Afrikaans Huistaal

elegie vir my toekomstige vrou deur André Letoit

Dr. Cecilia Klopper

curaparent.co.za

Inhoudsopgawe

​

Digter

Titel

Funksionele tipografie

Woordverklarings

Verstegniese aspekte

Tema en boodskap

Stemming en toon

Analise

​

​

​

​

Digter

​

​

​

André Letoit alias Koos Kombuis

• Digter, sanger, roman- en liedjieskrywer van onder andere Bicycle sonder slot en Lisa se klavier
• Was vryskutskrywer vir Huisgenoot
• Werk ook as versekeringsagent
• Raak betrokke by die alternatiewe Afrikaanse musiekbeweging
• Hy het werklik op ‘n stadium in ‘n kombuis gewoon, vandaar sy bynaam

Titel

​

​

​

Titel

• ‘n Mens verwag ‘n vrolike gedig as dit oor jou huweliksbevestiging handel
• ‘n Elegie is gewoonlik ‘n treursang, maar in die gedig is dit meer sinies en satiries
• Ironiese kontras- die spreker treur oor sy toekomstige vrou wat hy gaan verloor
• Die gedig handel oor die ontnugtering na die huwelik
• Dit voorspel ‘n hartseer gedig oor iets wat betreurenswaardig is
• Dit suggereer dat die man aan die woord nog nie getroud is nie, maar dink aan sy toekomstige vrou

​

Funksionele tipografie

Hoe lyk die gedig op papier?

​

​

​

Funksionele tipografie/ digvorm

• 50 Versreëls
• Vyf strofes
• Inkeping: Versreëls 4-10, 17-22, 31-37 & 41-48
• Vrye vers:
• Geen vaste rympatroon
• Wisselende lengte van versreëls en strofes
• Enjambement- geen leestekens aan einde van versreëls
• Geen hoofletters
• Alles eintlik net een sin
• Bindmiddels: 
• Herhaling “of” Polisindeton
• Enjambement
• Die hele gedig is in Italics (skuinsdruk) gedruk 
• Alliterasie & assonansie

​

​

Funksionele tipografie/ digvorm

• Elegie – treursang/ klaaglied/somber
• Satire- spot met menslike swakhede
• Twee dele dui op veranderinge/ wendings
• Versreël 28: hulle trou ten spyte van teenkanting
• Versreël 45: ontnugtering na die huwelik

​

​

​

Woordverklarings

​

​

​

Woordverklarings

• Elegie
• Populêre liedjies
• Sessiondansvloer
• Hippiekolonie

​

• Profiel
• Assuransieagent

​

• Platoniese

​

• Dogmatiek

​

• ‘n Treursang
• Liedjies wat gewild is by die breë publiek
• ‘n Dansplek in die jare 70
• Die saamkomplek van jeugdiges (tieners) wat die waardes van die samelewing oorboord gooi.
• ‘n Gesig van die kant gesien- die sybeeld
• Iemand wat versekering verkoop

​

• ‘n Vriendskap wat nie op ‘n romantiese verhouding dui nie

​

• Die Wetenskap van geloofsdogmas

​

Verstegniese aspekte

​

​

​

Verstegniese aspekte

• Progressie

​

• Regressie 
• Ironie  
• Teenstrydigheid 

​

​

• Ek-verteller
• Polisindeton 

​

• Prosaïese styl
• Satire

​

​

​

​

• Strofe 1-5 die verskillende fases van hul verhouding
• Versreël 23: “daarna”
• Emosionele agteruitgang: van opgewondenheid na teleurstelling
• Versreël 4: hy het klaar vergeet waar hy haar ontmoet het
• Versreëls 33-37: hy sê dat die mense gaaf is, maar dan sê hy dat hy hulle nie goed ken nie. Hoe kan hy dan weet dat hulle gaaf is?
• Versreëls 1- 6: ‘…sal nooit die dag vergeet …” maar dan kan hy nie onthou waar hy haar ontmoet het nie.
• Hy verwoord en beskryf sy eie gevoelens
• Versreëls 5 & 6: Voegwoordherhaling van “of” dui die verskillende moontlikhede aan
• Verteltrant met geen vaste strofe-indeling of rympatroon nie
• Spot met menslike swakhede

Verstegniese aspekte

• Dubbelpunt

​

​

​

• Inkeping

​

• Suggestie

​

​

• Ironie

​

• Sarkasme

​

​

​

• Versreël 4: in ‘n ongewone posisie aan die begin van die versreël. Die moontlikhede waar hy haar kon ontmoet het volg daarna. Dit hef ook die inkeping uit.
• Versreël 30: as isolasie gebruik. Beklemtoon die gedagte dat haar ouers nie by die kerk was nie.
• Versreël 4: dui op die onsekerheid van die plek
• Versreël 31: noem die mense op wat in die kerk was
• Versreëls 33 & 34: daar word gesuggereer dat sy pa en ma geskei is en dat sy pa weer getrou het. Hy sien hulle selde daarom ken hy hulle nie goed nie.

​

• Versreël 30: haar familie het nie troue toe gekom nie
• Versreël 35-37: hy sien hulle min
• Versreël 34: “gawe mense”

Verstegniese aspekte

• Beeldspraak:
• Metafoor

​

• Klanknabootsing
• Alliterasie
• Assonansie
• Cliché
• Voorplasing

​

• Herhaling

​

​

​

• Die vergelyking sonder ‘nes, net soos of soos’
• Versreël 21-22: Die geur van haar hare en die geur van kougom word met mekaar vergelyk
• Versreël 44: “hahaha!” Onamatopee
• Verhelder in turkoois
• Verhelder in geel
• Versreël 22: “ -oh baby” Dui op liefde en verrukking
• Versreëls 14 & 16: “hippiekolonie” beklemtoning van sy hunkering na vryheid/ ongebondenheid.
• Dit is bindingsmiddel in die vrye vers
• Versreël 24: “uit” beklemtoon dat haar ouers hom weggejaag het en nie die troue goedgekeur het nie.

Verstegniese aspekte

• Kontras

​

• Niestandaardafrikaans 

​

• Versreëls 4 & 5: plekke van genot soos die “sessiondansvloer” (genotvolle atmosfeer) x biduur (gewyde atmosfeer)
• Versreëls 5 & 21: “oh baby”, “sessiondansvloer” & “ ek smaak jou”

​

​

​

Tema en boodskap

​

​

​

Tema en boodskap

​

​

Stemming en toon

​

​

​

Stemming & Toon

​

​

Analise

​

​

​

Strofe 1� Die ontmoeting

1. ek sal nooit die dag vergeet toe ek jou
2. ontmoet het nie (net soos in die
3. populêre liedjies)
4. : dit was op die skaatsbaan * ironie *dubbelpunt- moontlikhede volg daarna
5. of op die sessiondansvloer * polisindeton – herhaal voegwoorde/ beklemtoning
6. of dalk by die biduur
7. (hoewel die soort * stereotipering- gelowige meisies stel nie in hom belang nie.
8. wat jy by bidure ontmoet
9. gewoonlik nie lank
10. hou nie)

Strofe 1� Die ontmoeting - Analise

1. ek sal nooit die dag vergeet toe ek jou
2. ontmoet het nie (net soos in die
3. populêre liedjies) ek kan net nie onthou waar dit was nie…
4. :was dit op die skaatsbaan * ironie * dubbelpunt met isolasie as funksie
5. of op die sessiondansvloer * Inkeping beklemtoon die onsekerheid
6. of dalk by die biduur?
7. (hoewel die soort
8. wat jy by bidure ontmoet
9. gewoonlik nie lank
10. hou nie)

Strofe 2� Die hofmakery

11 ek het jou uitgeneem

12 op my motorfiets (boksburgmeer

13 of milky lane in hillbrow of

14 daai hippiekolonie in Berea - ek 

15 had altyd ‘n voorliefde vir

16 hippiekolonies) en jy het

17 verlief geraak op my

18 toe jy my profiel in die

19 - nee wag- toe ek* parentese, hy korrigeer homself

20. in jou oor fluister
21. “ek smaak jou” (jou hare
22. het effens na kougom geruik- oh baby) * cliché, dui op liefde en verrukking

​

​

​

Strofe 2� Die hofmakery – Analise

11 ek het jou uitgeneem

12 op my motorfiets (na boksburgmeer * karaktereienskap 1- ry graag motorfiets (buiteluglewe / vryheid)

13 of milky lane in hillbrow of

14 daai hippiekolonie in Berea- ek * Aandagstreep: vestig die leser se aandag op karaktereienskap 2 (sorgeloosheid)

15 het altyd ‘n voorliefde vir

16 hippiekolonies gehad) en jy het

17 verlief geraak op my

18 toe jy my profiel in die

19 - nee wag, ek wil liewer nie sê nie- toe ek * Parentese/ invoeging- hy bedink homself, val homself in rede

20. in jou oor fluister
21. “ek is lief vir jou” (jou hare * Spreker se direkte woorde- hy was lief vir haar
22. het effens na kougom geruik- o… ek was so verlief op jou)

​

​

​

Strofe 3� Die ontmoeting en afkeur van haar ouers

23 daarna het ek jou ouers ontmoet

24 hulle het my uit die huis uitgejaag* herhaling van ‘uit’ dui op afstand

25 (vermoedelik vanweë my lang hare en baard-

26 uit die mode sedert jan van riebeeck en oom paul se tyd-

27 ek weet nooit wanneer die tyd reg is nie)

Strofe 3 Analise� Die ontmoeting en afkeur van haar ouers

23 daarna het ek jou ouers ontmoet

24 hulle het my uit die huis uitgejaag

25 (vermoedelik omdat ek lang hare en ‘n baard gehad het -

26 dit was mode in Jan van Riebeeck en Paul Kruger se tyd

27 waarom nie nou meer nie? Ai, my tydsberekening is altyd verkeerd)

Strofe 4� Die huweliksbevestiging

28 maar uiteindelik*

29 het ons tóg* getrou: jy was * Akuutteken dui op teenkanting

30 so bly: niemand het opgedaag by die kerk nie

31. behalwe die dominee
32. en ‘n paar assuransieagente
33. (onder andere my pa, saam met sy * Parentese is ironies
34. vrou:* gawe mense, darem, * Suggestie dat sy pa en ma geskei is
35. as jy hulle leer ken; ongelukkig
36. ken ek hulle
37. nie so goed nie) * Suggestie dat hy hulle min sien

Strofe 4- Analise� Die huweliksbevestiging

28 maar uiteindelik

29 het ons tóg* getrou: jy was * akkuutteken- beklemtoon daar was teenkanting

30 so bly dat ons kon trou: niemand het egter opgedaag by die kerk nie

31. behalwe die dominee
32. en ‘n paar versekeringsagente, vriende
33. (onder andere my pa, saam met sy
34. vrou: gawe mense, darem,
35. as jy hulle leer ken; ongelukkig
36. ken ek hulle
37. nie so goed nie)

Strofe 5� Die ontnugtering na die huweliksbevestiging

38 daarna het ons, soos altyd, saam

39 geleef (leef?) soos al die ander * Suggestie dat hulle nie ‘n gelukkige lewenswyse het nie.

40 mense (mense?) en* Sinies: ouers is nie menswaardig nie.

41. nie meer toptwintig * Tipografiese inkeping- dui op ontnugtering/ verandering na troue
42. geluister nie;
43. ek het altyd gedog
44. ek was verlief op jou (hahaha!)
45. maar* toe eers, toe vang ek * Dui op ontnugtering
46. die hele triek:
47. alles gaan om skreeuende bybies * Geluid 1 irriteer spreker
48. en kombuiskaste wat piep* Geluid 2 irriteer spreker

49 en die huwelik is ‘n duur prys om te betaal* slotsom van die spreker

50 vir ‘n lewe vol platoniese dogmatiek

​

Strofe 5� Na die huweliksbevestiging - Analise

38 daarna het ons, soos altyd, saam

39 geleef (het ons werklik geleef?) soos al die ander

40 getroude paartjies en

41. nie meer lekker dinge saamgedoen soos om toptwintig
42. te luister nie;
43. ek het altyd gedink
44. dat ek verlief was op jou (wat ‘n grap!)
45. maar toe eers, toe vang ek
46. die hele truuk:
47. alles gaan om skreeuende babas
48. en kombuiskaste wat piep, alledaagse irritasies

49 en die huwelik is ‘n duur prys om te betaal

50 vir ‘n lewe sonder romantiek (soos vriende) waar teëpraat nie geduld word nie…

Kontak my gerus

ceciliaklopper@gmail.com

DANKIE!