαύλων ιόντων

Μηχανισμοί επίδρασης και αύξηση της νοσηρότητας από τη μακροχρόνια έκθεση σε υπολειμματικές ποσότητες οργανοφωσφορικών φυτοφαρμάκων�ΠΕΤΡΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, ΣΠΑΝΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, ΤΖΑΤΖΑΡΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ, ΤΣΑΤΣΑΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ�42^ο Ετήσιο Πανελλήνιο Ιατρικό Συνέδριο, 11 – 14 Μαΐου 2016. Αθήνα

Μουσκαρινική (Rs) δευτερογενής

σηματοδότηση μέσω Gps, PΚC,Ca+2

Τα φυτοφάρμακα κάνουν αλλαγές στο γενετικό υλικό

Ακετυλίωση

Μεθυλίωση

Αναδιάπλαση

χρωματίνης

Comet assay chlorpyrifos

Genotoxicity evaluation of chlorpyrifos: a gender related

​

approach in regular toxicity testing

​

Mansur A. Sandhu

​

1

​

, Abdullah A. Saeed

​

1

​

, Muhammad S. Khilji

​

1

​

, Anwaar Ahmed

​

2

​

,

​

Malik Shah Z. Latif

​

3

​

and

​

Nauman Khalid

​

4

Mansur A. Sandhu, Abdullah A. Saeed, Muhammad S. Khilji,

Anwaar Ahmed, Malik Shah Z. Latif and Nauman Khalid.

Genotoxicity evaluation of chlorpyrifos: a gender related

approach in regular toxicity testing. The Journal of

Toxicological Sciences (J. Toxicol. Sci.). Vol.38,

No.2, 237-244, 201

To Βενζόλιο και το Βρωμιούχο Μεθύλιο είναι καρκινογόνα

Βolt HM, Gansewendt B. Mechanisms of carcinogenicity of methyl halides� Crit. Rev. Toxicol. 1993;23(3):237-53

Υδρογονάνθρακες�Φυτοφάρμακα

RΝΑ, πρωτεΐνες, γλουταθειόνη

Τα φυτοφάρμακα προκαλούν υπογεννητικότητα

Οργανοχλωρίνες

Ζιζανιοκτόνα

Πυρεθρίνες

Καρβαμιδικά

​

Οργανοφωσφορικά�

Οργανικοί ρύποι

Τοξίνες

Μέταλλα

Υπεριώδης ακτινοβολία

Μηκυτοκτόνα

​

Νηματοδοκτόνα�

Διοξίνες

Κάπνισμα

Βλάβη στο DNA των σπερματοζωαρίων από

διάφορα φυτοφάρμακα

και άλλους παράγοντες

Οξειδωτικό�stress

Θερμοκρασία

Ιεράπετρα 1900

Παιδοχειρουργική εξέταση παιδιών

• Το 2013 πραγματοποιήθηκε προληπτική, ερευνητική παιδοχειρουργική εξέταση σε παιδιά από γεωργική περιοχή με πολλά θερμοκήπια

​

• Σε 8 βρεφονηπιακούς σταθμούς (4 δημόσιοι και 4 ιδιωτικοί ) εξετάσθηκαν 320 νήπια και βρέφη

​

​

Τα 15 περιστατικά με τα ιδιαίτερα ευρήματα

Xρόνια ψευδο-αποφρακτική �φλεγμονή εντέρου 1

Στροφή πέους, κρυψορχία

& αιμαγγείωμα δεξιά 1

Κρυψορχία 6

Υποσπαδίας 3

Μηριαία

Εκτοπία όρχεος 1

Πρόσθια μετάθεση

πρωκτού 1�

Όγκος μυελίνης

νευρικών ινών σε

κόκκυγα νεογνού

Schwannoma 1

Διάφραγμα πρωκτού 1�

Διαταραχές ενδομήτριας �οργανογένεσης

• Σε αντίστοιχες ομάδες παιδιών, από άλλες περιοχές χωρίς έκθεση σε φυτοφάρμακα δεν εντοπίστηκαν τόσο συχνές κρυψορχίες και τόσες σπάνιες ορθοπρωκτικές συγγενείς ανωμαλίες

​

• Οι παθήσεις είναι ενδεικτικές ορμονοευαίσθητων διαταραχών ενδομήτριας οργανογένεσης

​

• Θα χρειαστεί παραπέρα έρευνα για συσχέτιση έκθεσης σε εμβρυοτοξικούς παράγοντες και εκδήλωσης συγγενών ανωμαλιών

Πως έγιναν τα φυτοφάρμακα;

• Το 16% του παραγόμενου πετρελαίου χρησιμοποιείται για παραγωγή άλλων προϊόντων

​

• Πλαστικά, χημικά, οικοδομικά υλικά, φάρμακα, λιπάσματα, φυτοφάρμακα κ.ά.

​

​

​

16%

�

Χλωροβενζόλιο

Χλωροβενζόλιο

Χλωροσουλφονικό οξύ

Χλωροσουλφονικό οξύ

DDT

Oξύ

Oξύ

Oξύ

Oξύ

Πετρέλαιο ή φυσικό αέριο 🡪αιθυλένιο🡪

Aιθανόλη🡪 Ένυδρη χλωράλη

​

Production of DDT

Walter H. C. Rueggeberg, David J. Torrans

Ind. Eng. Chem., 1946, 38 (2), pp 211–214

Τα πυρεθροειδή από το πετρέλαιο�

Cypermethrin

Cyfluthrin

Οξείδωση τολουόλιου

​

+

φαινόλη

Φαινοξυβενζοϊκό οξύ

Cyano-(3-phenoxyphenyl)methyl]3-(2,2-dichloroethenyl)-2,2-dimethylcyclopropane-1-carboxylate

Προπάνιο

Ακετυλένιο

Αιθυλένιο

Αιθάνιο

Καρκινογόνο

Ενδοκρινής διαταράκτης

Nευροτοξικό

Αναπαραγωγική τοξικότητα

Τοξικό σε μέλισσες και ψάρια

Βενζοϊκό οξύ

Παρασκευή Paraquat-Grammoxon από φυσικό αέριο και κάρβουνο�

Πυριδίνη

διπυριδίνη

χλωρομεθάνιο

Paraquat 1962

Υψηλή τοξικότητα

μεθανόλη

​

CH3OHCH3OH + HClCH3OH + HCl → CH3Cl + H2O

​

Εμβρυοτοξικό

Νευροτοξικό

CH4 + Cl2 🡪CH3Cl +HCl

μεθάνιο

Φυσικό αέριο

. Οξεία αναπνευστική � και πεπτική βλάβη

. Αυτοκτονίες 70%

. Parkinson’s

. Οξειδωτικό stress

. Αναστολέας

φωτοσύνθεσης

Λιθανθρακόπισσα

Κάρβουνο�

Παρασκευή Glyphosate από αιθυλένιο�

trichloroethylene

>150 εκατoμ

τόνοι το 2016

Research and Markets. «Τhe Ethylene Technology Report 2016 –Research and Markets”. www. esearchandmarkets.com. Retrieved 19 June 2016

Καρκινογόνο, ασφυξιογόνο

​

HC≡CHHC≡CH + 2 Cl2HC≡CH + 2 Cl2 → Cl2CHCHCl2

​

Ακετυλένιο

🡪�+Cl2

-HCl

Αιθυλένιο

CCl2HCl+H2O🡪ClCH2CO2H+2HCl

χλωρακετικό οξύ 420.000 τόνοι/χρόνο

+ΝΗ4

CClCOONH4

+H3PO4� +HCl

Mannich� οξείδωση

ιμινοδιακετικό οξύ

Glyphosate

Λεμφώματα -ROS�Ανθεκτικότητα�Διάσπαση DNA�Προώθηση Γ.Τ.Ο.

Τα υποκαπνιστικά νηματοδοκτόνα στα θερμοκήπια της Ιεράπετρας 1962-2017

Τα υποκαπνιστικά νηματοδοκτόνα είναι στη πλειοψηφία τους γονιδιοτοξικοί

και οικοτοξικοί αλογονομένοι υδρογονάνθρακες :

• Διβρωμοχλωροπροπάνιο - Fumazon - Nemagon
• Μetham Sodium - Vapam
• Xλωροπικρίνη (χημικό όπλο)
• Διχλωροπροπένιο Telone (1,2-dichloropropane + Chloropicrin)
• Shell D-DSoil Fumigant (1,3-dichloropropene,1,2-

dichloropropane, 3,3-dichloropropene, 2,3-dichloropropene)

• Di trapex (1,3-DICHLOROPROPENE, 1,2

DICHLOROPROPANE)

• Methyl isothiocyanate - Dazomet

​

Τα Διβρωμοχλωροπροπάνιο, 1,3 διχλωροπροπένιο, επιχλωροχυδρίνη, βρωμιούχο μεθύλιο, είναι τοξικά, καρκινογόνα και απαγορευμένα, με σοβαρά προβλήματα στους χρήστες όπως προβλήματα αναπαραγωγής, αυτοάνοσα, δερματολογικά, αιματολογικά – ογκολογικά, με σοβαρές επιπτώσεις στους άλλους ζωϊκούς οργανισμούς, στο οικοσύστημα και στη κλιματική αλλαγή. Τα ενδιάμεσα προϊόντα διάσπασης τους είναι πολύ τοξικά επίσης και η μακροχρόνια χρήση μερικών από αυτά έχει προκαλέσει εξάρτηση στους καλλιεργητές και αντοχή στους νηματώδεις

�Διαφήμιση το 1961

Οι καλλιεργητές γίνονται θύματα της διαφήμισης

Η τραγική αύξηση της κατανάλωσης ενέργειας και φυτοφαρμάκων δεν είχαν κίνητρο την κάλυψη αναγκών αύξησης πληθυσμού και τροφής � Πετράκης Δημήτρης Παιδοχειρουργός �

Παγκόσμιος

πληθυσμός

σε δις

​

.

.

.

.

.

.

2

4

6

8

10

12

1955

2005

2

6,5

+ 250%

Παγκόσμια κατανάλωση

αργού πετρελαίου

σε εκατ. τόνους/ημέρα

​

​

.

.

.

.

.

0,55

5,5

+1000%

Παγκόσμια παραγωγή

φυτοφαρμάκων σε χιλιάδες τόνους

.

.

.

.

20

40

60

80

100

+340%

25

85

1

2

3

4

5

.

.

.

.

2

4

6

8

10

12

+ 50%

Πληθυσμός

Ελλάδας

σε εκατ.

11

7,6

6

.

.

.

.

Παγκόσμια αύξηση

παραγωγής σιτηρών

σε εκατ. τόνους

.

.

.

.

200

550

200

400

600

800

+ 275%

Wheat in the world, B.C. Curtis - FAO Population growth in Mexico - EMERGO GROUP, 2013 Global oil production - US E.I.Administration

Year

Πετράκης Δημήτρης Παιδοχειρουργός

Pesticide labels: proven protection or superficial safety?�J A Lockwood, J K Wangberg, M A Ferrell, J D Hollon�Journal of the American Optometric Association 1994, 65 (1):18-26

• Το 45-50% του γενικού πληθυσμού δεν μπορεί να διαβάσει ή να κατανοήσει τις επισημάνσεις και οδηγίες της ετικέτας των φυτοφαρμάκων και δεν ακολουθεί τις οδηγίες
• Οι πληροφορίες ασφάλειας και βασικής χρήσης φυτοφαρμάκων δεν διαβιβάζονται αποτελεσματικά από το κοινό

​

Lockwood JALockwood JA, Wangberg JKLockwood JA, Wangberg JK, Ferrell MALockwood JA, Wangberg JK, Ferrell MA, Hollon JDLockwood JA, Wangberg JK, Ferrell MA, Hollon JD. Pesticide labels: proven protection or superficial safety? J Am Optom Assoc. 1994 Jan;65(1):18-26.

​

Πολλοί οι μύθοι για τα φυτοφάρμακα

Πρώτος Μύθος:

«Όλα τα εγκεκριμένα φυτοφάρμακα είναι

επιστημονικά δοκιμασμένα και ασφαλή»

Ασφαλής είναι μόνο η ορθή χρήση τους

Δεύτερος Μύθος:

«Τα υπόλοιπα φυτοφαρμάκων στα τρόφιμα είναι πολύ μικρά για να προκαλέσουν οποιαδήποτε προβλήματα»

Βιοσυσώρευση, Τοξικότητα μιγμάτων;

Οι μύθοι για τα φυτοφάρμακα

3^ος Μύθος:

«Τα σύγχρονα φυτοφάρμακα βιοδιασπώνται γρήγορα και δεν επικεντρώνονται στην

τροφική αλυσίδα»

Μόνο το 25% των τροφίμων έχουν μηδενικές τιμές φυτοφαρμάκων

Μερικά φυτοφάρμακα έχουν πιο τοξικά προϊόντα διάσπασης από τις μητρικές ουσίες

(π.χ.Parathion, Dimethoate, Διχλωροπροπένιο)

4^ος Μύθος: �

«Εμπιστευτείτε μας τα έχουμε όλα υπό έλεγχο»

Ελάτωση αποστάσεων ψεκασμών;

Κυκλοφορία απαγορευμένων φυτοφαρμάκων; Βιοπαρακολούθηση;

5^ος Μύθος:

«Τα φυτοφάρμακα είναι ακίνδυνα»

Ανθεκτικότητα; Εξολόθρευση ωφέλιμων; Καταστροφή κυττάρων και περιβάλλοντος;

6^ος Μύθος:

​

« Η βιολογική καλλιέργεια δεν έχει τα κέρδη της χημικής»

​

​

​

Παγκόσμια

40 γραμμάρια πετρέλαιο/ημέρα/κάτοικο

52,6 εκ. τόνοι

πετρέλαιο/χρόνο

6 εκ. τόνοι/χρόνο

2 γρ./κάτοικο/ημέρα

10.000 σκευάσματα

1.000 δραστικές ουσίες

35 δισ.$ κόστος αγοράς

(32 δισ. ευρώ)

4 Ευρώ / κάτοικο / χρόνο

Ελλάδα

​

30.000 τόνοι / χρόνο

8,2 γρ./κάτοικο/ημέρα

1.700 σκευάσματα

300 δραστικές ουσίες

39 κατηγορία Ι

60 κατηγορία ΙΙ

79 κατηγορία ΙΙΙ

33 εμβρυοτοξικά

46 πιθανώς

καρκινογόνα

75 οικοτοξικά

56 απαγορευμένα

6 «Βρώμικα»

181 εκ. ευρώ αξία/έτος

16,5 ευρώ/κάτοικο/έτος

Σκευάσματα

365

372

292

Φυτοφάρμακα 2000

Πετράκης Δημήτρης Παιδοχειρουργός

Καταστήματα εμπορίας φυτοφαρμάκων στην Ελλάδα�Αναλογία καταστημάτων ανά κατοίκους και στρέμματα στη Κρήτη�

​

1: 2.334 κατ.

1: 11.733 στρ.

266 : 621.000

340 : 730.000

1 : 2.147

Πελοπόννησος 9,6%

249 : 582.000

1 : 2.337

Ν.Αιγαίο 1,6%

43 : 308.000

1 : 7.162

Θεσσαλία 13%

Ήπειρος 4%

110 : 337.000

1 : 3.063

Αν. Μακεδ-Θράκη 7,5%

192 : 606.000

1: 3.156

Κρήτη 10,3%

Δυτ. Μακεδ. 3,4%

87 : 282.000

1 : 3.241

Ιόνια 1,8%

48 : 206.000

1 : 4.291

140

1 : 1.881 κατ.

1:10.470 στρ.

60

1: 1.256 κατ.

1: 8.850 στρ.

22

1 : 3.891 κατ.

1:24.090 στρ.

44

1 : 3.558 κατ.

1:13.470 στρ.

Πετράκης Δημήτρης Παιδοχειρουργός

Ιεράπετρα

40 καταστήματα φυτοφαρμάκων (70%) και 25 φαρμακεία (43%)

1 κατάστημα σε 655 κατοίκους

1 φαρμακείο σε 1.048 κατοίκους

​

​

​

ΙΕΡΑΠΕΤΡΑ

Κάθε παραγωγός καλλιεργεί στα θερμοκήπια 5.100 φυτά το χρόνο ��

ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ �ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ �ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ 2014-2020 - ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013

Η τοξικότητα των χρησιμοποιούμενων φυτοφαρμάκων στις χημικές καλλιέργειες

​

Είδος ΦΦ Καρκινογένεση Διαταράκτης Aναπαραγωγή Οικοτοξικό Οξ. Tοξικότητα

Metam sodium (Απολύμανση) + + + +++ ++

+ ++ +++

Διχλωροπροπένιο

Dithiocarbamate + + ++

(Μυητοκτόνo)

+

+

(Νηματοδοκτόνο)

Fosetyl – AI (Μυκητοκτόνο) + ++

Boscali+kresoxim–methyl ++ ? ? +++

(Μυητοκτόνo)

Mancozeb (Μυκητοκτόνο) + + + +++ + ++

Fluopicolide + (Μυητοκτόνo)

propamocarb hydrochloride ? ? + ?

Penconazole (Μυητοκτόνo) ? + ? ?

Boscali+ pyraclostrobin (Μυητοκτόνo) ? ? + ?

Avermectin (Παρασιτοκτόνο) + ++ +++ ++

Formetanate (Παρασιτοκτόνο) + + + +++

Rynaxypyr (Εντομοκτόνο) ? ? ? ? ?

Deltamethrin (Εντομοκτόνο) + + + + ++

Spinosand (Εντομοκτόνο) ? ? ?

Αναστολείς Διμεθυλεστεράσης Μιτοχονδρίων: Αναστολή στεροειδογένεσης (Κορτιζόνη, αλδοστερόνη, ανδρογόνα, οιστρογόνα, προγεστερόνη)

Dimethoate (Ετομοκτόνο) + + +++ + ++

Glyphosate (Ζιζανιοκτόνο) ++ ++ ++

Linuron (Ζιζανιοκτόνο) + + +++ + ++

Δεν ανιχνεύονται φυτοφάρμακα στο νερό ύδρευσης

Δεν ανιχνεύονται φυτοφάρμακα στο νερό ύδρευσης

Στις εξετάσεις του νερού φράγματος δεν έχουν ανιχνευτεί φυτοφάρμακα

Η μέγιστη επιτρεπόμενη συγκέντρωση �φυτοφαρμάκων στο πόσιμο νερό είναι 0,1 μg/l

1 nanogram =0.001 micrograms

1 gram =1 000 000 micrograms

1 gram =1 000 000 000 nanograms

Στο νερό ύδρευσης της Ιεράπετρας δεν ανιχνεύονται φυτοφάρμακα

ΚΥΑ για όρια αποστάσεων ψεκασμών

200 μέτρα

200 μέτρα

Κέντρο Almeria

Μέσος πληθυσμός Ιεράπετρας 1960-1970: 8.485 (6.581- 10.389)�Μέσος όρος ετήσιων γεννήσεων: 241� Μέσος όρος ετήσιων θανάτων: 40�Αύξηση πληθυσμού: 2.213 (Μέση ετήσια αύξηση: 201)

2.653

440

Οι ετήσιες γεννήσεις

παρουσίασαν πτώση

12% στα 11 χρόνια

Οι ετήσιοι θάνατοι

παρουσίασαν

αύξηση 30%

Μέσος πληθυσμός Ιεράπετρας 2005 – 2015: 26.885� Μέσος όρος ετήσιων γεννήσεων: 254�Μέσος όρος ετήσιων θανάτων: 242�Μέση ετήσια αύξηση: 12

2.796

2.667

Μετά το 2010 οι θάνατοι

υπερβαίνουν σταθερά -

αυξητικά τις γεννήσεις

Από τις 290 γεννήσεις

στο νοσοκομείο Ιεράπετρας

οι 87 ήταν αλλοδαποί (30%)

Οι ετήσιες γεννήσεις

παρουσίασαν πτώση

12% στα 11 χρόνια

Οι ετήσιοι θάνατοι

παρουσίασαν

αύξηση 11%

Σύγκριση των δύο δεκαετιών

• Στη 10ετία 2005-2015 παρατηρείται βελτίωση του ρυθμού θανάτων (64%), αλλά παραμένει σταθερή η πτώση του ρυθμού γεννήσεων (12%)
• Η μέση ετήσια αύξηση πληθυσμού υποχώρησε κατά 95%
• Παρατηρείται μείωση του πληθυσμού της Ιεράπετρας τη τελευταία 5ετία με περισσότερους θανάτους από γεννήσεις
• Στην απογραφή του 2011 ο πληθυσμός της Ιεράπετρας ήταν 27.602 και το 2016 ήταν 26.200 (μείωση 1.402 ή 9,5%)

​

Στη περιοχή της Ιεράπετρας καταγράφονται κάθε χρόνο, ως νέα περιστατικά καρκίνου, 83 άνδρες και 58 γυναίκες και πεθαίνουν 44 άνδρες και 31 γυναίκες από καρκίνο �Μελέτη του Κέντρου  Καταγραφής Καρκίνου.  Χ. Λιονής, Δ. Μαυρουδής και Β. Γεωργούλιας. 1992-2013�

1960 1970

2005 2015

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

100

200

Γεννήσεις

Θάνατοι

Γεννήσεις και Θάνατοι στην Ιεράπετρα

ΛΗΞΙΑΡΧΕΙΟ Δ. Ε. ΙΕΡΑΠΕΤΡΑΣ- ΕΛΣΤΑΤ

Χρειάζεται εκτίμηση όλων των

ανθρωπογενών παραγόντων

για αξιολόγηση της αύξησης

θνησιμότητας και της μείωσης

των γεννήσεων

.

Το έδαφος του θερμοκηπίου

Σε αντίθεση με το ακαλλιέργητο δείγμα

Το ήδη καλλιεργημένο χώμα είναι πολύ λεπτόκοκκο

ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΣΡΟΦΗΣΗΣ FENAMIPHOS ΣΕ ΕΔΑΦΟΣ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ (ΙΕΡΑΠΕΤΡΑ)

ΚΑΛΛΙΟΠΗ Ι. ΤΣΑΜΑΝΔΟΥΡΑ ΧΑΝΙΑ, 2006

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΡΓΑΝΙΚΟΥ C

Ανόργανος C ακαλλιέργητο < 63 μm 1,21 και καλλιεργημένο 0,15

Ανόργανος C ακαλλιέργητο < 2 μm 2,62 και καλλιεργημένο 1,46

Τα κορεσμένα (καλλιεργημένα) εδάφη με πολύ οργανικό άνθρακα

και φτωχά σε ανόργανο δεν προσροφούν το νηματοδοκτόνο

Η εντατική καλλιέργεια και η ποιότητα εδάφους�ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΠΟΡΩΝ, ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΣΡΟΦΗΣΗΣ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΟΥ ΣΕ ΕΔΑΦΟΣ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ, ΧΑΝΙΑ 2006� Εδαφοϋδατικοί Πόροι στη Λεκάνη Ιεράπετρας, Αίθουσα Μελίνα Μερκούρη Ιεράπετρα, 6-10-2016

• Στη περιοχή της Ιεράπετρας υπάρχει σοβαρή μείωση της οργανικής ουσίας και αύξηση της διάβρωσης του εδάφους στις εντατικά καλλιεργούμενες εκτάσεις
• Αυτή η εδαφολογική μεταβολή μειώνει τη συγκράτηση νερού και φυτοφαρμάκων (fenamiphos) με αποτέλεσμα την αυξανόμενη διασπορά φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων στο έδαφος και στο βαθύτερο υδροφορέα (νιτρορύπανση, ολική φυτοφαρμακευτική ρύπανση)
• Παράδειγμα:

Στην Αλμερία το ετήσιο νερό άρδευσης ανά στρέμμα είναι 440 mm και στην Ιεράπετρα 850 mm

�����. � Περιβαλλοντικά προβλήματα από τις καλλιέργειες στη Κρήτη ��

Β. Ρύπανση ατμόσφαιρας

Γ. Ζωγόπουλος, Γεωπόνος Μεσσηνίας

4 χιλιάδες τόνοι Nylon αντικαθίστανται στην Ελλάδα κάθε χρόνο στα θερμοκήπια και μέχρι to 2000

δυστυχώς καίγονταν στα χωράφια

​

Με τη καύση τους εκπέμπονταν 24 χιλ. τόνοι CO2 (2 Kgr πετρέλαιο🡪 1 kg PET 🡪 6 Kgr CO2)

​

τα

​

φυτοφάρ

​

μ

​

ακα

​

που

​

ανιχνεύθηκαν

​

στη

​

δειγ

​

μ

​

ατοληψία

​

Α

​

,

​

φαίνεται

​

πως

​

συνιστούν

​

μ

​

όνι

​

μ

​

η

​

ρύπανση

​

του

​

εδάφους

​

,

​

καθώς

​

αυτή

​

πραγ

​

μ

​

ατοποιήθηκε

​

κατά

​

την

​

προετοι

​

-

​

μ

​

ασία

​

του

​

εδάφους

​

και

​

πριν

​

την

​

εφαρ

​

μ

​

ογή

​

των

​

φυτοφαρ

​

μ

​

άκων

​

.

τα

​

φυτοφάρ

​

μ

​

ακα

​

που

​

ανιχνεύθηκαν

​

στη

​

δειγ

​

μ

​

ατοληψία

​

Α

​

,

​

φαίνεται

​

πως

​

συνιστούν

​

μ

​

όνι

​

μ

​

η

​

ρύπανση

​

του

​

εδάφους

​

,

​

καθώς

​

αυτή

​

πραγ

​

μ

​

ατοποιήθηκε

​

κατά

​

την

​

προετοι

​

-

​

μ

​

ασία

​

του

​

εδάφους

​

και

​

πριν

​

την

​

εφαρ

​

μ

​

ογή

​

των

​

φυτοφαρ

​

μ

​

άκων

​

.

Α. Ρύπανση εδάφους

Περδικάτσης Β, Κισλάρη Ε, Πασαδάκης Ν, Πεντάρη Δ,. Μελέτη ρύπανσης εδάφους θερμοκηπίων από φυτοφάρμακα. Πολυτεχνείο Κρήτης - Τμήμα Μηχανικών Ορυκτών Πόρων �2ο Συνέδριο Επιτροπής Οικονομικής Γεωλογίας, Ορυκτολογίας και Γεωχημείας, Θεσσαλονίκη 2005

Τα φυτοφάρμακα που ανιχνεύθηκαν στη δειγματοληψία φαίνεται πως συνιστούν μόνιμη ρύπανση του εδάφους καθώς αυτή πραγματοποιήθηκε κατά τη προετοιμασία του εδάφους και πριν την εφαρμογή των φυτοφαρμάκων�

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΟΣΟΣΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΥΠΟΓΕΙΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ 2014 - Οδηγία 2000/60/EK�

Σχεδίων Διαχείρισης των Λεκανών Απορροής Ποταμών

50-100mgr/l

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΠΟΓΕΙΩΝ ΥΔΡΟΦΟΡΩΝ ΚΡΗΤΗΣ �ΜΑΡΙΝΟΣ ΚΡΙΤΣΩΤΑΚΗΣ, Γεωλόγος, MSc, PhD, Δ/τής Υδάτων - 2013

Περιεκτικότητα επιφανειακών εδαφών σε νιτρικά

Μεγάλες διαφορές για την ηλεκτρική αγωγιμότητα, αυξημένη στα επιφανειακά και πολύ υψηλή, ιδιαίτερα στα επιφανειακά στρώματα των θερμοκηπίων

Ιεράπετρα, Αίθουσα Μελίνα Μερκούρη�6 Οκτωβρίου 2016

Οι συνέπειες της εντατικής χημικής καλλιέργειας στα υπόγεια νερά της λεκάνης της Ιεράπετρας�Μελέτη Τμήματος Εγγείων Βελτιώσεων του Ινστιτούτου Εδαφοϋδατικών Πόρων, 2016

• Τα αποτελέσματα των παρατηρήσεων της ποιότητας των υπόγειων υδατικών πόρων στην πεδινή ζώνη της λεκάνης της Ιεράπετρας δείχνουν την ύπαρξη σημαντικών συγκεντρώσεων νιτρικών ιόντων και υψηλών τιμών ηλεκτρικής αγωγιμότητας, ιδιαίτερα του θερινούς μήνες αιχμής

​

• Αντίστοιχη εικόνα παρουσιάζουν τα εδάφη των θερμοκηπιακών καλλιεργειών

​

• Αίτια των υψηλών συγκεντρώσεων νιτρικών είναι εφαρμοζόμενη μακρόχρονη λίπανση

Προβλήματα περιβάλλοντος στη περιοχή Ιεράπετρας� Hμερίδα 6 - 10 - 2016, Ιεράπετρα Διεύθυνση Υδάτων Κρήτης, Δήμος και ΤΟΕΒ Ιεράπετρας

• Δεν υπάρχει σχεδίαση και εφαρμογή εξειδικευμένων κατά περίπτωση ορθών γεωργικών πρακτικών

​

• Απουσιάζει η κατάρτιση και ο επαγγελματισμός των παραγωγών και των γεωτεχνικών στη περιοχή, η συνεργασία των αρμόδιων φορέων, η οργάνωση, η μεθοδικότητα, η χρηματοδότηση της έρευνας και της λήψης μέτρων που θα αμβλύνουν τα προβλήματα

Τα φυτοφάρμακα μέχρι το 2007

Φυτοφάρμακα - Γεωργική παραγωγή �και κλιματική αλλαγή�

Η έρευνα PESETA (Ευρωπαϊκή

Ένωση) προβλέπει μείωση έως

και 27% σε αύξηση θερμοκρασίας κατά

2,5⁰C. Η Αν. Κρήτη θα έχει τις

μεγαλύτερες επιπτώσεις

γεωγραφικός διαχωρισμός ανάλογα με τις

​

προβλεπόμεν

​

ες αλλαγές στις γεωργικές αποδόσεις

​

,

​

αποτυπώνετ

​

αι στον παρακάτω

​

χάρτη

​

.

​

Η ζώνη

​

4

​

(

​

Μεσογειακή

​

)

​

περιλαμβάνει τις χώρες της νότιας Ευρώπης

​

(

​

Ελλάδα

​

,

​

Ιταλία

​

,

​

Ισπανία

​

,

​

Πορτογαλία

​

).

γεωγραφικός διαχωρισμός ανάλογα με τις

​

προβλεπόμεν

​

ες αλλαγές στις γεωργικές αποδόσεις

​

,

​

αποτυπώνετ

​

αι στον παρακάτω

​

χάρτη

​

.

​

Η ζώνη

​

4

​

(

​

Μεσογειακή

​

)

​

περιλαμβάνει τις χώρες της νότιας Ευρώπης

​

(

​

Ελλάδα

​

,

​

Ιταλία

​

,

​

Ισπανία

​

,

​

Πορτογαλία

​

).

Γεωγραφικός διαχωρισμός ανάλογα �με τις προβλεπόμενες αλλαγές �στις γεωργικές αποδόσεις. Σε Ν. Ευρώπη

(Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία) οι

μεγαλύτερες μειώσεις της αγροτικής παραγωγής

Ιεράπετρα 1956- 1997 � 19,5^ο C η μέση ετήσια θερμοκρασία �65,6% η μέση ετήσια υγρασία�494 mm η μέση ετήσια βροχόπτωση��To 2016 η μέση ετήσια θερμοκρασία: 20,1^ο C (Δ=0,6^οC)�

“Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται θετική απόκλιση τη μέσης θερμοκρασίας

στην ατμόσφαιρα της Κρήτης” Λέκκας Εμμανουήλ - Μετεωρολόγος 28 Απριλίου 2017

Οι παραγωγοί θερμοκηπίων αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα από τη κλιματική αλλαγή

Πυρκαγιά

23/04/2016

​

Χαλάζι

8/02/2017

Ανεμοστρόβιλοι 4 Ιουν 2014, 11 Νοε 2014, 25 Οκτ 2015, 20 Ιαν 2016

Οι ήπιοι χειμώνες της �κλιματικής αλλαγής �αυξαίνουν τη Tuta absoluta

«Οι παραγωγοί θερμοκηπιακής τομάτας ήρθαν αντιμέτωποι με την ανθεκτικότητα του εντόμου στα περισσότερα εγκεκριμένα σκευάσματα, με αποτέλεσμα την μεγάλη μείωση παραγωγής η οποία άγγιξε σε ορισμένες περιπτώσεις το 100%

Η φετινή χρονιά βρίσκει τους καλλιεργητές υπαίθριας τομάτας να στρέφονται σε άλλες καλλιέργειες, ενώ οι παραγωγοί θερμοκηπιακής τομάτας προσπαθούν με διάφορους συνδυασμούς φαρμάκων να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα»

​

9/3/2016

Κοινωνικές επιπτώσεις του εφαρμοζόμενου μοντέλου καλλιέργειας στη περιοχή της Ιεράπετρας

Το 40% των εξεταζόμενων στο Νοσοκομείο Ιεράπετρας είναι αλλοδαποί που έχουν ισότιμη πρόσβαση στη πρωτοβάθμια περίθαλψη και τη ψυχική υγεία

​

Αρκετοί από τους 10.000 αλλοδαπούς ζουν χωρίς ασφάλεια, σε αποθήκες, συνωστισμένοι, χωρίς γεωργική εκπαίδευση, με προβλήματα ψυχικής και σωματικής υγείας των ίδιων και των παιδιών τους

​

Ο τρόπος παραγωγής επηρεάζει την εξέλιξη και τη διατροφή

Τα κοινωνικοοικονομικά προβλήματα, οι κακές συνθήκες διαβίωσης, οι στερήσεις, η έλλειψη πλάνου, η εισαγωγή απροσάρμοστων τεχνικών καλλιέργειας, η έρευνα από εταιρείες είναι τροχοπέδη της εισόδου ανώτερων τεχνικών στη θερμοκηπιακή καλλιέργεια της Ιεράπετρας

Ο υπάρχον τρόπος ανάπτυξης εξυπηρετεί ξένα συμφέροντα, επηρεάζει αρνητικά την εξέλιξη κοινωνικών και οικονομικών σχέσεων και ιδιαίτερα τις εντατικές καλλιέργειες, τη κρητική διατροφή, τη ποιότητα υγείας και περιβάλλοντος

​

Το παρόν μοντέλο ανάπτυξης της Ιεράπετρας και της Κρήτης αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα βιωσιμότητας εξ αιτίας μικρών ιδιοκτησιών καλλιεργήσιμης γης, ανταγωνισμού με το τομέα του τουρισμού, έλλειψης ανθρώπινου δυναμικού, κινήτρων και χρηματοοικονομικών πόρων

​

​

Εκτιμήσεις �

• Παρά τη παραγωγή πιστοποιημένων και ποιοτικών κηπευτικών, παρά τη χρήση ωφέλιμων οργανισμών για έλεγχο παρασίτων και μείωση φυτοφαρμάκων, οι έρευνες δείχνουν ότι καλλιεργητές εξακολουθούν να μη χρησιμοποιούν σωστά τα φυτοφάρμακα και δεν παίρνουν τα απαραίτητα μέτρα ατομικής και περιβαλλοντικής προστασίας

​

• Αυτό προκύπτει από πρόσφατες τοξικολογικές εξετάσεις σε βιοδείκτες πληθυσμιακών ομάδων και καλλιεργητών ή σε εργαστηριακές εξετάσεις μαστού, ελέγχους γονιμότητας, κινητικότητας και λειτουργίας των γεννητικών κυττάρων, από συγγενείς ανωμαλίες σε παιδιά, από την αύξηση νέων περιστατικών καρκίνων και από την επιβάρυνση του περιβάλλοντος

​

​

Διαπιστώσεις�για την �Ιεράπετρα

• Παρατηρείται σημαντική ανθρωπογενής μείωση των γεννήσεων και αύξηση των θανάτων τα τελευταία χρόνια

• Το έδαφος και το νερό άρδευσης έχουν μακροχρόνια ποιοτική και ποσοτική αλλαγή που μαζί με τη κλιματική εγκυμονούν σοβαρούς κινδύνους υγείας, ρύπανσης περιβάλλοντος, διατήρησης και ανάπτυξης των καλλιεργειών

​

• Οι καλλιεργητές θερμοκηπίων καταναλώνουν 110 φορές περισσότερα Φ.Φ. της μέσης εθνικής ποσότητας και 12 φορές της μέσης αγροτικής

​

• Τα φυτοφάρμακα μπορούν να προκαλέσουν σημαντική αύξηση νοσηρότητας και ρύπανσης περιβάλλοντος

Διαπιστώσεις για την ορθή φυτοπροστασία Στοιχεία ΕΣΥΦ 2005

• Το 45% των καλλιεργητών διεθνώς και το 70% των καλλιεργητών στη περιοχή Ιεράπετρας δεν διαβάζουν τις ετικέτες των Φ.Φ. γιατί τα «γνωρίζουν»
• Το 80% των καλλιεργητών Ιεράπετρας παίρνει πληροφορίες από ιδιώτη γεωπόνο και μόνο 10% από σύμβουλο συνεταιρισμού ή κρατικό γεωπόνο
• Μόνο 1% των αγροτών Ιεράπετρας φορούν προσωπίδα, γυαλιά, και κατάλληλη ποδιά ή φόρμα όταν κάνουν ψεκασμούς

​

Προτάσεις� 2η Επιστημονική Διημερίδα

Υγεία - Περιβάλλον

• Ενιαίο πρόγραμμα μελέτης και παρακολούθησης της υγείας καλλιεργητών, κατοίκων, εδάφους και νερού με πρωτοβουλία του Δήμου Ιεράπετρας, της Διαδημοτικής συνεργασίας και της Περιφέρειας Κρήτης
• Ένταξη στο πρόγραμμα όλων των περιοχών της Κρήτης με εντατικές καλλιέργειες
• Περιορισμός χρήσης φυτοφαρμάκων
• Κίνητρα ανάπτυξης μη χημικής καλλιέργειας

​

Οργανωτικά

​

• Νέο αγροδιατροφικό μοντέλο με βάση τη κρητική διατροφή
• Ενιαίο καλλιεργητικό πλάνο στη περιφέρεια Κρήτης
• Οργανισμός διαχείρισης και ανάπτυξης πρωτογενούς τομέα με ιδιαίτερη στόχευση στις εντατικές καλλιέργειας
• Αναδιάρθρωση – εκσυγχρονισμός των καλλιεργειών, ενοποίηση μικρών ιδιοκτησιών

​

​

​

​

Προτάσεις� 2η Επιστημονική Διημερίδα

Αειφορία

​

• Δημοτικό πρόγραμμα ανακύκλωσης των κενών συσκευασίας
• Ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΕΣΠΑ)
• Αξιοποίηση της βιομάζας από μη εμπορεύσιμα κηπευτικά, φυτικά απορρίμματα, κτηνοτροφικά, οικιακά και ελαιοκομικά υποπροϊόντα

​

Έρευνα – Εκπαίδευση

​

• Άμεση και σταθερή συνεργασία με εθνικούς ερευνητικούς και εκπαιδευτικούς οργανισμούς
• Μεσοπρόθεσμα δημιουργία Ερευνητικού και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτου Κρήτης, ως πρότυπο κέντρο γνώσης, έρευνας, εκπαίδευσης, καινοτομίας, αγροτικής ανάπτυξης, βελτίωσης ποιότητας ζωής και αειφόρου χρήσης των φυσικών πόρων
• Ένταξη στη θεματική εβδομάδα των μαθητών ενότητα μαθημάτων προαγωγής υγείας και προστασίας του περιβάλλοντος από τις εντατικές καλλιέργειες
• Μέτρα εκπαίδευσης και ελέγχου εφαρμογής ορθών πρακτικών καλλιέργειας

​

​

​

Επιτροπή Υγείας