สหกรณ์และการรวมกลุ่ม

สหกรณ์กับการพัฒนาเศรษฐกิจไทย

การรวมตัวกันของกลุ่มบุคคลที่มีจุดมุ่งหมายเดียวกันด้วยความสมัครใจ ร่วมกันรับผิดชอบและดำเนินงานให้บรรลุจุดมุ่งหมายที่วางไว้ โดยยึดหลักประชาธิปไตย ไม่มุ่งแสวงหาผลกำไร และมีการแบ่งผลประโยชน์กันอย่างยุติธรรม

​

สหกรณ์

• เป็นธุรกิจรูปแบบหนึ่งที่มีการใช้ปัจจัยการผลิต คือ คน เงิน ทรัพยากร และการจัดการ
• เกิดขึ้นจากการรวมคนและทุนด้วยความสมัครใจ เพื่อช่วยกันแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจและสังคม
• มีวัตถุประสงค์ในการดำเนินธุรกิจเพื่อช่วยเหลือตนเอง และช่วยเหลือซึ่งกันและกัน
• มีการจดทะเบียนถูกต้องตามกฎหมาย �โดยมีฐานะเป็นนิติบุคคล
• สมาชิกของสหกรณ์ทุกคนมีสิทธิเสมอภาค�เท่าเทียมกัน
• มีกฎหมายสหกรณ์และข้อบังคับสหกรณ์�เป็นแนวทางในการดำเนินธุรกิจ

​

​

• คริสต์ศตวรรษที่ 18 - 19 มีการปฏิวัติอุตสาหกรรม โดยนำเครื่องจักรมาใช้แทนแรงงานคน ส่งผลให้เกิดปัญหาภาวการณ์ว่างงานและเศรษฐกิจตกต่ำในประเทศอังกฤษ
• โรเบิร์ต โอเวน ซึ่งภายหลังได้รับการยกย่องให้เป็นบิดาแห่งการสหกรณ์ของโลก �ได้เสนอแนวคิดให้จัดตั้งชมรมสหกรณ์ขึ้น
• พ.ศ. 2370 นายแพทย์วิลเลียมคิง นำแนวคิดสหกรณ์ของโอเวนไปจัดตั้งสมาคมการค้า�เพื่อการจำหน่ายสินค้า ซึ่งถือเป็นต้นแบบของสหกรณ์ร้านค้าในเวลาต่อมา
• พ.ศ. 2393 นายเฮอร์มัน ชูลส์ ได้จัดตั้งสหกรณ์หาทุนขึ้นในหมู่ช่างฝีมือและพ่อค้า
• พ.ศ. 2405 นายฟริดิก วิลเอล์ม ได้จัดตั้งสหกรณ์หาทุนขึ้นในหมู่เกษตรกรชนบท�เพื่อจัดหาทุนให้สมาชิกกู้ยืม

1. เปิดรับสมาชิกโดยสมัครใจและเปิดกว้าง

2. ควบคุมสมาชิกตามหลักประชาธิปไตย

3. การมีส่วนร่วมทางเศรษฐกิจของสมาชิก

4. การปกครองตนเองและความเป็นอิสระ

5. การศึกษา ฝึกอบรม และสารสนเทศ

6. ความร่วมมือระหว่างสหกรณ์

7. เอื้ออาทรต่อชุมชน

สหกรณ์ในประเทศไทย

สหกรณ์ได้กำเนิดขึ้นมาเป็นเวลาช้านาน โดยตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา ได้มีการทดลองพัฒนาการดำเนินงานสหกรณ์หลายๆรูปแบบ ซึ่งหลายประเทศทั่วโลกให้การยอมรับว่าระบบสหกรณ์ช่วยพัฒนาระบบเศรษฐกิจและสังคมให้มีความเจริญก้าวหน้าอย่างยั่งยืน และในประเทศไทยเองก็ได้มีการรับเอาแนวคิดสหกรณ์มาปรับใช้ในประเทศไทยและพัฒนามาจนถึงปัจจุบัน

• พ.ศ. 2457 ประเทศไทยเริ่มศึกษาวิธีการสหกรณ์
• พ.ศ. 2459 มีการจัดตั้งสหกรณ์ขึ้นเป็นแห่งแรกของประเทศไทย
• พ.ศ. 2471 รัฐบาลได้ประกาศใช้ พ.ร.บ. สหกรณ์ ซึ่งถือเป็นกฎหมายสหกรณ์ ฉบับแรกของไทย
• พ.ศ. 2478 มีการจัดตั้งสหกรณ์ประเภทต่างๆ เพิ่ม เช่น สหกรณ์เช่าซื้อที่ดิน � สหกรณ์ค้าขาย สหกรณ์นิคมฝ้าย เป็นต้น
• พ.ศ. 2511 มีการจัดตั้งสันนิบาตสหกรณ์แห่งประเทศไทย

​

สหกรณ์ในประเทศไทย แบ่งออกเป็น 7 ประเภท

1. สหกรณ์การเกษตร

2. สหกรณ์ออมทรัพย์

3. สหกรณ์ร้านค้า

4. สหกรณ์ประมง

5. สหกรณ์บริการ

6. สหกรณ์นิคม

7. สหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน

​

สหกรณ์การเกษตร

สหกรณ์ที่ผู้ประกอบอาชีพทางการเกษตรร่วมกันจัดตั้งขึ้น มีจุดมุ่งหมาย� ให้สมาชิกร่วมกันแก้ไขปัญหาความเดือดร้อนในการประกอบอาชีพของสมาชิก � และช่วยยกฐานะทางเศรษฐกิจของสมาชิกให้ดีขึ้น

� หน้าที่

• ให้บริการด้านสินเชื่อเพื่อการเกษตรกรรม
• รับฝากเงินของสมาชิก
• จัดหาวัสดุหรือสิ่งของที่จำเป็น� เพื่อมาจำหน่ายให้แก่สมาชิก
• ส่งเสริมความรู้ทางการเกษตรแผนใหม่

สหกรณ์ประมง

สหกรณ์ที่จัดตั้งขึ้นในหมู่ชาวประมง เพื่อแก้ไขปัญหาและอุปสรรคในการประกอบ อาชีพ รวมไปถึงการช่วยเหลือในยามขาดแคลนและมีการแบ่งปันผลประโยชน์� ซึ่งกันและกันอย่างเป็นธรรม

หน้าที่

• ให้ความรู้ทางวิชาการประมง
• รับฝากเงินของสมาชิก
• ให้สินเชื่อแก่สมาชิกเพื่อการประกอบ�อาชีพประมง
• จัดหาอุปกรณ์การทำประมงเพื่อจำหน่าย�ให้แก่สมาชิก
• ให้ความช่วยเหลือสมาชิกที่ประสบภัย�พิบัติ

สหกรณ์นิคม

สหกรณ์เกษตรรูปแบบหนึ่งที่มีการดำเนินการจัดสรรที่ดินทำกินให้แก่ราษฎร � รวมถึงการจัดสร้างปัจจัยพื้นฐานและสิ่งอำนวยความสะดวกให้ผู้อยู่อาศัย�

หน้าที่

• จัดหาที่ดินเพื่อนำมาจัดสรรให้

ราษฎรไว้ทำการเกษตร

• จัดสร้างสาธารณูปโภคพื้นฐาน� และสิ่งอำนวยความสะดวก
• รวบรวมผู้ที่ได้รับการจัดสรรที่ดิน� จัดตั้งขึ้นเป็นสหกรณ์

​

สหกรณ์ร้านค้า

สหกรณ์สำหรับผู้บริโภคทั่วไป โดยการจัดจำหน่ายสินค้าเครื่องอุปโภคบริโภค� ที่จำเป็นในครอบครัวแก่สมาชิก มีวัตถุประสงค์เพื่อลดค่าใช้จ่ายในครอบครัว

� หน้าที่

• จัดหาสินค้าอุปโภคบริโภคนำมาจำหน่าย� ให้สมาชิกในราคายุติธรรม
• ช่วยจำหน่ายสินค้าที่เป็นผลิตภัณฑ์

ของสมาชิก

• ส่งเสริมความรู้ทางการค้าแก่สมาชิก
• ส่งเสริมให้สมาชิกรู้จักประหยัด� และมีพฤติกรรมการออม

สหกรณ์ออมทรัพย์

สหกรณ์สำหรับผู้ที่มีรายได้ประจำโดยทั่วไปที่ต้องการพึ่งตนเองโดยการ�ออมทรัพย์เป็นประจำ และให้ความช่วยเหลือซึ่งกันและกันด้วยการให้กู้ยืมเมื่อเกิดความจำเป็น สหกรณ์ออมทรัพย์ตั้งขึ้นทั่วไปในสถานที่ราชการ รัฐวิสาหกิจ โรงงาน บริษัท สถานศึกษา หรือชุมชนต่างๆ

​

หน้าที่

• ให้บริการฝาก-ถอน เงิน
• ให้บริการสินเชื่อ กู้ยืมเงิน
• ส่งเสริมการออมในรูปแบบ�ของการซื้อหุ้น

สหกรณ์บริการ

เป็นสหกรณ์ที่จัดตั้งขึ้นสำหรับผู้ที่ต้องการแก้ไขปัญหาในการประกอบอาชีพ รวมถึงการส่งเสริมอาชีพเพื่อให้เกิดความมั่นคงและรักษาอาชีพดั้งเดิมที่ดีให้คงอยู่ต่อไป�

หน้าที่

• ดำเนินกิจการต่างๆ ที่ตอบสนอง�ความต้องการทางด้านการประกอบ�อาชีพแก่สมาชิก
• จัดหาอุปกรณ์ที่จำเป็นต่อการประกอบ�อาชีพให้แก่สมาชิก
• ช่วยเหลือสมาชิกในด้านกฎหมาย�ที่เกี่ยวกับการประกอบอาชีพแก่สมาชิก

สหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน

สหกรณ์ที่จัดตั้งขึ้นได้ในกลุ่มประชากรทุกอาชีพซึ่งภูมิลำเนาหรือมีการประกอบอาชีพที่สัมพันธ์กัน และอยู่ในเขตพื้นที่การดำเนินงานของสหกรณ์ที่จัดตั้งขึ้น มุ่งเน้นการช่วยเหลือกันโดยการนำเงินที่ตนเองมาสะสมไว้เป็นกองทุนเพื่อให้สมาชิกกู้ยืม

หน้าที่

• จัดตั้งกองทุนเพื่อให้ความช่วยเหลือ� ทางด้านการเงินแก่สมาชิก
• จัดสวัสดิการต่างๆ ที่จำเป็นต่อการ� ดำเนินชีวิตให้แก่สมาชิก
• ให้บริการเงินกู้แก่สมาชิกในอัตราดอกเบี้ย� ที่เป็นธรรม
• ให้การศึกษาด้านการบริหารจัดการเงิน� แก่สมาชิก

• กำหนดวัตถุประสงค์และนโยบาย

กำหนดว่าจะทำอะไร ทำอย่างไร และเพื่ออะไร

​

• วางแผนการดำเนินงาน

กำหนดกระบวนการทำงานเป็นขั้นตอนเพื่อให้สอดคล้องกับนโยบาย� และวัตถุประสงค์

​

• จัดตั้งและแบ่งส่วนงานของสหกรณ์

แบ่งงานต่างๆ ออกเป็นส่วนๆ เพื่อความเป็นระเบียบ

• รวบรวมทรัพยากร

โดยการจัดหาพนักงาน เจ้าหน้าที่ เงิน และวัสดุต่างๆ มาใช้ประกอบธุรกิจ

​

• อำนวยความสะดวกแก่ผู้ปฏิบัติงาน

โดยการชี้แนะและอำนวยความสะดวกแก่ผู้ที่ปฏิบัติงาน

​

• ตรวจตราดูแล

โดยการสังเกตการณ์และติดตามผลงาน เพื่อให้ทราบการดำเนินงานของเจ้าหน้าที่�

• ประสานงาน

โดยการประสานแนวความคิดเกี่ยวกับการทำงานให้เป็นไปในทิศทางเดียวกัน

​

• สมาชิกมีความรู้ความเข้าใจในสหกรณ์
• สมาชิกต้องมีความเชื่อมั่นว่าสหกรณ์แก้ไขปัญหาทางเศรษฐกิจได้
• สมาชิกมีความรู้สึกว่าเป็นเจ้าของของสหกรณ์คนหนึ่ง
• คณะกรรมการดำเนินงานโดยถือเอาผลประโยชน์ของสหกรณ์เป็นสำคัญ
• บุคลากรของสหกรณ์ต้องเป็นมีความรู้ความสามารถ และมีวิสัยทัศน์กว้างไกล
• รัฐควรให้การสนับสนุนในด้านต่างๆ เช่น งบประมาณ การให้ความรู้ประชาชน

• เป็นสถาบันที่ช่วยแก้ไขปัญหาในการประกออาชีพ
• ช่วยยกระดับความเป็นอยู่ของประชาชนให้ดีขึ้น
• ช่วยพัฒนาและส่งเสริมการประกอบอาชีพ
• เป็นแบบแผนสำคัญในการพัฒนาชนบท
• เป็นที่พึ่งให้ความช่วยเหลือแก่ผู้เดือดร้อน

จากภาวะเศรษฐกิจ

• เป็นองค์กรที่ส่งเสริมให้เกิดการออมทรัพย์

และการสะสมทุน

​

เศรษฐกิจในชุมชนของไทย

ชุมชน หมายถึง การอยู่ร่วมกันของกลุ่มคนจำนวนหนึ่งในพื้นที่แห่งหนึ่ง เพื่ออาศัยทรัพยากรธรรมชาติในบริเวณนั้นในการดำรงชีวิต มีการกำหนดรูปแบบความสัมพันธ์ซึ่งกันและกัน มีองค์กรหรือสถาบันของชุมชนและกฎเกณฑ์ต่างๆ ช่วยให้สมาชิกสามารถจัดการกับปัญหาต่างๆ ร่วมกันได้

สังคมชนบท

• เป็นกลุ่มประชากรที่ตั้งถิ่นฐานอยู่ในชนบทหรือนอกเขตเทศบาล
• มีการตั้งถิ่นฐานเป็นหมู่บ้านต่างๆ
• ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม และมีวิถีชีวิตเรียบง่าย
• สิ่งที่จำเป็นในการดำเนินชีวิต คือ ปัจจัย 4
• มีความสัมพันธ์แบบเครือญาติ

​

ลักษณะทั่วไปของชุมชนไทย

สังคมเมือง

• เป็นกลุ่มประชากรที่ตั้งถิ่นฐานอยู่ในเขตเมือง�หรือเขตเทศบาล
• ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพค้าขาย �อุตสาหกรรม บริการ
• อาศัยอยู่กันหนาแน่น
• มีวิถีการดำเนินชีวิตที่เร่งรีบ

ต้องแข่งกับเวลา

• มีความสัมพันธ์ต่อกันน้อย
• มีความเจริญทางด้านวิทยาการต่างๆ
• มีสถานที่ราชการและสถานบริการต่างๆ เพื่ออำนวยความสะดวก

ปัญหาความยากจนและความเหลื่อมล้ำทางรายได้

• ชุมชนไทยส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ซึ่งมีข้อจำกัดในการประกอบอาชีพ
• เกษตรกรมักพึ่งพาสารเคมีในการเพาะปลูกซึ่งต้องลงทุนสูง ก่อให้เกิดการสร้างหนี้สิน
• ในภาคอุตสาหกรรม มีการจ้างงานและมีรายได้ดีกว่าทำให้เกิด

ความเหลื่อมล้ำทางฐานะ

• มีการอพยพเดินทางเข้ามาทำงาน

ในสังคมเมือง สังคมชนบทจึง

ขาดแคลนแรงงาน

ปัญหาการบริหารจัดการชุมชนยังไม่เข้มแข็ง

• องค์กรในชุมชน ขาดทักษะในการดำเนินงานและการบริหารจัดการเงิน
• หน่วยธุรกิจในชุมชนไม่สามารถรับมือกับความผันผวนทางธุรกิจได้
• ในบางชุมชนไม่มีการจัดระบบองค์ความรู้เพื่อนำมาใช้ประโยชน์
• มีการพึ่งพาปัจจัยภายนอกมาก ทั้งด้านทุน พลังงาน และเทคโนโลยี
• ชุมชนจำนวนมากขาดทักษะในการบริหารทุนและการจัดการเศรษฐกิจชุมชน
• ชุมชนจำนวนมากไม่สามารถพึ่งพาตนเองได้และไม่มีความเข้มแข็งพอ

​

​

ปัญหาการการขาดแคลนวิทยาการสมัยใหม่

• มีการประกอบอาชีพแบบดั้งเดิม คือใช้แรงงานคนและพึ่งพาธรรมชาติเป็นหลัก
• เกษตรกรขาดแคลนความรู้และอุปกรณ์เครื่องมือต่างๆ ที่เป็นเทคโนโลยีสมัยใหม่
• เกษตรกรไม่สามารถเข้าถึงเทคโนโลยีได้ เพราะมีราคาสูง

​

ปัญหาการทางการศึกษา

• คนส่วนใหญ่มีฐานะยากจน ขาดโอกาสทางการศึกษา
• ขาดความรู้ที่จะนำมาใช้พัฒนาอาชีพของตน
• คนบางกลุ่มไม่ได้นำความรู้เหล่านั้นกลับมาพัฒนาชุมชนของตน
• ขาดแคลนแรงงานและบุคลากรที่มีความรู้ความสามารถในการพัฒนาท้องถิ่น

​

แนวทางการพัฒนาเศรษฐกิจของชุมชน

• สมาชิกในครอบครัวต้องรู้จักพึ่งพาตน �ลดรายจ่าย ลดการบริโภคของฟุ่มเฟือย
• ลดต้นทุนการผลิตในการประกอบอาชีพ �เช่นทำการเกษตรแบบทฤษฎีใหม่ �แทนการพึ่งพาสารเคมี
• เก็บออมเงิน สร้างความอยู่ดีกินดี�แก่ครัวเรือน สามารถพึ่งพาตนเองได้

• ร่วมมือกันพัฒนาเศรษฐกิจและองค์กรในชุมชนให้มีความเข้มแข็ง
• สร้างความร่วมมือโดยเชื่อมโยงกับทุกภาคส่วนทั้งภาครัฐ เอกชน และประชาชน
• รวมกลุ่มเป็นเครือข่ายช่วยเหลือซึ่งกันและกันในชุมชน
• ร่วมกันพัฒนาศักยภาพของชุมชนและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในด้านการจัดการการเงิน การตลาด การบูรณาการแผนงานโครงการของชุมชน

หน่วยงานภูมิภาค

• สนับสนุนให้ชุมชนสามารถคิด วิเคราะห์ปัญหาชุมชน
• หาแนวทางแก้ไขปัญหาอย่างเหมาะสม

หน่วยงานท้องถิ่น

• สนับสนุนกระบวนการพัฒนาในทุกรูปแบบ
• สนับสนุนงบประมาณที่จำเป็นต่อการพัฒนาชุมชน

​

35