№19 ЖОББМ директорының

ғылыми-әдістемелік жөніндегі орынбасары С.Ж.Жаркеева ,

облыстық тест жүргізуші

Халықаралық PISA зерттеуіне

қатысу мәселелері

Дүниежүзілік Экономикалық Форум «Білімге жаңа көзқарас» Халықаралық есебінде ХХІ ғасырдың табысты адамының 16 түрлі білімі мен дағдысын айқындады. Мұнда үш негізгі блок анықталды:

«Базалық дағдылар» (қаржылық, мәдени және азаматтық сауаттылық, АКТ дағдылары), «Құзыреттер» (креативтік, байланысқа бейімділік, мәселелерді шешу) және «Мінез-құлық түрлері» (топта жұмыс істеу дағдысы, лидерлік қасиеті, ынталылығы).

15 жастағы білім алушылардың оқу жетістігін бағалайтын PISA халықаралық зерттеуі аталған құзыреттіліктерді кешенді бағалауды қарастырады.

Сауалнама түрлері :

Білім беру ұйымы әкімшілігіне арналған сауалнама

Білім алушыларға арналған сауалнама

​

Математикалық сауаттылық

•  
• Білім алушылардың әртүрлі өмірлік жағдайлардағы қабылдаған жеке шешімдерін негіздеу үшін математикалық білімдерін қолдана білу қабілеттерін бағалайды. Зерттеуге қатысушылар тапсырмада берілген ақпаратты өздеріне таныс концепцияларды, процедуралар мен фактілерді қолдана отырып түсіндіре білулері қажет. Сондай-ақ, сыни ойлау мен талдау жасай білу дағдыларын көрсетулері тиіс.
• Математикалық тапсырмалар мазмұны квантитативтік (сандық), кеңістік және ықтималдылық теорияларын да қарастырады.
• Халықаралық зерттеу сұрақтарының бірегейлігі - оқушылар тест тапсырмаларын орындау барысында күнделікті өмірлік жағдаяттарға байланысты математикалық пайымдауларды қолданудың маңыздылығын түсінеді.
• Халықаралық сарапшылар PISA жобасындағы «Математикалық сауаттылық» бағытының негізін қалайтын екі принципті анықтады.
• Бірінші. «Фундаметалды математикалық идеялар» мынадай облыстарды қамтиды: «Айнымалы және қатынас» (айнымалылар арасындағы тәуелділік, тұрақты және ауыспалы байланыстар, математикалық моделдерді қолдану), «Кеңістік және пішін» (геометриялық формалар, сызбалар, пішіндерді кеңістікте визуализациялау) «Белгісіздік» (ықтималдылық және статистикалық құбылыстар, мәліметтерді анықтау мен жалпылау, ғылыми болжам жасау) және «Сан» (мәліметтерді түсіндіру және дәлелдеу, өлшем бірліктерін ұғыну және арифметикалық ойлауды қолдану).
• Екінші. «Математикалық құзыреттілік» - дағдының үш деңгейін біріктіреді. Бұл «Елестету» (нақты фактілерді қолдану, математикалық объектілерді тану, алгоритмдер мен есептеуді орындау), «Байланыс орнату» (әртүрлі тапсырмаларды шешу, бірнеше фактілер мен ақпараттар арасындағы байланысты таба білу) және «Ойлау» (әртүрлі бөлімдердегі білімдерін қолдану, кешенді тапсырмаларды шешу және табу заңдылықтарын орындау).

• Жаратылыстану сауаттылығы
•  Жаратылыстану ғылымдары және технологиялар қоғамның зияткерлік және материалдық сферасына ықпал етеді. PISA тесттерінің «Жаратылыстану сауаттылығы» бағыты төрт компонентті біріктірді.
• Бірінші блок. «Контекст» шынайы өмірлік жағдаяттарда берілетін үш тапсырмалар тобын қарастырады. Бұл «Жеке»,
• «Әлеуметтік» және «Жаһандық» (Денсаулық, Табиғи ресурстар, Қоршаған орта, Қауіп көздері мен тәуекелдік, жаратылыстану және Технология).
• Екінші блок. «Құзыреттер» үш дағды тобын бағалайды, «Білу
• және ғылыми сұрақтар қою» (мәселелерді анықтау, басты сөздерді айқындау және негізгі ерекшеліктерін табу), «Құбылыстарды ғылыми түсіндіру» (білімін қолдану, құбылыстарды негіздеу немесе интерпретациялау, білу) және «Ғылыми дәлелдерді қолдану» (қорытындылау мен салдарына баға бере алу).
• Үшінші компонент. «Білім» «Физикалық жүйе» (заттың құрылысы, заттың химиялық өзгеруі, қозғалыс, күш және энергия),
• «Тірі организмдер жүйесі» (клетка, адам, популяция, экожүйе және биосфера),«Жер және космос» (Жер тарихы, қабықтар) және
• «Технология» (ғылым мен технологияның байланысы, өнертабыстары).
• Төртінші блок. «Қатынастар» білім алушылардың ғылымға
• және зерттеу мәселелеріне қызығушылық таныту дағдыларының қалыптасу деңгейін анықтайды.
• Сонымен, 15 жастағы жасөспірімдердің танымдық дағдыларын, жаратылыстану құбылыстарын түсіну, дәлелдеу және ғылымға негізделген қорытындылар
• ұсына білу қабілеттерін мүмкіндік береді.

​

Оқу сауаттылығы

•  
• Оқу сауаттылығы – адамның ақпараттың мазмұнын бағалау, түсіну және интерпритациялау қабілеті болып табылады. Оқушының бұл басты төрт оқырмандық құзыреттілігі оның коммуникативтік дағдыларын анықтайды. PISA тесттері оқу сауаттылығын бағалаудың екі негізгі параметрін қарасырады.
• Бірінші. Мәтін (көркем әдебиет, ғылыми мәтіндер, кестелер, графиктер, диаграммалар мен ақпараттық материалдар). Олар форматтары бойынша ерекшеленді, мысалы, тұтас, дискретті, аралас және құрама мәтіндер болып бөлінеді. Тұтас мәтінде ақпаратты табу әрекеттері қаріп түрі мен өлшемдері тәрізді ерекшеліктермен оңайлатылған. Дискретті мәтіндер оқу дағдыларының кейбір әрекеттерін талап етеді. Олардың мазмұнында диаграмма, кесте, график және хабарландыру түріндегі материалдарды қамтиды. Аралас – тұтас және дискретті мәтіндердің түрлерін біріктіреді. Журналдар мен веб-беттердегі материалдардың көпшілігі аралас мәтін түрлеріне жатады. Құрама мәтін - әрқайсысы бір-біріне тәуелсіз және бірнеше мәтіннен құрастырылған, негізгі ойы аяқталған мазмұндағы форматта беріледі.
• Екінші. Ахуалдар (жеке, қоғамдық, оқу мақсаты және іскерлік). Жеке өмірлік ахуалдарға берілген мәтіндер мазмұны хат, беллетристика, өмірбаян және ақпараттық хаттар түрін құрайды. Электрондық форматтағы мәтіндер хабарлама, күнделікті жаңалық блоктарын қамтиды. Қоғамдық мақсаттар үшін оқу - ресми құжаттар, газет жаңалықтары, Интернеттегі форумдар жатады. Оқу ахуалы мәтіндеріне классикалық мысал ретінде оқулықтар және электронды интерактивтік оқу бағдарламалары кіреді. Іскерлік ахуалдар мәтіні – газеттің немесе Интернеттің сәйкес беттерінен қажетті ақпаратты іздеуі, хабарландыруды, нұсқаулықтарды және т.б. қарауы болып табылады.

​

Жаһандық құзыреттілік

•  
• ЭЫДҰ анықтамасы бойынша жаһандық құзыреттілік – адамдардың бір - бірін құрметтеуі, адами құндылықтарын бағалай білуі, өзара тиімді еркін және ашық қарым-қатынас орната білуі мен мобилді болу қабілеті.
• Адамның жаһандық құзыреттілігін анықтау қажеттілігі - үздіксіз өте шапшаң дамып жатқан әлемде оның жан - жақты өзара байланысын және қоғамдағы өзгерістерге араласа білу қабілеттерін анықтаудан туындайды.
• Мектепті аяқтаған білім алушы жаһанданған әлемде табысты өмір сүруі үшін қажетті білімі, негізгі дағдылар мен машықтарды иеленген болуы қажет. Бұл оның өз өмірін дұрыс жоспарлауына, дүниенің кез-келген бөлігінде білім алуына, таңдаған мамандығы бойынша әлемнің қай елінде болса да жұмыс істей алуына, кәсіби дамуына және мәдени ерекшеліктерді тануына, өз мүмкіндіктерін кеңінен пайдалана білуіне жол ашады.

​

PISA-2018 цикілінің жаһандық

құзыреттілік өлшемдері

​

Тест ерекшелігі

• Тест тапсырмалары толығымен 15 жастағы білім алушылардың
• жас ерекшеліктері құзіреттерін ескере отырып құрастырылған. Сұрақтар Case study форматында беріледі. Бұл әдіс қатысушылардың аналитикалық және сыни ойлау деңгейлерін анықтауға мүмкіндік береді. Білім алушылар мәселенің мәнін түсінуін және барынша дұрыс болатын шешімдерді ұсынуды талап ететін бір жағдаятты зерттеулері қажет.
• Кейстер шынайы өмірге және өмірлік жағдайлардағы жағдаяттарға негізделген материалдардан тұрады. Тест тапсырмаларының 79%-ы чат түрінде яғни мәселені нақты мазмұндайтын сандар мен мәліметтер және 21% таңдау жауабы бар сұрақтар түрінде беріледі.
• Сонымен қатар тестілеуге қатысушылар әлемдегі жаһандық проблемаларға (экология, әлемдік мәдениет, өзге ұлт, этнос өкілдеріне қатынасы, демография және көші-қон) қатынастары туралы қосымша ақпараттар алу үшін сауалнама сұрақтарына жауап береді.

​

• ақпарат беру және оқушы мен мұғалімдердің қатысу формаларын толтыру;
• іріктелген оқушыларына көз жеткізу үшін ұлттық орталықтан келген кезде тестілеу материалдарын тексеру;
• мектеп әкімшілігі үшін сауалнама жүргізу, сондай-ақ қатысуының тиісті түріне қатысуы туралы ақпарат жазу;
• құпия материалдардың әрқашан қауіпсіз жерде болуын қамтамасыз ету;
• тестілеу күнін жоспарлау үшін мектеп директорымен, тест- өткізушімен және мұғалімдермен жұмыс (мысалы, тестілеу үшін бөлме, уақыт, сабақ және материалдарды ұйымдастыру);
• тест-өткізушіге әрбір нақты тестілеу сессиясы үшін қажетті материалдарды ұсыну және тестілеу сессиясынан кейін барлық материалдарды, оның ішінде толтырылған формалар мен пайдаланылмаған кез келген материалдарды қайтаруын қамтамасыз ету;
• әрбір тестілеу сессиясына оқушылардың қатысу коэффициентін есептеу және егер оқушылардың бастапқы сессияға қатысу деңгейі 90%-дан төмен болса, қосымша сессия ұйымдастыру;
• тестілеуді өткізгеннен кейін деректерін тікелей онлайн- жіберу арқылы жүктеу үшін тест-өткізушімен жұмыс;
• тест-өткізушінің көмегімен сауалнама жүргізу және қайтару белгісін тиісті нысанда құжаттау;
• қажетті материалдарды Ұлттық орталыққа қайтару.

Мектеп үйлестірушісінің рөлі

Төменде аталған төрт түрлі қатысу нысандары бар.

Сыныптар тізімі: ұлттық орталық ҰБДБ-дан деректерді жүктеп алған соң сыныптар тізімін дербес толтырады.

Оқушылар тізімі: ұлттық орталық ҰБДБ-дан деректерді жүктеп алған соң оқушылардың тізімін өзі толтырады.

Оқушының қатысу формасы: Ұлттық Орталық әр іріктелген сынып үшін оқушының қатысу нысанын дайындайды және тест өткізу кезінде Сізге толтыру үшін ұсынады. Тест-өткізушілер бұл нысанды бағалау жүйесінде оқушыларды тіркеу үшін оқушылардың ID (идентификаторлары) мен құпиясөздеріне қол жеткізу үшін;

Әкімшіліктің қатысу формасы: Ұлттық Орталық сіздің мектебіңіз үшін әкімшілікке қатысу формасын дайындап, оны толтыруға ұсынады.Сізге бұл нысанды толтырылуын көрсету ұсынылады.

Қатысу формалары (нысандары)

Ұлттық орталықпен жұмыс қадамдары

Оқушының қатысу коэффициентін есептеу

Тестілеу күнін жоспарлау

Тест ұлттық орталықпен келісілген белгілі бір күні өткізілуі тиіс.

Сіз таңдаған күндеріңіз мектептегі мерекелерге немесе басқа да оқиғаларға сәйкес келмейтініне көз жеткізу үшін мектеп директорымен және сыныптағы оқушылармен жұмыс істеу қажет.

Тестілеуді оқу күнінің алғашқы кезеңдерінде өткізу қажет.

Оқушы үшін сауалнама тестілеуден кейін бірден өткізіледі. Тест- өткізуші тестілеу сессиясынан кейін және оқушыларға сауалнама жүргізу алдында қысқа үзілістерді жариялайды.

Сіз оқушы сауалнамасын толтыру үшін шамамен 30 минут бөлуіңіз керек.Сізге тестілеу күні мен уақыты туралы ұлттық орталықтан электрондық пошта,телефон арқылы хабарлама алу қажет. Егер кестеде қандай да бір өзгерістер болса, сіздереу Ұлттық орталыққа хабарлауыңыз керек. Бұл маңызды, себебі тестілеу сапасын бақылау бақылаушысы тестілеу сессияларына қатысады.

Мұғалімдер мен оқушылар тестілеудің уақыты мен орны туралы хабардар етілуі тиіс.

​

Тестілеу сессияларына дайындық

​

Әрбір тестілеу сессиясы үшін оқушылар кедергісіз жұмыс істейтін тыныш, кең бөлме қажет болады.

Тест-администратор жұмыс істеген кезде оқушылар арасында тыныш қозғала алатындай жүріп-тұру үшін жеткілікті орын болуы тиіс және тестіленетін оқушылар саны үшін отыратын орындар жеткілікті болуы шарт.

Қатысушы сыныптың мұғалімі тест-өткізуші болып табылмаса да, ол немесе оған тестілеу сессиясына қатысуы қажет.

​

Тестілеу сессияларының мерзімі

​

Тестілеуді өткізу екі бөлімге бөлінеді. Оқушыларды екі түрлі блок/тапсырмалар толтыруын және оқушыларға сауалнама толтыруын сұрайды. Тест пен оқушыларға

арналған сауалнаманың екі бөлігін оқушы бір күнде, олардың арасындағы аз үзілістен кейін енгізуі тиіс. Тест бөліктері арасындағы үзіліс мектеп кестесінің саясатына байланысты шамамен 15 минутты құрауы тиіс, бірақ 30 минуттан аспауы тиіс.

Тестілеу сессиясын өткізу уақыты мынадай болуы тиіс:

-дайындыққа шамамен 10 минут, соның ішінде оқушылардың

дайындалуы, нұсқаулық оқу, тест парақшаларын тарату және т.б.;

-50 минут оқу және 1-бөлімге жауап беру үшін;

-30 минутқа дейінгі қысқа үзіліс;

-2-бөлімге оқушыларды дайындау үшін шамамен 5 минут, оның ішінде нұсқаулар оқу;

-50 минут оқу және 2-бөлімге жауап беру үшін;

-қысқа үзіліс;

-оқушыға сауалнаманы толтыру үшін шамамен 30 минут (тест-өткізушіге арналған нұсқаулықты оқумен және оқушыларды сауалнаманың нұсқауларымен таныстырумен қоса алғандағы уақыт).

​

​

​

​

Сіздің мектебіңіз үшін сіз мыналарды алуыңыз керек:

-тестілеу күндері туралы ақпарат;

-тестілеуге жататын сыныптар мен оқушылардың тізімі;

-онлайн-сауалнамаларға кіру нұсқаулығы;

-мектеп әкімшілігі мен оқушыға арналған сауалнаманың бір немесе екі таңбаланбаған қосымша қағаз көшірмесі;

-оқушының қатысу коэффициентін есептеу формасы.

Әрбір таңдалған сынып үшін сіз мыналарды алуыңыз керек:

-оқушының қатысу формасы;

-сыныптағы әр оқушыға бір тест кітапшасы және бір оқушы үшін сауалнама және оқушылардың қатысу парағында көрсетілген үш қосалқы көшірме;

-тестілеу өткізу хаттамасының қағаз немесе электрондық көшірмесі және қосымша сессия қажет болған жағдайда бір немесе екі қосымша көшірме.

​

​

Тестілеу материалдарын тексеру және сақтау

​

​

Мектеп әкімшілігі үшін сауалнамаға материалдар мектепке келіп түскеннен кейін қол жеткізу керек.

Егер сіздің мектепте мектеп директоры болмаса, сіз осы сауалнаманы толтыру үшін басқа жауапты адамды анықтауға міндеттісіз.

Көрсетілген нұсқаулар бойынша ол онлайн-сауалнамаға қол жеткізу туралы ақпаратты табады. Мектеп директорына сауалнаманы толтыру 30 минутқа жуық уақыт алады және тест өткізілген күннен кешікпей толтырылуы және онлайн қайтарылуы тиіс деп нұсқау беруіңіз керек.

​

​

Мектеп әкімшілігі үшін сауалнама жүргізу

• Мына мәліметтерді алуға бағытталған:
• ББҰ құрылымы және сипаттамасы
• Оқушылар мен мұғалімдердің құрамы
• Білім беру ұйымының ресурстары
• ББҰ оқыту үрдісі, оқу жоспарлары және білім беруді бағалау
• Білім беру ортасы және білім беру ұйымындағы қарым-қатынас
• Білім беру ұйымы қызметінің бағыттары
• 32-35 сұрақ
• Сауалнаманы ББҰ директоры немесе әкімшілік өкілі толтырады

​

Әкімшілік сауалнамасы

• 4 нұсқа (А,В,С,D)

Бұл сауалнамада:

• Сіз, Сіздің жанұяңыз бен үйіңіз
• Сіздің өміріңіз бен денсаулығыңыз туралы ойыңыз
• Сіздің жаратылыстанудан оқуыңыз
• Сіздің жаратылыстануға көзқарасыңыз
• Сіздің білім алуда алға қойған мақсатыңыз
• Сіздің мектебіңіз
• Сіздің шешім қабылдау тәжірибеңіз
• 50-55 сұрақ

​

Оқушылар сауалнамасы

Тест-өткізушінің келесі материалдары бар екеніне көз жеткізіңіз:

-тест-өткізуші нұсқаулығы;

-тестіленуші сыныптың оқушыларының қатысу формасы;

-тестілеу парақшалары мен оқушы үшін сауалнамасы бар бумалар;

-қаламдар мен қарындаштар;

-сағат немесе таймер.

Тест-өткізушіге тестілеуді өткізу хаттамасының көшірмесін беріңіз. Келесі ақпарат енгізілгеніне көз жеткізіңіз:

-оқушы қатысуының тиісті түрін белгілеу;

-мектеп атауы;

-тестіленетін сынып атауы;

-мектеп үйлестірушісінің аты;

-тест-өткізуші аты;

-тест-өткізушінің лауазымы;

-бұл негізгі сессия немесе қосымша сессия болып табылатындығын сессия нөмірін көрсету (егер сыныптағы барлық оқушылар бір сессия үшін тестілеуден өтсе, жолды бос қалдырыңыз немесе барлық оқушылар үшін"1" енгізіңіз);

-тестілеу күні.

​

​

Тестілеу күнгі міндеттер

​

​

Мектепте тестке концептуалды қабілетті, бірақ есту немесе көру қабілетінің бұзылуы, дислексия немесе физикалық бұзылулар сияқты ерекше қажеттіліктеріне байланысты оған қол жеткізе алмайтын оқушылар үшін тестілеуге арнайы саясат қарастырылса, сізге бұл туралы хабарлау керек. PISA – ға қолданылатын ерекше қажеттіліктері бар оқушыларды орналастыру үшін кез келген саясат мұнда мектеп үйлестірушілері үшін сипатталуы тиіс.

Сіз сондай-ақ қосымша тест-өткізушісі бар жеке тестілеу бөлмесін ұсына аласыз.

Арнайы "SA" коды бар, ол оқушының қатысу формасында арнайы

орналастыруға қатысқан оқушылардың қатысу белгісін құжаттау үшін пайдаланылады. Әрбір тестілеу сессиясы үшін көзделген орналастыру шарттары тестілеуді өткізу хаттамасында көрсетілуі тиіс.

​

​

Ерекше қажеттіліктері бар оқушылар

Бұл конверт құрылымы:

- оқушылардың толтырылған қатысу формасы;

- толтырылған және пайдаланылмаған тестілеу парақтарының пакеті, олар оқушылардың тиісті қатысу формасында көрсетілген ретімен сұрыпталған;

- толтырылған және пайдаланылмаған оқушы үшін сауалнамаларының пакеті, олар сәйкесінше оқушылардың қатысу парағында көрсетілген ретімен сұрыпталған;

- сауалнамалар ;

- тестілеу өткізудің толтырылған ХАТТАМАСЫ және оқушылардың қатысу коэффициентінің есебі.

Материалдарды ұлттық

үйлестірушіге қайтару

​

Ұсыныстар ...

• Алдын-ала дайындық жұмыстары(зерттеу жүргізілетін кабинеттер,компьютерлер, Интернет желісі,принтер...т.б.)
• Педагогикалық ұжымға және ата-аналарға ,оқушыларға жиналыстар өткізу,маңыздылығын жеткізу;
• Өткізу күні мектеп тәртібі;
• Оқушылар формасы,бейджиктері;
• Оқушыларды үлгі тапсырмаларымен дайындау,сынақ тестілеулер жүргізу;

​

НАЗАРЛАРЫҢЫЗҒА РАХМЕТ!