Το μυστήριο του Βαπτίσματος και οι συμβολισμοί του

Τι είναι το Βάπτισμα σήμερα;�

• Ένα πανηγύρι;;
• Με χρωματιστά μπαλόνια, πολύχρωμα τούλια με καραμελίτσες και εντυπωσιακά γλυκάκια;;
• μήπως μια θρησκευτική γιορτή με επίκεντρο ένα μωράκι που απλά θα πρέπει να πάρει κάποιο όνομα και αναρωτιόμαστε αν θα κλάψει ή θα κάτσει ήσυχο κατά την διάρκεια της τελετής;
• ή μήπως είναι ο παιχνιδιάρικος και φανταχτερός στολισμός της εκκλησίας;

​

Ας δούμε την πραγματική έννοια του Βαπτίσματος

• Είναι το πιο βασικό από τα 7 μυστήρια της Εκκλησίας μας.
• Με το βάπτισμα γινόμαστε μέλη στο σώμα του Χριστού που είναι η Εκκλησία. (όπως το ανθρώπινο σώμα αποτελείται από μέλη δηλαδή πόδια, χέρια, μάτια, κεφάλι κλπ). Έτσι και εμείς είμαστε «κολλημένοι» στο σώμα του Χριστού από την στιγμή που βαπτιζόμαστε.
• Είναι η αναγέννηση του ανθρώπου που αμάρτησε, ως απόγονοι του Αδάμ και της Εύας «κουβαλάμε» το προπατορικό αμάρτημα από την στιγμή που γεννιόμαστε και το «διώχνουμε» μέσω του μυστήριου του Βαπτίσματος.

​

​

​

• Το σύστησε ο ίδιος ο Κύριος με την εντολή που έδωσε στους μαθητές του να βαπτίζουν τους ανθρώπους στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος (Ματθ. 28,19). Ο ίδιος βαπτίστηκε και η βάπτισή του έγινε τύπος και υπογραμμός του δικού μας Βαπτίσματος.
• Το βάπτισμα είναι ένα όχημα προς τον Ουρανό. . .
• Πεθαίνει ο παλαιός άνθρωπος και ξαναγεννιέται καινούργιος.
• Μας υιοθετεί ο Χριστός και αυτόματα γινόμαστε κληρονόμοι της πατρικής κληρονομιάς που μας υποσχέθηκε! Ποιά όμως είναι αυτή η κληρονομιά;;;

​

• Στα χρόνια των πρώτων αιώνων, οι περισσότεροι άνθρωποι βαπτίζονταν όταν ήταν ενήλικες, όσοι ήθελαν να γίνουν Χριστιανοί, πριν από την Μεγάλη Τεσσαρακοστή πήγαιναν στον Επίσκοπο, όχι μόνοι τους, αλλά ο καθένας με τον ανάδοχό του, δηλαδή τον νονό του.
• Και από την Σαρακοστή άρχιζε η κατήχηση από τους ιερείς για να μάθουν αυτοί που πρόκειται να βαπτιστούν τι είναι ο Χριστός και η Βασιλεία του.
• Στο τέλος της Μεγάλης Εβδομάδας, οι κατηχούμενοι ερχόντουσαν κάθε πρωί στην εκκλησία για κατήχηση. 40 μέρες τόσες όσες κι η Σαρακοστή. Μια εβδομάδα πριν την Μεγάλη Εβδομάδα μάθαιναν το Σύμβολο της Πίστεως και την Κυριακή των Βαΐων ο Επίσκοπος εξέταζε τους κατηχούμενους αν το έμαθαν καλά.

​

ΣΤΑΔΙΑ ΚΑΤΗΧΗΣΗΣ

• 1. ακροώμενοι: Άκουγαν το λόγο του Θεού, χωρίς άλλη υποχρέωση.
• 2. κυρίως κατηχούμενοι: Παρακολουθούσαν το πρώτο μέρος της Θείας Λειτουργίας, με την υποχρέωση να ζουν χριστιανικά.
• 3.φωτιζόμενοι: Τελευταίο στάδιο, λίγες εβδομάδες πριν το Βάπτισμα.

​

Η βάπτιση γινόταν σε βαπτιστήρια

• Στο τέλος της Μεγάλης Εβδομάδας έρχονταν στην εκκλησία και εκεί διαβάζονταν οι εξορκισμοί έτσι ώστε η ψυχή τους να ελευθερωνόταν από τον διάβολο για να μην έρθει κανένας πειρασμός.
• Την Κυριακή του Πάσχα γινόταν η Βάπτιση. (την ημέρα της Αναστάσεως)

5^ος ΑΙΩΝΑΣ

•   Επικράτηση του Νηπιοβαπτισμού
• Η κατήχηση ανατέθηκε στον ανάδοχο και στους γονείς του νηπίου.

​

• Το Βαπτιστήριο έχει οκτάγωνο σχήμα, οι 8 γωνίες συμβολίζουν την Ανάσταση όπου την όγδοη μέρα μας βάζει με το Βάπτισμα μας ο Χριστός. Το όνομα στον νέον άνθρωπο δεν δίνεται την ημέρα της Βάπτισης.
• Δίνεται (πρέπει να δίνεται) την 8η ημέρα από την γέννηση του με ειδική ευχή που έχει συντάξει η Εκκλησία μας γι΄ αυτόν τον σκοπό. Υπάρχει συμβολισμός για την 8η ημέρα είναι η λεγόμενη ακολουθία της ονοματοδοσίας  Συμβολίζει την άχρονη περίοδο που θα αρχίσει με τη Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου, δηλ. η Αιωνιότητα. Αυτή θα είναι και η ολοκλήρωση του δημιουργικού έργου του Θεού (7 δημιουργικές μέρες + 1 = 8 )

Τι συμβολίζει ο ανάδοχος (νονός);

• Ο νονός είναι αυτός που δίνει υπόσχεση στους γονείς και στον Θεό ότι αυτός θα είναι ο εγγυητής για την σωστή κατήχηση και την χριστιανική διαπαιδαγώγηση που θα λάβει το παιδί σε όλη του την ζωή για να καταφέρει να κερδίσει τον Παράδεισο στην άλλη ζωή.

​

• Άν οι ανάδοχοι ήξεραν το τί λένε, τί υπόσχονται κατά τις κατηχήσεις και το Βάπτισμα και τί μεγάλη ευθύνη αναλαμβάνουν, δεν θα ήθελαν να βαπτίσουν ούτε και αν τους παρότρυναν με θερμά παρακάλια. �
• Όπως τα δάνεια στις Τράπεζες ζητάνε εγγυητές που θα πρέπει να φέρουν εις πέρας την πληρωμή τους, έτσι κι ο Θεός ζητάει κάποιους γενναίους ανθρώπους που θα πρέπει να αναλάβουν την αναδοχή.

​

​

Εμείς «παίρνουμε στα σοβαρά» τον ρόλο του νονού;;;

​

Ένας απλός νονός

• Θα κοινωνήσει το βαφτιστήρι του μόνο την πρώτη φορά αφού βαπτιστεί έτσι για το έθιμο.
• Θα επισκεφθεί το Βαφτιστήρι του τα Χριστούγεννα και το Πάσχα.

​

• Θα πάρει τηλέφωνο να ευχηθεί για Χρόνια Πολλά.

​

• Θα αγοράσει τα ακριβότερα, πιο μοντέρνα και εντυπωσιακά παιχνίδια και ρούχα που υπάρχουν στην αγορά.

​

• Μια σακούλα μόνο με δώρα και τίποτε άλλο..

Ποιοι δεν μπορούν να γίνουν ανάδοχοι;

• Ο αλλόθρησκος ή ετερόδοξος (Ρωμαιοκαθολικός, Προτεστάντης κ.α)
• Ο αρνητής της Πίστεως ή άθεος.
• Εκείνος που έχει «παντρευτεί» με πολιτικό γάμο.

Ο σωστός νονός

• Με συναίσθηση της ευθύνης και της υπόσχεσης που έδωσε στο Θεό εφόσον ανέλαβε να γίνει ανάδοχος κοινωνάει το παιδί σε τακτά χρονικά διαστήματα.

​

• Έχει τις ίδιες αγωνίες με τους φυσικούς γονείς διότι μην ξεχνάμε ότι αυτός είναι πνευματικός γονέας του. Είναι πλάι του, κοντά του, για να του μάθει τον δρόμο που οδηγεί στον Ουρανό.

​

• Δίνει σωστές συμβουλές, έχοντας αναπτύξει μια πολύ φιλική σχέση με το βαφτιστήρι του.

​

• Καλά είναι όλα τα δώρα, αλλά δίνει και δώρα που θα το βοηθήσουν και πνευματικά όπως συναξάρι του Αγίου του, βιβλία σχετικά με τα μυστήρια της Εκκλησίας και ιδιαίτερα με την εξομολόγηση κ.α.
• Πηγαίνουν και μαζί στην εκκλησία.

Προετοιμασία για το Βάπτισμα - Η αποκήρυξη του Σατανά και η σύνταξη με τον Χριστό�

• Ο ιερέας παίρνει στον πρόναο τον υποψήφιο για το Βάπτισμα μαζί με τον ανάδοχο (νονό), τον στρέφει προς την ανατολή, φυσά στο πρόσωπό του τρεις φορές, τον σφραγίζει στο μέτωπο και το στήθος, βάζει το χέρι του στο κεφάλι του και διαβάζει μια ευχή με την οποία παρακαλεί τον Τριαδικό Θεό να τον λυτρώσει από την εξουσία του διαβόλου και να τον δεχτεί στην Βασιλεία Του.

​

• Μετά ο υποψήφιος στρέφεται προς την δύση και επίσημα διακόπτει κάθε σχέση με τα έργα του διαβόλου και αποφασίζει να ανήκει στον Χριστό και μόνο.

Τι συμβολίζει η Ανατολή και τι η Δύση;

​

​

​

• Αποτάσση τω Σατανά;
• Και πάσι τοις έργοις αυτού;
• Και πάση τη λατρεία αυτού;
• Και πάσι τοις αγγέλοις αυτού; Δύση
• Και πάση τη πομπή αυτού;

Απάντηση: Αποτάσσομαι

• Απετάξω τω Σατανά; (τρεις φορές)

Απάντηση: Απεταξάμην (τρεις φορές)

• Και εμφύσησον, και έμπτυσον αυτώ.

__________________________________

• Συντάσση τω Χριστώ;

Απάντηση: Συντάσσομαι

• Συνετάξω τω Χριστώ; Ανατολή

Απάντηση: Συνεταξάμην

• Και πιστεύεις αυτώ;

Απάντηση:Πιστεύω αυτώ, ως Βασιλεί και Θεώ.

Τέλος, ο νονός απαγγέλει το Σύμβολο της Πίστεως. Κανονικά θα έπρεπε να το λέει αυτός που βαπτίζεται, άλλά επειδή ο υποψήφιος είναι μωρό, τότε το λέει ο νονός.

​

Ο ιερέας διαβάζει την «Ευχή καθαγιασμού του ύδατος», με την οποία παρακαλεί τον Θεό να αγιάσει το νερό της κολυμβήθρας με την ενέργεια του Αγίου Πνεύματος. Δεν είναι πλέον κοινό και συνηθισμένο νερό, αλλά αποκτά μια θεία δύναμη.��To νερό τι συμβολίζει; Τι συμβολίζει η κολυμπήθρα;

• Ζωογονεί και καταστρέφει ↔ το νερό του Βαπτίσματος καταστρέφει κάθε αμαρτία αλλά αναζωογονεί τον άνθρωπο ενισχύοντας τον.

​

• συμβολίζει την πηγή ζωής που εξυγιαίνει το παιδί και το εντάσσει στην ζωή ως Χριστιανό.

• Είναι η «κοιλιά» της εκκλησίας που γεννά το παιδί της με μητέρα την ίδια την εκκλησία που είναι ο Χριστός.
• Η τριπλή κατάδυση στην κολυμπήθρα συμβολίζει την 3ήμερο ταφή του Χριστού και την Ανάσταση Του.
• Επίσης δηλώνει την Τριαδικότητα του Θεού.

Και ακολουθεί η έναρξη του Μυστηρίου με την εξής ευχή:

Μετά το Σύμβολο της Πίστεως, ξαναρωτάει ο ιερέας τον βαπτιζόμενο μέσω του νονού:

• Συνετάξω τω Χριστώ; (τρεις φορές)

Απάντηση: Συνεταξάμην ( τρεις φορές)

• Και προσκύνησον αυτώ.

Προσκυνώ Πατέρα, Υιόν, και Άγιον Πνεύμα, Τριάδα ομοούσιον και αχώριστον.

​

​

Ο ιερέας με την ευχή αυτή παρακαλάει και ικετεύει τον Θεό να αξιώσει με τη Χάρη Του το νεοφώτιστο.

​

​

Δέσποτα, Κύριε, ο Θεός ημών, προσκάλεσαι τον δούλον (την δούλην) σου (τονδε) (τηνδε) προς το άγιον σου φώτισμα,

και καταξίωσον αυτόν (αυτήν) της μεγάλης ταύτης χάριτος του αγίου σου Βαπτίσματος.

Απόδυσον αυτού (αυτής) την παλαιότητα, και

ανακαίνισον αυτόν (αυτήν) εις την ζωήν την αιώνιον, και

πλήρωσον αυτόν (αυτήν) της του Αγίου σου Πνεύματος δυνάμεως, εις ένωσιν του Χριστού σου·

ίνα μηκέτι τέκνον. σώματος η, αλλά τέκνον της σης Βασιλείας. Ευδοκία και χάριτι του μονογενούς σου Υιού, μεθ’ ου ευλογητός ει, συν τω παναγίω και αγαθώ καί ζωοποιώ σου Πνεύματι, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Το λάδι → Αγιάζεται μαζί με το νερό και ευλογείται με ευχές.�Τι συμβολίζει όμως το λάδι;

• Όπως στην αρχαιότητα οι αθλητές άλειφαν με λάδι το σώμα τους προτού να αγωνιστούν, έτσι και ο Χριστιανός αλείφεται με λάδι επειδή θα αρχίσει έναν ισόβιο αγώνα κατά της αμαρτίας.
• Όπως ο Νώε βεβαιώθηκε ότι σώθηκε όταν το περιστέρι του έφερε κλαδί ελιάς, έτσι κι ο χριστιανός που αλείφεται με λάδι του Βαπτίσματος, θα σωθεί.
• Παλαιότερα οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν το λάδι για την θεραπεία διάφορων πληγών (π.χ. παραβολή του καλού Σαμαρείτη). Κατά το Βάπτισμα όμως, το λάδι συμβολίζει τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος, το οποίο θεραπεύει τις πληγές της αμαρτίας.

Τριπλή κατάδυση στο νερό → το κεντρικό σημείο της Ακολουθίας του Βαπτίσματος

Βαπτίζεται ο δούλος (ή η δούλη) του Θεού …:

• εις το όνομα του Πατρός
• Και του Υιού
• Και του Αγίου Πνεύματος

Το Χρίσμα με το Άγιο Μύρο

Χρίεται ο δούλος (ή η δούλη) του Θεού …:

• εις το όνομα του Πατρός
• Και του Υιού
• Και του Αγίου Πνεύματος

​

→΄Εις ίασιν ψυχής και σώματος. (σφραγίζει ο ιερέας στο στήθος)

→Εις ακοήν πίστεως. (σφραγίζει ο ιερέας στα αυτιά)

→Του πορεύεσθε τα διαβήματά σου. (σφραγίζει ο ιερέας στα πόδια)

→Αι χείρες σου εποίησάν με και έπλασάν με. (σφραγίζει ο ιερέας στα χέρια)

Ο χριόμενος παίρνει τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος, για να ενισχυθεί και να τελειοποιηθεί στη νέα κατά Χριστό ζωή, που άρχισε με το Βάπτισμα.

​

«Σφραγίς δωρεάς Πνεύματος Αγίου»

​

Η τριχοκουρία

• ΚΟΨΙΜΟ ΤΡΙΧΩΝ: Συμβολική πράξη:  α) Μια μικρή θυσία στο Λυτρωτή Χριστό.
•  β) Ο νέος χριστιανός ανήκει πλέον στον Χριστό.
• Ο ιερέας κόβει τρεις μικρές τούφες σε σχήμα Σταυρού.

(Στην αρχαία εποχή, οι δούλοι με την κουρά ανήκαν στον κύριό τους).

• είναι μέρος της προσφοράς του νέου μέλους στον Θεό, ως ένα μέσο ευχαριστίας στον Δημιουργό.

​

• Στη συνέχεια ντύνεται το μωρό στα ολόλευκα. Ντύνεται το παιδί του Θεού το ένδυμα της αρετής. Το λευκό χρώμα συμβολίζει την λαμπρότητα, την καθαρότητα της ψυχής. Ακόμη και το λευκό καπελάκι συμβολίζει την περικεφαλαία και την σκέπη του Θεού που μας προστατεύει από τους κακούς λογισμούς. (γι ‘ αυτό πρέπει τα ρούχα του μωρού να είναι μόνο λευκά).

Ενδύεται ο δούλος (ή η δούλη) του Θεού… χιτώνα δικαιοσύνης εις το όνομα του Πατρός Και του Υιού Και του Αγίου Πνεύματος.

• ο κυκλικός χορός δηλώνει την γιορτή, την χαρά.

«Όσοι εις Χριστόν εβαπτίσθητε, Χριστόν ενεδύσασθε.»

(Όσοι βαπτισθήκατε στο όνομα του Χριστού, τον Χριστό βαπτισθήκατε).

​

​

• Στο τέλος,ο ιερέας ραντίζει με νερό το βαφτιστήρι λέγοντας: Εδικαιώθης, εφωτίσθης.

​

• Έπειτα, με την άκρη του σεντονιού που ήταν ντυμένο το μωρό, το σκουπίζει απαλά στο πρόσωπο αλλά και όπου έχρισε με μύρο και λέει σαν να συμβουλεύει: Εβαπτίσθης, εφωτίσθης, εμυρώθης, ηγιάσθης, απελούσθης εις το όνομα του Πατρός, και του Υιού και του Αγίου Πνέυματος. Αμήν.

Ο βαπτιστικός σταυρός

• Σημείο του Σωτήρα Χριστού, σημείο των πιστών και φόβος των δαιμόνων. Η σφραγίδα των Χριστιανών, και του Κυρίου που για εμάς σταυρώθηκε και αναστήθηκε.
• Στα πρώτα χριστιανικά χρόνια, δεν δίνανε χρυσούς σταυρούς. Στον νεοφώτιστο βάζανε λωρίδες υφασμάτινες ή ένα κορδόνι που το τύλιγαν στο λαιμό, γύριζε σταυροειδώς στο στήθος και δενόταν στο πίσω μέρος του κορμιού ή στη μέση του.

Η βαπτιστική λαμπάδα

• Συμβολίζει τον φωτισμό του Χριστού που έλαβε αυτός από που βαπτίστηκε, ο νεοφώτιστος.
• Θυμίζει πως έτσι πρέπει να λάμπει το φως του Χριστού μπροστά στους άλλους ανθρώπους.
• Η ψυχή του νεοφώτιστου πρέπει να λάμπει πιο πολύ και από τον ήλιο!

​

Εύλογα ερωτήματα που σίγουρα θα έχετε…

1. Γιατί δεν αποφασίζουμε μόνοι μας αν θέλουμε να βαπτιστούμε και να γίνουμε χριστιανοί; Γιατί μας βαπτίζουν νήπια;

​

• Είναι σωστό να βαπτίζουμε τα νήπια που δεν μπορούν να κατανοήσουν το μεγαλείο του μυστηρίου; Μήπως πρέπει να περιμένουμε να μεγαλώσουν, ώστε να μπορούν να συμμετέχουν συνειδητά στη χαρά το μυστηρίου;

​