• Οι βαλκανικοί πόλεμοι

(1912-13)

Μπακάλης Κώστας

history-logotexnia.blogspot.com

1

2

ΤΑ ΑΙΤΙΑ

• Γιατί ξέσπασαν οι Βαλκανικοί Πόλεμοι;

• Μετά την επικράτηση του κινήματος των Νεοτούρκων (1908) στην Οθωμανική Αυτοκρατορία έγιναν φανεροί οι απώτεροι στόχοι τους ⮚ πλήρης εκτουρκισμός του Οθωμανικού κράτους = διώξεις αλλοεθνών πληθυσμών.

3

• Βαλκανικές επιδιώξεις:

• Ανάμειξη Μεγάλων Δυνάμεων περιπλέκει το ζήτημα

4

• Γερμανία έχει ήδη διεισδύσει οικονομικά στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.

​

• Ιταλία επιτέθηκε εναντίον της Λιβύης (1911) και κατέλαβε τα Δωδεκάνησα (1912).

​

• Αυστροουγγαρία είχε αναλάβει από το 1878 τη διοίκηση της οθωμανικής Επαρχίας της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και το 1908 την προσαρτά.

​

5

ΠΡΟΣ ΤΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ

ΟΙ ΒΑΛΚΑΝΙΚΕΣ ΣΥΜΜΑΧΙΕΣ

Ελλάδα:

• Βενιζέλος αρχικά προσπαθεί να αποφύγει πόλεμο και αντιμετωπίζει κατευναστικά τις νεοτουρκικές προκλήσεις.
• 1911: σύγκρουση αναπόφευκτη

⮚ Βαλκανική Συνεννόηση.

• 1912: Συμμαχία μεταξύ:
• Ελλάδας-
• Σερβίας-
• Βουλγαρίας -Μαυροβουνίου.

▲Εντοπίστε στο χάρτη τα βαλκανικά συμμαχικά κράτη εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

6

Α΄ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ �(Οκτ. 1912-Μάιος 1913)

◄ Παρατηρήστε προσεκτικά το χάρτη κι αναφέρατε τις κινήσεις:

• Κίνδυνος για τη Θεσσαλονίκη!

• Σοβαρό ενδεχόμενο να καταληφθεί η Θεσσαλονίκη από τις βουλγαρικές δυνάμεις!
• Βενιζέλος διατάσσει Κωνσταντίνο να κινηθεί ταχύτατα προς τη Θεσσαλονίκη.
• Παρά αρχικές αντιρρήσεις, στις 26 Οκτ. 1912 ελληνικός στρατός φτάνει στη Θεσσαλονίκη.

7

▲ Λαϊκή λιθογραφία που απεικονίζει την παράδοση της Θεσσαλονίκης στον διάδοχο Κωνσταντίνο, επικεφαλής του ελληνικού στρατού, από τον Τούρκο Ταχσίν πασά (27 Οκτωβρίου 1912).

• Στη συνέχεια, μετά από επίμονη πολιορκία καταλαμβάνονται και τα Ιωάννινα (22 Φεβρ. 1913) και εξασφαλίστηκε ο έλεγχος της Ηπείρου.

8

▲ Τα πρώτα αυτοκίνητα έξω από τα Ιωάννινα.

9

Η Ελλάδα ήταν η μόνη βαλκανική χώρα που είχε σημαντικό ναυτικό και μπορούσε να αντιμετωπίσει την Οθωμανική Αυτοκρατορία στη θάλασσα. Ο ελληνικός στόλος κατάφερε να νικήσει σε αρκετές συγκρούσεις τον οθωμανικό. ◄ Στην εικόνα αριστερά η άφιξη του ελληνικού στρατού στη Μυτιλήνη και στην εικόνα ► δεξιά καρτ ποστάλ που κυκλοφόρησε μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους με τα νησιά που εντάχθηκαν στην Ελλάδα.

Παράλληλα, ο ελληνικός στόλος (ναύαρχος Π. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ) αναγκάζει τουρκικό στόλο να εγκλωβιστεί στα Στενά και κατέλαβε τα νησιά του Βορείου Αιγαίου (Θάσος, Σαμοθράκη, Λέσβος, Χίος, Λήμνος, Τένεδος, Ίμβρος, Σάμος, Ικαρία).

• Οθωμανική Αυτοκρατορία υποχρεώθηκε να εγκαταλείψει σχεδόν όλα τα ευρωπαϊκά-βαλκανικά εδάφη.
• Το μέλλον των νησιών του ΒΑ Αιγαίου, της χερσονήσου του Αγίου Όρους και το καθεστώς της Αλβανίας θα καθορίζονταν από τις Δυνάμεις.
• 29 Ιουλ. 1913: Αλβανία ανεξάρτητο κράτος.
• Δωδεκάνησα υπό ιταλική κατοχή και διοίκηση.

10

Η ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΛΟΝΔΙΝΟΥ

 (17 Μαΐου 1913)

11

▲ Οι οθωμανικές κατακτήσεις (1326—1453)

Οι Οθωμανοί πάτησαν το πόδι τους στη χερσόνησο του Αίμου το 1352.

Το 1913 υποχρεώθηκαν να αποχωρήσουν σχεδόν με το τέλος του Α΄ βαλκανικού πολέμου.

12

Η ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ

ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΑ ΓΕΩΡΓΙΟΥ  

◄ Αναπαράσταση της δολοφονίας στο πρωτοσέλιδο του Le Petit Journal (30 Μαρτίου 1913).

Στη Θεσσαλονίκη

• Υποστηρίχθηκε, αλλά δεν αποδείχτηκε, ότι πίσω της κρύβεται η Γερμανία και η επιθυμία της να αναλάβει το θρόνο ο γερμανόφιλος διάδοχος Κωνσταντίνος.

13

Ο Β΄ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ

(Ιούνιος-Ιούλιος 1913)

• Συνθήκη Λονδίνου άφησε εκκρεμότητες κυρίως σε ό,τι αφορούσε στα μακεδονικά εδάφη.
• Καχυποψία
• Ελλάδα + Σερβία συμμαχούν

κατά της Βουλγαρίας.

​

◄ Ο Ελ. Βενιζέλος και ο Κωνσταντίνος στο Ελληνικό στρατηγείο στο Χατζή-Μπεϊλίκ, μετά τη σύναψη ανακωχής με τη Βουλγαρία και πριν από τη μετάβαση του Έλληνα πρωθυπουργού στο Βουκουρέστι. Γεννάδειος Βιβλιοθήκη, Αθήνα

14

► Γέφυρα του Στρυμόνα, που έχει

καταστραφεί από τους Βουλγάρους.

▲ Το συμβούλιο των επιχειρήσεων σχεδιάζει τις κινήσεις της μάχης για την εκπόρθηση των στενών της Κρέσνας, στο κέντρο καθιστός ο Κωνσταντίνος.

Ο Β' Βαλκανικός Πόλεμος χαρακτηρίσθηκε από την ταχύτητα διεξαγωγής του και τη σκληρότητα των μαχών του.�Πηγή: https://www.sansimera.gr/articles/631#goog_rewarded��© SanSimera.gr

15

• Η Βουλγαρία ηττημένη του β΄ βαλκανικού πολέμου

Ιούν. 1913: επίθεση Βουλγαρικού στρατού ταυτόχρονα σε ελληνικές και σερβικές θέσεις.

• Ελληνικός στρατός κατέλαβε:
• την Ανατ. Μακεδονία
• και τη Δυτ. Θράκη, φθάνοντας στην Αλεξανδρούπολη.
• Σέρβοι σημείωσαν επιτυχίες στην Δυτ. Μακεδονία
• Ρουμάνοι εισβάλλουν παράλληλα στη Βουλγαρία και φθάνουν λίγο έξω από τη Σόφια
• Τούρκοι ανακατέλαβαν την Αδριανούπολη στην Αν. Θράκη.

16

▲ Σχεδίασε τα σύνορα της Ελλάδας και των γειτονικών της κρατών μετά το τέλος των Βαλκανικών Πολέμων. https://www.ekped.gr/praktika10/philo/008.pdf

▲ Σπιρτόκουτο από χαρτόνι με έγχρωμες τυπωμένες παραστάσεις.

17

ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ

• Ποια πρόσωπα εικονίζονται, ποιος ο θεσμικός τους ρόλος, ποια η μεταξύ τους σχέση;
• Μπορείτε να χρονολογήσετε τη φωτογραφία;
• Είναι μία φυσική ή μία «στημένη» φωτογραφία;
• Ποιες άλλες ιστορικές πηγές θα σας βοηθούσαν να επιβεβαιώσετε τις προηγούμενες απαντήσεις σας;

�Μπακάλης Κώστας: history-logotexnia.blogspot.com�

18

Πηγή: www.afroditishobby.gr

Η Ελλάδα και τα Βαλκάνια αμέσως μετά τους βαλκανικούς πολέμους

Συνθήκη Βουκουρεστίου�(28 Ιουλ. 1913)

​

► Ποια είναι τα εδαφικά οφέλη κάθε χώρας;

• Ελλάδα:

​

• Σερβία :

​

• Βουλγαρία:

​

• Οθωμανική Αυτοκρατορία

​

• Ιταλία:

​

• Αλβανία

19

ΝΕΕΣ ΧΩΡΕΣ

ΠΑΛΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Συνθήκη Βουκουρεστίου�(28 Ιουλ. 1913)

• Ελλάδα: κερδίζει μεγαλύτερο μέρος Μακεδονίας, Ν. Ήπειρο, νησιά ΒΑ Αιγαίου (Θάσο, Σαμοθράκη, Λήμνο, Λέσβο, Χίο, Σάμο, Ικαρία) & Κρήτη ⮚ Νέες Χώρες .
• Σερβία: κερδίζει ΒΔ Μακεδονία.
• Βουλγαρία: μεγάλο μέρος Δυτ. Θράκης.
• Οθωμανική Αυτοκρατορία: ανακτά Αν. Θράκη.
• Δωδεκάνησα: Ιταλική κατοχή.
• Β. Ήπειρος (πρωτόκολλο Φλωρεντίας) παραχωρείται στην Αλβανία.

20

21

22

23

24

Τα νέα δεδομένα για το ελληνικό κράτος: προοπτικές και ιδιομορφίες:

• «Νέες Χώρες»: Περιοχές με ακμαία οικονομικά κέντρα (π.χ. Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα, Καβάλα, Μυτιλήνη, Χίος, Ηράκλειο).
• Ιδιαιτερότητα «Νέων Χωρών»: περιλαμβάνουν και αλλοεθνείς πληθυσμούς 🡪 ανάγκη αφομοίωσης με την υπόλοιπη Ελλάδα.
• Αρχικά προβλήματα με:

1. Τους μουσουλμάνους και Σλάβους μεγαλογαιοκτήμονες.

2. Τους Εβραίους (ειδικά της Θεσσαλονίκης).

🡪 Δυσπιστία και καχυποψία απέναντι στην καινούρια ελληνική διοίκηση.

► Ο πληθυσμός των βαλκανικών κρατών πριν και μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους

Δημιουργός

Γιάννης Σαλονικίδης

26

◄ Oι αλευρόμυλοι Αλατίνι στη Θεσσαλονίκη γύρω στο 1900. Η οικογένεια Αλατίνι ήταν από τις πλουσιότερες εβραϊκές οικογένειες της πόλης.

▲ H «Βίλα Mπιάνκα». Χτίστηκε το 1912 για την εβραϊκή οικογένεια Φερναντέζ της Θεσσαλονίκης σε σχέδια του Ιταλού αρχιτέκτονα Πιέρο Αριγκόνι.

▲ Σκίτσο του Αβραάμ Μπεναρόγια, ιδρυτή της Φεντερασιόν στη Θεσσαλονίκη και φύλλο του 1914 της σοσιαλιστικής εφημερίδας Αβάντι (Εμπρός) που έβγαζε η οργάνωση

Εβραίοι της Θεσσαλονίκης Σεφαρδίτες = ομιλούντες την ισπανική

Πολιτικό έργο Βενιζέλου μετά το 1913

27

• Εξωτερική πολιτική:
• Άρνηση Σουλτάνου να αποδεχτεί ελληνική κυριαρχία στα νησιά ΒΑ Αιγαίου.
• Ιταλική κατοχή Δωδεκανήσων.
• Πυκνοί ελληνικοί πληθυσμοί στη Β. Ήπειρο, Θράκη και Μ. Ασία.
• Εν αναμονή διεθνών εξελίξεων …