Сабақтың тақырыбы:

§18-19. Ауа райы не себепті өзгереді

Мақсатқа жету үшін мынаны білу қажет:

​

• Ауа райы элементтерінің өзара байланысын анықтау.

​

• Температураның ауа райы жағдайына әсерін бағал?

​

Сұрақ: Ауа райы не себепті өзгереді. ?

​

Жауап: Ауа райы — белгілі бір аймақта қысқа уақыт ішінде (сағат, күн, апта) байқалатын атмосфералық жағдайлар жиынтығы. Оған температура, бұлттылық, жауын-шашын, жел бағыты мен жылдамдығы, атмосфералық қысым секілді көрсеткіштер кіреді. Ауа райы үнемі өзгеріп тұрады. Оның өзгеруіне түрлі табиғи себептер әсер етеді.

Сұрақ: Ауа райының тез өзгеру себептері

​

Жауап: Күн энергиясы Ауа райының басты көзі — Күн. Жер беті күн сәулесін әртүрлі мөлшерде қабылдайды. Бұл температура айырмашылығын туғызып, атмосферада ауаның жылжуына (желге), ылғал айналымына (жауынға) себеп болады.

✔ Жер бедері мен теңіздер Таулар, ойпаттар, жазықтар ауа ағысын өзгертеді. Мұхиттар мен теңіздер буланып, ылғалды ауа қалыптастырады. Мұхит ағындары да ауа райына ықпал етеді (мысалы, жылы ағын – ауа райын жұмсартады).

✔ Ауа массалары мен фронттар Әртүрлі ауа массалары (суық, жылы, құрғақ, ылғалды) бір-бірімен кездескенде атмосфералық фронттар пайда болады. Бұл кезде жаңбыр, боран, қар, найзағай сияқты құбылыстар байқалады.

Сұрақ Атмосфералық қысымды өлшеу ,

Атмосфералық қысымды өлшеу – ауаның жер бетіне түсіретін қысымын анықтау процесі. Ол арнайы құралдардың көмегімен жүргізіледі:1. Барометрлердің түрлеріСынапты барометр – ең дәстүрлі құрал. Шыны түтік ішіндегі сынап бағанының биіктігі бойынша қысым анықталады. Норма шамамен 760 мм сын.бағ. (теңіз деңгейінде).Анероид-барометр – ішінде ауа сорылған металл қорапша (коробка-анероид) бар. Қысым өзгергенде қорапша қысылады немесе жазылады, ал тетіктер арқылы көрсеткіштер шкалада көрінеді.

Сұрақ Ауа температурасын өлшеу,

Ауа температурасын өлшеу— бұл қоршаған ортаның физикалық күйін анықтау үшін жүргізілетін процесс. Температураны өлшеу бірнеше тәсілмен орындалады:

1. Дәстүрлі құралдарСұйықтық термометрі (сынап немесе спиртті) – шкаладағы сұйықтық бағанасының деңгейі бойынша көрсетеді.
2. Металл термометрлері – екі түрлі металдан жасалған пластина температура өзгергенде майысады.
3. Қазіргі электронды құралдарЭлектрондық термометрлер – сандық дисплей арқылы көрсетеді.Датчиктер мен метеостанциялар – ауа температурасын үздіксіз тіркеп, деректерді компьютерге жібереді.

Сұрақ Желдің күшін анықтау,

Желдің күшін анықтау бірнеше әдіспен жүргізіледі:

Аспаптық әдістер

Анемометр – желдің жылдамдығын өлшейтін құрал.

Түрлері: Кесе анемометрі – айналатын тостағандар арқылы жұмыс істейді.

Қанатшалы анемометр – жел өткенде айналатын пропеллер арқылы өлшейді

Электронды анемометрлер – деректерді сандық түрде көрсетеді.

Қорытынды сұрақ: сипаттама береміз

​

• Ауа райы не себепті өзгереді

​

• Желдің күшін анықтау

​

• Ауа райының тез өзгеру себептері

КЕРІ БАЙЛАНЫС

• Семинарды жақсарту бойынша ұсыныс немесе идея

​

• Предложите конкретные идеи или рекомендации по улучшению семинара

• Бағдарламаны енгізуден білім алушылардың білім беру процесі мен тәрбиесіне қандай оң әсер күтесіз?

​

• Какое положительное влияние вы ожидаете от внедрения программы на образовательный процесс и воспитание обучающихся

• Семинардан алған білім немесе дағдыларды жазыңыз және оны өз қызметіңізде қалай қолданасыз?

​

• Опишите конкретные знания или умения, которые вы получили, и как вы планируете их использовать в своей работе