CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI BÀI HỌC NGÀY HÔM NAY!

CaO

CO₂

KHỞI ĐỘNG

Vôi sống (CaO), carbon dioxide (CO₂) đều là hợp chất oxide. Vậy oxide là gì, chúng có tính chất hóa học và ứng dụng như thế nào?”

BÀI 10. OXIDE

NỘI DUNG BÀI HỌC

THẢO LUẬN NHÓM

Oxide kim loại

Oxide phi kim

THẢO LUẬN NHÓM

Em hãy đọc thông tin mục I – SGK tr.44 và thực hiện nhiệm vụ:

• Phân loại oxide theo tính chất hóa học
• Cách đọc tên của oxide
• Trả lời câu hỏi – SGK tr.45.

Cho các sơ đồ phản ứng sau:

(1) …?… + O₂ → Al₂O₃ (2) P + …?... → P₂O₅

(3) S + …?... → SO₂ (4) Mg + O₂ → …?...

Hoàn thành các phương trình hóa học và đọc tên các sản phẩm tạo thành.

b) Phân loại

Dựa vào thành phần nguyên tố

Dựa vào tính chất hóa học

Oxide kim loại

Oxide phi kim

Oxide acid

Oxide base

Oxide lưỡng tính

Oxide trung tính

Kim loại + oxygen:

2Ba + O₂ → 2BaO

Phi kim + oxygen:

C + O₂ → CO₂

c) Quy tắc gọi tên oxide

Tên nguyên tố + oxide

Tên nguyên tố (hóa trị của nguyên tố) + oxide

(Tiền tố nguyên tử của nguyên tố) Tên nguyên tố + (tiền tố chỉ số nguyên tử oxygen) oxide.

Zinc oxide: ZnO

CO: carbon monoxide hoặc carbon (II) oxide.

CO₂: carbon dioxide hoặc carbon (IV) oxide.

Fe₂O₃: iron (III) oxide

TIỀN TỐ CHỈ SỐ NGUYÊN TỬ

HOẠT ĐỘNG NHÓM

Nhóm chẵn: Tìm hiểu tính chất hóa học của oxide acid.

Nhóm lẻ: Tìm hiểu tính chất hóa học của oxide base.

Thí nghiệm 1: Tìm hiểu tính chất hóa học của oxide acid.

Chuẩn bị

• Dung dịch hydrochloric acid HCl 0,1 M.
• Thìa lấy hóa chất.
• Ống thủy tinh hình chữ L, nút cao su.
• Ống nghiệm (1) đựng khoảng 1 gam đá vôi (CaCO₃) đã đập nhỏ.
• Ống nghiệm (2) đựng nước vôi trong Ca(OH)₂.

Thí nghiệm 1: Tìm hiểu tính chất hóa học của oxide acid.

Tiến hành

Yêu cầu

• Nêu hiện tường xảy ra khi mới dẫn khí carbon dioxide vào nước vôi trong và khi dẫn khí carbon dioxide vào nước trong một khoảng thời gian.
• Nhận xét về sản phẩm khi cho oxide acid tác dụng với base.

Cho vào ống nghiệm (1) khoảng 3 ml dung dịch hydrochloric acid 0,1 M để điều chế khí carbondioxide.

Đậy ống nghiệm bằng nút cao su có ống thủy tinh hình chữ L xuyên qua.

Dẫn khí carbon dioxide vào ống nghiệm (2). Quan sát.

Thí nghiệm 1: Tìm hiểu tính chất hóa học của oxide acid.

Thí nghiệm 2: Tìm hiểu tính chất hóa học của oxide base.

Chuẩn bị

• Bột CuO.
• Dung dịch H₂SO₄ loãng.
• Thìa hóa chất, ống nghiệm.

Tiến hành

• Cho vào ống nghiệm 1 thìa nhỏ CuO.
• Thêm khoảng 3ml dung dịch H₂SO₄.
• Lắc đều ống nghiệm và quan sát.

Yêu cầu

• Nêu hiện tượng của thí nghiệm và giải thích.
• Nhận xét về sản phẩm khi cho oxide base tác dụng với acid.

Thí nghiệm 2:

Tìm hiểu tính chất hóa học của oxide base.

Dung dịch bị vẩn đục.

CO₂ + Ca(OH)₂

→ CaCO₃ +H₂O

Do tạo thành kết tủa trắng calcium carbonate.

Sau một khoảng thời gian, dung dịch trong trở lại

CO₂ + CaCO₃ + H₂O → Ca(HCO₃)₂

Do CO₂ hòa tan kết tủa trên

Nhận xét: Oxide acid tác dụng với base tạo thành muối và nước.

Xuất hiện dung dịch màu xanh da trời

CuO + H₂SO₄

→ MgCl₂ + H₂O

Do bột CuO màu đen tan trong dung dịch H₂SO₄

Nhận xét: Oxide base tác dụng với acid tạo thành muối và nước.

Từ thí nghiệm 1, hãy rút ra kết luận tính chất hóa học của oxide acid và trả lời câu hỏi mục II.1 – SGK tr.46

Từ thí nghiệm 2, hãy rút ra kết luận tính chất hóa học của oxide base.

1. Oxide acid

Oxide acid

Dung dịch base

Muối

Nước

Ví dụ

• CO₂ + Ca(OH)₂ → CaCO₃ +H₂O
• SO₂ + Ca(OH)₂ → CaSO₃ + H₂O
• SO₃ + 2NaOH → Na₂SO₄ + H₂O
• P₂O₅ + 6NaOH → 2Na₃PO₄ + 3H₂O

Viết phương trình hóa học của phản ứng giữa SO₂ và dung dịch NaOH minh họa cho tính chất hóa học của sulfur dioxide.

2NaOH

SO₂

Na₂SO₃

H₂O

2. Oxide base

Oxide base

Dung dịch acid

Muối

Nước

Ví dụ

• Fe₂O₃ + 6 HCl → 2FeCl₃ + 3H₂O
• Na₂O + 2HCl → 2NaCl + H₂O
• CaO + H₂SO₄ → CaSO₄ + H₂O
• CuO + H₂SO₄ → MgCl₂ + H₂O

Các em hãy đọc thông tin mục II.3, 4 – SGK tr.46 và thực hiện nhiệm vụ:

1. Tìm hiểu về oxide lưỡng tính và oxide trung tính.

2. Trả lời câu hỏi mục II.4 – SGK tr.47

1. Viết phương trình hóa học minh họa cho tính chất hóa học của oxide base và oxide acid. Lấy magnesium oxide và sulfur dioxide làm ví dụ.

2. Cho các oxide sau: CaO, Fe₂O₃, SO₃, CO₂, CO.

Oxide nào có thể tác dụng với:

a) Dung dịch HCl.

b) Dung dịch NaOH.

Viết các phương trình hóa học. Hãy cho biết các oxide trên thuộc loại oxide nào?

3. Oxide lưỡng tính

Oxide lưỡng tính

Dung dịch acid

Muối

Nước

Ví dụ

• Al₂O₃ + 2NaOH → 2NaAlO₂ + H₂O
• Al₂O₃ + 6HCl → 2AlCl₃ + 3H₂O

Dung dịch base

4. Oxide trung tính

Oxide trung tính (oxide không tạo muối) không tác dụng với dung dịch acid và dung dịch base.

Ví dụ

1

Tính chất hóa học của oxide base (MgO): tác dụng với acid tạo thành muối và nước:

Tính chất hóa học của oxide acid (SO₂): tác dụng với base tạo thành muối và nước:

2

Các oxide tác dụng với HCl là oxide base: CaO, Fe₂O₃.

Các oxide tác dụng với NaOH là oxide acid: SO₃, CO₂.

Oxide trung tính: CO.

LUYỆN TẬP

Câu 1: Oxit bắt buộc phải có nguyên tố nào?

D. Oxygen

A. Halogen

B. Hydrogen

C. Sulfur

Câu 2. Hãy chỉ ra oxide base trong các oxide sau: P₂O₅, CaO, CuO, BaO, Na₂O.

B. CaO, CuO, BaO, Na₂O.

A. P₂O₅, CaO, CuO.

C. BaO, Na₂O, P₂O₅

D. P₂O₅, CaO, Na₂O

Câu 3. Công thức hóa học của iron (II) oxide là

C. FeO

A. Fe₂O₃

B. Fe₃O₄

D. FeCl₂

Câu 4. Oxi hóa 5,6 gam Fe, thu được 8g oxit sắt. Tìm công thức hóa học của oxit sắt và gọi tên.

B. Fe₂O₃: iron (III) oxide

A. FeO: iron (III) oxide

C. FeO: iron oxide

D. FeO: iron (II) oxide

Câu 5. Tên gọi của P₂O₅ là:

A. Diphosphorus pentoxide.

B. Phosphorus oxide.

C. Phosphorus dioxide.

D. Pentaphosphorus dioxide.

Câu 1. Tên gọi của SO₃ là:

B. Sulfur trioxide

A. Sulfur dioxide

C. Carbon dioxide

D. Sulfur oxide

Câu 7. Công thức hóa học của iron (III) oxide là:

A. Fe₂O₃

B. Fe₃O₄

C. FeO

D. FeCl₂

VẬN DỤNG

PHIẾU BÀI TẬP

Họ và tên:…………………………………………………………… Lớp: ……………

Câu 1: Vôi bột (CaO) để lâu ngày trong không khí sẽ bị kết cứng. Hãy giải thích hiện tượng trên và viết phương trình hóa học. Biết CaO hòa tan trong nước tạo thành Ca(OH)₂.

….…………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………

Câu 2: Cho các oxide sau: CO₂, P₂O₅, SO₂, CaO, MgO, SiO₂.

Oxide nào là oxide acid? Oxide nào là oxide base? Viết PTHH minh họa.

.….…………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………

Câu 1: Vôi bột (CaO) để lâu ngày trong không khí sẽ bị kết cứng. Hãy giải thích hiện tượng trên và viết phương trình hóa học. Biết CaO hòa tan trong nước tạo thành Ca(OH)2.

Câu trả lời

Vôi bột (CaO) để lâu ngày trong không khí sẽ bị kết cứng là do CaO tác dụng với H₂O trong không khí tạo thành Ca(OH)₂, sau đó Ca(OH)₂ tác dụng với SO₂, CO₂.

Câu 2: Cho các oxide sau: CO2, P2O5, SO2, CaO, MgO, SiO2.

Oxide nào là oxide acid? Oxide nào là oxide base? Viết PTHH minh họa.

Các oxide base, tác dụng với dung dịch HCl : CaO, MgO.

Các oxide acid tác dụng với NaOH: P₂O₅, SO₂, CO₂, SiO₂

Câu trả lời

• Oxide là hợp chất hóa học gồm hai nguyên tố, trong đó có một nguyên tố là oxygen.
• Các oxide được chia làm bốn loại: oxide base; oxide acid; oxide lưỡng tính, oxide trung tính.
• Oxide acid tác dụng với dung dịch kiềm tạo thành muối và nước.
• Oxide base tác dụng với dung dịch acid tạo thành muối và nước.
• Oxide lưỡng tính vừa tác dụng được với dung dịch acid, vừa tác dụng được với dung dịch base tạo thành muối và nước.
• Oxide trung tính không tác dụng với dung dịch acid, dung dịch base.

EM ĐÃ HỌC

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

Ôn lại kiến thức đã học

Làm bài tập Bài 10 – SBT Khoa học tự nhiên 8.

Đọc và tìm hiểu trước nội dung Bài 11: Muối.

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ LẮNG NGHE BÀI GIẢNG HÔM NAY!