2 of 12

🏱 Το κείμενο του σχολικού βιβλίου με πλαγιότιτλους

Πηγή: http://www.venetokleio.gr/Παναγιώτης Αθανασόπουλος

Ο αριθμός των προσφύγων, οι οποίοι κατέφυγαν στην Ελλάδα κατά το 19ο αιώνα, δεν ήταν πολύ μεγάλος. Αντίθετα, τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα τα κύματα των προσφύγων που έφθαναν στην Ελλάδα ήταν συχνότερα και πολυαριθμότερα. Αιτία ήταν οι πολεμικές συγκρούσεις και η εχθρότητα μεταξύ των κρατών της Βαλκανικής χερσονήσου, ως συνέπεια του γενικότερου ανταγωνισμού στην περιοχή. Αποκορύφωμα στην όλη κίνηση των πληθυσμών αποτέλεσε ο ξεριζωμός του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας και της Ανατολικής Θράκης το 1922. Ο μεγάλος αριθμός των προσφύγων και ο οριστικός χαρακτήρας που πήρε η εκδίωξη από τις πατρογονικές εστίες ανάγκασε την ελληνική πολιτεία να λάβει συστηματικότερα μέτρα για την περίθαλψη και την αποκατάσταση τους στη νέα πατρίδα.	Σύγκριση με 19ο αι. Βασική αιτία 1922 : Το τελευταίο και μαζικότερο προσφυγικό ρεύμα
Οι πρώτοι Έλληνες που πέρασαν μαζικά τα σύνορα τον 20ό αιώνα ήταν κάτοικοι της Ανατολικής Ρωμυλίας, περιοχής της Βουλγαρίας με σημαντικό ελληνικό πληθυσμό. Η αναγκαστική μετανάστευση στην Ελλάδα το 1906 ήταν συνέπεια των βιαιοπραγιών των Βουλγάρων, εξαιτίας του ανταγωνισμού Ελλάδας- Βουλγαρίας για επικράτηση στην υπό οθωμανική κυριαρχία Μακεδονία (Μακεδονικός Αγώνας). Τον ίδιο χρόνο Έλληνες κάτοικοι της Ρουμανίας απελάθηκαν, λόγω της έξαρσης που γνώριζε την ίδια εποχή το Κουτσοβλαχικό ζήτημα, το οποίο επηρέαζε τις σχέσεις Ελλάδας-Ρουμανίας.	ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ 20ου ΑΙ. (1906-1913) 1906 : Αν.Ρωμυλία 1906 : Ρουμανία
Μετά την υπογραφή της συνθήκης του Βουκουρεστίου τον Αύγουστο του 1913, με την οποία τερματίζονταν οι Βαλκανικοί πόλεμοι, Έλληνες από τη Βουλγαρία, καθώς και από τη Δυτική Θράκη και το τμήμα της Ανατολικής Μακεδονίας, που είχαν κατακυρωθεί στη Βουλγαρία, καθώς και από περιοχές που είχαν παραχωρηθεί στη Σερβία, έφθασαν στην Ελλάδα. Την εποχή αυτή έφθασε και το πρώτο μεταναστευτικό ρεύμα από τη Ρωσία. Έλληνες της περιοχής του Καυκάσου, με την αναγγελία της προσάρτησης της εύφορης Μακεδονίας, άρχισαν να μεταναστεύουν στην Ελλάδα, με την ελπίδα ότι θα τους παραχωρούσαν γη. Κάποιοι απ' αυτούς κατόρθωσαν να εγκατασταθούν στην Κεντρική Μακεδονία. Το μεταναστευτικό ρεύμα αναχαιτίστηκε με επέμβαση της ελληνικής κυβέρνησης.	1913 : Προσφυγικά ρεύματα Βουλγαρία, Δ. Θράκη, Αν. Μακεδονία, Σερβία Ρωσία

3 of 12

Ποια μορφή και ποια έκταση πήρε το προσφυγικό πρόβλημα στην Ελλάδα στις αρχές του 20ού αιώνα και ποιος ήταν ο κύριος λόγος που το προκάλεσε;

Σύγκριση με τον 19^ο αι.	Ο αριθμός των προσφύγων, οι οποίοι κατέφυγαν στην Ελλάδα κατά το 19ο αιώνα, δεν ήταν πολύ μεγάλος. Αντίθετα, τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα τα κύματα των προσφύγων που έφθαναν στην Ελλάδα ήταν συχνότερα και πολυαριθμότερα.

ΑΙΤΙΑ	Αιτία ήταν: οι πολεμικές συγκρούσεις και η εχθρότητα μεταξύ των κρατών της Βαλκανικής χερσονήσου, ως συνέπεια του γενικότερου ανταγωνισμού στην περιοχή.

ΞΕΡΙΖΩΜΟΣ 1922	Αποκορύφωμα στην όλη κίνηση των πληθυσμών αποτέλεσε: ο ξεριζωμός του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας και της Ανατολικής Θράκης το 1922. Ο μεγάλος αριθμός των προσφύγων και ο οριστικός χαρακτήρας που πήρε η εκδίωξη από τις πατρογονικές εστίες ανάγκασε την ελληνική πολιτεία να λάβει συστηματικότερα μέτρα για την περίθαλψη και την αποκατάσταση τους στη νέα πατρίδα.

4 of 12

Ποια μορφή και ποια έκταση πήρε το προσφυγικό πρόβλημα στην Ελλάδα στις αρχές του 20ού αιώνα και ποιος ήταν ο κύριος λόγος που το προκάλεσε;

Σύγκριση με τον 19^ο αι.	Ο αριθμός των προσφύγων, οι οποίοι κατέφυγαν στην Ελλάδα κατά το 19ο αιώνα, δεν ήταν πολύ μεγάλος. Αντίθετα, τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα τα κύματα των προσφύγων που έφθαναν στην Ελλάδα ήταν συχνότερα και πολυαριθμότερα.

ΑΙΤΙΑ	Αιτία ήταν: οι πολεμικές συγκρούσεις και η εχθρότητα μεταξύ των κρατών της Βαλκανικής χερσονήσου, ως συνέπεια του γενικότερου ανταγωνισμού στην περιοχή.

ΞΕΡΙΖΩΜΟΣ 1922	Αποκορύφωμα στην όλη κίνηση των πληθυσμών αποτέλεσε: ο ξεριζωμός του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας και της Ανατολικής Θράκης το 1922. Ο μεγάλος αριθμός των προσφύγων και ο οριστικός χαρακτήρας που πήρε η εκδίωξη από τις πατρογονικές εστίες ανάγκασε την ελληνική πολιτεία να λάβει συστηματικότερα μέτρα για την περίθαλψη και την αποκατάσταση τους στη νέα πατρίδα.

5 of 12

▲ Τα Βαλκάνια των αλληλοσυγκρουόμενων εθνικών συμφερόντων

6 of 12

Να παρουσιάσετε ποιοι ήταν οι πρώτοι ελληνικοί πληθυσμοί που εγκαταστάθηκαν μαζικά στην Ελλάδα το 1906 και να εξηγήσετε τους λόγους που οδήγησαν στη μετανάστευσή τους.

1. Ανατολική Ρωμυλία:1906

Οι πρώτοι Έλληνες που πέρασαν μαζικά τα σύνορα τον 20ό αιώνα

ήταν κάτοικοι της Ανατολικής Ρωμυλίας,
περιοχής της Βουλγαρίας με σημαντικό ελληνικό πληθυσμό.

Η αναγκαστική μετανάστευση στην Ελλάδα το 1906

ήταν συνέπεια των βιαιοπραγιών των Βουλγάρων, εξαιτίας του ανταγωνισμού Ελλάδας- Βουλγαρίας για επικράτηση στην υπό οθωμανική κυριαρχία Μακεδονία

(Μακεδονικός Αγώνας).

2. Ρουμανία: 1906

Τον ίδιο χρόνο Έλληνες κάτοικοι της Ρουμανίας απελάθηκαν,

λόγω της έξαρσης που γνώριζε την ίδια εποχή
το Κουτσοβλαχικό ζήτημα, το οποίο επηρέαζε τις σχέσεις Ελλάδας-Ρουμανίας.

7 of 12

Να παρουσιάσετε ποιοι ήταν οι πρώτοι ελληνικοί πληθυσμοί που εγκαταστάθηκαν μαζικά στην Ελλάδα το 1906 και να εξηγήσετε τους λόγους που οδήγησαν στη μετανάστευσή τους.

1. Ανατολική Ρωμυλία:1906

Οι πρώτοι Έλληνες που πέρασαν μαζικά τα σύνορα τον 20ό αιώνα

ήταν κάτοικοι της Ανατολικής Ρωμυλίας,
περιοχής της Βουλγαρίας με σημαντικό ελληνικό πληθυσμό.

Η αναγκαστική μετανάστευση στην Ελλάδα το 1906

ήταν συνέπεια των βιαιοπραγιών των Βουλγάρων, εξαιτίας του ανταγωνισμού Ελλάδας- Βουλγαρίας για επικράτηση στην υπό οθωμανική κυριαρχία Μακεδονία

(Μακεδονικός Αγώνας).

2. Ρουμανία: 1906

Τον ίδιο χρόνο Έλληνες κάτοικοι της Ρουμανίας απελάθηκαν,

λόγω της έξαρσης που γνώριζε την ίδια εποχή
το Κουτσοβλαχικό ζήτημα, το οποίο επηρέαζε τις σχέσεις Ελλάδας-Ρουμανίας.

8 of 12

Οι πρώτοι Έλληνες πρόσφυγες του 20ου αιώνα φθάνουν

από την Ανατολική Ρωμυλία
και τη Ρουμανία (1906)

4. Η επανάσταση του Θερίσου (1905)

γ. Η στάση των Μεγάλων Δυνάμεων

και οι διπλωματικοί ελιγμοί του Ελ. Βενιζέλου

Τα πρώτα υπομνήματα των επαναστατών προς τους εκπροσώπους των Δυνάμεων έθεταν ως ανυποχώρητη βάση συζήτησης το ενωτικό ζήτημα. Νωρίς όμως κατέστη σαφές ότι οι Ευρωπαϊκές Δυνάμεις δεν ήταν ακόμη έτοιμες για τη λύση αυτή και ο Βενιζέλος, σταθμίζοντας πάντοτε την υφισταμένη κατάσταση, άρχισε να σχεδιάζει τις υποχωρήσεις του, για να εξασφαλίσει τα μεγαλύτερα δυνατά κέρδη. Στόχος του ήταν να δημιουργηθεί προς το παρόν και στην Κρήτη ένα καθεστώς ανάλογο με εκείνο της Ανατολικής Ρωμυλίας, ουσιαστικά ελεύθερο, με σκιώδη σουλτανική επικυριαρχία. σ.σ. 214-215

6. Η κατάλυση της Αρμοστείας στην Κρήτη.

Το πρώτο ενωτικό Ψήφισμα των Κρητών

Δύο μεγάλα εξωτερικά γεγονότα ήρθαν να ταράξουν πάλι την πορεία των κρητικών πραγμάτων: η προσάρτηση της Βοσνίας και της Ερζεγοβίνης από την Αυστρία και η ανακήρυξη της Βουλγαρίας σε βασίλειο, με ταυτόχρονη προσάρτηση της Ανατολικής Ρωμυλίας. σ. 217

9 of 12

Ποιες πληροφορίες έχετε σχετικά με τις μετακινήσεις ελληνικών πληθυσμών προς την Ελλάδα στο διάστημα από τη λήξη των Βαλκανικών Πολέμων έως και λίγο πριν από τους διωγμούς του 1914;

Μετά την υπογραφή της συνθήκης του Βουκουρεστίου τον Αύγουστο του 1913, με την οποία τερματίζονταν οι Βαλκανικοί πόλεμοι,

Έλληνες από τη Βουλγαρία,
καθώς και από τη Δυτική Θράκη
και το τμήμα της Ανατολικής Μακεδονίας,

που είχαν κατακυρωθεί στη Βουλγαρία,

καθώς και από περιοχές που είχαν παραχωρηθεί στη Σερβία,

έφθασαν στην Ελλάδα.

Την εποχή αυτή έφθασε και το πρώτο μεταναστευτικό ρεύμα από τη Ρωσία.

Έλληνες της περιοχής του Καυκάσου,

με την αναγγελία της προσάρτησης της εύφορης Μακεδονίας,
άρχισαν να μεταναστεύουν στην Ελλάδα, με την ελπίδα ότι θα τους παραχωρούσαν γη.

Κάποιοι απ' αυτούς κατόρθωσαν να εγκατασταθούν στην Κεντρική Μακεδονία.
Το μεταναστευτικό ρεύμα αναχαιτίστηκε με επέμβαση της ελληνικής κυβέρνησης.

10 of 12

Ποιες πληροφορίες έχετε σχετικά με τις μετακινήσεις ελληνικών πληθυσμών προς την Ελλάδα στο διάστημα από τη λήξη των Βαλκανικών Πολέμων έως και λίγο πριν από τους διωγμούς του 1914;

Έλληνες από τη Βουλγαρία,
καθώς και από τη Δυτική Θράκη
και το τμήμα της Ανατολικής Μακεδονίας,

που είχαν κατακυρωθεί στη Βουλγαρία,

καθώς και από περιοχές που είχαν παραχωρηθεί στη Σερβία,

έφθασαν στην Ελλάδα.

Την εποχή αυτή έφθασε και το πρώτο μεταναστευτικό ρεύμα από τη Ρωσία.

Έλληνες της περιοχής του Καυκάσου,

με την αναγγελία της προσάρτησης της εύφορης Μακεδονίας,
άρχισαν να μεταναστεύουν στην Ελλάδα, με την ελπίδα ότι θα τους παραχωρούσαν γη.

Κάποιοι απ' αυτούς κατόρθωσαν να εγκατασταθούν στην Κεντρική Μακεδονία.
Το μεταναστευτικό ρεύμα αναχαιτίστηκε με επέμβαση της ελληνικής κυβέρνησης.

11 of 12

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Ποιες ήταν οι αιτίες των προσφυγικών ρευμάτων του 20ου αιώνα;
Ποια ήταν τα πρώτα μεταναστευτικά ρεύματα του 20ου αιώνα και ποιες οι αιτίες τους;

12 of 12

Κοιτάω ξανά τριγύρω και όλα μοιάζουν ξένα�και να τα αγγίξω δε μπορώ είναι καλά κρυμμένα,�κοιτάω τα σύννεφα και σκέφτομαι ταξίδια,�μα χωρίς φως όλα τα γκρίζα στη ψυχή μου είναι ίδια.�Γι’ αυτό τα μάτια χαμηλώνω προς τη γη�και σε καλό μου πάλι να μου βγει,�γιατί κι αυτό το χώμα τώρα που πατάω�δε φταίω εγώ δε μ’ έμαθαν να τ’ αγαπάω.�Λόγια πολλά και δεν αντέχω πια�- που είναι η πατρίδα μου εκείνη η γλυκιά�που έχει στη πέτρα χαραγμένο λέει το φως�λες να την ξέχασε για πάντα ο θεός.�Και νιώθω πρόσφυγας εδώ που έχω γεννηθεί�σα τους προγόνους μου εδώ έχω στηθεί�για να ξεπλύνω τύψεις και υποσχέσεις να εκπληρώσω�πόσο ακόμα θα πληρώσω.

Έχω σημάδια προσφυγιάς και το γλυκό φιλί γιαγιάς στο μέτωπό μου.�Έχω τον πόνο αδελφό και ένα όνειρο κρυφό για φυλακτό μου.�Κάτω απ’ τον ήλιο χωρίς φως, για μένα γκρίζος ο ουρανός κι όμως υπάρχω.�Παίρνω κουράγιο τραγουδώ, για όλα αυτά που αγαπώ χωρίς να τα ’χω.

▲ ΠΡΟΣΦΥΓΑΣ

active member

To συγκρότημα των προσφυγικών συνοικιών της Αθήνας