หน่วยการเรียนรู้ที่ 1

เครื่องมือและเทคโนโลยีทางภูมิศาสตร์

คาบที่ 1

ตัวชี้วัด

ใช้เครื่องมือทางภูมิศาสตร์ในการรวบรวม วิเคราะห์ และนำเสนอข้อมูลภูมิสารสนเทศอย่างมีประสิทธิภาพ (ส 5.1 ม.4-6/1)

ผังสาระการเรียนรู้

1. แผนที่

แผนที่ คือ เครื่องมือที่ให้ข้อมูลทางภูมิศาสตร์ โดยแสดงข้อมูลบนพื้นราบ ด้วยการย่อส่วนให้เล็กลง และใช้สี เส้น เครื่องหมาย สัญลักษณ์ ทิศทาง และมาตราส่วนที่กำหนดขึ้นมาแทนสิ่งที่ปรากฏอยู่บนผิวโลก

เครื่องมือทางภูมิศาสตร์

การจำแนกชนิดของแผนที่

การจำแนกตามลักษณะรายละเอียดที่ปรากฏบนแผนที่ แบ่งได้ 2 ชนิด คือ

∙ แผนที่ลายเส้น

แผนที่ซึ่งแสดงรายละเอียดในพื้นที่ด้วยเส้น ซึ่งอาจเป็นเส้นตรง

เส้นโค้ง หรือเส้นใด ๆ ที่ประกอบเป็นรูปแบบต่าง ๆ เช่น แม่น้ำแสดงด้วยเส้นคู่ขนาน อาคารแสดงด้วยเส้นประกอบกันเป็นรูปเหลี่ยม

ตัวอย่างแผนที่ลายเส้นเส้นทางบริเวณอำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่

คือ แผนที่ที่ทำจากรูปถ่ายทางอากาศของภาพภูมิประเทศทั้งหมดหรือบางส่วน เพื่อนำมาใช้แทนแผนที่หรือเพิ่มเติมแผนที่ให้สมบูรณ์

∙ แผนที่รูปถ่าย

ตัวอย่างแผนที่รูปถ่ายบริเวณอำเภอถลาง จังหวัดภูเก็ต

ที่มา : The National Research Council Of Thailand

การจำแนก

ตามลักษณะการใช้งาน

แผนที่ทั่วไป

แผนที่แบบราบ

แสดงรายละเอียดบนผิวโลก เฉพาะสัณฐานทางราบ

แผนที่ภูมิประเทศ

แสดงรายละเอียดทางแนวราบและแนวดิ่ง หรือ 3 มิติ

แผนที่เฉพาะเรื่อง

สร้างขึ้นบนแผนที่พื้นฐาน เพื่อแสดงข้อมูลเฉพาะเรื่อง

∙ แผนที่ภูมิประเทศ

เป็นแผนที่ที่ให้รายละเอียดโดยทั่ว ๆ ไปของภูมิประเทศ

ซึ่งได้ข้อมูลมาจากภาพถ่ายทางอากาศและภาพจากดาวเทียม

∙ แผนที่เฉพาะเรื่อง

เป็นแผนที่ที่แสดงข้อมูลเพียงหนึ่งเรื่องหรือสองเรื่องที่สัมพันธ์กัน

เพื่อใช้ในกิจการเฉพาะอย่าง เช่น แผนที่ธรณีวิทยา แผนที่พืชพรรณธรรมชาติ แผนที่การใช้ที่ดิน

การอ่านและการแปลความหมายของแผนที่

การอ่านและการแปลความหมายของแผนที่ จำเป็น

ต้องศึกษารายละเอียดและมีความเข้าใจในสิ่งต่าง ๆ

ที่ปรากฏอยู่ในแผนที่ เรียกว่า องค์ประกอบของแผนที่

องค์ประกอบของแผนที่ หมายถึง สิ่งต่าง ๆ ที่ปรากฏ

อยู่บนแผ่นแผนที่ ซึ่งผู้ผลิตแผนที่จัดแสดงไว้เพื่อเป็นเครื่องมือ

ให้ผู้ใช้แผนที่ได้ทราบข่าวสารและรายละเอียดอย่างเพียงพอสำหรับการใช้แผนที่ได้อย่างถูกต้องและสะดวกรวดเร็ว

แผนที่ที่จัดทำขึ้นเพื่อแสดงพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่งเรียกว่า “ระวาง” ในแผนที่แต่ละระวางมีองค์ประกอบของแผนที่ ดังนี้

องค์ประกอบ

ของแผนที่

เส้นขอบระวาง

องค์ประกอบภายนอกขอบระวาง

องค์ประกอบ

ภายในขอบระวาง

เส้นขอบระวาง

เป็นเส้นที่แบ่งพื้นที่ออกเป็น 2 ส่วน คือ พื้นที่ภายในขอบระวาง และพื้นที่ภายนอกขอบระวาง

ตัวอย่างองค์ประกอบของแผนที่

แผนที่ภูมิประเทศอำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี มาตราส่วน 1 : 50,000 ชุด L7018 ที่มา : กรมแผนที่ทหาร

1. ชื่อชุดแผนที่และมาตราส่วน

2. ชื่อระวาง

3. หมายเลขประจำระวาง

4. หมายเลขประจำชุด

5. การจัดพิมพ์

6. มาตราส่วนแผนที่

7. ศัพทานุกรม

8. สารบาญ

9. คำอธิบายสัญลักษณ์

10. บันทึก

11. แผนภาพแสดงทิศ

12. หมายเลขประจำแผ่นแผนที่

องค์ประกอบภายนอกขอบระวาง

องค์ประกอบภายในขอบระวาง

สัญลักษณ์ เป็นเครื่องหมายที่คิดขึ้นเพื่อใช้แทนสิ่งต่าง ๆ ที่ปรากฏอยู่บนผิวโลก จำแนกได้เป็น 3 ประเภท ดังนี้

สัญลักษณ์ที่ใช้แทนลักษณะทางกายภาพ

อาจแสดงด้วยเส้น จุด สี การแรเงาหนาทึบหรือรูปร่างต่าง ๆ

ตัวอย่างสัญลักษณ์ที่ใช้แทนลักษณะทางกายภาพ

ตัวอย่างสัญลักษณ์ที่ใช้แทนลักษณะทางกายภาพ

อาจใช้รูปสี่เหลี่ยม วงกลม และอื่น ๆ ที่สื่อความหมายให้ผู้ใช้แผนที่เข้าใจและจดจำได้โดยง่าย

สัญลักษณ์ที่ใช้แทนลักษณะทางวัฒนธรรม

ตัวอย่างสัญลักษณ์ที่ใช้แทนลักษณะทางวัฒนธรรม

สัญลักษณ์ที่ใช้แทนลักษณะข้อมูลเฉพาะเรื่องหรือข้อมูลพิเศษ

เป็นสัญลักษณ์ที่คิดค้นเพื่อใช้แสดงแทนข้อมูลที่ผู้ผลิตต้องการแสดงเป็นพิเศษ เช่น แผนที่ข้อมูลทางด้านสาธารณสุข แสดงพื้นที่แพร่ระบาดของไข้หวัดนก โดยใช้สัญลักษณ์เป็นรูปสัตว์หรืออื่น ๆ ที่สื่อความหมายให้ผู้ใช้แผนที่เข้าใจและจดจำได้โดยง่าย

สี แผนที่ภูมิประเทศที่พิมพ์สีตามปกติจะมี 4 สี โดยมักเลือกสีให้สอดคล้องกับรายละเอียดที่ใช้สัญลักษณ์นั้นแทน คือ

สีน้ำเงิน ใช้แทนแหล่งน้ำ

สีเขียว ใช้แทนพืชพรรณธรรมชาติ

สีแดงหรือดำ ใช้แทนสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น

สีน้ำตาล ใช้แทนเทือกเขาหรือภูมิประเทศ

ชื่อภูมิศาสตร์ แสดงชื่อของสถานที่ที่ปรากฏในแผนที่

ระบบอ้างอิงในการกำหนดตำแหน่ง ได้แก่ เส้นหรือตาราง ที่แสดงไว้ในแผ่นแผนที่เพื่อใช้กำหนดค่าพิกัดของตำแหน่งต่างๆ แบ่งออกเป็น 2 ชนิด คือ พิกัดภูมิศาสตร์ และ พิกัดฉาก

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1

เครื่องมือและเทคโนโลยีทางภูมิศาสตร์

คาบที่ 2

การคำนวณหาระยะจริงบนพื้นผิวโลกจากแผนที่

• สูตร มาตราส่วน = ระยะทางบนแผนที่ (Map Distance)

ระยะทางจริงบนพื้นผิวโลก(Ground Distance)

• เช่น มาตราส่วน 1:75,000

มาตราส่วน = 1

75,000

​

​

การแบ่งแผนที่ตามมาตราส่วน

• 1. แผนที่มาตราส่วนขนาดใหญ่ ได้แก่ แผนที่ที่มีมาตราส่วนเท่ากับหรือใหญ่กว่า 1:75,000 ใช้ในการเขียนแผนที่ขนาดเล็ก เช่น โรงเรียนปรินส์รอยแยลส์วิทยาลัย
• 2. แผนที่มาตราส่วนขนาดกลาง ได้แก่ แผนที่มาตราส่วน 1:75,000 ถึง 1:600,000 ใช้เขียนแผนที่ขนาดกลาง เช่น จังหวัดเชียงใหม่
• 3. แผนที่มาตราส่วนขนาดเล็ก ได้แก่ แผนที่มาตราส่วนเท่ากับหรือเล็กกว่า 1:600,000 ใช้เขียนแผนที่ที่มีอาณาเขตกว้างใหญ่ เช่น ทวีปเอเชีย

1.แผนที่มาตราส่วน 1:100,000 ถ้าวัดระยะทางในแผนที่ได้ 5 ซ.ม อยากทราบว่าระยะทางจริงบนพื้นผิวโลกเป็นกี่กิโลเมตร

​

1.แผนที่มาตราส่วน 1:100,000 ถ้าวัดระยะทางในแผนที่ได้ 5 ซ.ม อยากทราบว่าระยะทางจริงบนพื้นผิวโลกเป็นกี่กิโลเมตร

วิธีทำ 1

ระยะทางในแผนที่ 1 ซ.ม. = ระยะทางจริงบนพื้นผิวโลก 100,000 ซ.ม.

ระยะทางในแผนที่ 5 ซ.ม. = 5x100,000

= 500,000 ซ.ม.

ระยะ 100,000 ซ.ม. = 1 ก.ม.

ระยะ 500,000 ซ.ม. = 500,000

100,000

= 5 กิโลเมตร

​

1.แผนที่มาตราส่วน 1:100,000 ถ้าวัดระยะทางในแผนที่ได้ 5 ซ.ม อยากทราบว่าระยะทางจริงบนพื้นผิวโลกเป็นกี่กิโลเมตร

วิธีทำ 2

• มาตราส่วน = ระยะทางบนแผนที่ (Map Distance)

ระยะทางจริงบนพื้นผิวโลก(Ground Distance)

1 = 5

100,000 ระยะทางจริงบนพื้นผิวโลก

ระยะทางจริงบนพื้นผิวโลก = 5x100,000 ซ.ม.

= 500,000 ซ.ม.

= 5 กิโลเมตร

2.วัดระยะทางในแผนที่มาตรส่วน 1:50,000 ได้ 3.5 เซนติเมตร แสดงว่าระยะทางจริงคือกี่เมตร

​

2.วัดระยะทางในแผนที่มาตรส่วน 1:50,000 ได้ 3.5 เซนติเมตร แสดงว่าระยะทางจริงคือกี่เมตร

วิธีทำ 1

ระยะทางในแผนที่ 1 ซ.ม. = ระยะทางจริงบนพื้นผิวโลก 50,000 ซ.ม.

ระยะทางในแผนที่ 3.5 ซ.ม. = 3.5x50,000

= 175,000 ซ.ม.

ระยะ 100 ซ.ม. = 1 ม.

ระยะ 175,000 ซ.ม. = 175,000

100

= 1,750 เมตร

​

2.วัดระยะทางในแผนที่มาตรส่วน 1:50,000 ได้ 3.5 เซนติเมตร แสดงว่าระยะทางจริงคือกี่เมตร

วิธีทำ 2

• มาตราส่วน = ระยะทางบนแผนที่ (Map Distance)

ระยะทางจริงบนพื้นผิวโลก(Ground Distance)

1 = 3.5

50,000 ระยะทางจริงบนพื้นผิวโลก

ระยะทางจริงบนพื้นผิวโลก = 3.5x50,000 ซ.ม.

= 175,000 ซ.ม.

= 1,750 เมตร

3.แผนที่มาตรส่วน 1:50,000วัดระยะทางจริง ได้ 5.5 กิโลเมตร แสดงว่าระยะทางในแผนที่คือกี่เซนติเมตร

​

3.แผนที่มาตรส่วน 1:50,000 วัดระยะทางจริงได้ 5.5 กิโลเมตร แสดงว่าระยะทางในแผนที่คือ กี่เซนติเมตร

วิธีทำ 1

ระยะทางจริง 50,000 ซ.ม. = ระยะทางในแผนที่ 1 ซ.ม.

ระยะทางจริง 550,000 ซ.ม. = 550,000

50,000

= 11 ซ.ม.

​

3.แผนที่มาตรส่วน 1:50,000 วัดระยะทางจริงได้ 5.5 กิโลเมตร แสดงว่าระยะทางในแผนที่คือ กี่เซนติเมตร

วิธีทำ 2

• มาตราส่วน = ระยะทางบนแผนที่ (Map Distance)

ระยะทางจริงบนพื้นผิวโลก(Ground Distance)

1 = ระยะทางในแผนที่

50,000 5.5x100,000

ระยะทางในแผนที่ = 550,000 ซ.ม.

50,000

= 11 ซ.ม.

4.ระยะทางจริงระหว่างยอดเขา วัดได้ 22.5 กิโลเมตร ถ้าระยะทางในแผนที่วัดได้ 9 เซนติเมตร แผนที่นี้ใช้มาตราส่วนเท่าใด

​

4.ระยะทางจริงระหว่างยอดเขา วัดได้ 22.5 กิโลเมตร ถ้าระยะทางในแผนที่วัดได้ 9 เซนติเมตร แผนที่นี้ใช้มาตราส่วนเท่าใด

วิธีทำ

ระยะทางในแผนที่ 9 ซ.ม. = ระยะทางจริงบนพื้นผิวโลก 22.5 ก.ม.

= 22.5x100,000 ซ.ม.

= 2,250,000 ซ.ม.

ระยะทางในแผนที่ 1 ซ.ม. = 2,250,000

9

= 250,000 ซ.ม.

แผนที่นี้ใช้มาตราส่วน 1:250,000

4.ระยะทางจริงระหว่างยอดเขา วัดได้ 22.5 กิโลเมตร ถ้าระยะทางในแผนที่วัดได้ 9 เซนติเมตร แผนที่นี้ใช้มาตราส่วนเท่าใด

วิธีทำ 2

• มาตราส่วน = ระยะทางบนแผนที่ (Map Distance)

ระยะทางจริงบนพื้นผิวโลก(Ground Distance)

1 = 9 ซ.ม.

ระยะทางจริงบนพื้นผิวโลก 22.5x100,000

ระยะทางจริงบนพื้นผิวโลก = 2,250,000 ซ.ม.

9

= 250,000 ซ.ม.

แผนที่นี้ใช้มาตราส่วน 1:250,000

​

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1

เครื่องมือและเทคโนโลยีทางภูมิศาสตร์

คาบที่ 3

การคำนวณหาเวลาโลก

การคำนวณหาเวลาโลก

การคำนวณหาเวลาโลก

• 360 องศา = 24 ชั่วโมง
• 1 องศา = 4 นาที
• 15 องศา = 60 นาที (1 ชั่วโมง)
• ประเทศไทยใช้โซนเวลาที 105 องศาตะวันออก (ห่างจากเวลามาตรฐานกรีนิช อังกฤษ 7 ชัวโมง)

​

การคำนวณหาเวลาโลก

การคำนวณหาเวลาโลก

การคำนวณหาเวลาโลก

ขั้นตอนการคำนวณ

1. หาระยะองศาที่สถานที่ทั้งสองอยู่ห่างกัน

2. นำองศามาคำนวณหาเวลา

3. เปรียบเทียบว่าสถานที่ทั้งสองใครมีเวลาช้า/เร็วกว่ากัน

​

ประเด็นที่ 1 อุบลราชธานี(105 องศาตะวันออก) เวลา 08.30 น. กาญจนบุรี(97องศาตะวันออก) จะเป็นเวลาใด

​

ประเด็นที่ 1 อุบลราชธานี(105 องศาตะวันออก) เวลา 08.30 น. กาญจนบุรี(97องศาตะวันออก) จะเป็นเวลาใด

วิธีทํา

อุบลราชธานีกับกาญจนบุรีมีค่าลองจิจูดต่างกัน = 105 - 97 องศา

= 8 องศา

อุบลราชธานีกับกาญจนบุรีจึงมีเวลาต่างกัน = 8 x 4 นาที

= 32 นาที

กาญจนบุรีอยู่โซนเวลาด้านตะวันออกเหมือนอุบลราชธานีแต่มีเวลาช้ากว่าอุบลราชธานี ดังนั้นเวลาในอุบลราชธานี 08.30 น.

กาญจนบุรีจะเป็นเวลา 08.30 - 32 = 07.58 น. วันพุธ

​

ประเด็นที่ 2 ญี่ปุ่น(135 องศาตะวันออก) เวลา 12.00 น. วันพุธ ประเทศไทยจะเป็นวันอะไร และเวลาใด

​

ประเด็นที่ 2 ญี่ปุ่น(135 องศาตะวันออก) เวลา 12.00 น. วันพุธ ประเทศไทยจะเป็นวันอะไร และเวลาใด

วิธีทํา

ญี่ปุ่นกับไทยมีค่าลองจิจูดต่างกัน = 135 -105 องศา (30 องศา)

ญี่ปุ่นกับไทยจึงมีเวลาต่างกัน = 30 x 4 นาที

= 120 นาที หรือ 2 ชั่วโมง

ไทยอยู่โซนเวลาด้านตะวันออกเหมือนญี่ปุ่นแต่มีเวลาช้ากว่าญี่ปุ่น

ดังนั้นเวลาในญี่ปุ่น 12.00 น. วันพุธ

ประเทศไทยจะเป็นเวลา 12.00 - 2 = 10.00 น. วันพุธ

​

ประเด็นที่ 3 อินเดีย(75 องศาตะวันออก) เวลา 23.00 น. วันศุกร์ ประเทศไทยจะเป็นวันอะไร และเวลาใด

​

ประเด็นที่ 3 อินเดีย(75 องศาตะวันออก) เวลา 23.00 น. วันศุกร์ ประเทศไทยจะเป็นวันอะไร และเวลาใด

วิธีทํา

อินเดียกับไทยมีค่าลองจิจูดต่างกัน = 105 -75 องศา (30 องศา)

อินเดียกับไทยจึงมีเวลาต่างกัน = 30 x 4 นาที

= 120 นาที หรือ 2 ชั่วโมง

ไทยอยู่โซนเวลาด้านตะวันออกเหมือนอินเดียแต่มีเวลาเร็วกว่าอินเดีย

ดังนั้นเวลาในอินเดีย 23.00 น. วันศุกร์

ประเทศไทยจะเป็นเวลา 23.00 + 2 = 01.00 น. วันเสาร์

​

​

ประเด็นที่ 4 จีน(120 องศาตะวันออก) เวลา 03.00 น. วันอาทิตย์ อยากทราบว่าสหรัฐอเมริกา(75 องศาตะวันตก) จะเป็นวันอะไร และเวลาใด

​

• ประเด็นที่ 4 จีน(120 องศาตะวันออก) เวลา 03.00 น. วันอาทิตย์ อยากทราบว่าสหรัฐอเมริกา(75 องศาตะวันตก) จะเป็นวันอะไร และเวลาใด

วิธีทํา

จีนกับสหรัฐอเมริกามีค่าลองจิจูดต่างกัน = 120+75 องศา (195 องศา) จีนกับสหรัฐอเมริกาจึงมีเวลาต่างกัน = 195 x 4 นาที

= 780 นาที หรือ 13 ชั่วโมง

สหรัฐอเมริกาอยู่โซนเวลาด้านตะวันตกมีเวลาช้ากว่าจีนที่อยู่ตะวันออก

ดังนั้นเวลาในจีน 03.00 น. วันอาทิตย์

สหรัฐอเมริกาจะเป็นเวลา 03.00 - 13 = 14.00 น. วันเสาร์

​

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1

เครื่องมือและเทคโนโลยีทางภูมิศาสตร์

คาบที่ 4

2. รูปถ่ายทางอากาศ

รูปถ่ายทางอากาศ หมายถึง ภาพที่เกิดจากการถ่ายภาพในระยะไกล โดยใช้เครื่องบินในการถ่ายภาพเป็นหลัก แสดงให้เห็นถึงภาพรวมของข้อมูลในพื้นที่เป็นบริเวณกว้าง

ตัวอย่างรูปถ่ายทางอากาศในเขตกรุงเทพมหานคร บริเวณเขตบางเขน

ที่มา : กรมแผนที่ทหาร

ประเภทของรูปถ่ายทางอากาศ

แบ่งออกได้ 2 ประเภท ดังนี้

รูปถ่ายดิ่ง หมายถึง ภาพที่ถ่ายโดยให้แกนกล้องอยู่ในแนวดิ่ง

ตัวอย่างรูปถ่ายทางอากาศประเภทรูปถ่ายดิ่ง ในเขตกรุงเทพมหานคร

บริเวณเขตบางเขน ที่มา : กรมแผนที่ทหาร

รูปถ่ายเฉียง หมายถึง ภาพที่ถ่ายโดยให้แกนกล้องเอียงจากแนวดิ่ง

รูปถ่ายทางอากาศในเขตกรุงเทพมหานคร ประเภทรูปถ่ายเฉียงสูง

บริเวณเขตพระนคร (ซ้าย) และประเภทรูปถ่ายเฉียงต่ำ บริเวณสวนลุมพินี (ขวา)

ที่มา : สำนักผังเมือง กรุงเทพมหานคร

3. ภาพจากดาวเทียม

ภาพจากดาวเทียม หมายถึง อุปกรณ์ที่ใช้ในการศึกษาข้อมูลพื้นผิวโลก ซึ่งเกิดจากการถ่ายภาพในระยะไกล เพื่อการสำรวจทรัพยากรธรรมชาติ การสื่อสารและเทคโนโลยีต่าง ๆ

ดาวเทียมดวงแรกที่ประเทศไทย

ใช้เพื่อการสำรวจทรัพยากรธรรมชาติ

มีชื่อว่า ดาวเทียมธีออส

ซึ่งเป็นความร่วมมือระหว่างรัฐบาล

ไทยและรัฐบาลฝรั่งเศส

​

ตัวอย่างภาพจากดาวเทียม LANDSAT-5TM บริเวณภาคตะวันออก

ของประเทศไทย ที่มา : GISTDA

ประโยชน์ของภาพจากดาวเทียม

ประโยชน์ของภาพจากดาวเทียม

ใช้ติดตามการเปลี่ยนแปลงของพื้นที่และภูมิประเทศ เช่น ภาพความเสียหาย

ที่เกิดจากพายุ

ช่วยให้เห็นที่ตั้งและขอบเขตของสถานที่และลักษณะทางธรรมชาติครอบคลุมพื้นที่เป็นบริเวณกว้างและชัดเจน

ให้ข้อมูลเกี่ยวกับปรากฏการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นบนโลกตลอดเวลา เช่น การเคลื่อนที่ของพายุ

ช่วยในการวางแผนและกำหนดแนวทางแก้ปัญหาเกี่ยวกับทรัพยากรธรรมชาติ

เครื่องมือทางภูมิศาสตร์อื่น ๆ �Compass

Globe

Planimeter

Stereoscope

Barometer

Thermometer

Psychrometer

Hygrometer

Aerovane

Rain Gauge

เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศ

เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศ หมายถึง สารสนเทศที่เกี่ยวข้องกับการศึกษาโลกด้วยเทคนิควิธีการสมัยใหม่ เป็นเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับการได้มาซึ่งข้อมูล การบูรณาการ การวิเคราะห์ การจัดการ และการตีความข้อมูลเชิงพื้นที่

ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ หมายถึง เครื่องมือทางภูมิศาสตร์

ที่ใช้ระบบคอมพิวเตอร์ช่วยในการนำเข้าข้อมูล จัดเก็บ วิเคราะห์

และแสดงผลการวิเคราะห์ รวมทั้งสามารถค้นคว้าเพื่อดัดแปลงแก้ไข

และนำเสนอข้อมูล เพื่อให้เห็นมิติและความสัมพันธ์เชิงพื้นที่ของข้อมูล

และนำไปใช้ประโยชน์ในด้านการบริหารจัดการและด้านการวางแผนกำหนดนโยบายต่าง ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

1. ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์(GIS)

องค์ประกอบของระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์

ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ มีองค์ประกอบที่สำคัญอยู่ 5 ส่วน ดังนี้

องค์ประกอบของระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์

ข้อดีของระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์

ข้อดีของระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์

ระบบการจัดเก็บข้อมูลมีความสามารถในการเก็บข้อมูลต่างๆ

ไว้ในชุดเดียวกันได้

สามารถสร้างข้อมูลเชิงพื้นที่

เมื่อแสดงขั้นตอน

การวิเคราะห์และตรวจสอบข้อมูล

มีความรวดเร็ว

สามารถปรับปรุงแก้ไขข้อมูลได้ง่ายทำให้ข้อมูลมีความทันสมัยสะดวก

สามารถนำข้อมูล

ประเภทต่างๆ

มาประยุกต์ใช้ร่วมกัน

ประโยชน์ของระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์

ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ถูกนำมาประยุกต์ใช้ในด้าน

การบริหารจัดการและการวางแผนกำหนดนโยบายอย่างกว้างขวาง

ด้านการบริหารจัดการ มีความสำคัญต่อประสิทธิภาพในการบริหารจัดการพื้นที่ เนื่องจากใช้ข้อมูลจากระบบสารสนเทศ ทำให้สามารถทำการวิเคราะห์หาพื้นที่ที่มีความเหมาะสมสำหรับการทำกิจกรรมและการไม่ทำกิจกรรมต่าง ๆ ได้ ด้วยความสะดวกและรวดเร็ว

ตัวอย่างการประยุกต์ใช้เทคนิค GIS/RS เพื่อวิเคราะห์พื้นที่เสี่ยงภัยต่อการเกิดแผ่นดินถล่ม บริเวณทิวเขาเหนือหมู่บ้านน้ำก้อ อำเภอหล่มสัก จังหวัดเพชรบูรณ์

ที่มา : ศูนย์วิจัยสารสนเทศเพื่อประเทศไทย (GISTHAI)

ด้านการวางแผนกำหนดนโยบาย มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการพัฒนา

พื้นที่ เนื่องจากการใช้ข้อมูลจากระบบสารสนเทศ สามารถนำเสนอ

ข้อมูลได้ในรูปของการบูรณาการร่วมกันระหว่างข้อมูลทางด้านลักษณะสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติและข้อมูลทางด้านสิ่งแวดล้อมทางสังคม

ทำให้เกิดการวางแผนตัดสินใจและกำหนดนโยบายแบบองค์รวม

โดยครอบคลุมพื้นที่และปัจจัยต่าง ๆ ที่มีผลต่อการพัฒนาและการแก้ไข

ปัญหาในพื้นที่

รีโมตเซนซิง หมายถึง การรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับวัตถุ

หรือปรากฏการณ์ต่าง ๆ โดยไม่มีการสัมผัสวัตถุนั้น และเป็นการ

บันทึกข้อมูลจากการสะท้อนแสงหรือการแผ่รังสีพลังงานแม่เหล็กไฟฟ้า

โดยเครื่องวัดหรืออุปกรณ์บันทึกที่ติดอยู่กับยานสำรวจ

2. รีโมตเซนซิงหรือการสำรวจข้อมูลระยะไกล(RS)

หลักการทำงานของรีโมตเซนซิง

เครื่องกำหนดค่าพิกัด

เทคโนโลยีที่ใช้กำหนดตำแหน่งบนพื้นโลกโดยอาศัยดาวเทียม

สถานีภาคพื้นดิน และเครื่องรับจีพีเอส โดยเครื่องรับจีพีเอสจะรับสัญญาณ

จากดาวเทียม เพื่อใช้ในการนำทางและติดตาม

3. ระบบกำหนดตำแหน่งบนพื้นโลกหรือจีพีเอส (GPS)