GÜRÜLTÜ VE İŞİTMENİN KORUNMASI

• Gürültü nedir?
• Endüstriyel Gürültü
• Bazı Gürültü Kaynaklarının değerlendirilmesi
• İşitme Koruyucu Araçlar
• Gürültüye Bağlı İşitme Kayıpları
• İşitmenin Korunması Programı

​

Kulak nasıl çalışır?

• Kulağın üç ana bölümü vardır:
• Dış kulak, orta kulak, iç kulak.
• Dışarıdan görebildiğimiz parça olan dış kulak kendi kanalına açılır. Kulak zarı dış kulak yolunu orta kulaktan ayırır.
• Orta kulaktaki örs, çekiç ve üzengi kemikçikleri iç kulağa sesin iletilmesine yardımcı olurlar.
• İç kulakta işitme ve dengeye hassas hücrelerle, beyine giden işitme siniri vardır.

Kulak nasıl çalışır?

• Herhangi bir ses kaynağı kulağa titreşim veya ses dalgaları gönderir.
• Bunlar dış kulak yolu vasıtasıyla iletilir ve kulak zarına çarparak zarın titreşimini sağlar.
• Bu titreşimler orta kulağın küçük kemikçiklerine iletilir ve kemikçikler yoluyla iç kulağa buradan da işitme sinirine geçerler.
• Titreşimler iç kulakta sinir uyarıları haline dönüştürülür ve direkt olarak beyine giderler. Beyne gelen uyarılar müzik, kapı çarpması gibi ses olarak algılanır.

Kulak nasıl çalışır?

• Ses çok fazla olduğu zaman iç kulaktaki sinir uçlarını öldürmeye başlar.
• Yüksek sese maruz kalma süresi uzadıkça daha fazla sinir ucu harap olur.
• Sinir ucu sayısı azaldıkça da işitme azalır. Ölü sinir uçlarını canlandırmak mümkün değildir ve hasar kalıcıdır.

​

​

Bilimsel olarak ses iki türlü ölçülebilir:

• Şiddet ve desibel (sesin yüksekliği - dB) olarak ölçülür.
• İnsan konuşması 500 - 2.000 Hz arasında değişir
• Duyma kaybı başlayınca yüksek frekanslar daha önce kaybedilir.
• Bu da işitme kayıplı insanların bayan ve çocukların yüksek tizlik seslerini neden daha zor duyduklarını açıklar.
• Yüksek frekanslardaki duyma kaybı ses bozulmasına yol açar. Böylece ses duyulmasına rağmen anlaşılamaz.
• Ayrıca işitme kayıplı hastalar benzer duyulan kelimeler arasındaki farkı ayırt edemezler

Desibel Nedir?�

• Sesin şiddeti desibel (dB) olarak ölçülür.
• dB logaritmik bir ifadedir, bu yüzden dB şiddetinde 10 ünitelik artış bir alttakinin 10 katı fazlası anlamına gelir;
• yani 20 dB, 10 dB’in 10 katı ve 30dB de 10 dB’in 100 katıdır.

• dB düzeyi Örnek

​

• 0 İnsan kulağının duyabileceği en silik ses
• 30 Fısıldama sessiz kütüphane ortamı
• 60 Normal konuşma,daktilo, dikiş makinesi
• 90 Çimen biçme makinesi, kamyon trafiği (günlük 8 saat max.maruz kalma süresi)
• 100 Demir testeresi,havalı delici,kar aracı

(korumasız max.2 saat maruz kalma süresi)

• 115 Rock konseri, oto kornası

(korumasız max.15 dak.maruz kalma süresi)

• 140 Jet motoru

(gürültü ağrı yaratır , geçici sağırlık )

​

Kulaklarımı Alıştırabilir Miyim? �

• Hayır.
• Şayet hep gürültüde yaşadığınız için buna alıştığınızı zannediyorsanız bu yanlıştır.
• Gürültü işitmenizi azaltmıştır ve hiç bir ilaç, operasyon veya işitme cihazı gürültünün kulağınızda yaptığı hasarı tam olarak düzeltemez.

Gürültüye maruz kalma süresinin işitmedeki hasarla ilişkisi var mıdır?�

• Vardır. Yüksek sese ne kadar uzun süre maruz kalırsanız o kadar hasar gelişir.
• Ayrıca sesin kaynağına ne kadar yakınsanız hasar o kadar fazla olur.
• Topçu sınıfı silahlar en kötüsüdür çünkü en fazla gürültüyü bunlar çıkarır. Ancak patlama yakınınızda olursa küçük silahlar bile işitmenize zarar verebilir.
• Son çalışmalar gençlerde işitme kaybı sıklığının arttığını göstermektedir. Yüksek sesle dinlenen rock müziği ve kulaklıklı taşınabilir radyo-teyp (Walkman,MP 3) kullanımındaki artış gençlerdeki işitme kaybından sorumlu olabilir.

Gürültü işitmem dışında başka bir zarar verebilir mi?�

• Kulak çınlaması gürültüye maruz kalma sonrası görülür ve sıklıkla kalıcıdır.
• Bazı insanlar yüksek sese sinirlilik reaksiyonu gösterirler
• Ayrıca kalp hızı ve kan basıncı veya

mide asidinde artma görülebilir.

• Çok yüksek ses güç görevleri yerine getirmeyi dikkati dağıtmak suretiyle azaltır.

Çınlama Oranı

American Tinnitus Association

Gürültülü ortamda çalışan işçi

Gürültü gerçekten kulaklarımı etkileyebilir mi?

• Evet,gürültü tehlikeli olabilir.
• Eğer ses yeterince yüksekse ve uzun sürerse işitmemize zarar verebilir.
• Gürültü sonucu meydana gelen hasara işitme siniri ile ilgili ( Nörosensorial )

işitme kaybı diyoruz.

Kulaklarımı iyileştirebilir miyim?�

• Hayır,eğer kulağınızın yüksek sese alıştığını düşünüyorsanız bu durum kulaklarınıza büyük olasılıkla zarar vermiştir ve hiç bir tedavi yöntemi yoktur.
• Ne ilaç, ne cerrahi ne de işitme aleti kulağınız gerçekten zarar görmüşse gerçekten işitmenizi düzeltmez

Sesin zararlı olduğunu nasıl anlayabilirim?

• İnsanlar gürültüye duyarlılıkları açısından farklıdır.
• Genel olarak ; Sesinizi duyurmak için bağırmak zorunda kaldığınız gürültülü ortam, kulağınızı ağrıtan sesler, kulağınızı çınlatan gürültü veya maruz kaldıktan sonra sağırlık yaşattıran sesler işitmenize zarar verebilir.

Kişisel kulak koruyucularının kullanılacağı durumlar

• Gürültü önleyici mühendislik uygulamaları sonrasında, işyerindeki gürültü seviyesinin 80 dBA ve üzerinde olduğu tespit edilirse, kişisel kulak koruyucuların kullanılması gündeme gelmelidir.

Kim işitme koruyucusu kullanmalıdır?

• Eğer gürültülü bir ortamda çalışmak zorundaysanız koruyucu kullanmalısınız
• Uluslararası Çalışma Örgütü’nce;
• 85 dB uyarı sınırı, 90 dB tehlike sınırı olarak belirlenmiştir.

​

Kim işitme koruyucusu kullanmalıdır?

İşitme koruyucuları nedir ve ne kadar etkilidir?

• İşitme koruyucu aletleri kulak zarına ulaşan sesin şiddetini azaltırlar.
• 2 formu vardır: Kulak tıkacı ve Kulak maskesi.
• Kulak tıkacı dış kulak yoluna uyan küçük aletlerdir. Etkili olmaları için total olarak kulak kanalını tıkamaları gerekir. Çeşitli tip ve ebatlarda olabilirler.

İşitme koruyucuları nedir ve ne kadar etkilidir?

• Kulak maskesi kulağı kaplayacak şekilde oturur ve kulak kanalının tüm çevresini bloke eder. Bunlar uyumlu bantlarla yerlerinde tutulur. Gözlük çevresini ve uzun saç çevresini kapatmazlar ve ayarlanabilir baş bandı kulak maskeyi yerinde tutmak için yeterlidir.

​

İşitme koruyucuları nedir ve ne kadar etkilidir?

• Kulak tıkaçları rahat bir şekilde yerleştirilmeli ve böylece kulak kanalı tamamen kapanmalıdır.
• İyi uymayan kirli veya yırtılmış tıkaçlar kanalı kapatmaz ve rahatsız edebilir.
• Uygun, iyi oturmuş tıkaçlar sesi 15-25 dB Kulak maskesi ise 30 -40 dB azaltabilir.

​

Niçin sadece pamuk ile kulaklarımı kapatamam?�

• Kulak topları ve kağıt doku tıpaları sesi sadece 7 dB azaltır.

İşitme koruyucularının ortak problemleri nelerdir?�

• İşitme koruyucusu kullanan işçilerden yarısı koruyucuların ses azaltma potansiyellerinin yarısını kullanırlar çünkü bu gereçleri devamlı kullanmazlar veya bu aletler tam olarak kulağa uymaz.
• 8 saatlik bir süre devamlı takılırsa 30 dB’lik ses azalması sağlayan bu koruyucu, gürültüde 1 saat çıkarılırsa sadece 9 dB’lik sağlar. Bu desibeller logaritmik yelpaze ile ölçülmeleri sonucudur ve her 10dB artışta ses enerjisinde 10 kat artış görülür.

İşitme koruyucularının ortak problemleri nelerdir?

• Korunmamış kulak, koruyucu kullanmaya nazaran 1000 kat daha fazla ses enerjisine maruz kalır.
• Tıkaç veya susturucu devamlı kullanılsa bile eğer kulak derisi ve koruyucu arasında aralık varsa etkinlik azalır.
• İşitme koruyucuları kullanırken sesimizi daha fazla ve derinden duyarsınız. Bu koruyucuların iyi yerleştirildiğini gösteren yararlı bir bulgudur.

​

İşitme koruyucuları kullanırken diğer insanları veya makine problemlerini duyabilir miyim?

​

• Güneş gözlükleri nasıl parlak ışıkta görmeye yardımcı olursa işitme koruyucuları çok gürültülü yerlerde konuşmayı anlamayı arttırır. Sessiz bir ortamda normal duyan işitme koruyucusu takan insanlar, düzenli konuşmaları anlayabilirler.
• İşitme koruyucularının işçilerin bozuk bir makine sesini anlayabilme kabiliyetini düşürdüğü tartışılmıştır. Ancak pek çok işçi daha fazla seste de uyum sağlayabilir ve böylece problemleri tesbit edebilirler.

İşitmemdeki hasar eski ise bunu nasıl anlayabilirim?�

• İşitme kaybı uzun yıllar süresince oluşur. Yavaş, ilerleyici ve ağrısız olduğu için fark edilmeyebilirler.
• Fark edebildiğiniz, kulakta çınlama veya başka seslerdir. Bu da uzun süreli olarak işitme sinirine zarar veren gürültüye maruz kalma sonucunda gelişir.
• Veya insanların söylediklerini anlama güçlüğü çekilebilir. Özellikle gürültülü bir ortamdayken insanlar mırıldanıyor gibi gelebilir. Bu, yüksek frekans işitme kaybının başlangıcı olabilir ve işitme testi bunu tespit edebilir.

İşitmemdeki hasar eski ise bunu nasıl anlayabilirim?�

• Eğer bu bulgulardan herhangi biri varsa, kulakta kulak kiri veya kulak enfeksiyonu gibi düzeltilebilir hastalıklarınız olabilir. Ancak gürültüye bağlı işitme kaybı da olabilir.

​

Sorun ne kadar büyük?

Gürültüye bağlı işitme kaybı

nedeni yapılan şikayetler, Amerika’daki işçiler arasında 2. sırada

İşitme kaybı şikayeti ile başvuran

Hastaların 1/5’i (AAA).

Şiddet Seviyesi

• 50 dB = Gürültü, konuşma anlaşılırlığını etkiler
• 60 dB = Ortalama konuşma seviyesi
• 85 dB = Tehlikeli gürültü (Sürekli/Kesikli)
• 120 dB = Rahatsızlık verici seviye
• 140 dB = Tehlikeli darbe gürültüsü

​

• 170-180 = Doku hasarı
• 180+ = Ölüm

İşitme kaybının dereceleri:�

• ·        0-25 dB ===== Normal isitme sinirlari
• ·        26-40 dB ==== Çok hafif isitme kaybi
• ·        41-55 dB ==== Hafif isitme kaybi
• ·        56-70 dB ==== Orta isitme kaybi
• ·        71-90 dB ==== Ileri isitme kaybi
• ·        91 ve üstü dB === Çok ileri isitme kaybi

Gürültüye Bağlı İşitme Kaybı Oluşumunda Etken Bireysel Faktörler�

• A)Irk
• B)Cinsiyet
• C)Kulak Hastalığı
• D)Renk
• E)Yaş
• F)Kronik Hastalıklar
• G)Genetik Altyapı
• H)Sigara Alışkanlığı

Gürültüye bağlı işitme kaybını arttıran etmenler:

• Yaş: 40 yaş üzerinde işitme fonksiyonu daha çabuk bozulabilir
• Duyarlılık: Benzer yaş ve kıdemde olmalarına rağmen, aynı düzeyde mesleki gürültüye maruz kalan işçilerde, işitme kaybının derecesi farklı olabilmektedir. Bazı çalışmalarda, gürültüye bağlı işitme kaybının erkeklerde kadınlara oranla fazla olduğu, ileri sürüldü.

Gürültüye bağlı işitme kaybını arttıran etmenler

• Vaskuler etkiler : Damar bozuklukları, diabet, hipertansiyon ,
• Toluen : Toluen maruziyeti varsa daha fazla işitme kaybı oluştuğunu göstermişlerdir
• Toluen, endüstride en yaygın kullanılan ve belki de en ototoksik olan ( İşitme sinirini etkileyen ) kimyasaldır; gürültünün etkilerini arttırmaktadır.

Gürültüye bağlı işitme kaybını arttıran etmenler

• Sigara: Gürültüye bağlı işitme kaybını arttıran bir faktördür. Gürültüye maruz kalanlarda yapılan bir çalışmada, sigara içenlerde içmeyenlere oranla 5.8 kat fazla işitme kaybı geliştiği bulunmuştur

Gürültünün Diğer Etkileri

• Fizyolojik etkiler
• Gürültü uyku kalitesini azaltabilir, fizyolojik ve mental etkilere yol açabilir, stres, kas gerilmeleri, kalp atışlarının hızlanması, kan basıncında artış, göz bebeği büyümesi ve uykusuzluk yaratabilir

​

• Psikolojik etkiler
• Sinir bozukluğu, korku, rahatsızlık, tedirginlik, yorgunluk, zihinsel etkinliklerde yavaşlama ve iş veriminin azalması olarak sıralanabilir

​

​

İşitmeyi koruma programının �7 aşaması vardır:

​

• . Gürültünün ölçülmesi,
• . Yönetsel ve mühendislik kontrollerin yapılması,
• . Odyolojik değerlendirme,
• . Kişisel koruyucuların kullanılması,
• . Eğitim ve motivasyonun sağlanması,
• . Kayıtların tutulması,
• . Programın değerlendirilmesi.

Türkiye’de gürültüye bağlı işitme kayıpları

• GBİK’da yükümlülük süresi 6 aydır.

​

• Gürültü zararlarının meslek hastalığı sayılabilmesi için gürültülü işte en az iki yıl, gürültü şiddeti sürekli olarak 85 desibelin üstünde olan işlerde en az 30 gün çalışılmış olmak gereklidir.

​

• Kesin tanı için:
• Bilateral eşik odiogramı yapılmalı, 40 yaşından sonra her yaş için yarım desibellik düşme, fizyolojik azalma olarak hesaba katılmalıdır.

​

Gürültü Yönetmeliği

• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından 23.12.2003 tarihinde yayınlanmış
• Yürürlük tarihi 23.12.2006
• 06.02.2003 tarihli ve 2003/10/EC sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konseyi Direktifi esas alınarak hazırlanmış

Sağlık Gözetimi

• Yapılan Risk Değerlendirmesi’nde, sağlık riski olduğu anlaşırsa, işçiler uygun sağlık gözetimine tutuluyor.
• Bu gözetim ile ilgili olarak her işçi için kişisel sağlık kaydı tutuluyor ve güncelleniyor.

Sağlık Gözetimi

• Sağlık gözetimi sonunda işçide işitme kaybı saptandığında, bir hekim veya hekimin uygun gördüğü uzman hekim işitme kaybının gürültüye bağlı olup olmadığını değerlendiriyor.
• Gürültüye bağlı ise işçi hekim veya uygun nitelikli bir kişi tarafından durumu ile ilgili bilgilendiriliyor.

Risk Değerlendirme

• İşveren ise; RD çalışmalarını ve alınan önlemleri gözden geçiriyor. İşçinin gürültüsüz ortamda çalıştırılmasının da aralarında bulunduğu önlemleri uygularken(possibility of), maruziyetin önlenmesi ve azaltılması ile KKE kullanımı ilkeleri uyarınca iş sağlığı uzmanları veya diğer uygun vasıflı kişiler veya yetkili makamın önerilerini dikkate alıyor.
• Benzer şartlarda çalışan işçilerin sağlık durumunun gözden geçirilmesi için düzenli bir sağlık gözetimi uyguluyor.

Risk Değerlendirme

• RD çalışmaları ile işveren işçilerin maruz kaldığı gürültü düzeyini değerlendirip gerekirse gürültü ölçümü yaptırıyor.
• Kullanılacak gürültü ölçme yöntemi , bir işçinin kişisel maruziyetini gösterecek şekilde planlanıyor.
• RD ile maruziyetin önlenmesi veya azaltılması, kişisel korunmanın planlanması, gürültüye maruziyetin sınırlanması, işçilerin bilgilendirilmesi, eğitimi ve işçilerin tüm bu çalışmalara katılımının sağlanması hedefleniyor.

Gürültüye Bağlı İşitme Kaybının Özellikleri

​

• Kronik gürültü maruziyetine bağlı işitme kaybının miktarı ilk 10-15 yılda daha fazladır ve işitme eşikleri düştükçe azalır. Yaşa bağlı işitme kaybında işitme kaybı zamanla birlikte hızlanır.
• Daha önce gürültüye maruz kalan kulaklar daha sonra maruz kalınan gürültüye daha yatkın değildir. Gürültüye bağlı işitme kaybı gürültüye maruziyet ortadan kalktıktan sonra ilerleme göstermez.

Gürültüye Bağlı İşitme Kaybının Özellikleri

• 85 dBA’nın üzerindeki gürültüye 8 saat maruz kalındığında işitme kaybı ciddi oranda artar. Genel olarak, yıllarca sürekli gürültüye maruz kalmak aralıklı olarak gürültüye maruz kalmaktan daha zararlıdır. Yüksek şiddetteki gürültü de ciddi işitme kaybına neden olabilir.

​

​

İşitme Sağlığının İzlemi

• Gürültülü ortamlarda çalışacakların, işe giriş muayenelerinde, işitme sağlığının değerlendirilmesinden önce, adayın, hangi ortamlarda ve nasıl çalışacağının bilinmesi gerekir. Bu bilgi ile işe giriş muayenesinin nasıl yapılacağı belirlenir.

İlk Başvuru Akış Şeması

İşitme Sağlığının İzlemi

• İşe giriş muayenesi esnasında işitme öyküsü alınır, kulak muayenesi, işe giriş odyometrik tetkiki yapılır. İşitme kaybı saptandığı takdirde, ileri tetkik ile işitme kaybı tipi belirlenir.
• Bu bilgiler ışığında adayın, nerede ve nasıl çalışabileceği kararı verilir. Alması gereken eğitimler, kullanacağı kişisel koruyucu ekipman (KKE) tipi, iş güvenliği birimi ile birlikte planlanır. 30 gün içerisinde yeni bir odyometrik tetkik yaptırmak üzere randevu verilir ve randevu sonrası odyometrik tetkik sıklığı kararlaştırılır.

Son Söz

​

​

• Ya şimdi bunu kullan...

• Veya, sonra bunu kullanırsın!