1 of 67

Pnömokonyoz Yapan Tozlarla

Çalışmalarda Sağlık Gözetimi

Dr. Bülent GEDİKLİ

07/10/2022

Uygulamalı İş Sağlığı Eğitimleri

Tarih - Yer

2 of 67

İçerik

  • Pnömokonyoz ile İlgili Mevzuat
  • Risk Değerlendirme
  • Ölçümler, Mesleki Maruziyet Sınır Değerleri
  • Genel Müdürlük Yayınları, 2021 basım-yayın çalışmaları
  • Pnömokonyoz Sağlık Gözetimi
  • İşe Giriş/Periyodik Muayene
  • Akciğer Radyografisi, Teknik Kalite ve Değerlendirme Süreçleri
  • Pnömokonyoz Tanı Şeması
  • Okuyucu, Sayı ve Listelere Erişim
  • Nihai Değerlendirme Sonuç Raporu ve Yapılacak İşlemler
  • Kayıt, Eğitimler

3 of 67

Pnömokonyoz ile İlgili Düzenlemeler

Tozla Mücadele Yönetmeliği

Tozla Mücadele İle İlgili Uygulamalara İlişkin Tebliğ

Asbestle Çalışmalarda

Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda

Kanserojen veya Mutajen Maddelerle Çalışmalarda

Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği

6331 İSG Kanunu

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri

İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi

İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri

İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analiz Laboratuvarları

İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri

4 of 67

Pnömokonyoz ile İlgili Düzenlemeler

meslek hastalığına bağlı çalışma gücü, meslekte kazanma gücünde kayıplar, maluliyet, maddi olanaklar ve sosyal güvenlik haklarına ilişkin faaliyetler

Sosyal Güvenlik Kurumu

Çalışan Sağlığı Dairesi Başkanlığı

ÇALIŞANLARIN SAĞLIK GÖZETİMİNE YÖNELİK TIBBİ TETKİKLERİN USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK

Sağlık Bakanlığı - ÇSGB

5 of 67

Kapsam ve Uygulama

maden işyerlerinde/ çalışanların, ortam havasında bulunan tozun zararlı etkilerinden korunması için bu Yönetmelik hükümleri ile beraber tozla mücadeleyle ilgili mevzuat hükümlerinin de dikkate alınacağı

Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği

çalışanların yaptıkları işlerden dolayı toz maruziyetinin olabileceği işyerlerinde

Tozla Mücadele

Çalışanların kanserojen ve mutajen maddelere maruz kalma riski bulunan işlerin yapıldığı işyerlerinde uygulanır. Asbest ile çalışmalarda Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelikte belirtilen hükümlerle birlikte bu Yönetmelik hükümleri de uygulanır.

Kanserojen veya Mutajen Maddelerle Çalışmalarda

asbest veya asbestli malzeme ile yapılan çalışmalarda, asbest tozuna maruziyetin olabileceği tüm işlerde ve işyerlerinde

Asbestle Çalışmalarda

6 of 67

Risk Değerlendirmesi

İşyeri Hekimi

Tozlu İşlerde Özellikle Dikkate Al

1

Tozun çeşidi

2

Tozun tehlike ve zararları

3

Maruziyetin düzeyi, süresi ve sıklığı

4

Mesleki maruziyet sınır değerleri

5

Toz ölçüm sonuçları

RISK DEĞERLENDIRMESI ÇALIŞMA VE UYGULANMASINA KATILIM

YAKIN TAKIP VE KORUMA ALTINA AL, BILGILENDIR, RISK DEĞERLENDIRMESINDE ÖZEL OLARAK DIKKAT ET.

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLIĞI RISK DEĞERLENDIRMESI YÖNETMELIĞI

RISK DEĞERLENDIRMESI SONUCUNDA ALINMASI GEREKEN SAĞLIK VE GÜVENLIK ÖNLEMLERI KONUSUNDA IŞVERENE ÖNERILERDE BULUN VE TAKIBINI YAP.

Önceki sağlık gözetim sonuçları

6

7 of 67

Risk Değerlendirmesi

  • Risk değerlendirmesinde kanserojen veya mutajen maddelerin, deri yolu da dâhil olmak üzere vücuda giriş yollarının tümü dikkate alınır,
  • risk değerlendirmesi gerçekleştirilirken, belirli risklerden etkilenecek çalışanların sağlık ve güvenlikleri ile kanserojen veya mutajen maddelerle çalışmak istemeyenlerin bu istekleri özel olarak dikkate alınır.

8 of 67

Tozla Mücadele Komisyonu (TMK)

Tozla Mücadele Yönetmeliği çerçevesinde çalışma hayatında tozla ilgili konularda ihtiyaç ve öncelikleri belirleyerek teknik ve tıbbi açıdan görüş ve öneri hazırlamak amacıyla Bakanlıkça oluşturulan komisyondur.

Komisyon tozla ilgili hangi sektörlerde rehber hazırlanması gerektiğine karar verir ve bu rehberlerin hazırlanmasında hangi kurum ve/veya kuruluşların görev alacağını belirler

9 of 67

İş Hijyeni Ölçümleri

  • İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analizi Yapan Laboratuvarlar Hakkında Yönetmelik hükümleri kapsamında işyerlerinde toz ölçümü de dahil ölçüm yapacak laboratuarların yetkilendirilmesi İş Sağlığı ve Güvenliği Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü Başkanlığı (İSGÜM) tarafından yürütülmektedir.

10 of 67

Toz Ölçümleri (Her türlü tozun meydana geldiği işyerlerinde)

01

Risk değerlendirmesi sonucuna göre belirlenen periyodik aralıklarla toz ölçümleri gerçekleştirilecek,

02

Toz maruziyetinin bulunduğu koşullarda herhangi bir değişiklik olduğunda bu ölçümler tekrarlanacak,

03

Ölçüm sonuçları, mesleki maruziyet sınır değerleri dikkate alınarak değerlendirilecek

04

Toz ölçümleri yetki verilen laboratuvarlarca yapılacak,

05

Asbest ölçme ve numune alma işlemleri yetkilendirilmiş laboratuvarlarca alınan asbest numunelerinde lif sayımı

11 of 67

Mesleki Maruziyet Sınır Değerleri

Tozlar için mesleki maruziyet sınır değerleri, Tozla Mücadele Yönetmeliği’nin Ek-1’inde yer alan tabloda belirtilen değerlerin üstünde olamaz.

Tozlu işyerlerinde toz oluşumunun önlenmesi, tozun çalışma ortamına yayılmadan kaynağında yok edilmesi veya tozun bastırılması gibi diğer yöntemler ile toz yoğunluğunun Ek-1’deki değerlerin altına düşürülmesi için çalışmalar yapılır. Bu çalışmalar sonucunda toz ölçümü yenilenir ve toz yoğunluğunun uyulması gereken değerde olduğu veya altına düştüğü tespit edildiğinde çalışma izni verilir

İşveren, “Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik kapsamındaki çalışmalarda çalışanların maruz kaldığı havadaki asbest konsantrasyonunun, sekiz saatlik zaman ağırlıklı ortalama değerinin (ZAOD-TWA) 0,1 lif/cm3’ü geçmemesini sağlar.

12 of 67

Mesleki Maruziyet Sınır Değerleri

Tozlar için mesleki maruziyet sınır değerleri, Tozla Mücadele Yönetmeliği’nin Ek-1’inde yer alan tabloda belirtilen değerlerin üstünde olamaz.

01

Tozlu işyerlerinde toz oluşumunun önlenmesi, tozun çalışma ortamına yayılmadan kaynağında yok edilmesi veya tozun bastırılması gibi diğer yöntemler ile toz yoğunluğunun Ek-1’deki değerlerin altına düşürülmesi için çalışmalar yapılır. Bu çalışmalar sonucunda toz ölçümü yenilenir.

02

İşveren, “Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik kapsamındaki çalışmalarda çalışanların maruz kaldığı havadaki asbest konsantrasyonunun, sekiz saatlik zaman ağırlıklı ortalama değerinin (ZAOD-TWA) 0,1 lif/cm3’ü geçmemesini sağlar.

03

13 of 67

Pnömokonyoz

Pnömokonyoz (Akciğer Toz Hastalığı), Akciğerlerde tozun birikmesi sonucu ortaya çıkan doku reaksiyonu ile oluşan hastalık olarak tanımlanır.

Serbest asbest liflerine maruziyet; Asbestoz, Mezotelyoma, Akciğer kanseri (bronşiyal karsinom) ve Mide-bağırsak kanserine neden olabilir.

14 of 67

Dökümanlar

15 of 67

Yayınlara Nasıl Ulaşalım?

https://www.csgb.gov.tr/isggm

16 of 67

Yayınlara Nasıl Ulaşalım? – «Kitaplar»

17 of 67

Yayınlara Nasıl Ulaşalım? «Rehberler»

18 of 67

Yayınlara Nasıl Ulaşalım? «Rehberler»

19 of 67

Yayınlara Nasıl Ulaşalım? «Rehberler»

20 of 67

2021 Yayımlanan

  • Meslek Hastalıklarına yönelik hazırladığımız 6 rehber, 5 kontrol listesi MİSGEP “ISGInfo Assist” dijital uygulama içerisinde yayımlandı.

Rehberler: 1. Maden İşyerlerinde Biyolojik Etkenlerle Çalışmalarda Sağlık Gözetimi, 2. Pnömokonyoz (Akciğer Toz Hastalığı), 3. Madencilik Sektöründe Psikososyal Risk Faktörleri, 4. Maden Çalışanlarında Kas-İskelet Sistemi Hastalıkları Rehberi, 5. Gürültülü Ortamlarda Çalışanlarda Sağlık Gözetimi, 6. Maden İşyerlerinde İlkyardım Uygulamaları

Kontrol Listeleri: 1. Biyolojik Etkenlerle Çalışma Yapılan İşyerlerinde Kayıt ve Bildirim, Önlemler, Sağlık Gözetimi, 2. Maden Sektöründe Psikosoyal Faktörler, 3. Pnömokonyoz Yapan Tozlarla Çalışanların Akciğer Radyografilerinin Pnömokonyoz Yönünden, 4. Kas-İskelet Sistemi Rahatsızlıkları, 5. Maden İşyerlerinde İlkyardım Uygulamaları)

21 of 67

İSGİnfo Assist

22 of 67

2021 Yayımlanan

  • İşyeri için Olası Covid-19 Vaka ile Temaslı ve Yakın Temaslı Çalışanların Tespiti ve İzlemi Algoritması
  • İşyeri Dışında Olası Vaka Yönetimi Algoritması
  • İşyerine Girişte Tespit Edilen Olası Vaka Yönetimi Algoritması
  • İş̧yerinde Tespit Edilen Olası Vaka Yönetimi Algoritması

23 of 67

2021 Yayımlanacak

  • Gezici İSG Araçlarında ve Sabit Yerlerde İşitme Testi Tetkikinin Yapılması İçin Yeni Tip Koronavirüs ile Mücadelede Dikkat Edilecek Hususlar
  • Gezici Röntgen İSG Araçlarında PA Göğüs Radyografisi Çekilebilmesi İçin Yeni Tip Koronavirüs ile Mücadelede Dikkat Edilecek Hususlar
  • Sabit Direkt PA Göğüs Radyografisi Çekme Ünitelerinde PA Göğüs Radyografisi Çekilebilmesi İçin Yeni Tip Koronavirüs ile Mücadelede Dikkat Edilecek Hususlar
  • Solunum Fonksiyon Testi (SFT) Yapılacak Gezici İSG (İş Sağlığı ve Güvenliği) Araçlarında ve SFT Yapılacak Sabit Yerlerde SFT Tetkikinin Yapılabilmesi İçin Yeni Tip Koronavirüs ile Mücadelede Dikkat Edilecek Hususlar
  • Tıbbi Numune Alınacak İSG (İş Sağlığı ve Güvenliği) Araçlarında ve Tıbbi Numune Alınacak Sabit Yerlerde Numune Alma ve Taşıması Sırasında Yeni Tip Koronavirüs ile Mücadelede Dikkat Edilecek Hususlar

24 of 67

6331 – İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

  • Çalışanların işyerinde maruz kalacakları sağlık ve güvenlik risklerini dikkate alarak sağlık gözetimine tabi tutulmaları
  • İşe girişlerinde,
  • iş değişikliğinde,
  • iş kazası, meslek hastalığı veya sağlık nedeniyle tekrarlanan işten uzaklaşmalarından sonra işe dönüşlerinde talep etmeleri hâlinde,
  • işin devamı süresince,
  • çalışanın ve işin niteliği ile işyerinin tehlike sınıfına göre Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nca belirlenen düzenli aralıklarla sağlık muayenelerinin yapılmasını sağlamak zorunluluğu yer alır.

25 of 67

Sağlık Gözetimi

  • Çalışanların sağlık gözetimi; risk değerlendirmesi, aralıklarla yapılan toz ölçüm sonuçları ve tozun cinsi dikkate alınarak işyeri hekimince belirlenen sıklıkta tekrarlanır ve her çalışan için sağlık kaydı tutulur.
  • İşyeri hekimi, çalışanın maruziyetinin sona ermesinden sonra da yapılması gereken sağlık değerlendirmesi ile ilgili bilgi verir ve maruziyetin bitmesinden sonra sağlık gözetiminin devam etmesi gereken süreyi belirleyebilir.

26 of 67

İşyeri Hekimi - Rehberlik

SAĞLIK GÖZETIMI

ÇALIŞMA ORTAMI GÖZETIMI

SAĞLIĞI GELIŞTIRME AKTIVITELERI

İŞ PLANLAMA, ORGANIZASYON

KIŞISEL KORUYUCU DONANIM SEÇIMI

ARAŞTIRMA, ERGONOMİ, PSİKOSOSYAL

GENEL HİJYEN ŞARTLARI

BESLENME, İÇME SUYU

İŞ KAZALARI VE MESLEK HASTALIKLARI ARAŞTIRMA-ÖNLEM

İŞ PLANLAMA, ORGANIZASYON

ZARAR POTANSİYELİ OLAYLAR

YAZILI BİLDİRİM - ÖNLEMLER

27 of 67

Sağlık Gözetimi

Sağlık Sorunları Devamsızlık

Sağlık Tehlikeleri

Ölçüm�Değerlendir

İşe Dönüş Muayenesi

Bulaşıcı Hastalık

Bağışıklama

Hijyen Eğitimi

Kayıt

İş Kazaları Değerlendirme

Meslek Hastalıkları Değerlendirme

Yıllık Çalışma Planı

Yıllık Değerlendirme Raporu, Ek-3

28 of 67

Sağlık Gözetimi

400

İşe Giriş/

Periyodik Muayene

Tetkik

Çalışanların bilgilendirilmesi ve rızası

Çalışanın kişisel özellikleri, işyerinin tehlike sınıfı ve işin niteliği öncelikli olarak göz önünde bulundurularak uluslararası standartlar ile işyerinde yapılan risk değerlendirmesi sonuçları doğrultusunda;

Sınıflardaki İşler - En geç – Periyodik Muayene Süre

  • Az tehlikeli – 5 yıl
  • Tehlikeli – 3 yıl
  • Çok tehlikeli - 1 yıl
  • Çocuk, genç ve gebe çalışanlar – 6 ay

İşyeri hekimi kısaltır.

Çalışan veya işveren sağlık muayenesi ve tetkiklerinin yeniden yapılmasını isteme hakkına sahiptir.

29 of 67

İşe Giriş/Periyodik Muayene Formu

400

İşe Giriş/

Periyodik Muayene

Tetkik

İşe Giriş/Periyodik Muayene Formu, Ek-2 sonuçları işle, işyerinde muhafaza et.

Özel politika gerektiren grupları uygun işe yerleştir

Meslek hastalığı tanısı veya ön tanısı almış çalışan var - diğer çalışanların da sağlık muayenelerini tekrarla

Bir başka işverenden iş görmek için işyerine geçici olarak gönderilen çalışanlar ile alt işveren çalışanlarının yapacakları işe uygun olduğunu gösteren sağlık raporlarının süresinin dolup dolmadığını kontrol et.

30 of 67

Ek-2: İşe Giriş / Periyodik Muayene Formu

  • İşyeri ünvanı, SGK sicil numarası ve iletişimine ait bilgiler, çalışanın muayene rızası ve verdiği bilgilerin doğru ve eksiksiz olduğunun beyanı, çalışana ilişkin kişisel ve iletişim bilgileri, mesleki özgeçmiş, tıbbi özgeçmiş, soygeçmiş ve tıbbi anamneze ilişkin bilgiler, fizik muayenesi, laboratuvar bulguları, kanaat ve sonuç ile işyeri hekiminin imza ve bilgileri yer almaktadır.
  • Laboratuvar bulguları arasında kan ve idrar tetkiklerine ilişkin biyolojik analiz kısmı, radyolojik analiz kısmı, odyometre ve solunum fonksiyon testini içeren fizyolojik analizler, psikolojik testler ve diğer analizleri içeren kısımlar yer almaktadır.

31 of 67

Ek-2: İşe Giriş / Periyodik Muayene Formu

32 of 67

Ek-2: İşe Giriş / Periyodik Muayene Formu

33 of 67

Ek-2: İşe Giriş / Periyodik Muayene Formu

34 of 67

Ek-2: İşe Giriş / Periyodik Muayene Formu

35 of 67

Ek-2: İşe Giriş / Periyodik Muayene Formu

36 of 67

Ek-2: İşe Giriş / Periyodik Muayene Formu

37 of 67

Ek-2: İşe Giriş / Periyodik Muayene Formu

38 of 67

Tozla Mücadele Yönetmeliği - Sağlık Gözetimi

  • Çalışanların sağlık gözetimi; risk değerlendirmesi, aralıklarla yapılan toz ölçüm sonuçları ve tozun cinsi dikkate alınarak işyeri hekimince belirlenen sıklıkta tekrarlanacak.

  • İşe Giriş / Periyodik Muayene Formu örneğine göre yapılacak.

  • Her çalışan için sağlık kaydı tutulacak.

39 of 67

Sağlık Gözetimi - Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik

  • İşleri ilk defa yapacak kişinin, önce işyeri hekimi tarafından genel sağlık durumu değerlendirilir

  • Özellikle solunum sistemi muayeneleri başta olmak üzere genel sistemik fizik muayene ile diğer tetkik ve kontrolleri yapılır.

  • İşyeri hekimi, risk değerlendirmesi ve ölçüm sonuçlarını dikkate alarak çalışanların sağlık durumlarını değerlendirir ve değerlendirme sonucuna göre akciğer radyografilerini uygun sürelerle tekrarlar, bu süre 2 yılı aşamaz.

40 of 67

Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik, Ek – I

  • Serbest asbest liflerine maruziyet
  • 1) Asbestoz 2) Mezotelyoma 3) Akciğer kanseri (bronşiyal karsinom) 4) Mide-bağırsak kanseri hastalıklarına neden olabilir.

  • İşyeri hekimi ve/veya diğer sağlık personeli, asbeste maruz kalan çalışanların her birinin maruz kalma durumunu ve çalışma şartlarını izlemekle yükümlüdür.

41 of 67

Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik, Ek – I

  • Çalışanın mesleki ve tıbbi özgeçmişi ile ilgili kayıtların tutulması,

  • Genel sistemik fizik muayenesi ve özellikle solunum sistemi muayenesinin yapılması,

  • Gizlilik hususuna dikkat edilmesi,

  • 35x35 standart akciğer radyografisinin veya dijital akciğer radyografisinin çekilmesi,

  • Solunum fonksiyon testinin yapılması

42 of 67

Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik, Ek – I

  • Çalışanın sağlığında şüpheli durum saptandığında, hekim çalışanın ileri tetkiklerinin yapılmasını ve ilgili uzman tarafından değerlendirilmesini isteyebilir.
  • Çalışana sağlık durumu ile ilgili bilgi verilir.
  • Maruz kalan diğer çalışanların sağlık durumu da gözden geçirilir.
  • Her çalışanın kişisel sağlık kaydı tutulur ve güncellenir. Bu kayıtlar gizlilik esasına uygun olarak ve gerektiğinde incelenebilecek şekilde saklanır.
  • İşyeri hekimi, iş sağlığındaki gelişmeleri göz önüne alarak daha ileri tetkikler isteyebilir.

43 of 67

Tozla Mücadele - Asbest - Sağlık Gözetimi

  • İşyeri hekimi; muayene ve tetkiklerin sonucuna göre, çalışanın toza maruz kalacağı işlerde çalıştırılmaması da dahil, her türlü koruyucu ve önleyici tedbirleri belirler ve tavsiyelerde bulunur.

  • İşyeri hekimi, çalışanın maruziyetinin sona ermesinden sonra da yapılması gereken sağlık değerlendirmesi ile ilgili bilgi verir ve maruziyetin bitmesinden sonra sağlık gözetiminin devam etmesi gereken süreyi belirleyebilir.

  • Çalışan veya işveren sağlık muayenesi ve tetkiklerinin yeniden yapılmasını isteme hakkına sahiptir.

44 of 67

Akciğer Radyografisi

  • Tozla Mücadele Yönetmeliği kapsamına giren asbest ve türleri, kuvars içeren tozların bulunabileceği işyerlerinde; risk değerlendirmesi ve ölçüm sonuçları ile çalışanların sağlık durumları dikkate alınarak hangi sıklıkta standart akciğer radyografilerinin çekileceği işyeri hekimince belirlenir.
  • Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik kapsamında ise işyeri hekimi, risk değerlendirmesi ve ölçüm sonuçlarını dikkate alarak asbest ile çalışanların sağlık durumlarını değerlendirir ve değerlendirme sonucuna göre akciğer radyografilerini uygun sürelerle tekrarlar, bu süre 2 yılı aşamaz.

45 of 67

Akciğer Radyografisi

Akciğer radyografisi, en az 35x35 cm

Standart akciğer radyografisini veya dijital akciğer radyografisi

Değerlendirilebilir uygun standartlarda (Rehbere göre)

46 of 67

Akciğer Radyografisi

  • ILO standart radyografileri terimi, ILO Uluslararası Pnömokonyoz Radyografileri Sınıflandırılması Rehberi’nde yer alan kriterlere göre akciğer radyografilerinin pnömokonyoz yönünden sınıflandırma işlemi sırasında kullanılan, ILO’dan temin edilen; standart radyografileri veya standart radyografilerin dijital görüntülerini tanımlamak için kullanılmaktadır.
  • ILO Uluslararası Pnömokonyoz Radyografileri Sınıflandırılması:

Uluslararası Çalışma Örgütü tarafından akciğer radyografilerinin pnömokonyoz yönünden sınıflandırılmasıdır. Bu sınıflama ILO tarafından yayınlanan “Uluslararası ILO Pnömokonyoz Radyografilerinin Uluslararası Sınıflandırması Rehberi”ne göre yürütülmektedir.

47 of 67

ILO Pnömokonyoz Radyografilerinin Uluslararası Sınıflandırması Rehberi

Rehber:

Güncel ILO Pnömokonyoz Radyografilerinin Uluslararası Sınıflandırması Rehberini,

48 of 67

Akciğer Radyografilerinin Teknik Kalitesi

  • Akciğer radyografisinin teknik kalitesini değerlendirmek için kullanılan derecelendirme kriterleri;

  • 1. Derece: İyi kalitede olan radyografi,
  • 2. Derece: Kabul edilebilir, pnömokonyoz radyografisi sınıflandırmasını bozması muhtemel teknik hatası olmayan radyografi,
  • 3. Derece: Kabul edilebilir, bazı teknik hataları olan fakat sınıflandırma amaçları için hala yeterli nitelikte olan radyografi,
  • 4. Derece: Sınıflandırma amaçları için kabul edilemez olan radyografi

49 of 67

Akciğer Radyografilerinin Teknik Kalitesi

  • Çekilen akciğer radyografilerinin teknik kalitesi 1.,2.,3. derecelerden birinde olmalıdır.

  • Sınıflandırma için kabul edilemez olan 4. derecede çekilen akciğer radyografileri okuyucular tarafından değerlendirmeye alınmaz.

  • Okuyucular, akciğer radyografilerinin teknik kalitesinin 4. derece olduğunu tespit etmesi durumunda nihai sonuç raporunda belirtir.

  • İşveren, nihai sonuç raporunda 4. derece olarak kendisine bildirilen akciğer radyografisine sahip çalışanlarının tekrar akciğer radyografilerinin çektirilmesini sağlar.

50 of 67

Akciğer Radyografisi

  • Dijital akciğer radyografilerinde Uluslararası ILO Pnömokonyoz Radyografilerinin Uluslararası Sınıflandırması Rehberi”nin “ILO sınıflandırmasının dijital göğüs radyografi görüntülerinin sınıflamada kullanımı” ile ilgili kriterlerine uyulur.

51 of 67

Değerlendirme Kriteri

  • Pnömokonyoz yönünden yapılan periyodik sağlık muayenelerinde Tozla Mücadele Yönetmeliği’nin Ek-2’sinde verilen “Pnömokonyoz Tanı Şeması” dikkate alınır.

52 of 67

Pnömokonyoz Tanı Şeması - Tozla Mücadele Yönetmeliği, Ek-2

53 of 67

Pnömokonyoz Tanı Şeması - Tozla Mücadele Yönetmeliği, Ek-2

  • *İşyeri ortamında toza maruziyet öyküsü incelenirken çalışanın; ayrıntılı meslek öyküsü alınmalıdır (En son yaptığı ve daha önce çalıştığı işler, çalıştığı bölümler, kullandığı ve çalıştığı ortamdaki maddeler, iş dışı uğraşları, alışkanlıkları sorgulanmalıdır).
  • ** PA akciğer grafisinin (en az 35x35cm) veya dijital akciğer radyografilerinin değerlendirilmesi, Yönetmelik kapsamında okuyucular tarafından yapılır.
  • *** Okuyucular tarafından pnömokonyoz olgusu ya da şüphesi biçiminde kabul edilen ve işverene bildirilen çalışanlar, meslek hastalıkları tanısı koymakla yetkili hastaneye sevk edilir.

54 of 67

Akciğer Radyografisinin Pnömokonyoz Yönünden Değerlendirilmesi

  • Tozla Mücadele Yönetmeliği kapsamına giren asbest ve türleri, kuvars içeren tozların bulunabileceği işyerlerinde çalışanların akciğer radyografileri ILO Uluslararası Pnömokonyoz Radyografileri Sınıflandırılması konusunda eğitim almış okuyucu olarak isimlendirilen hekimler tarafından ILO Uluslararası Pnömokonyoz Radyografi Sınıflandırılmasına göre değerlendirilmelidir.

55 of 67

Akciğer Radyografisinin Pnömokonyoz Yönünden Değerlendirilmesi

Tozla Mücadele Yönetmeliği kapsamına giren asbest ve türleri, kuvars içeren tozlar hariç, diğer tozların bulunduğu işyerlerinde çalışanların ILO Uluslararası Pnömokonyoz Radyografi Sınıflandırılmasına uygun standartlardaki akciğer radyografisi işyeri hekimi tarafından maruz kalınan tozun özelliklerini dikkate alınarak (pnömokonyoza sebep olması) değerlendirilir ve ihtiyaç duyulması halinde ileri tetkik ve değerlendirme için (pnömokonyoza sebebiyet veren bir toz ise) okuyucuya gönderilir.

56 of 67

Okuyucu, Okuyucu Sayısı �ve Okuyucu Listesine Erişim

  • Okuyucu: ILO Uluslararası Pnömokonyoz Radyografileri Sınıflandırılması konusunda eğitim almış hekim
  • Çalışanların pnömokonyoz yönünden akciğer radyografilerinin değerlendirilmesi en az iki okuyucu tarafından yapılır.
  • Okuyucu listeleri, İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü veya İş Sağlığı ve Güvenliği Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü Başkanlığı (İSGÜM)’nın internet sayfasından temin edilebilir.
  • Okuyuculardan her biri radyografilerin değerlendirmesini bağımsız olarak rehbere göre yapar.
  • Okuyucular arasında farklılık gösteren değerlendirme sonuçları, okuyucular tarafından birlikte değerlendirilerek nihai değerlendirme sonuçları işverene yazılı olarak bildirilir.

57 of 67

Okuyucu Listesine Nasıl Ulaşırım?

58 of 67

Nihai Değerlendirme Sonuç Raporu ve Yapılacak İşlemler

  • Okuyucuların nihai değerlendirme sonuçlarına ilişkin raporunu alan işveren Tozla Mücadele Yönetmeliği’nin Ek-3’ünde verilen “ILO Uluslararası Pnömokonyoz Değerlendirme Kategorisi Çizelgesi”ne göre;
  • Kategori 0” olarak değerlendirilenlerin aralıklı muayenelerle takibinin yapılmasını sağlar,
  • Kategori 1 ve üzeri” olarak değerlendirilenlerin raporlarını rapor sahibi ile birlikte, sağlık kurulu raporu düzenlemeye yetkilendirilen sağlık hizmet sunucularına sevkini sağlamak üzere SGK il müdürlüğüne gönderir.

59 of 67

Nihai Değerlendirme Sonuç Raporu ve Yapılacak İşlemler

0. Kategori

0/-

0/0

0/1

I. Kategori

1/0

1/1

1/2

II. Kategori

2/1

2/2

2/3

III. Kategori

3/2

3/3

3/+

60 of 67

Yetkili Sağlık Hizmet Sunucusu Raporu

  • Yetkili sağlık hizmet sunucusu, düzenlediği raporların birer örneğini ilgili işverene gönderir. İşveren, meslek hastalığı tanısı konulması durumunda yetkili sağlık hizmet sunucusunun, çalışanla ilgili düzenlediği raporda belirtilen hususları dikkate alarak uygun çalışma koşullarını sağlar.
  • İşyeri hekimi; muayene ve tetkiklerin sonucuna göre, çalışanın toza maruz kalacağı işlerde çalıştırılmaması da dâhil, her türlü koruyucu ve önleyici tedbirleri belirler ve işverene tavsiyelerde bulunur.
  • Yetkili sağlık hizmet sunucuları; Sağlık Bakanlığı meslek hastalıkları hastaneleri ile eğitim ve araştırma hastaneleri ve Devlet üniversitesi hastaneleridir.

61 of 67

Kayıt

  • Çalışanların sağlığı ile ilgili düzenlenen her türlü form, tetkik, sonuç ve raporlar çalışanın kişisel sağlık dosyasında saklanır. Mevzuatta özel olarak belirtilmeyen kişisel sağlık dosyalarının kayıtları çalışanın işten ayrılma tarihinden itibaren 15 yıl süreyle işveren tarafından saklanır.
  • İşyeri ortamındaki tozlardan kaynaklanan hastalıkların yükümlülük süresinin bu süreyi aşması halinde, evrakların işyerinde saklanması hastalıkların yükümlülük süresine göre uzar.
  • Dijital akciğer radyografileri, ILO Rehberinin “ILO sınıflandırmasının dijital göğüs radyografi görüntülerinin sınıflamada kullanımı” ile ilgili kriterlerine göre arşivlenir.

62 of 67

Kayıt - Asbest

  • Asbestle çalışılan işyerlerinde işverenler aşağıda belirtilen kayıtları tutmak ve bunları saklamakla yükümlüdürler:
  • a) Asbest söküm işini yapan veya yaptıran işveren, asbest sökümünde görev alanların yaptıkları işleri, çalışma süresini ve maruziyet düzeyini belirten kayıtları tutar ve saklar. İşyeri hekimi, diğer sağlık personeli veya sağlıktan sorumlu kurum ve kuruluşlar talep etmeleri halinde bu kayıtları inceleyebilir. Çalışanlar kendilerine ait kayıtların bir örneğini alabilirler. Çalışan ve/veya temsilcileri kayıtlar hakkında isimsiz olarak genel bilgileri alabilirler.
  • b) Asbest tozuna maruziyetin sona ermesinden sonra kayıtlar en az 40 yıl süreyle saklanır.
  • c) İşyerinin çalışanlarıyla devri halinde kayıtlar devredilen işletmeye teslim edilir.
  • ç) İşyerinin kapanması halinde kayıtlar Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğüne teslim edilir.

63 of 67

Kayıt - Asbest

  • Sosyal Güvenlik Kurumunca tespit edilen veya Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilen asbestoz ve mezotelyoma vakaları ile ilgili kayıtlar bu Kurum tarafından tutulur.
  • Yapılan sağlık gözetimi ile ilgili olarak her çalışanın kişisel sağlık kaydı tutulur ve güncellenir. Bu kayıtlar gizlilik esasına uygun olarak ve gerektiğinde incelenebilecek şekilde saklanır.

64 of 67

Önemli Hususlar

Sağlık gözetimi sonucunda, çalışanın sağlığında şüpheli durum saptandığında, benzer biçimde maruz kalan diğer çalışanların sağlık durumu da gözden geçirilmektedir.

Meslek hastalığı tanısı veya ön tanısı almış çalışanın olması durumunda kişinin çalıştığı ortamdaki diğer çalışanların sağlık muayenelerini tekrarlaması,

Çalışanların sağlık nedeniyle tekrarlanan işten uzaklaşmalarından sonra işe dönüşlerinde talep etmeleri halinde işe dönüş muayenesi yaparak eski görevinde çalışması sakıncalı bulunanlara mevcut sağlık durumlarına uygun bir görev verilmesini tavsiye ederek işverenin onayına sunması,

İşyerinde çalışanların toz maruziyetinin bulunduğu koşullarda herhangi bir değişiklik olduğunda toz ölçümleri tekrarlanmaktadır.

Toz ölçüm sonuçları, mesleki maruziyet sınır değerleri dikkate alınarak değerlendirilmektedir.

65 of 67

Eğitim

  • Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri
  • İşyerinde ilkyardım ve acil müdahale hizmetlerinin organizasyonu ve personelin eğitimini sağla,
  • Yöneticilere, bulunması halinde iş sağlığı ve güvenliği kurulu üyelerine ve çalışanlara genel sağlık, iş sağlığı ve güvenliği, hijyen, bağımlılık yapan maddelerin kullanımının zararları, kişisel koruyucu donanımlar ve toplu korunma yöntemleri konularında eğitim ver, eğitimin sürekliliğini sağla,
  • Çalışanları işyerindeki riskler, sağlık gözetimi, yapılan işe giriş ve periyodik muayeneler konusunda bilgilendir.
  • Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nca belirlenecek iş sağlığı ve güvenliğini ilgilendiren konularla ilgili bilgileri İSG KATİP sistemi üzerinden Genel Müdürlüğe bildirmesi

66 of 67

Çalışanların Eğitimleri

  • Pnömokonyoza sebep olan tozlara yönelik risk değerlendirmesi sonuçları
  • Tozun türü ve tanımlanması
  • Meslek hastalıkları ve pnömokonyoz (maruziyet, hastalık, semptom ve bulgular, prognoz, tanı, tedavi vb.)
  • Pnömokonyoza yol açan tozlarla çalışmalarda mesleki maruziyet sınır değerleri
  • Çalışanların kendilerini ve diğer çalışanları pnömokonyozdan koruması için yapılması gerekenler ve alınacak önlemler
  • Solunum koruyucu donanımların doğru kullanımı ve bakımı
  • Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte belirtilen hususlara uyulmaktadır.

67 of 67

67

Dinlediğiniz İçin Teşekkür Ederim

Dr. Bülent GEDİKLİ

bulent.gedikli1@csgb.gov.tr

505 333 0 999

07/10/2022