LEGASI KESULTANAN JOHOR MODEN

OLEH:

DATO’ DR. KASSIM THUKIMAN

AHLI PENASIHAT JUMAAH MAJLIS DIRAJA JOHOR

​

ANJURAN: GURU BESAR SAKJ PONTIAN

30 SEPTEMBER 2024

KANDUNGAN

1. MENJELASKAN SEJARAH KESULTANAN JOHOR: KELANGSUNGAN SEBUAH PERADABAN POLITIK MELAYU.
2. MEMERIHALKAN UNDANG-UNDANG TUBUH KERAJAAN JOHOR: PENGASAS TIANG SERI PENTADBIRAN MODEN.
3. MENGHURAIKAN PERANAN JOHOR PENCETUS PERADABAN DAN CITRA KENEGARAAN.
4. MELAHIRKAN BANGSA JOHOR YANG MEMPUNYAI SEMANGAT PATRIOTISME, MAJU DAN BERSATU PADU.

ASAS ILMU

• ILMU SEJARAH: memahami masa lalu untuk masa depan
• ILMU SAINS POLITIK: mendalami literasi politik
• ILMU SOSIOLOGI: mengenal pasti keperluan masyarakat
• ILMU GEOGRAFI: mengenal pasti sesebuah tempat dan demografi
• ILMU HUBUNGAN ANTARABANGSA: meningkatkan jaringan global.

MENGHAYATI SEJARAH

• Sejarah adalah penyelidikan (historia)
• Sejarah adalah fakta
• Sejarah memerihalkan kebenaran
• Sejarah adalah hubungan masa lalu dengan masa kini
• Sejarah adalah pemikiran
• Sejarah adalah pengajaran
• Sejarah membentuk peradaban

PENYELIDIKAN JOHOR

• Raja Ali Haji
• Muhammad Said Suleiman
• Buyong Adil
• Shaharom Husain
• Leonard Andaya
• Winstedt
• Carl Trocky
• Unice Thio
• Ismail Hussien
• A. Samad Ahmad
• Fawzi Basri

​

• Abdullah Zakaria Ghazali
• Rahimah Abdul Aziz
• Mardiana Nordin
• Arbaayah Mohd Nor
• Caroline Wong May Ling
• Ramlah Adam
• Abdul Rahman Tang
• Hanif Lateh
• Shohaimi Esa
• Abdul Rahim Ramli

​

SEJARAH JOHOR

• SEJARAH KESULTANAN JOHOR 1528
• SEJARAH KESULTANAN JOHOR MODEN 1855

PENGENALAN

• Kejatuhan Melaka ditangan Portugis 24 Ogos 1511.
• Johor mewarisi Kesultanan Melaka; Johor menebus maruah politik Melayu.
• Keagungan empayar Johor-Riau-Lingga.
• Sistem Politik Kebangsawanan Melayu; Dinasti Melaka, Bendahara, Temenggong.
• 1855, bermulanya pemerintahan Johor Moden.
• Kesultanan Johor pencetus citra nasional.

SUNGAI JOHOR PUSAT PENTADBIRAN KESULTANAN JOHOR LAMA

• KOTA KARA 1529
• KOTA SAYONG 1535
• KOTA BATU 1540
• SELUYUT 1564
• BATU SAWAR 1587
• KOTA TAUHID 1641
• KOTA TINGGI 1688
• PANCHOR 1716

• RIAU
• LINGGA
• BINTAN
• TEMASIK

DINASTI KESULTANAN MELAKA

1. Sultan Alauddin Riayat Shah II
2. Sultan Muzaffar Shah
3. Sultan Abdul Jalil Shah I
4. Sultan Ali Jalla Abdul Jalil Shah II (Raja Umar)
5. Sultan Alauddin Riayat Shah III (Raja Mansur)
6. Sultan Abdullah Maayat Shah
7. Sultan Abdul Jalil Shah III (Raja Bujang)
8. Sultan Ibrahim Shah
9. Sultan Mahmud Shah II

DINASTI BENDAHARA

1. Sultan Abdul Jalil Riayat Shah IV
2. Sultan Abdul Jalil Rahmat Shah (Raja Kechil)
3. Sultan Sulaiman Badrul Alam Shah
4. Sultan Abdul Jalil Muazzam Shah
5. Sultan Ahmad Riayat Shah
6. Sultan Mahmud Shah III
7. Sultan Abdul Rahman Muazzam Shah
8. Sultan Husain Shah
9. Sultan Ali Iskandar Shah

DINASTI TEMENGGONG

• Dato’ Temenggong Daeng Ibrahim Sri Maharaja (1855-1862)
• Sultan Abu Bakar (1862-1895)
• Sultan Ibrahim (1895-1959)
• Sultan Ismail (1959-1981)
• Sultan Iskandar (1981-2010)
• Sultan Ibrahim (2010 hingga kini)

Dato’ Temenggong Daeng Ibrahim Seri Maharaja (1855-1862)

• Pengasas Johor Moden
• Utamakan pendidikan
• Sistem pentadbiran
• Pelabur asing
• Bangun Iskandar Putri
• Utamakan kedaulatan
• Perjanjian dgn Sultan Ali

Sultan Abu Bakar (1862-1895)

• Diputerakan di Singapura
• Pendidikan Inggeris
• Pembaharuan & pemodenan
• Johor Bahru (1866)
• Sistem pentadbiran
• Majukan ekonomi
• Jemaah Menteri
• Majlis Mesyuarat Kerajaan
• Johor global

Sultan Ibrahim (1895-1959)

• Diputerakan di Singapura
• Paling lama memerintah (Jubli Intan)
• Teruskan legasi SAB
• Asaskan pendidikan
• Kukuh sistem pentadbiran
• Gerak pembangunan
• Hubungan global

Sultan Ismail (1959-1981)

• Diputerakan di JB
• Menjawat TMJ paling lama
• Suri 1 Sultanah Aminah
• Suri 2 Sultanah Nora
• Canselor UTM pertama
• Banyak projek pembangunan
• Pembangunan luar bandar
• Lapangan Terbang Senai
• Pelabuhan Pasir Gudang
• Kawasan Industri Larkin

Sultan Iskandar (1981-2010)

• Diputerakan di JB
• Pernah jadi Raja Muda
• Dilantik sebagai TMJ
• Suri Enche Besar Kalsom
• Sultanah Zanariah
• Canselor UTM kedua
• Pernah jadi YDPA
• PKENJ menjadi Korporat

DYMM SULTAN IBRAHIM & PERMAISURI JOHOR

KEMAHKOTAAN SULTAN JOHOR�23 MAC 2015

KEPADA ALLAH BERSERAH

MUAFAKAT ITU BERKAT

BAHAGIAN KEDUA

• KEDAULATAN JOHOR
• UNDANG-UNDANG TUBUH KERAJAAN JOHOR 14 APRIL 1895

KEDAULATAN JOHOR

• 6 Februari 1819 (Perjanjian Sultan Hussin-Stamford Raffles)
• 5 Mac 1824 (Penguasaan British di Singapura- Major William Farquhar)
• 17 Mac 1824 (Perjanjian London)
• 10 Mac 1855 (Perjanjian Sultan Ali Iskandar Shah – Dato’ Temenggung)
• Nov 1877 (Kesang-Tangkak milik Johor)
• 17 Jun 1862 (Perjanjian Johor-Pahang)

KEDAULATAN JOHOR

• 11 Dis. 1885 (Persetiaan Johor-Britain)
• 14 April 1895 (UUTKJ)
• 19 Okt. 1927 (Perjanjian Johor-Singapura)
• 21 Jan. 1948 (Perjanjian Persekutuan)
• 1 Feb. 1948 (Persekutuan Tanah Melayu)
• 31 Ogos 1957 (Perlembagaan Persekutuan)
• 16 September 1963 (Persekutuan Malaysia)

Perjanjian Sultan Ali & Dato’ Temenggung 10 Mac 1855

• Adalah Sultan Ali hingga keturunan atau ahli waris gantinya telah menyerahkan kerajaan dan sepenuh-penuh hak kuatkuasanya kepada Dato’ Temenggung Ibrahim hingga kepada keturunan atau ahli waris gantinya untuk selama-lamanya akan kesemua tanah daerah takluk Johor kecuali Jajahan Kesang.
• Temenggung Ibrahim akan membayar $5,000 kepada sultan apakala sempurna tanda tangan diturunkan dalam surat itu dan $500 dibayar pada tiap-tiap bulan hingga selama-lamanya mulai 1 Januari 1855.
• Negeri (jajahan) Kesang sahaja tinggal dalam pemerintahan Sultan.
• Sekiranya Jajahan Kesang hendak dijual oleh Sultan, lebih dahulu hendaklah ditawarkan kepada Kompeni Inggeris, kemudian kepada temenggung dengan harga yang sama, setelah itu baharulah ditawarkan kepada orang lain.

sambungan

• Berkenaan dengan hal perniagaan hendaklah dibebaskan dan tiadalah boleh membangkitkan atau menimbulkan apa-apa ditawarkan kepada orang lain.
• Berkenaan dengan hal perniagaan hendaklah dibebaskan dan tiadalah boleh membangkitkan atau menimbulkan apa-apa pergaduhan.
• Sekiranya berbangkit sesuatu perselisihan, bolehlah diserahkan kepada hukuman atau perselesaian Kerajaan India. Kerana adalah perjanjian antara kedua belah pihak diperbuat dengan diketahui oleh kerajaan itu.
• Adalah perjanjian yang diperbuat itu tidaklah mengganggu atau mencacatkan perjanjian yang dibuat dengan Kompeni Inggeris bertarikh pada 2 Ogos 1824.

Perjanjian Johor & Pahang �17 Jun 1862

• Johor dan Pahang mengaku bersahabat selama-lamanya.
• Jika Johor mendapat kesusahan kerana diserang musuh, Pahang hendaklah membantu.
• Jika Pahang diserang musuh, Johor hendaklah menghantar bantuan.
• Sungai Endau dan Pulau Tioman telah ditentukan sebagai sempadan antara Johor dengan Pahang.

sambungan

• Rakyat kedua-dua belah pihak mempunyai kebebasan atau hukum yang sama.
• Rakyat Inggeris hendaklah dibenarkan berniaga dan mendapat kebebasan atau hukum yang sama seperti rakyat negeri.
• Sekiranya berbangkit apa-apa perselisihan antara kedua-dua belah pihak, perselisihan itu hendaklah diserahkan kepada kerajaan Inggeris untuk diselesaikan.
• Mana-mana pihak tidak boleh membuat perhubungan dengan kerajaan asing dengan tidak setahu Inggeris.

Persetiaan Johor & Inggeris (11 Disember 1885)

• Hendaklah kerajaan Inggeris Negeri-Negeri Selat dan kerajaan Johor sentiasa dengan tulus ikhlas menjalankan ketetapan isi negeri dan bersatu menjaga langgaran musuh dari dalam atau luar. Serta sama-sama serah menyerah orang-orang salah.
• Kerajaan Johor akan bersama-sama menyempurnakan, diminta bersama-sama membuat ikhtiar kerana menyenangkan perniagaan dan bersama-sama mengadakan jalan darat menerusi dari Johor ke Pahang.
• Bila dikehendaki kerajaan Johor boleh menerima seorang pegawai Inggeris yang berpangkat pegawai pemerintah serta disediakan tempat rumah kediamannya.

sambungan

• Wang perbelanjaan yang digunakan di Negeri-Negeri Selat diaku boleh digunakan di dalam negeri Johor, iaitu dengan sama harganya dan dapat tukarannya dari kerajaan Negeri-Negeri Selat.
• Sekalian pegawai-pegawai Inggeris bila-bila masa dibebaskan melalui laut Johor dan ditetapkan sempadan laut ialah tiga batu dari pantai dan mana-mana tempat yang kurang daripada enam batu hendaklah dianggarkan sama tengah antara keduanya.
• Johor tiada boleh membuat perjanjian atau membuat sebarang perhubungan bertulis dengan kerajaan lain dan tiada boleh campur tangan dalam pekerjaan atau pemerintahan lain-lain Negeri Melayu atau memberi sagu hati kepada lain daripada rakyat Inggeris. Kiranya hendak dijalankan lebih dahulu hendaklah dengan kebenaran kerajaan Inggeris.
• Kerajaan Inggeris menyertakan dan mengaku akan Yang Maha Mulia Maharaja Johor dan waris gantinya memakain gelaran ‘Sultan’ bagi negeri dan jajahan Johor.

PERLEMBAGAAN

• Johor mengasaskan perlembagaan bertulis yang dinamakan Undang-Undang Tubuh Kerajaan Johor pada 14 April 1895.
• Mengandungi bidang kuasa raja, hal ehwal kerabat diraja, sistem pentadbiran, dan pelbagai perkara.

UUTKJ 14 April 1895 @ 24 Hari Rabiulawal 1313

• Diasaskan oleh Almarhum Sultan Abu Bakar dengan sokongan kuat para pembesar kanan.
• Perlembagaan pertama dalam Sistem Kesultanan Johor Moden.
• Menggambarkan tiang seri pembentukan sebuah negeri dan kerajaan.
• Mengasaskan sistem pentadbiran moden yang memacu kemajuan dan pembangunan Johor.
• Mengukuhkan pembentukan Bangsa Johor yang bersepadu dan inklusif.

​

Perkara 2 UUTKJ

Raja itu hendaklah daripada bangsa Melayu dan darah raja yang turunan daripada pemerintah-pemerintah Johor dan lelaki dan beragama Islam dan demikian juga pihak-pihak yang dikatakan “waris” dan “waris yang kedua” dan “waris yang lain”.

Perkara 3 UUTKJ

Raja itu (di belakang daripada masa raja yang ada ini) hendaklah daripada zuriat yakni keturunan daripada tubuh badan darah daging Yang Maha Mulia Sultan Yang Dipertuan Abu Bakar ibni almarhum Ibrahim dan hendaklah yang demikian yang diaku sebenarnya sah dan halal dan adalah zuriat yang boleh menjadi raja itu daripada anak cucu cicit dan sebagainya yang keturunan daripada sebelah lelaki dahulu lepas satu keturunan lain pula hingga akhirnya yakni tiada sekali-kali boleh dan tiada sah diperajakan yang lain daripada zuriat Yang Maha Mulia Sultan Abu Bakar itu selagi ada keturunannya.

Perkara 7 UUTKJ

“Waris” itu (seperti yang ada tersebut dalam kenyataan (b) digelar akan dia “Tengku Mahkota Johor” dan bermaknalah gelaran itu yakni bakal raja dan demikian tiadalah boleh dipakai oleh atau diletakkan atas seseorang anak raja yang bukan tertentu bakal yang akan menjadi ganti raja.

.

​

Perkara 8 UUTKJ

“Waris” itu tiada sekali-kali berkuasa atau boleh campur di dalam sesuatu perkara negeri atau kerajaan melainkan jikalau ada titah perintah raja kepadanya yang telah diberitahu kepada Jemaah Menteri dan demikian juga “waris yang kedua” dan “waris yang lain” dan kerabat-kerabat raja yang lain-lain.

BAHAGIAN KETIGA

• JOHOR MENGASASKAN CITRA KENEGARAAN

JOHOR PENGASAS CITRA KENEGARAAN

07

SISTEM PENTADBIRAN MODEN

08

JOHOR GLOBAL

10

KESEPADUAN BANGSA JOHOR

09

GERAKAN NASIONALISME

MUAFAKAT BANGSA JOHOR

BANGSA JOHOR

PERLEMBAGAAN

• Johor mengasaskan perlembagaan bertulis yang dinamakan Undang-Undang Tubuh Kerajaan Johor pada 14 April 1895.
• Mengandungi bidang kuasa raja, hal ehwal kerabat diraja, sistem pentadbiran, dan pelbagai perkara.

PUSAT PENTADBIRAN UTAMA

EKONOMI

• Johor memajukan pertumbuhan ekonomi moden dengan penanaman gambir, ladang hitam, getah, pertanian, perlombongan dan sebagainya.
• Johor jadi pengeluar gambir dan lada hitam dunia (1844-1917)

NASIONALISME

• Gerakan anti Malayan Union bermula di Batu Pahat, Johor pada 9 Februari 1946 di Masjid Jamek BP.
• Pergerakan Melayu Semenanjung Johor dan Kesatuan Melayu Johor.
• Akhirnya, UMNO ditubuhkan pada 11 Mei 1946 di Istana Besar JB.

11 Mei 1946 di Istana Besar JB

KEDUDUKAN ISLAM

• Perkara 57 UUTKJ yang menjelaskan Islam sebagai agama negeri, Johor melaksanakan undang-undang Islam yang dibawa dari Turki serta pendidikan agama.

MASJID SULTAN ABU BAKAR

BANGSA JOHOR

• Johor mengasaskan perpaduan nasional dengan menyatupadukan bangsa Melayu dan pembentukan bangsa Johor.
• Muafakat itu Berkat.

SIFAT ORANG JOHOR

KESELAMATAN

• Johor negeri pertama menubuhkan pasukan keselamatan yang dinamakan Johore Volunteers Force dan Johore Military Forces (kini Timbalan Setia Negeri).
• Terlibat menjaga keamanan negeri akibat peristiwa rusuhan askar India dan gerakan PKM di Batu Pahat dan Bukit Kepong.

TIMBALAN SETIA NEGERI

BAHASA MELAYU

• Kongres Bahasa dan Persuratan 1956 di Johor Bahru telah mengisytiharkan Bahasa Melayu sebagai Bahasa Kebangsaan.
• Dewan Bahasa dan Pustaka dan Maktab Perguruan Bahasa di Johor Bahru.
• Pakatan Belajar Mengajar Bahasa Melayu Diraja (1888)

PENDIDIKAN

• Enakmen Pendidikan 1902 telah mewajibkan kanak-kanak berusia 7 tahun untuk mendapat pendidikan. Dalam pada itu, Johor telah membangunkan pendidikan di seluruh negeri termasuk pendidikan agama.

GLOBAL

• Sultan Abu Bakar melakarkan hubungan diplomatik antara Johor dengan negara-negara lain, yang sekaligus menempatkan Johor dalam peta antarabangsa.
• Merancakkan kegiatan ekonomi Johor.
• Kurniaan bintang dan darjah kebesaran.

BUDAYA JOHOR

• Pendidikan
• Makanan
• Kebudayaan
• Pakaian
• Kesenian: Zapin
• Muzik: Ghazal
• Seni bina dan lain-lain

• JOHOR-RIAU-LINGGA PUSAT PERSURATAN
• BUKHARI AL-JOHORI
• TUN SERI LANANG
• RAJA ALI HAJI
• RAJA HAMIDAH
• DATO MOHD SAID SULAIMAN
• DATO ABDUL RAHMAN ANDAK

PERSURATAN

​

YB Dato’ Seri Amar Diraja �Dato’ Abdul Rahman Andak

Setiausaha Kerajaan Negeri Johor yang pertama.

Seorang pentadbir yang bijaksana.

Memainkan peranan penting memajukan negeri Johor.

Menyusun sistem pentadbiran kerajaan negeri.

Difitnah oleh Kolonial British, akhirnya ‘direhatkan’ oleh Sultan Ibrahim Johor.

​

IKON POLITIK JOHOR

YB Dato’ Onn Jaafar, Pejuang Kemerdekaan

Ayah, Dato’ Jaafar Muhammad

Isteri, Datin Halimah

Pengasas pertubuhan @ parti:

Pergerakan Melayu Sem. Johor

Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu (UMNO)

Parti Negara (PN)

Pengasas RIDA (MARA)

Pegawai Daerah Batu Pahat

Menteri Besar Johor

Profesor Diraja Ungku Abdul Aziz bin Ungku Abdul Hamid

Isteri, Allahyarhamah Puan Azah Aziz.

Anak, Tan Sri Dr. Zeti Akhtar Aziz.

Sumbangan beliau yang berimpak termasuklah:

Ketua Pengarah, Dewan Bahasa dan Pustaka yang pertama.

Naib Canselor, Universiti Malaya.

Pengasas Lembaga Urusan dan Tabung Haji.

Pengasas Angkatan Koperasi Kebangsaan (ANGKASA).

Pemikir negara dalam bidang pendidikan dan ekonomi.

TOKOH-TOKOH JOHOR

• Dato’ Jaafar Muhammad
• Dato’ Abdul Rahman Andak
• Dato’ Muhamad Salleh Perang
• Dato’ Muhamad Said Suleiman
• Dato’ Awaluddin
• Dato’ Muhammad Ibrahim Munshi
• Dato’ Onn Jaafar
• Dato’ Abdul Rahman Yassin
• Dr. Hamzah Haji Taib
• Dr. Awang Hassan
• Saadon Jubir dan ramai lagi

Kesimpulan

• KESULTANAN JOHOR MODEN adalah pengasas citra sebuah kenegaraan
• Bermulanya kesepaduan nasional BANGSA JOHOR.
• Meninggalkan khazanah & legasi hebat.
• JOHOR DARUL TA’ZIM penerus sebuah kerajaan yang maju, moden, progresif dan global.

Muafakat Bangsa Johor

• Kepada Allah Berserah
• Muafakat itu Berkat
• Johor Mesti Jadi Johor
• Johor; Luaskan kuasamu

DOA JOHOR

“Pelihara dan lindungi apalah kiranya akan rakyat dan negeri ini, semoga berada dalam keadaan selamat dan sejahtera, aman dan damai, hidup tenteram dan bahagia, menjalin muhibbah dan bersatu padu dalam menghadapi apa jua ujian dan cabaran. KepadaMu jualah Ya Allah, doa kami mohon diperkenan dan diterima”.

​

MUAFAKAT JOHOR

Dari Masai pergi ke Segamat,

Singgah di Yong Peng untuk bersolat,

Marilah kita kukuhkan muafakat,

Agar hidup bertambah berkat.

MUAFAKAT JOHOR - UTM

Sekian,

terima kasih.