�����������KAYNAK İŞLERİ İŞ GÜVENLİĞİ�

iŞ KAZALARI�

NELERDİR ?�

KAYNAK�

​

• Kaynak imalat açısından oldukça önemli olup bir ihtiyaçtır.
• Kaynak türlerinin hemen hemen hepsinde ortak tehlikeler vardır..

İŞ KAZALARI

• ELEKTRİK ÇARPMASI
• PATLAMA
• KAPALI ALANDA ÇALIŞMAYA BAĞLI İŞ KAZALARI
• YANIKLAR
• GÖZ YARALANMALARI ,ÇAPAK KAÇMASI

​

​

​

ELEKTRİK ÇARPMASI-1

• Kaynak işinde en çok maruz kalınabilecek iş kazalarından biri Elektrik çarpmasıdır
• Elektrik çarpması; bir insanın üzerinden elektrik akımının geçmesi sonucu zarar görmesidir.
• Elektrik çarpması sonrası yaralanmaların derecesi pek çok değişkene bağlıdır.

​

​

​

​

ELEKRİK ÇARPMASI-2

• Bunlar:İnsan vücudundan geçen akımın tipi (AC veya DC)
• Dokunma gerilimi
• İnsan vücudundan geçen akımın miktarı (miliamper veya amper cinsinden)
• İnsan vücudunun direnci (Ohm cinsinden)
• Akımın vücutta dolaşma süresi
• Elektriğin insan vücudunda izlediği yol

ELEKTRİK ÇARPMASI-3

​

• Kaynak makinası elektrik akım üretecidir. Aydınlatma veya endüstriyel şebekeden alınan elektrik akımı ile doğrudan kaynak yapmak mümkün değildir. Kaynak makinaları düşük gerilim yüksek akım şiddetinde kaynak akımı sağlar. Ark gerilimi 20-30 volt , akım 10-600 amper şiddetindedir. Boşta çalışma gerilimi de 65-100 volt cıvarındadır.

​

ELEKTRİK ÇARPMASI-4

• Elektrik enerjisinde volt , amper ve frekansdan kaynaklanan ölümler meydana gelebilir.
• Alternatif akım doğru akıma göre daha tehlikelidir. Örneğin; araba aküsünde 12 volt doğru akım 45-60 amper de tehlike yaratmazken tost makinasındaki 220 volt alternatif akım 10 amperde öldürücü etki yapar.

​

ELEKTRİK ÇARPMASI-5

• Kaynak işleminde elektrik çarpması ; bir kaynak makinasının verebileceği en büyük gerilim değeri olan boşta çalışma gerilimi nedeniyle olur. Bu nedenle kaynak makinalarının boşta çalışma gerilimi sınırlandırılmıştır.

ELEKTRİK ÇARPMASI-6

• Çalışanın kaynak işlemindeki elektrik tehlikelerini öngörebilmesi , sisteme ilişkin teknik bilgisi ve tecrübesi ile mümkün olabilmektedir.

ELEKTİRK ÇARPMASI-7

• Çalışanların eğitimsizliği
• Çalışanların dikkatsizliği
• Arızalı aletlerin kullanılması
• Yetkisiz kişilerin müdahale de bulunması
• Standartlara uyulmaması gibi

nedenlerle iş kazaları meydana gelir.

​

ELEKTRİK ÇARPMASI-8

ELEKTRİK ÇARPMASINI ENGELLEMEK İÇİN ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER:

1-Kaynak ekipmanlarının kurulum, bakım, çalıştırılması öncesi klavuzu dikkatle okunmalıdır.

2-Tüm kurulum, bakım,tamir ,çalıştırma eğitimli, deneyimli, nitelikli kişilerce yapılmalıdır..

ELEKTRİK ÇARPMASI-9

3-Makine fişe takılırken şalter ‘’KAPALI’’ , ‘’0’’ konumunda olmalı, Fiş ve Priz birbirine uygun olmalı, Şebeke gerilimi makine üzerindeki etiket değerlerine uygun olmalıdır.

4-Tüm ekipman , iş parçaları , bütün tesisat topraklanmalıdır.

5-Kaynak makinası kullanılmadığı durumlarda, bakımda kapalı olmalı, tüm güç bağlantıları ve/veya bağlantı fişleri çıkartılmalıdır.

ELEKTRİK ÇARPMASI-10

6-Kablo ve bağlantıları tekniğine uygun olmalı, doğru kablo çapı kullanılmalı, hasarlara karşı sık sık kontrol edilmeli, izolasyonları tam olmalıdır.

7-Besleme kabloları kısa olmalı, rulo halinde kullanılmamalıdır.

8-Makine çalışırken elektrik ileten parçalara dokunulmamalıdır.

ELEKTRİK ÇARPMASI-11

9-vücudun herhangi bir yeri makine kutupları ile iş parçası arasına girmemelidir

10-Kaynak pensi iyi izole edilmeli, kabloların makinadan kaynak yerine gidişi kazaya yol açmayacak şekilde olmalıdır.

11-Alçak gerilime dayanıklı , kuru ve izole edilmiş eldiven ve koruyucu elbiseler giyilmelidir.

12-Su ile soğutulan torçlardan su sızması olmamasına dikkat edilmelidir

​

EL KTRİK ÇARPMASI-12

13-Kaynak makinasının fişi çekilmeden asla kapakları açılmamalı , içine müdahale edilmemelidir.

14-Kauçuk tabanlı ayakkabılar giyilmeli veya kuru yalıtkan bir altlık üzerinde durulmalıdır.

15-İş, elektrik devresiyle temastayken elektrik yüklü elektroda dokunulmamalıdır.

ELEKTRİK ÇARPMASI-13

16-Kapalı alanlarda veya su veya ter nedenli elektriksel tehlike olan yerlerde örneğin; su altı kaynağında uzaktan kontrollu ve bir gerilim düşürücülü ekipman olmaksızın alternatif akım makinası kullanılmamalı doğru akım kaynak makinaları kullanılmalıdır.

17-Yüksek yerlerde kaynak işi yapılacaksa parmaklık, duvar, koruyucu çit gibi önlemler yoksa güvenlik halatı kullanılmalıdır.

​

ELEKTRİK ÇARPMASI-14

18-Kaynak işleri yapılan yerde gaz tüpleri , borular, elektrik kabloları ve benzeri malzeme ezilmeyecek , devrilmeyecek , düşmeleri, çarpmaları önlenecek şekilde yerleştirilmeli ve elektrik kaynağı yapılan yerlerde uygun paravan veya bölmeler bulundurulmalıdır.

19-Kaynak makinasının boşta çalıştığı zamanlarda elektrot pensesi tahta bir masa veya askıya konmalıdır.

ELEKTRİK ÇARPMASI-15

​

20-Kullanılmayan , arızalı, bakım yapılacak , kaynak kablosu takılacak veya kutupları değiştirilecek makinalar boşta çalıştırılmamalı, kapatılıp fişi çekilmelidir.

21-Çalışma alanı ve tüm ekipmanlar kuru ve temiz olmalıdır.

​

PATLAMA-1

• İçerisinde alkol, benzin, aseton, benzol, katran, yağ gibi ateşle teması tehlikeli sıvılar bulunan varil, fıçı, bidon, kazan , tank , tüp gibi kaplarda daima patlayıcı gaz karışımı olabilecek az miktarda bir ARTIK mutlaka vardır ve patlayabilir.

PATLAMA-2

• Boş bile olsa asit sülfirik ,karpit gibi maddeler olan kaplarda da patlama tehlikesi vardır ve kaynak işlemi sırasında patlama ile çalışanlar zarar görebilir.

​

PATLAMA-3

• Kaynak işlemlerinde kullanılan yakıcı gaz(oksijen) ve yanıcı gazlar (asetilen , hidrojen, propan vb) yüksek basınç altındaki tüp veya tank içinde muhafaza edilir. Bu gaz türlerinin dikkatsiz kullanımı ile (basınç, sıcaklık, veya geri tepme gibi nedenlerle) patlamalar meydana gelebilir.

PATLAMA-4

• Asetilen;torcun içi haricinde alaşımsız bakır ile temas etmemelidir. Asetilen ile yüksek alaşımlı bakır borunun teması ile çok reaktif olan BAKIR ASETİLİT bileşimi oluşur ve bu şiddetli patlama ile sonuçlanabilir.

PATLAMA-5

• Oksijen tek başına yanmaz ve patlamaz Oksijen konsantrasyonu yüksek ise ortamdaki gres yağı veya yağ ile temas haline geçerse patlayabilir.

PATLAMA-6

• Basınçlı kaplar içindeki sıkıştırılmış gazlar kabın darbe veya çarpmaya maruz kalması sonucu patlayabilir.

PATLAMA-7

1--Oksijen tüplerinin vana ve diğer aksamı yağlı maddelerle temas etmemeli, yağlı eller, yağlı üstüpü veya yağlı bezle vanaları açılmamalıdır.

2--Şaloma, hortum , alev tutucu gibi ekipmanlar da düzenli kontrol edilmeli yağlardan , gresten korunmalıdır.

3--Basınç düşürme manometreleri içinde yağ son derece tehlikeli olup korunmalıdır.

PATLAMA-8

4--Basınç düşürme manometrelerinin emniyet subapları bulunmaktadır. Manometrelerin kırık yada hasarlı olup olmadığı düzenli kontrol edilmeli , regülatörün manometresi bozuk veya kırık ise güvenlik açısından yenisi ile değiştirilmelidir.

PATLAMA-9

5--Kaynak yapılacak her türlü, fıçı,bidon,varil ,tank boşaltılıp içleri yanıcı olmayan Argon veya Azot gibi asal gazlarla doldurulup temizlenmelidir.

• Patlamaları önlemek için ;

6--Küçük tanklarda yapılacak kaynak işlerinde tankın kaynak yapılacak kısmına kadar su ile doldurulduktan sonra güvenli kaynak yapılmalıdır.

PATLAMA-10

7--Kullanılmış fıçı gibi kapların açılması ,tamiri, kontrolü, temizlenmesi, kaynak ve kesme işlemleri deneyimli uzman kişilere yaptırılmalıdır.

​

8--Sıkışan cıvataların açılmasında kıvılcım oluşturmayan özel takımlar kullanılmalı, kaynak alevi, tavlı demir kullanılmamalıdır.

​

PATLAMA-11

9—Donmuş olan vanalar açık ateş , alev ile çözülmemeli, vana veya regülatörleri açmak için çekiç veya başka zorlayıcı alet kullanılmamalıdır, tüplerin vanaları kol kuvveti ile uygun bir anhtar vasıtasıyla açılıp kapatılmalıdır.

PATLAMA-12

10--İçleri kontrol edilirken patlamaya karşı güvenli en fazla 42 volt ile çalışan aydınlatma lambaları kullanılmalı, hiçbir surette kibrit , çakmak veya mum kullanılmamalıdır.

11--Temizlenmiş fıçı gibi kaplar temizlenmeyenlerle karıştırılmaması , değiştirilmemesi için üzerine işaret konarak ayrı bir yerde muhafaza edilmelidir.

​

PATLAMA-13

12--Tüpler dik olarak muhafaza edilmeli , zincirle bir duvara veya tüpün taşındığı arabaya sabitlenmeli , darbeye , çarpmaya maruz bırakılmamalıdır.

13--Tüpü taşıyacak kişi bu iş için gerekli eğitimi almış olmalı, Kayışla tüp paletine veya zincirle tüp arabasına bağlı olarak taşınmalıdır. Vanaları veya koruyucularından tutarak taşınmamalı, Manyetik vinçlerle taşınmamalı , taşıma işi yapılırken kişisel koruyucu donanımlar (çelik burunlu ayakkabı , kuru temiz eldiven gibi) kullanılmalıdır.

PATLAMA-14

14--Gaz tank ve tüpleriyle gaz nakleden hatlarda :

Asetilen = Sarı

Oksijen = Mavi

Hidrojen = Kırmızı

Azort = Yeşil renkte olmalıdır.

PATLAMA-15�

15--Oksijen ve yanıcı gaz tüpleri ısı ve gün ışığından uzak olacak şekilde ayrı ayrı olarak , havalandırması iyi olan kuru bir yerde tutulmalıdır.

16--Gaz tüplerinin basınç emniyet valfleri , hortumları ve hortum bağlantı elemanları düzenli olarak kaynak işleminden önce ve işlem esnasında kontrol edilmelidir.

17--Gaz kaynağında oluşabilecek gazın geri tepmesine karşı asetilen hattı sulu güvenlik tertibatına sahip olmalı ve su seviyesi de kontrol edilmelidir.

PATLAMA-16�

18--Tüpler çalışma öncesi yavaş açılmalı , önce yanıcı gaz asetilen açılmalı , iş bitiminde tüm tüp valfleri kapatılmalıdır.

19--Tüpler bir başka alana taşınmadan önce tüpün üstünde bulunan valf koruma başlığı takılmalıdır.

20--Tüpler kalorifer petekleri ve diğer ısı kaynaklarından uzak olacak şekilde kullanılmalı ve muhafaza edilmelidir.

​

PATLAMA -17

21--Boş tüplerden sızıntıları önlemek için valfler kapatılmalı, muhafazası takılı olarak adeta dolu tüpler gibi muhafaza edilmelidir.

18-Yanmakta olan bir tüpün veya tankın valfi hiçbir zaman kapatılmamalıdır.

​

PATLAMA-18

22-Tüpler kaynak işleminden gelebilecek kıvılcım, sıcak cüruf veya alevin etkisinin ulaşmayacağı mesafede tutulmalı , bu yapılamaz ise tüpleri korumak için ateşe-aleve dirençli kalkanlar kullanılmalıdır.

​

KAPALI ALAN KAYNAK ÇALIŞMALARI-1

• Kapalı , dar alanlarda , kazan , tank gibi iletken alanlarda yapılan kaynak işlemlerine bağlı iş kazları da çok olmaktadır. Bunlara engel olmak için;

1-Bütün kapı , pencere ve kapaklar açık tutulmalı , kapanmalarını önleyecek önlemler alınmalıdır.

2-Kapalı alana sağlanan gaz, basınçlı hava, enerji ve benzeri sistemler anında kesilebilecek şekilde bulunmalıdır.

3-Ark ışımasına veya ısıya maruz kaldığında fiziksel olarak zarar verebilecek malzemeler kaldırılmalı veya koruma altına alınmalıdır.

KAPALI ALAN KAYNAK ÇALIŞMALARI-2

4-İçerideki hava , oksijenin yetip yetmeyeceğini anlamak bakımından düzenli olarak test edilmelidir. İçerideki hava zehirleyici , yanıcı veya tepkimeye girici olmamalıdır. Bu kontrollar her işin başlangıcında ,her mola sonrası işe başlamada mutlaka yapılmalıdır.

5-Tüm havalandırma deliklerinin tıkalı olmadığından ve vanaların sızdırma yapmadığından emin olunmalıdır.

6-Kaynak işlemleri sırasında ihtiyaç olmayan tüm sistemler durdurulmalıdır.

KAPALI ALAN KAYNAK ÇALIŞMALARI-3

7-Herhangi bir ekipmanın hatalı çalışma riskine karşı acil durum planları hazırlanmalıdır. Örneğin;içeride çalışan kaynakçı emniyet ipi ve emniyet kemeri takmalıdır. Bir ekipman hatası olduğunda bu kaynakçı dışarıda çalışan arkadaşları tarafından hemen dışarı --çıkarılabilmelidir.

8-Sürekli havalandırma sağlanmalı , ortamdaki gaz ve duman seviyesi izlenerek kontrol edilmelidir.

9-Kurallara , yasalara uygun onaylanmış maske ve solunum cihazları kullanılmalıdır.

​

KAPALI ALAN KAYNAK ÇALIŞMALARI-4

10-Mevcut ekipmanın çıkışı engellemesi ve muhtemel yardım girişlerini engellemesine izin verilmemelidir.

11-Kullanılacak ekipman mümkün olduğunca kapalı alan dışında tesis edimelidir.

12-Yardım ve müdahale için yeterli donanıma sahip bir kişi gözetimi olmadan kapalı ve dar alana girilmemelidir.

KAPALI ALAN KAYNAK ÇALIŞMALARI-5

13-Kapalı kap , kazan , tank gibi ortamlarda yapılan kaynak işlemlerinde iç ortama cebri olarak temiz hava verilmesi ve kirli havayı ise karşı köşe veya tavandan emilerek dışarı atılmasını sağlayacak lokal havalandırma sistemi kurulmalı , kaynakçı başına 900-1500m3/h kirli hava emilmesi sağlanmalıdır.

KAPALI ALAN KAYNAK ÇALIŞMALARI-6

14-Bazı özel durumlarda çeşitli solunum koruyucuları kullanılmalıdır.Eğer ortam içindeki kirliliğin niteliği ve yoğunluğu biliniyorsa filtreli (kartuşlu) maskeler kullanılabilir. Dışarıdan hava beslemeli kaynakçı siperleri kaynakçının solunum seviyesindeki kirliliğin seyreltilmesini sağlar.

KAPALI ALAN KAYNAK ÇALIŞMALARI-7

15-Kapalı alanlarda yapılan kaynak işlemlerinde en büyük risk boğulmadır.Bu nedenle dışarıdan hava beslemeli başı tamamen örten kaynakçı başlıkları kullanılmalıdır.

KAPALI ALAN KAYNAK ÇALIŞMALARI-8

16-Hangi tip maske kullanılırsa kullanılsın maske kullanan kişinin bu konuda eğitimden geçirilmesi ve sağlık yönünden bu tür maskeleri kullanmasında bir sakınca olup olmadığı daha önceden yapılacak sağlık kontrolu ile belirlenmelidir.

YANIKLAR-1

• Kaynak işlemlerinde oluşan kaynak arkı , kaynak yöntemine göre değişen yüksek sıcaklıklara sahiptir. Kaynak sırasında sıçrayan sıcaklıkları 1200-1600 C olan kıvılcımlar yanabilen çabuk tutuşan maddelerin üzerine düştüğünde , çalışanlara temas ettiğinde yangın ve yanıklara neden olurlar.
• Çok sıcak olan iş parçası ve kaynak ekipmanları yanıklara neden olur.
• Arkta meydana gelen radyasyon ışınları da radyasyon yanıklarına neden olur.

YANIKLAR-2

• Kaynağın ısı nedeniyle verdiği zararları , yanıkları önlemek için :

1-Kaynak yerinin çevresinde kolay yanan maddeler bulunmamalıdır.

2-Yangın çıkarsa söndürmek için yangın söndürme cihazları bulundurulmalı ve kontrolları da yapılmış olmalıdır.

3-Asetilen türleri ani ısı artışıyla asetilenin ayrışması sonucu patlayabileceğinden soğuyana dek su tutulur. Soğuduktan sonra da göz altında tutulup tekrar ısınırsa suyla soğutmaya devam edilir.

YANIKLAR-3

4-Tüp valfi kapatılır. İlgili birime haber verilir.İnsanlar ve kaynak tüpleri oradan uzaklaştırılır.

5-İyi izolasyona sahip üzerinde yağ , gres, boya , solvent gibi yanıcı madde olmayan eldivenler kullanılır.

6-Ateşe dirençli kulak tıkaçları veya kulaklıklar kullanılmalıdır.

YANIKLAR-4�

7-Çalışma alanı metal levhalar veya ateşe dirençli perdeler ile çevrelenerek yangın ve yanmalar için güvenli bölge oluşturulmalıdır.

8-Çalışma alanı tabanı beton veya ateşe dirençli malzeme ile izole edilmelidir.

YANIKLAR-5�

9-Sıcak metal ve sıçrantıların vücuda temasını engellemek için herhangi bir yerinde katlanma olmayan , cepleri kapalı pantolon ve gömlek , uzun çizme veya deri tozluklara sahip ateşe dirençli botlar ,yüzü, boynu, kulakları koruyan uygun başlık kullanılmalıdır.

GÖZ YARALANMALARI VE ÇAPAK KAÇMASI-1�

• Kaynak işlemi yaparken elektrik enerjisinin %15 i ultraviyole ışınlar , parlak ışınlar ve enfraruj – kızıl ötesi ışınlara dönüşür . Bu ışınlar ve kaynak işlemi sırasında ortaya çıkan kıvılcım ve sıçrantılar göz yaralanmaları ve göze çapak batmasına neden olabilirler.

GÖZ YARALANMALARI VE ÇAPAK KAÇMASI-2�

• Kaynak sırasında oluşan uçan sıcak parçacıklara ve ışınlara karşı kenarları kapalı cam gözlükler , başlık tipi yüz ve göz siperliği kullanılır.
• Çalışanın ve yansıma , sıçrama ile diğer çalışanların yada ortamda bulunan diğer kişilerin korunması için kaynak bölgesi kalın kumaşlar veya ultraviyole emici plastik malzemelerden yapılmış etrafı ışın geçirmez pano veya perdelerle kapatılmalıdır.

KAYNAKÇA

�İş Güvenliği Makaleleri » Kaynak Türleri-KIRMIZI BARET�MÜHENDİSCE.COM�KAYNAK YÖNTEMLERİNİN SINIFLANDIRILMASI/Orhan Baylan�denislav/KAYNAK TEKNİĞİ�ODTÜ KAYNAK TEKNOLOJİSİ MERKEZİ�SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ�https://slideplayer.biz.tr/slide�OerlikonKutuphanesi/Elektrik_ark_kaynagı_uygulamalari�http://w3.bilecik.edu.tr/makine/wp-content/uploads/sites/27/2016/12/kaynakteknigi-f%C3%B6y-notu.pdf�https://slideplayer.biz.tr/slide/2741534/�https://www.teknikport.com/2012/06/kaynak/�https://www.ekokaynak.com/working-together-as-a-team/�https://slidetodoc.com/kaynak-lerinde-sal-ve-gvenlii-eitimimizin-amac-katlmclarn/�https://slideplayer.biz.tr/slide/2775802/�https://kirmizibaret.com/kaynak-islerinde-guvenlik-onlemleri/�https://slideplayer.biz.tr/amp/10690590/�https://slidetodoc.com/kaynak-lerinde-sal-ve-gvenlii-eitimimizin-amac-katlmclarn/�https://www.teknikport.com/2012/06/kaynak/�https://slideplayer.biz.tr/slide/2881560/�https://www.cag.edu.tr/uploads/site/lecturer-files/kaynak-isleri-rehberi-XEPT.pdf�https://slideplayer.biz.tr/slide/2795866/�https://detayquality.com/teknik/46.pdf�

TEŞEKKÜR EDERİM

�DR.MUHARREM ÇETİN